گزارش سالانه صرافی های رمزارزی در سال ۲۰۲۵

سال ۲۰۲۵ برای صرافی های ارز دیجیتال، سالی متفاوت و تعیین‌کننده بود. در این سال، قیمت بیت کوین به رکوردهای جدیدی دست یافت و هم‌زمان، حجم معاملات ابزارهای مشتقه (Derivatives Trading) رشد چشمگیری را تجربه کرد.

این تحولات باعث شد صرافی ها وارد مرحله‌ای تازه از رقابت شوند. گزارش حاضر بررسی می‌کند که رقابت میان صرافی های متمرکز (CEX) و غیرمتمرکز (DEX) چگونه تغییر کرده و چرا عواملی مانند اعتماد نهادهای بزرگ و توان عملیاتی پایدار، به معیارهای اصلی موفقیت در بازار جهانی صرافی ها تبدیل شده‌اند.

به گزارش میهن بلاکچین، در حال حاضر، بازار ارزهای دیجیتال در حال حاضر شامل ۱۸٬۸۷۲ دارایی دیجیتال و ۵۵ صرافی فعال است و ارزش کل آن به حدود ۲.۹۷ تریلیون دلار می‌رسد. در این میان، دامیننس سهم بیت کوین از بازار حدود ۵۹.۱۱ درصد و سهم اتریوم نزدیک به ۱۱.۷۹ درصد است.

همچنین، حجم معاملات بازار نقدی (Spot Market) در ۲۴ ساعت گذشته از ۵۹.۵ میلیارد دلار فراتر رفته و حجم معاملات بازار مشتقات (Derivatives Market) نیز به بیش از ۱۸۳ میلیارد دلار رسیده است که نشان می‌دهد معامله‌گران در بخش‌های مختلف بازار، همچنان فعالیت گسترده‌ای دارند.

مرور کلی گزارش

در طول سال ۲۰۲۵، صنعت صرافی های رمزارزی در فضایی پیچیده و پرنوسان به فعالیت خود ادامه داد. این فضا با نوسان شدید قیمت دارایی‌ها و حجم معاملات، تغییرات پیوسته در رقابت میان صرافی ها، شفاف‌تر شدن مقررات و تداوم چالش‌های امنیتی شکل گرفته بود.

در این میان، قیمت بیت کوین در بیشتر ماه‌های سال وضعیت نسبتاً قدرتمندی داشت و در حوالی ماه سپتامبر (شهریور)، به اوج خود در نزدیکی ۱۲۵ هزار دلار رسید. با این حال، حجم معاملات ثبات نداشت و نوسانات قابل‌توجهی را تجربه کرد.

مجموع حجم معاملات صرافی ها، که شامل معاملات نقدی و مشتقه در هر دو نوع صرافی متمرکز و غیرمتمرکز می‌شود، در سه‌ماهه سوم سال به اوج ۳۰ تریلیون دلار رسید که این رقم در سه‌ماهه اول ۲۳.۵ تریلیون دلار و در سه‌ماهه دوم ۲۲.۶ تریلیون دلار بود و در نهایت در سه‌ماهه چهارم با کاهش جزئی به ۲۸.۱ تریلیون دلار رسید.

از نظر ساختار بازار، همچنان متمرکزها نقش اصلی را ایفا می‌کردند، اما فعالیت‌های آنچین پویاتر شد. به‌طور میانگین، صرافی های متمرکز حدود ۹۱.۶۷ درصد از بازار را در اختیار داشتند، در حالی که سهم صرافی های غیرمتمرکز حدود ۸.۳۳ درصد بود.

با این حال، پس از ماه سپتامبر، رشد معاملات مشتقات در DEX ها باعث جذب جریان سرمایه قابل‌توجهی شد و سهم این صرافی ها برای مدتی به بیش از ۲۵ درصد افزایش یافت؛ هرچند با فروکش کردن بازار، این سهم دوباره تا حدی کاهش پیدا کرد. همزمان، حجم معاملات صرافی های متمرکز نیز همسو با روند کلی بازار حرکت کرد و از ۲۷.۶ تریلیون دلار در سه‌ماهه سوم به ۲۴.۲ تریلیون دلار در سه‌ماهه چهارم کاهش یافت.

در بازار نقدی (Spot Market) صرافی های متمرکز، بایننس به‌طور میانگین ۴۲.۰۹ درصد از سهم بازار را در اختیار داشت. پس از آن، سایر صرافی های بزرگ از جمله بای بیت (Bybit) با ۸.۶۳ درصد، ام ئی اکس سی (MEXC) با ۸.۴۹ درصد، گیت (Gate) با ۸.۱۶ درصد، بیت گت (Bitget) با ۶.۸۶ درصد، اوکی اکس (OKX) با ۶.۸۳ درصد، کوین بیس (Coinbase) با ۶.۵۸ درصد و کوکوین (KuCoin) با ۴.۳۱ درصد در بازه‌ای نزدیک به هم رقابت می‌کردند.

در این میان، کوکوین عملکرد قابل‌توجهی داشت و سهم آن از بازار نقدی در بازه ابتدای ژانویه تا پایان دسامبر (کل سال میلادی) به ۵.۸۳ درصد افزایش یافت.

در بخش مشتقات، این بازار به موتور اصلی رشد و رقابت میان صرافی ها تبدیل شد. حجم معاملات مشتقه در صرافی های متمرکز در سه‌ماهه سوم به حدود ۲۳ تریلیون دلار رسید و در سه‌ماهه چهارم در محدوده ۲۰ تریلیون دلار تثبیت شد.

بایننس با سهم میانگین ۳۴.۷۴ درصد همچنان بزرگ‌ترین صرافی متمرکز باقی ماند، اما سایر صرافی ها نیز رشد قابل‌توجهی را تجربه کردند.

در ماه‌های پایانی سال، ام ئی اکس سی و گیت هر دو افزایش ماهانه بیش از ۵ واحد درصدی در سهم بازار ثبت کردند. بیت گت نیز با حفظ بیش از ۱۲ درصد سهم بازار در سه فصل نخست سال، جایگاه چهارم خود را در میانگین سهم بازار سال ۲۰۲۵ تثبیت کرد. در شاخص اوپن اینترست (Open Interest)، گیت بیشترین جهش را تجربه کرد و سهم آن از ۴.۱۵ درصد به ۱۴.۱۱ درصد افزایش یافت.

در کنار این تحولات، صنعت صرافی ها از نظر مقرراتی نیز به جایگاه باثبات‌تری رسید و به سمت تنوع‌بخشی دارایی‌ها، از جمله سهام توکنیزه‌شده (Tokenized Stocks) و طلای توکنیزه‌شده حرکت کرد، هرچند که همچنان با فشارهای جدی امنیتی مواجه بود.

در این گزارش به چند نقطه عطف مهم در حوزه انطباق با مقررات از جمله دریافت مجوز کامل بایننس از نهاد نظارتی FSRA در منطقه ADGM، دریافت مجوز MiCA اتحادیه اروپا توسط اوکی اکس و اخذ مجوز MiCAR اروپا و ثبت رسمی در AUSTRAC توسط کوکوین اشاره شده است.

این موارد نشان می‌دهد تلاش برای کسب مشروعیت حقوقی و فعالیت در چارچوب‌های قانونی همچنان ادامه دارد. با این حال، حوادث بزرگی مانند سرقت گسترده اتریوم از صرافی بای بیت، به ارزش تقریبی ۱.۵ میلیارد دلار، بار دیگر یادآور شد که تاب‌آوری عملیاتی و امنیت حتی در کنار پیشرفت‌های مقرراتی، همچنان عوامل تعیین‌کننده اعتماد بازار هستند.

در بخش DEX ها، رشد بازار به مقدار بسیار زیادی توسط مشتقات هدایت شد. حجم معاملات فصلی این صرافی ها از ۱.۲ تریلیون دلار در سه‌ماهه اول به ۳.۹ تریلیون دلار در سه‌ماهه چهارم افزایش یافت. تحلیل‌ها این جهش را نتیجه تغییر ساختاری به سمت مشتقات آنچین، به‌ویژه قراردادهای دائمی (Perpetuals)، و همچنین ظهور صرافی های جدید مشتقه در اواخر سپتامبر و اوایل اکتبر (اواخر شهریور و اوایل مهر) می‌دانند.

در مجموع، معاملات مشتقه حدود ۶۷.۵۴ درصد از کل حجم معاملات صرافی های غیرمتمرکز را به خود اختصاص دادند. در بخش بازار نقدی یا اسپات صرافی های غیرمتمرکز، رقابت اصلی عملاً میان دو پلتفرم شکل گرفت. پنکیک سواپ (PancakeSwap) با سهم ۳۳.۵۴ درصدی و یونی سواپ (Uniswap) با ۳۱.۱۳ درصد، بیشترین حجم معاملات نقدی را در اختیار داشتند و در صدر این بازار قرار گرفتند.

در بازار قراردادهای دائمی (Perpetual Contracts) DEX ها، هایپرلیکویید (Hyperliquid) تا مدت زیادی بازیگر اصلی بود و به‌طور میانگین حدود ۷۲.۱۰ درصد از کل معاملات این بخش را در اختیار داشت.

با این حال، از حوالی ماه سپتامبر (اواخر شهریور و اوایل مهر) و با ورود پلتفرم‌های جدید، رقابت در این بازار افزایش پیدا کرد. این تغییرات نشان می‌دهد که برتری یک‌طرفه هایپرلیکویید در بازار مشتقات غیرمتمرکز (Decentralized Derivatives) به‌تدریج در حال کاهش است و ساختار رقابتی این بخش در حال دگرگونی است.

نکات کلیدی

حجم معاملات نقدی و مشتقه در صرافی های متمرکز و غیرمتمرکز بزرگ

بازار رمزارزها به‌طور کلی تمایل بسیار زیادی به معاملات مشتقه دارد و این موضوع به‌وضوح در عملکرد صرافی های بزرگ دیده می‌شود. در اغلب پلتفرم‌های اصلی، نسبت حجم معاملات مشتقه به معاملات نقدی یا اسپات به‌طور محسوسی به نفع مشتقات تغییر کرده است که این یعنی بخش عمده فعالیت معامله‌گران در این بازار، روی ابزارهای مشتقه متمرکز شده است.

در این میان، بایننس در بالاترین سطح نمودار قرار دارد و معاملات مشتقه، بخش اصلی حجم معاملات این صرافی را تشکیل می‌دهند. این وضعیت نشان‌دهنده یک مزیت مقیاس‌پذیری پایدار است؛ به این معنا که اندازه و عمق بازار بایننس، به آن برتری قابل‌توجهی نسبت به رقبا داده است.

پس از بایننس، صرافی هایی مانند اوکی اکس، بای بیت، بیت گت، ام ئی اکس سی و گیت در یک سطح نسبتاً مشابه قرار دارند. این صرافی ها از نظر حجم معاملات کلی و نسبت معاملات نقدی به مشتقه، شباهت زیادی به یکدیگر دارند و می‌توان آن‌ها را یک گروه رقابتی با ابعاد نزدیک به هم دانست.

در مقابل، در پلتفرم‌های غیرمتمرکز وضعیت متفاوت است. در این بخش، حجم معاملات به‌جای تمرکز روی یک یا دو پلتفرم، میان تعداد بیشتری از بسترها توزیع شده است.

با این حال، در بازار نقدی DEX ها، پنکیک سواپ و یونی سواپ همچنان نقش غالب را ایفا می‌کنند. در بخش مشتقات غیرمتمرکز نیز، هایپرلیکویید همچنان پیشتاز بازار است و بیشترین سهم از معاملات مشتقه این حوزه را در اختیار دارد.

سهم بازار صرافی های متمرکز

در سال ۲۰۲۵، وضعیت رقابت میان صرافی های متمرکز دچار تغییراتی شد. با این حال، بایننس همچنان بازیگر اصلی بازار باقی ماند و با در اختیار داشتن بیش از ۳۵ درصد از سهم بازار، جایگاه برتر خود را حفظ کرد.

در میان سایر صرافی های بزرگ، بیشتر آن‌ها با کاهش تدریجی سهم بازار یا دامیننس مواجه شدند. در مقابل، بیت گت روندی رو به رشد و پایدار را تجربه کرد و توانست جایگاه چهارم خود را در میان صرافی های متمرکز تثبیت کند.

همزمان، گیت و ام ئی اکس سی عملکرد قابل‌توجهی داشتند و با افزایش بیش از ۵ درصدی سهم بازار خود، بخش قابل‌توجهی از فضای رقابتی را به دست آوردند. این رشد نشان می‌دهد که رقابت میان صرافی های متمرکز در سال ۲۰۲۵ شدت بیشتری پیدا کرده است.

سهم بازار اسپات صرافی های متمرکز

در بازار نقدی یا اسپات صرافی های متمرکز، بایننس همچنان نقش ستون اصلی بازار را ایفا می‌کند و با حفظ سهمی بیش از ۴۰ درصد، فاصله معناداری با سایر رقبا دارد. به زبان ساده، بخش بزرگی از معاملات نقدی رمزارزها همچنان از طریق بایننس انجام می‌شود.

اما خارج از بایننس، فضای رقابتی بسیار متوازن‌تر و پویا‌تر است. بای بیت با ۸.۶۳ درصد، ام ئی اکس سی با ۸.۴۹ درصد و گیت با سهمی نزدیک به ۸ درصد، در فاصله‌ای بسیار نزدیک به هم قرار دارند که نشان‌دهنده رقابت فشرده میان این صرافی ها در بازار نقدی است.

در این میان، کوکوین عملکرد قابل توجهی از خود نشان داد. این صرافی در سال ۲۰۲۵ توانست سهم بازار نقدی خود را به‌طور معناداری افزایش دهد و در بازه زمانی ابتدای ژانویه تا پایان دسامبر (کل سال میلادی)، به رشد ۵.۸۳ درصدی دست پیدا کند.

سهم بازار مشتقات صرافی های متمرکز

بازار مشتقات صرافی های متمرکز در سال ۲۰۲۵ نسبت به بازار نقدی رقابتی‌تر بود. با این حال، بایننس همچنان جایگاه برتر خود را حفظ کرد و با در اختیار داشتن ۳۴.۷۴ درصد از سهم بازار، رهبر این بخش باقی ماند.

در طول سال، اوکی اکس و بای بیت توانستند سهم بازار خود را در سطحی نسبتاً باثبات حفظ کنند. در همین حال، بیت گت در سه فصل نخست سال بیش از ۱۲ درصد از سهم بازار مشتقات را در اختیار داشت و در نهایت، جایگاه چهارم را در میانگین سهم بازار مشتقات صرافی های متمرکز در سال ۲۰۲۵ به دست آورد.

در ماه‌های پایانی سال، ام ئی اکس سی و گیت عملکرد چشمگیری داشتند و هر دو موفق شدند سهم بازار ماهانه خود را بیش از ۵ واحد درصد افزایش دهند. این رشد نشان می‌دهد که رقابت در بازار مشتقات صرافی های متمرکز، به‌ویژه در انتهای سال، به‌طور محسوسی شدت گرفته است.

سهم بازار اوپن اینترست صرافی های متمرکز

اوپن اینترست یا موقعیت‌های باز (Open Interest) نشان می‌دهد پول معامله‌گران در نهایت روی کدام صرافی ها باقی مانده است. برخلاف حجم معاملات که ممکن است فقط حاصل خرید و فروش‌های لحظه‌ای باشد، اوپن اینترست بیشتر به عواملی مثل عمق بازار، شرایط فاندینگ، تنوع ابزارهای معاملاتی و حتی مشوق‌های صرافی ها وابسته است.

داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد بازار مشتقات صرافی های متمرکز وارد یک ساختار چندقطبی شده است؛ به این معنا که تمرکز موقعیت‌های باز فقط در یک یا دو صرافی خاص خلاصه نمی‌شود. در میان صرافی های بزرگ، نوسانات قابل‌توجهی در سهم اوپن اینترست دیده شد، اما بیت گت عملکردی باثبات داشت و توانست جایگاه سوم خود را حفظ کند.

در مقابل، گیت رشد بسیار چشمگیری را تجربه کرد. سهم این صرافی از بازار اوپن اینترست از ۴.۱۵ درصد به ۱۴.۱۱ درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده جذب سریع موقعیت‌های معاملاتی و تغییر جدی در نقشه رقابت بازار مشتقات صرافی های متمرکز است.

بازده قیمتی توکن‌های صرافی ها

در سال ۲۰۲۵، اهمیت توکن‌های صرافی ها (Exchange Tokens) به‌تدریج افزایش پیدا کرد. دلیل اصلی این موضوع، گسترش اکوسیستم صرافی های بزرگ و بیشتر شدن کاربرد این توکن‌ها در خدمات مختلف بود. در نیمه اول سال، عملکرد قیمتی این توکن‌ها چندان چشمگیر نبود، اما در نیمه دوم سال شتاب رشد آن‌ها به‌طور محسوسی افزایش یافت.

در مجموع، توکن‌های اوکی بی (OKB)، بی ان بی (BNB)، کی سی اس (KCS) و لئو (LEO) بهترین عملکرد را در میان توکن‌های صرافی ها ثبت کردند و همگی بازدهی بهتری نسبت به بیت کوین داشتند. در این میان، OKB و BNB موفق شدند به سقف قیمتی تاریخی جدید برسند. توکن KCS نیز با رشد ۲.۰۶ درصدی در جایگاه سوم قرار گرفت.

در مقابل، عملکرد برخی توکن‌ها بسیار ضعیف بود. برای مثال، توکن صرافی اچ تی ایکس (HTX) افت شدیدی را تجربه کرد و قیمت آن حدود ۸۳ درصد کاهش یافت که آن را به یکی از ضعیف‌ترین عملکردها در این گروه تبدیل کرد.

با نگاه به سال ۲۰۲۶، انتظار می‌رود توکن‌های صرافی ها همچنان بخش مهمی از اکوسیستم این پلتفرم‌ها باقی بمانند. با این حال، رقابت میان صرافی ها شدیدتر خواهد شد و هر پلتفرم تلاش می‌کند با افزایش کاربرد توکن، یکپارچگی خدمات و عمق اکوسیستم خود، مزیت رقابتی بیشتری ایجاد کند.

حجم معاملات صرافی های غیرمتمرکز

در مجموع، آمارها نشان می‌دهند که رشد شدید حجم معاملات صرافی های غیرمتمرکز در سال ۲۰۲۵ فقط به افزایش قیمت بیت کوین مربوط نبوده است. عامل اصلی این رشد، تغییر رفتار معامله‌گران بود که بخش بزرگی از معاملات به سمت خرید و فروش‌های اهرمی و سفته‌بازانه منتقل شد که مستقیماً روی خود شبکه بلاکچین انجام می‌شوند و بیشترین سهم را هم قراردادهای دائمی به خود اختصاص دادند.

حجم معاملات فصلی صرافی های غیرمتمرکز از حدود ۱.۲ تریلیون دلار به ۳.۹ تریلیون دلار افزایش یافت. بخش عمده این رشد، چه در میانگین حجم معاملات و چه در جهش‌های شدید مقطعی، مستقیماً از معاملات مشتقه ناشی شده است. این موضوع نشان می‌دهد فعالیت‌های معاملاتی اهرمی و مبتنی بر موقعیت‌های باز، به‌تدریج صرافی های غیرمتمرکز را به‌عنوان بستر اصلی اجرای معاملات انتخاب کرده‌اند.

نقطه عطف اصلی این روند، در اواخر سپتامبر و اوایل اکتبر (اواخر شهریور و اوایل مهر) رخ داد که قیمت بیت کوین پس از ثبت یک سقف محلی وارد فاز اصلاح شد، اما هم‌زمان حجم معاملات مشتقه در DEX ها به‌شدت افزایش یافت. این واگرایی نشان می‌دهد رشد DEXها دیگر وابستگی مستقیمی به رشد قیمت بیت کوین ندارد.

به‌طور کلی، چشم‌انداز DEX ها در سال ۲۰۲۵ را می‌توان به دو دوره متفاوت تقسیم کرد. در نیمه اول سال، بازار بیشتر تحت تأثیر معاملات نقدی و انباشت دارایی‌ها بود، اما در نیمه دوم سال، فعالیت‌های سفته‌بازانه و مبتنی بر اهرم نقش اصلی را ایفا کردند.

نتیجه این تحول آن بود که معاملات مشتقه حدود ۶۷.۵۴ درصد از کل حجم معاملات صرافی های غیرمتمرکز را به خود اختصاص داد. این آمار نشان می‌دهد که DEXها دیگر فقط ابزارهای ساده برای خریدوفروش دارایی نیستند، بلکه به پلتفرم‌هایی پیشرفته برای تأمین نقدشوندگی تبدیل شده‌اند و حالا می‌توانند به‌طور مستقیم با صرافی های متمرکز برای جذب سرمایه‌های سفته‌بازانه رقابت کنند.

سهم بازار صرافی های غیرمتمرکز قراردادهای دائمی

رشد DEX های فعال در قراردادهای دائمی یکی از مهم‌ترین اتفاقات بازار رمزارزها در سال ۲۰۲۵ بود. داده‌ها نشان می‌دهند که این بازار در طول سال، دو مرحله کاملاً متفاوت را پشت سر گذاشته است.

از ابتدای سال میلادی تا حدود پایان ماه اوت (اواخر مرداد)، تقریباً تمام نقدشوندگی این بخش در اختیار هایپرلیکویید بود و می‌توان گفت این پلتفرم وضعیت شبه‌انحصاری داشت. اما از حوالی ماه سپتامبر (شهریور)، با رشد سریع پلتفرم‌های رقیب، ساختار بازار دچار تغییر اساسی شد و سهم هایپرلیکویید به‌تدریج کاهش یافت.

در مجموع، بازار صرافی های غیرمتمرکز قراردادهای دائمی از حالتی که تقریباً تمام معاملات در یک پلتفرم متمرکز بود، به بازاری چندقطبی تبدیل شد که در آن نقدشوندگی میان چند بازیگر مختلف تقسیم شده و رقابت واقعی شکل گرفته است.