آخرین اخبار:

رمزارز در ایران27 بهمن 1404
ارز دیجیتال نقره در صرافیهای ایرانی؛ چرا سرمایهگذاری روی این توکن اما و اگر دارد؟

سرمایه گذاری27 بهمن 1404
چه زمانی خرید طلا اشتباه است؟ ۶ رفتار غلطی که باید از آنها دوری کنید

اخبار بیت کوین27 بهمن 1404
ریزش ادامه دارد؛ بیت کوین وارد پنجمین هفته نزولی شد

تحلیل تکنیکال27 بهمن 1404
واچ لیست ۵ ارز برتر هفته پایانی بهمن ۱۴۰۴؛ فرصتهای طلایی در دل ترس حاکم در بازار

اخبار28 بهمن 1404
گزارش فصلی روند قیمت طلا؛ مرز ۵٬۰۰۰ دلار در سهماهه اول ۲۰۲۶ حفظ میشود؟

اخبار عمومی28 بهمن 1404
بیاعتنایی بازارهای پیشبینی به ادعای عجیب و غریب اوباما درباره UFO؛ آیا فضاییها واقعی هستند؟!
قیمت ارز های دیجیتال
حجم کل بازار
2 تریلیون دلار
معاملات 24h
77 بیلیون دلار
سهم بیت کوین
58.25%
نرخ تتر
165,487.01 تومان
دسته بندی ها
آخرین مطالب

افزایش ۸۵ درصدی تراکنشهای رمزارزی مرتبط با قاچاق انسان؛ زنگ خطری برای نهادهای نظارتی
30 بهمن 1404 - 23:00
گزارش جدید چینالیسیس (chainalysis) نشان میدهد شبکههای قاچاق انسان در جنوب شرق آسیا بیش از هر زمان دیگری از ارزهای دیجیتال استفاده میکنند. این شبکهها در سال ۲۰۲۵ حجم تراکنشهای خود را ۸۵ درصد افزایش دادهاند و مجموع مبالغ جابهجا شده به صدها میلیون دلار رسیده است. این آمار تنها یک موضوع مالی نیست؛ بلکه نشانه گسترش یک فعالیت مجرمانه بزرگ است که زندگی هزاران نفر را تحت تاثیر قرار میدهد.
به گزارش میهن بلاکچین، چینالیسیس میگوید این رشد ناشی از شکلگیری یک مجموعه گسترده از کمپهای اسکم، سرویسهای آنلاین و شبکههای پولشویی چینی است که بیشتر از طریق تلگرام فعالیت میکنند. این مجموعه بهگونهای طراحی شده است که قربانیان را جذب و پول را جابهجا میکند. این شرکت هشدار میدهد که ابعاد انسانی این جرایم بسیار فراتر از اعدادی است که روی بلاک چین دیده میشود.
فعالیت شبکههای سازمانیافته با تراکنشهای سنگین
چینالیسیس بررسی کرده است که بخش زیادی از این فعالیتها به گروههایی مربوط است که ظاهرا خدمات مختلف ارائه میدهند، اما به قاچاق انسان مرتبط هستند. بررسی تراکنشها نشان میدهد مبالغ رد و بدلشده در این بخش بسیار بالا است و تقریبا نیمی از این پرداختها بیش از ۱۰ هزار دلار بوده است. این موضوع نشان میدهد با گروههایی روبهرو هستیم که ساختار مالی بزرگ و کاملا سازمانیافته دارند.
برخی از این سرویسها در چندین شهر آسیای شرقی فعالیت میکنند و حتی برای خدمات خود نرخ مشخصی دارند. همین الگوی ثابت باعث میشود تراکنشهایشان قابلتشخیص باشد و نهادهای نظارتی راحتتر بتوانند مسیر پول را دنبال کنند.
نقش واسطهها در انتقال افراد به کمپهای اسکم
بخش دیگری از گزارش چینالیسیس به گروههایی مربوط است که خود را واسطه استخدام معرفی میکنند، اما در عمل افراد را با وعده شغل فریب میدهند و آنها را به کمپهایی منتقل میکنند که در آن فعالیتهای کلاهبرداری اینترنتی انجام میشود. افرادی که به این کمپها برده میشوند معمولا آنقدر تحت فشار قرار میگیرند تا بالاخره در طرحهای کلاهبرداری مشارکت کنند.
نمودار ارتباط واسطهها و کمپهای اسکم
پرداختهایی که میان این واسطهها و گردانندگان کمپها جابهجا میشود معمولا بین یک تا ۱۰ هزار دلار است. شبکههای پولشویی چینی هم در تبدیل و توزیع این پولها نقش اصلی دارند. در برخی کانالهای تلگرامی نیز پیامهایی دیده شده که درباره عبور از مرزها، هماهنگیهای منطقهای و روشهای انتقال افراد صحبت میکنند. بررسیها نشان میدهد برخی از این کانالها با گروههای جنایی فعال در منطقه ارتباط دارند.
گسترش فعالیتها از آسیا به سراسر جهان
تحلیل جغرافیایی چینالیسیس نشان میدهد فعالیت این شبکهها مدتها است مرزهای جنوب شرق آسیا را پشت سر گذاشته است. بخش قابلتوجهی از پرداختها از کشورهایی مثل آمریکا، بریتانیا، اسپانیا، استرالیا و برزیل ارسال میشود. شبکههایی که در چین، هنگکنگ، تایوان و کشورهای اطراف فعالیت دارند، اکنون با کمک رمزارزها توانستهاند پرداختها و عملیات خود را در سطح جهانی مدیریت کنند.
نمایی از شدت و مسیر جریان رمزارز به شبکههای مشکوک شرق و جنوب شرق آسیا
چینالیسیس میگوید تنوع بالا در کشورهای فرستنده پول و حجم زیاد تراکنشها نشان میدهد این شبکهها زیرساخت مالی گسترده و هماهنگی دقیقی ایجاد کردهاند؛ زیرساختی که به آنها امکان میدهد پرداختها را پنهان و فعالیتهای خود را بین چند کشور تقسیم کنند.
تغییر مدل فعالیت شبکههای انتشار محتوای غیرقانونی
چینالیسیس در بخش دیگری از گزارش توضیح میدهد که برخی از شبکههای فعال در انتشار محتوای غیرقانونی، الگوی درآمدزایی خود را تغییر دادهاند. این شبکهها بهجای دریافت هزینه برای هر بار دسترسی، از اشتراکهای ماهانه، معمولا کمتر از ۱۰۰ دلار، استفاده میکنند که جریان درآمدی ثابت برای آنها ایجاد میکند.
بر اساس دادهها، این گروهها همچنان بخشی از پرداختها را با بیت کوین دریافت میکنند، اما برای پنهان کردن مسیر پول، استفاده از ارز حریم خصوصی مونرو در سال ۲۰۲۵ افزایش قابلتوجهی داشته است. علاوهبر این، پلتفرمهای تبدیل سریع بدون احراز هویت نیز نقش مهمی در جابهجایی و مخفیسازی درآمدهای آنها دارند.
چینالیسیس در یک نمونه، سایتی را شناسایی کرده است که بیش از ۵۸۰۰ آدرس رمزارزی در فعالیتهای خود به کار برده و مجموع درآمد آن از سال ۲۰۲۲ بیش از ۵۳۰ هزار دلار بوده است. بخشی از این سایتها روی سرورهای آمریکایی میزبانی میشوند تا ظاهر قانونی داشته باشند و دیرتر شناسایی شوند.
شفافیت بلاک چین؛ ابزار اصلی برای مقابله با این شبکهها
چینالیسیس میگوید با وجود اینکه فعالیت این شبکهها هر روز پیچیدهتر میشود و حتی گاهی با کسبوکارهای ظاهرا قانونی ترکیب میشود، اما شفافیت بلاک چین همچنان یکی از مهمترین ابزارها برای شناسایی و مختلکردن این عملیات است. تکرار الگوهای پرداخت، حجم تراکنشها، رفتار کیف پولها و ارتباط کانالهای آنلاین با یکدیگر، سرنخهایی ایجاد میکند که نهادهای نظارتی میتوانند از آنها برای ردیابی فعالیتهای مشکوک استفاده کنند.
بهگفته این شرکت، زمانی که تحلیل دادههای بلاک چین در کنار روشهای سنتی مقابله با قاچاق انسانی قرار بگیرد و آگاهی عمومی نیز افزایش پیدا کند، امکان محدود کردن این شبکهها بیشتر میشود. چینالیسیس در پایان گزارش میگوید شفافیت بلاک چین فرصتی فراهم میکند که در سیستم مالی سنتی وجود ندارد و میتواند به شناسایی و توقف فعالیت گروههایی کمک کند که در گذشته ردیابی آنها بسیار سخت بود.

جنگ سناریوها از ۵۵ هزار تا ۱۵۰ هزار دلار؛ پیش بینی قیمت بیت کوین در پالی مارکت، کالشی و میریاد
30 بهمن 1404 - 22:00
دادههای بازارهای پیشبینی نشان میدهد معاملهگران نسبت به قیمت بیت کوین در سال ۲۰۲۶ نگاهی خوشبینانه، اما محتاط دارند. در حال حاضر ۷ قرارداد فعال در پلتفرمهای پالی مارکت (Polymarket)، میریاد (Myriad) و کالشی (Kalshi) با مجموع بیش از ۸۴ میلیون دلار حجم معاملات فعال است. به گزارش میهن بلاکچین، برآیند احتمالات این بازارها نشان میدهد نه خبری از هیجان افراطی است و نه ناامیدی کامل؛ بلکه ترکیبی از امید به رشد و آمادگی برای اصلاح در جریان است.
پالیمارکت؛ افزایش احتمال ششرقمی شدن بیت کوین در گذر زمان
منبع: news.bitcoin.com
یکی از فعالترین قراردادها در بازار پالی مارکت (Polymarket)، مربوط به پیشبینی قیمت بیت کوین در فوریه ۲۰۲۶ است. این بازار چندگزینهای در صورتی با پاسخ «بله» تسویه میشود که قیمت جفت ارز بیت کوین - تتر (BTC/USDT) در نمودار یکدقیقهای بایننس در بازه ۱ تا ۲۹ فوریه به یکی از سطوح مشخصشده برسد. حجم معاملات این قرارداد حدود ۶۱ میلیون دلار است.
منبع: news.bitcoin.com
بر اساس قیمتگذاری فعلی، احتمال رسیدن بیت کوین به ۷۵ هزار دلار حدود ۴۵٪ برآورد میشود و برای سطح ۸۰ هزار دلار این احتمال به حدود ۱۷٪ کاهش مییابد. هرچه اهداف قیمتی بالاتر میرود، اعتماد معاملهگران کمتر میشود؛ بهطوریکه ۸۵ هزار دلار حدود ۶٪ و ۹۰ هزار دلار حدود ۲٪ شانس دارند. اهداف ششرقمی (بالاتر از ۱۰۰ هزار دلار) نیز فعلا حدود ۱٪ و حتی کمتر قیمتگذاری شدهاند.
حجم معاملات بیشتر در اطراف سطوحی متمرکز شده است که از نظر روانی برای بازار اهمیت دارند. در سمت صعودی، سطح ۸۵ هزار دلار بیشترین توجه را به خود جلب کرده است و در مقابل، ۵۵ هزار و ۵۰ هزار دلار نشاندهنده موقعیتهای دفاعی قابل توجه هستند. این الگو حکایت از آن دارد که معاملهگران هم برای ادامه رشد و هم برای سناریوی اصلاح آمادهاند.
در قرارداد دیگری در بازار پالی مارکت که قیمت بیت کوین را تا پیش از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ بررسی میکند، احتمال رسیدن بیت کوین به ۱۰۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۰٪ پیشبینی شده است. هرچه هدف بالاتر میرود، احتمال کمتر میشود؛ برای مثال سطوح ۱۱۰ هزار دلار و بالاتر با شانسهای پایینتری قیمتگذاری شدهاند. اهداف بسیار بلندپروازانه مانند ۲۵۰ هزار دلار نیز در حال حاضر حدود ۵٪ احتمال دارند.
منبع: news.bitcoin.com
نکته جالب اینجاست که حجم معاملات قابل توجهی در هر دو سوی طیف قیمتی، حتی اطراف ۱۵ هزار دلار وجود دارد. این الگو بیشتر نشاندهنده رفتار پوشش ریسک است تا باور قطعی به یک جهت مشخص.
قرارداد زمانی دیگری در پالیمارکت بررسی میکند آیا بیت کوین تا تاریخهای مختلف در سال ۲۰۲۶ سقف جدیدی ثبت میکند یا خیر. احتمال این اتفاق تا مارس حدود ۲٪ و تا ژوئن حدود ۷٪ است، اما تا ۳۱ دسامبر به حدود ۲۳٪ میرسد.
منبع: news.bitcoin.com
افزایش تدریجی احتمالها در سررسیدهای دورتر نشان میدهد معاملهگران انتظار یک جهش ناگهانی و انفجاری را ندارند؛ بلکه سناریوی محتملتر از نظر آنها رشد آرام و مرحلهای در طول زمان است. تمرکز نقدینگی روی سررسیدهای نزدیکتر نشان میدهد معاملهگران سناریوهای کوتاهمدت را جدیتر دنبال میکنند. در عین حال، خوشبینی نسبت به افقهای بلندمدت بهتدریج در حال شکلگیری است.
همچنین، در پالی مارکت قراردادی با رویکرد کلان اقتصادی وجود دارد که میپرسد آیا بیت کوین در سال ۲۰۲۶ بازدهی بهتری نسبت به طلا خواهد داشت یا نه. در حال حاضر، حدود ۲۹٪ احتمال داده میشود که بیت کوین عملکرد بهتری از طلا داشته باشد و حدود ۷۲٪ معاملهگران نسبت به طلا خوشبینتر هستند.
منبع: news.bitcoin.com
این قیمتگذاری بازتابی از احتیاط نسبت به نوسانهای بیت کوین و شرایط کلان اقتصادی است. به نظر میرسد معاملهگران در ارزیابی خود همزمان چند عامل مهم از جمله نرخهای بهره واقعی بالاتر، میزان اشتهای ریسک بازار و همچنین الگوهای تاریخی بیت کوین پس از هاوینگ را در نظر میگیرند. با توجه به این متغیرها، بسیاری فعلاً طلا را گزینه باثباتتری برای سال آینده میبینند و نسبت به برتری قطعی بیت کوین با احتیاط برخورد میکنند.
میریاد؛ صعود تا ۸۴ هزار یا کاهش تا ۵۵ هزار دلار؟
در پلتفرم میریاد (Myriad)، یک قرارداد باینری میپرسد که قیمت بیت کوین ابتدا به ۸۴ هزار دلار میرسد یا ۵۵ هزار دلار. نتیجه این قرارداد بر اساس قیمت اسپات بایننس تسویه میشود. در حال حاضر، ۵۴٪ احتمال داده میشود که سطح ۵۵ هزار دلار زودتر لمس شود، درحالیکه احتمال رسیدن قیمت به ۸۴ هزار دلار حدود ۴۶٪ شانس دارد.
منبع: news.bitcoin.com
البته حجم معاملات این قرارداد نسبت به سایر پلتفرمها کمتر و در حدود ۱۳ هزار دلار است. بنابراین اگر سرمایههای بزرگتری وارد شوند، ممکن است احتمالات به سرعت تغییر کنند. با این حال، همین تقسیم تقریبا برابر، نشان میدهد بازار بین دو سناریوی «شکست صعودی» و «اصلاح نزولی» مردد است.
کالشی؛ نگاه سالانه و عبور از ۱۰۰ هزار دلار
در پلتفرم کالشی (Kalshi) که از شاخص CF Bitcoin Real-Time بهعنوان مرجع استفاده میکند، قراردادهای سالانه ۲۰۲۶ نشان میدهد معاملهگران حدود ۳۹٪ احتمال میدهند بیت کوین امسال بالای ۹۹,۹۹۹.۹۹ دلار معامله شود. برای اهداف ۱۱۰ هزار و ۱۲۰ هزار دلار، احتمالها به تدریج کمتر میشود.
منبع: news.bitcoin.com
قرارداد دیگری در کالشی زمان عبور دوباره بیت کوین از ۱۰۰ هزار دلار را بررسی میکند. احتمال عبور تا پیش از ماه مه حدود ۱۷٪، تا ژوئن حدود ۲۴٪ و تا ژوئیه حدود ۲۹٪ برآورد شده است. این روند افزایشی نشاندهنده اعتماد تدریجی بازار با گذشت زمان است.
منبع: news.bitcoin.com
جمعبندی؛ خوشبینی کنترلشده نسبت به قیمت آینده بیت کوین
بازارهای پیشبینی تضمینی برای آینده نیستند، آنها فقط تصویری از انتظارات فعلی را ارائه میدهند. اما زمانیکه دهها میلیون دلار سرمایه بر سر سناریوهای مختلف قرار میگیرد، میتوان آنها را نمایی از ذهنیت جمعی معاملهگران نسبت به ریسک و سود بالقوه بیت کوین در سال ۲۰۲۶ دانست.
برآیند هفت قرارداد فعال با بیش از ۸۴ میلیون دلار حجم معاملات در بازارهای پیشبینی، تصویری از «خویشتنداری و احتیاط» را ترسیم میکند. معاملهگران نه انتظار یک صعود ناگهانی و انفجاری دارند و نه سناریوی رشد را کاملاً کنار گذاشتهاند. تصویر غالب به رشد ملایم اشاره دارد و البته ریسک نزولی همچنان روی میز است.
سوالات متداول (FAQ)
معاملهگران پالی مارکت برای فوریه ۲۰۲۶ چه انتظاری از بیت کوین دارند؟بیشترین احتمال فعلی مربوط به سطح ۷۵ هزار دلار است. اما برای قیمتهای بالاتر از ۸۰ هزار دلار، احتمالها بهسرعت کاهش پیدا میکند و بازار با احتیاط بیشتری به اهداف بالاتر نگاه میکند.احتمال رسیدن بیت کوین به ۱۰۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۶ چقدر است؟در بازارهای کالشی احتمال عبور بیت کوین از مرز ۱۰۰ هزار دلار در سال ۲۰۲۶ حدود ۳۹٪ است.آیا معاملهگران انتظار ثبت سقف تاریخی جدید در کوتاهمدت را دارند؟خیر. احتمال ثبت سقف تاریخی جدید بیت کوین در ماههای نزدیک پایین است؛ اما هرچه به نیمه دوم و پایان سال ۲۰۲۶ نزدیک میشویم، احتمالات افزایش پیدا میکند.آیا بیت کوین در سال ۲۰۲۶ عملکرد بهتری از طلا خواهد داشت؟در حال حاضر چنین انتظاری غالب نیست. بازارها شانس بیشتری برای برتری سالانه طلا نسبت به بیت کوین قائل هستند و طلا را گزینه باثباتتری میدانند.

اتریوم به عصر کوانتوم فکر میکند؛ برنامهریزی برای زنده ماندن در آیندهای که هنوز نیامده
30 بهمن 1404 - 21:00
بنیاد اتریوم اعلام کرده که سال ۲۰۲۵ یکی از پربازدهترین سالهای تاریخ این شبکه بوده و اکنون مجموعهای از اهداف جاهطلبانه را بهعنوان اولویتهای پروتکل در سال ۲۰۲۶ معرفی کرده است.
به گزارش میهن بلاکچین، این اهداف شامل افزایش سرعت تراکنشها، بهبود کیف پولهای هوشمند، تعامل بهتر میان بلاکچینها و آمادهسازی برای امنیت مقاوم در برابر محاسبات کوانتومی است.
اتریوم آینده اینترنت مالی را بازنویسی میکند؟
یکی از مهمترین برنامهها ادامه افزایش گس لیمیت (Gas Limit) است؛ این معیار میزان محاسبات قابل انجام در هر بلاک را تعیین میکند.
جامعه اتریوم در سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش این مقدار از ۳۰ میلیون به ۶۰ میلیون بود و اکنون بنیاد اتریوم قصد دارد آن را به بیش از ۱۰۰ میلیون برساند. برخی اعضای جامعه حتی افزایش این عدد تا ۱۸۰ میلیون را حداقل هدف سال ۲۰۲۶ میدانند.
منبع: حساب Ethereum Foundation در X
بخش مهم دیگری از برنامهها به آمادگی در برابر تهدید محاسبات کوانتومی مربوط میشود. بنیاد اتریوم اعلام کرده تیمی جدید برای «پساکوانتوم» تشکیل داده و ارتقای گلامستردام (Glamsterdam) که برای نیمه اول ۲۰۲۶ برنامهریزی شده، بخشی از این مسیر است.
همزمان، بهبود تجربه کاربری نیز در اولویت قرار دارد. تمرکز بر توسعه کیف پولهای هوشمند با اکانت ابسترکشن (Account Abstraction) بومی و ایجاد تعامل روانتر میان لایه ۲ و شبکهها از جمله اهداف اعلامشده است.
بنیاد اتریوم تأکید کرد که هدف نهایی، تعامل بدون اصطکاک و کمنیاز به اعتماد میان شبکههاست.
این برنامهها پس از سالی مطرح میشود که دو ارتقای بزرگ پکترا (Pectra) و فیوساکا (Fusaka) اجرا شدند و گس لیمیت (Gas Limit) برای نخستین بار از سال ۲۰۲۱ افزایش یافت.
این خبر چند روز پس از انتشار دیدگاه جدید ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin) درباره همگرایی اتریوم و هوش مصنوعی منتشر شد.
او معتقد است ترکیب AI و اتریوم میتواند به بهبود بازارها، افزایش امنیت مالی و تقویت نقش انسانها کمک کند؛ هدفی که به گفته او، باید در نهایت انسان را توانمند کند نه جایگزین او شود.

وقتی همه از صفر شدن بیت کوین حرف میزنند؛ زمان ورود است یا صبر؟
30 بهمن 1404 - 20:00
در حالی که فشارهای کلان اقتصادی و تنشهای ژئوپلیتیکی همچنان بر بازار داراییهای دیجیتال سایه انداختهاند، احساسات بازار کریپتو بار دیگر وارد محدوده ترس شدید شده است.
به گزارش میهن بلاکچین، شاخص ترس و طمع (Fear & Greed) که وضعیت روانی بازار را در بازه صفر تا صد اندازهگیری میکند، اکنون عدد ۹ را نشان میدهد؛ هرچند این رقم نسبت به عدد ۸ روز گذشته اندکی بهبود یافته، اما همچنان بازار را در عمیقترین سطح بدبینی نگه داشته است.
وضعیت بیت کوین و ترس شدید در بازار
این ترس تنها در قیمتها دیده نمیشود، بلکه رفتار کاربران اینترنت نیز آن را تأیید میکند. دادههای گوگل ترندز (Google Trends) نشان میدهد جستجوی عبارت «صفر شدن بیت کوین (Bitcoin going to zero)» به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده و امتیاز ۱۰۰ را ثبت کرده است؛ این عدد نشاندهنده اوج نگرانی سرمایهگذاران خرد و افزایش کنجکاوی همراه با اضطراب در میان فعالان بازار است.
با این حال، گروهی از تحلیلگران معتقدند چنین موجهای بدبینی شدید اغلب نشانهای از فرصت خرید هستند. شرکت تحلیلی سنتیمنت (Santiment) پیشتر اشاره کرده بود که افزایش شدید احساسات منفی معمولاً زمانی رخ میدهد که قیمتها به سرعت سقوط میکنند.
میزان جستجو برای عبارت «بیت کوین به صفر میرسد» منبع: Google Trends
در چنین شرایطی، روایتهایی درباره سقوط کامل بازار و اصطلاحاتی مانند فروش، سقوط یا رسیدن به صفر فراگیر میشوند؛ این نشانه از تسلیم سرمایهگذاران ضعیفتر که اعتماد خود را از دست دادهاند. به باور این شرکت، زمانی که پیشبینیهای فاجعهبار به اوج میرسند، اغلب بهترین زمان برای خرید در کف قیمتی فرا میرسد.
با این حال، همه تحلیلگران با این دیدگاه موافق نیستند. نیک پاکرین (Nic Puckrin)، تحلیلگر سرمایهگذاری و همبنیانگذار کوین بیرو (Coin Bureau)، روایت سنتی خرید در ترس شدید را زیر سؤال برد.
او با استناد به دادههای تاریخی اعلام کرد که وقتی شاخص ترس و طمع به زیر ۲۵ سقوط میکند، بازده متوسط ۹۰ روزه بیتکوین تنها حدود ۲.۴٪ بوده است. در مقابل، خرید در دورههایی که بازار در وضعیت «طمع شدید» قرار داشته، بازدهی میانگین ۹۰ روزهای تا ۹۵ درصد به همراه داشته است.
به اعتقاد او، این شاخص بیشتر یک ابزار مومنتوم گذشتهنگر است تا آنکه پیشبینیکننده آینده باشد. به بیان دیگر، بازارهای صعودی قدرتمند که با احساس طمع همراه هستند، از نظر تاریخی با بازدهیهای کوتاهمدت قویتر همزمان بودهاند.
با این حال، منتقدان این تحلیل معتقدند که بازه زمانی ۹۰ روزه برای قضاوت کافی نیست. برخی تحلیلگران اشاره میکنند که اگر افق زمانی به ۱۲ ماه افزایش یابد، تصویر کاملاً تغییر میکند.
بازده ۹۰ روزه بیت کوین در دورههای طمع شدید، عملکرد بسیار بالاتری را نشان میدهد - منبع: Nicrypto
دادههای تاریخی نشان میدهد که بیت کوین به طور میانگین پس از دورههای ترس شدید، طی یک سال بیش از ۳۰۰٪ رشد داشته است. به گفته آنان، شاخص ترس و طمع برای سود کوتاهمدت طراحی نشده، بلکه هشداری برای انباشت بلندمدت محسوب میشود.
در نهایت، پاسخ این پرسش که آیا اکنون زمان خرید است یا نه، به خود شاخص احساسات بستگی ندارد؛ بلکه بیش از هر چیز به افق زمانی و استراتژی سرمایهگذار وابسته است.
برای معاملهگران کوتاهمدت، مومنتوم بازار ممکن است اهمیت بیشتری داشته باشد، در حالی که سرمایهگذاران بلندمدت احتمالاً دورههای ترس شدید را فرصتی برای انباشت تدریجی در نظر میگیرند.

شانس تصویب قانون CLARITY به ۹۰ درصد رسید؛ مذاکرات وارد فاز نهایی شد
30 بهمن 1404 - 19:00
احتمال تصویب لایحه شفافیت (CLARITY Act) در بازارهای پیشبینی به ۹۰ درصد افزایش یافته است. این جهش، نشان میدهد فضای سیاسی و اقتصادی آمریکا بیش از هر زمان دیگری به توافق نزدیک شده است. این تغییر ناگهانی پس از آن رخ داد که برایان آرمسترانگ (Brian Armstrong)، مدیرعامل کوینبیس (Coinbase)، از پیشرفت چشمگیر گفتوگوها و نزدیکشدن لایحه به مرحله جمعبندی خبر داد.
به گزارش میهن بلاکچین، آرمسترانگ در مصاحبه اخیر خود با CNBC توضیح داد که مذاکرات طی هفتههای گذشته وارد فاز نهایی شده و تنها چند اختلاف محدود باقی مانده است. سناتور برنی مورنو (Bernie Moreno) نیز با تایید همین روند، اعلام کرده است که این لایحه میتواند تا ماه آوریل به تصویب برسد. این مجموعه اظهارنظرها جو مثبت ایجادشده در بازار را تقویت کرده است.
مصاحبه آرمسترانگ با CNBC درمورد لایحه شفافیت - منبع: ایکس
افزایش اعتماد معاملهگران؛ جهش احتمال تصویب از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد
دادههای پلتفرم پالی مارکت (Polymarket) نشان میدهد که احتمال تصویب لایحه CLARITY Act در سال ۲۰۲۶ طی یک موج خوشبینی از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد رسیده است. این تغییر قابلتوجه بیانگر آن است که فعالان بازار انتظار دارند مذاکرات جاری میان صنعت کریپتو، بانکها و نهادهای قانونگذار به نتیجه برسد.
شانس تصویب لایحه Clarity Act در پالی مارکت به ۹۰ درصد رسید
آرمسترانگ تاکید کرده است که مخالفتهای قبلی کوینبیس با نسخه اولیه لایحه به بندهایی درباره سود استیبل کوینها و میزان دخالت کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) مربوط میشد. او گفت بخش زیادی از این موارد اکنون حل شده و مسیر مشترکی میان طرفین شکل گرفته است. به گفته او، کمیته بانکداری سنا، روزانه در حال برگزاری جلسه است تا روند بررسی لایحه تسریع شود.
پیشبینی تصویب تا آوریل؛ همصدایی سیاستگذاران و مدیران صنعت
سناتور مورنو در گفتوگو با CNBC اعلام کرده است که تصویب لایحه تا ماه آوریل «کاملا محتمل» است. این دیدگاه با اظهارات اخیر برد گارلینگهاوس (Brad Garlinghouse)، مدیرعامل ریپل (Ripple)، همراستا است؛ او شانس رسیدن لایحه به میز رئیسجمهور در ماه آوریل را ۸۰ درصد تخمین زده بود.
هماهنگی این پیشبینیها از سوی چهرههای اثرگذار بخش خصوصی و سیاستگذاران نشان میدهد که فضای کلی حاکم بر مذاکرات مثبت و رو به جلو است.
جلسات فشرده در کاخ سفید برای حل اختلافات باقیمانده
گزارشها حاکی از آن است که مدیران ارشد صنعت کریپتو و نمایندگان بانکها قرار است پنجشنبه این هفته دوباره با مقامات کاخ سفید دیدار کنند. موضوع اصلی این جلسه اختلافات مربوط به سود استیبل کوینها خواهد بود. این مسئله همچنان یکی از آخرین موانع توافق است.
همچنین، به گفته ایلنور ترت (Eleanor Terrett)، خبرنگار حوزه کریپتو، احتمال برگزاری جلسه دیگری در ۱۹ فوریه نیز مطرح شده است. هنوز تاریخ این نشست قطعی نیست، اما با توجه به نزدیک شدن پایان مهلت قانونی برای دستیابی به توافق، این جلسات نقشی تعیینکننده خواهند داشت.
الینور ترت: جلسهای درباره سود استیبل کوینها در کاخ سفید در حال بررسی است - منبع: Eleanor Terrett
در همین زمینه، پاتریک ویت (Patrick Witt)، مدیر شورای کریپتوی کاخ سفید، اعلام کرده است که احتمال برگزاری جلسات جدید در همین هفته بسیار بالا است؛ هرچند تاریخ دقیق آن هنوز مشخص نشده است.

گزارش ویژه: اکسکوینو چگونه از اختلالی ادعایی به بحرانی سیستمی رسید؟ کالبدشکافی ورشکستگی پنهان در فینتک ایران
30 بهمن 1404 - 18:00
نظام مالی دیجیتال در ایران طی سالهای اخیر با چالشهای متعددی روبرو بوده است، اما بحران پدید آمده در صرافی اکسکوینو که از میانههای سال ۱۴۰۴ به اوج خود رسید، به یکی از بزرگترین گرههای کور در اکوسیستم فینتک کشور تبدیل شده است. اکسکوینو که به عنوان یکی از قدیمیترین و پیشروترین پلتفرمهای معاملاتی رمزدارایی در ایران شناخته میشد و ادعای میزبانی از ۶ میلیون کاربر را داشت، اکنون با مشکلات جدی مانند ناتوانی در تسویه مطالبات کاربران مواجه است.
این گزارش از میهن بلاکچین، در پی آن است که با نگاهی تخصصی و بر پایه مستندات موجود، فرآیند تبدیل یک اختلال فنی ادعایی به یک بحران نقدینگی عمیق را تحلیل نموده و پیامدهای آن را بر اعتماد عمومی و پایداری بازار رمزارز ایران واکاوی نماید.
تبارشناسی بحران و کرونولوژی اختلالات فنی و مالی
ریشههای آشکار بحران فعلی اکسکوینو را میتوان در وقایع اواخر بهار سال ۱۴۰۴ جستجو کرد. در حالی که این صرافی پیش از این با فراز و نشیبهای متعددی دست و پنجه نرم کرده بود، از خردادماه این سال، گزارشهای مربوط به تاخیر در برداشتهای ریالی و رمزارزی به شکلی سیستماتیک افزایش یافت. شرکت در بیانیههای رسمی خود، زنجیرهای از حوادث را به عنوان عامل اصلی این وضعیت معرفی کرد. بر اساس این ادعاها، زیرساختهای فنی شرکت در تاریخ ۲۵ و ۲۸ خرداد ماه ۱۴۰۴ هدف حملات شدید سایبری قرار گرفت که منجر به اختلال در دسترسی به اپلیکیشن و وبسرویسهای ابری مستقر در خارج از کشور شد.
با این حال، تحلیلگران معتقدند که تلاقی این اختلالات فنی با بحرانهای منطقهای و محدودیتهای دسترسی به شبکه جهانی اینترنت، تنها محرکهای اولیه برای آشکار شدن یک ناترازی مالی عمیقتر بودهاند. در حالی که اکسکوینو مدعی بود امنیت داراییها خط قرمز این مجموعه است و فرآیند تسویه بدون توقف ادامه دارد، دادههای میدانی نشاندهنده ایجاد صفهای طولانی و انتظار چندماهه کاربران برای دریافت وجوه خرد و کلان بود.
در جدول زیر، گاهشمار تحولات کلیدی و واکنشهای رسمی صرافی در دوران بحران ترسیم شده است:
تاریخ وقوعرویداد / ادعای رسمیپیامد عملیاتی و واکنش کاربران۲۵ خرداد ۱۴۰۴حملات شدید سایبری و اختلال در اپلیکیشنآغاز انسداد دسترسی کاربران به پنلهای معاملاتی شهریور ۱۴۰۴انتشار گزارش تسویه ۷۴ هزار تراکنش (۲۵.۵ میلیون دلار)تشکیل کارزارهای اعتراضی و تجمع مقابل دفتر مرکزی مهر ۱۴۰۴کاهش میانگین زمان پردازش به کمتر از ۷۲ ساعت (ادعایی)گزارش کاربران مبنی بر تاخیرهای بیش از ۲۵ روز در برداشت ریالی آبان ۱۴۰۴شکایت قضایی از رسانههای افشاگر (زومیت)افزایش فشار افکار عمومی و ورود انجمن فینتک به پرونده دی ۱۴۰۴ادعای پایداری سیستم و انتشار گزارشهای هفتگیمسدود شدن موقت حسابهای شرکت توفاد توسط قوه قضائیه
کالبدشکافی مدل مالی هلدینگ ارنیکا
یکی از پیچیدهترین ابعاد پرونده اکسکوینو، نقش هلدینگ مادر یعنی ارنیکا در مدیریت منابع مالی زیرمجموعههای خود است.
هلدینگ ارنیکا که مالکیت مجموعههایی چون اکسکوینو (در حوزه رمزارز)، فلایتیو (در حوزه گردشگری) و هومسا (در حوزه اقامتگاه) را بر عهده دارد، مشکوک بود که از داراییهای نقد کاربران در صرافی برای تامین مالی و توسعه سایر شرکتهای تابعه استفاده کرده است.
استراتژی سرمایهگذاری متقاطع و ریسک سرایت
گزارشهای غیررسمی حاکی از آن است که منابع حاصل از واریزیهای ریالی و رمزارزی کاربران اکسکوینو، به جای نگهداری در ذخایر سرد (Cold Wallets) و انطباق ۱:۱ با موجودی کاربران، صرف خرید شرکتهای جدید یا پوشش زیانهای عملیاتی در بخشهای دیگر شده است.
این مدل مدیریت منابع که در ادبیات مالی به آن «تخصیص مجدد داراییهای امانی» گفته میشود، عملاً صرافی را به یک بانک بدون ذخیره قانونی تبدیل کرد. هنگامی که در پی نوسانات بازار و بحرانهای اینترنتی، تقاضا برای خروج دارایی (Bank Run) افزایش یافت، صرافی با خلأ نقدینگی مواجه شد.
خالیفروشی احتمالی و عدم انطباق بلاکچینی
در ماههای اخیر، اصطلاح خالیفروشی بارها در خصوص عملکرد اکسکوینو به کار رفته است و به این معناست که پلتفرم مذکور در حالی به کاربر اجازه خرید بیت کوین یا تتر را میدهد که معادل فیزیکی و بلاکچینی آن در کیفپولهای صرافی موجود نیست و تنها عددی در دیتابیس داخلی شرکت ثبت میشود.
این وضعیت زمانی آشکار شد که کاربران حتی در برداشتهای رمزارزی (که مستقل از سیستمهای بانکی پایا و ساتنا است) با درهای بسته مواجه شدند. در حالی که اکسکوینو مدعی بود «امنیت داراییها حفظ شده»، ناتوانی در انتقال رمزارز به کیفپولهای شخصی کاربران، نشاندهنده عدم موجودی واقعی در شبکههای بلاکچین بود.
در جدول زیر، مقایسهای بین استانداردهای عملیاتی صرافیهای معتبر و وضعیت گزارش شده در اکسکوینو ارائه شده است:
شاخص عملکرداستاندارد بینالمللی / مطلوبوضعیت گزارش شده در اکسکوینو (۱۴۰۴)نسبت ذخیره دارایی۱۰۰٪ (انطباق کامل ۱:۱)شواهد جدی از ناترازی و خالیفروشی زمان تسویه رمزارزیآنی یا حداکثر چند ساعتتاخیرهای چندین هفتهای و ماهانه شفافیت مالیانتشار اثبات ذخایر (PoR)انتشار نمودارهای نوسانی و مبهم دلاری پاسخگویی پشتیبانی۲۴/۷ و راهحل محورپاسخهای رباتیک و عدم حضور مدیران در دفتر
واکاوی سیستم وفاداری اکسکوین و نقش آن در حبس داراییها
یکی از ابزارهای استراتژیک اکسکوینو برای جذب و نگهداشت سرمایه کاربران، توکن داخلی یا امتیاز وفاداری موسوم به اکسکوین (Excoin) بوده است. این واحد که ارزش آن معادل یک فرانک سوئیس تعریف شده، همواره محل مناقشه میان صرافی و نهادهای ناظر همچون انجمن بلاکچین ایران بوده است.
طرحهای پاداش و تله نقدینگی
اکسکوینو با طراحی سطوح کاربری مختلف، کاربران را تشویق میکرد تا داراییهای خود را برای دورههای طولانی در صرافی نگه دارند (رسوب دارایی). در عوض، پاداشهایی بین ۴ تا ۱۷ درصد سالانه به کاربران تعلق میگرفت. اگرچه این طرحها در ظاهر شبیه به استیکینگ (Staking) در صرافیهای جهانی به نظر میرسید، اما تفاوت عمده در این بود که سودهای پرداختی نه از دل شبکههای بلاکچینی، بلکه از منابع داخلی و احتمالاً واریزیهای کاربران جدید تامین میشد.
طرحهای استیکینگ: وعده سود ۲۱ درصدی برای ارزهایی مثل ریپل و ترون که به مراتب بالاتر از نرخهای جهانی است.
پاداش رسوب دارایی: پرداخت سود روزشمار به موجودیهایی که به صورت اکسکوین نگهداری میشوند.
محدودیتهای خروج: در بسیاری از این طرحها، خروج زودهنگام منجر به کسر پاداشها یا ایجاد موانع فنی در فرآیند تسویه میشد.
این سیستم باعث شد تا حجم عظیمی از داراییهای کاربران در قالب اعداد دیتابیسی قفل شود. هنگامی که بحران نقدینگی در نیمه سال ۱۴۰۴ آغاز شد، کاربرانی که در این طرحها شرکت کرده بودند، در اولویتهای آخر تسویه قرار گرفتند، زیرا نقد کردن این تعهدات برای صرافی عملاً غیرممکن بود.
اثر دومینویی در هلدینگ ارنیکا، بحران در فلایتیو و هومسا
اعتبار و پایداری اکسکوینو به شدت با سلامت مالی سایر زیرمجموعههای ارنیکا گره خورده است. بحران تسویه در اکسکوینو تنها یک نوک کوه یخ بود که به زودی در سایر شرکتهای این هلدینگ نیز نمایان گشت.
تعلیق پروانه فلایتیو و پیامدهای آن
در آذرماه ۱۴۰۴، سازمان هواپیمایی کشوری پروانه فعالیت شرکت فلایتیو (Flightio) را به دلیل عدم رعایت حقوق مسافران و شکایات گسترده به مدت یک ماه تعلیق کرد. گزارشها نشان میداد که فلایتیو مبالغ هنگفتی را از مسافران برای خرید بلیت دریافت کرده، اما بلیت صادر ننموده و وجه را نیز مسترد نکرده است. این الگو دقیقاً مشابه رفتاری بود که در اکسکوینو مشاهده میشد. تحلیلگران اقتصادی این وضعیت را نشانه ورشکستگی پنهان در لایه ستادی هلدینگ ارنیکا میدانند که در آن نقدینگی یک بخش برای پر کردن سوراخهای مالی بخش دیگر بلعیده میشود.
بحران در هومسا و نارضایتی میزبانان
پلتفرم رزرو اقامتگاه هومسا نیز از این ترکشها در امان نماند. میزبانانی که ویلاها و اقامتگاههای خود را از طریق این پلتفرم اجاره داده بودند، با تاخیرهای چندماهه در دریافت مطالبات خود مواجه شدند. گزارشها حاکی از آن است که تاریخهای تسویه حساب میزبانان بدون اطلاع قبلی به سال ۱۴۰۵ موکول شده است. این زنجیره از عدم ایفای تعهدات، نشاندهنده یک بحران سیستمی در هلدینگ ارنیکا است که فراتر از یک صرافی رمزارز بوده و بخشهای مختلف اقتصاد دیجیتال را تحت تاثیر قرار داده است.
تقابل با نهادهای ناظر و رسانهها، استراتژی انکار و ارعاب
واکنش اکسکوینو به انتقادات و افشاگریها، به جای شفافسازی واقعی، بر پایه تقابل حقوقی و جریانات رسانهای معکوس بنا شد.
شکایت از زومیت و سرکوب اطلاعرسانی
انتشار گزارش تحقیقی رسانه زومیت تحت عنوان «در اکسکوینو چه میگذرد؟» که به بررسی قفل شدن دارایی کاربران پرداخته بود، با واکنش تند روابط عمومی اکسکوینو مواجه شد. شرکت بلافاصله اقدام به ثبت شکایت قضایی علیه این رسانه کرد و گزارشهای مستند را نشر اکاذیب و تخریب برند نامید. این استراتژی، اگرچه در کوتاهمدت باعث ایجاد احتیاط در برخی رسانهها شد، اما در میانمدت به اعتبار برند اکسکوینو آسیب جدی وارد کرد و باعث شد تا کاربران، این صرافی را به پنهانکاری متهم کنند.
درگیری دیرینه با انجمن بلاکچین ایران
نام اکسکوینو از سال ۱۴۰۰ با لیستهای هشدار انجمن بلاکچین ایران گره خورده بود. انجمن بلاکچین در آن زمان نسبت به ماهیت اکسکوین و وعدههای سوددهی آن هشدار داده بود. اکسکوینو در پاسخ، این انجمن را به انحصارطلبی و بیسوادی فنی متهم کرد و حتی موفق شد برای مدتی فعالیت این انجمن را به تعلیق درآورد. با این حال، وقوع بحران در سال ۱۴۰۴ نشان داد که هشدارهای نهادهای صنفی ریشه در واقعیتهای ساختاری این مجموعه داشته است.
از پلیس فتا تا انسداد حسابها
به گفته کاربران، با تداوم انسداد داراییها، مسیر پیگیری آنها از تیکتهای پشتیبانی به سمت مراجع قضایی تغییر یافت. پرونده اکسکوینو اکنون یکی از حجیمترین پروندههای حوزه جرایم رایانهای در سال ۱۴۰۴ محسوب میشود.
نقش پلیس فتا و قوه قضائیه
کاربران متعددی گزارش دادهاند که تنها پس از ثبت شکایت در پلیس فتا و دریافت دستور قضایی، صرافی حاضر به تسویه بخشی از دارایی آنها شده است. این »تسویه تحت فشار» ثابت میکند که شرکت نقدینگی محدودی در اختیار دارد و آن را تنها برای آرام کردن کاربرانی که اقدام قانونی کردهاند، هزینه میکند. بر اساس آخرین مستندات، در دیماه ۱۴۰۴، حسابهای شرکت توفاد (توسعه فناوری آرین داده پیوسته ایرانیان) که مجری عملیاتی اکسکوینو است، به دستور قوه قضائیه موقتاْ مسدود شد تا فرآیند رسیدگی به شکایات وارد مرحله تازهای شود، هرچند اکنون حسابها دوباره فعال شدهاند.
در جدول زیر، مسیرهای قانونی توصیه شده برای مالباختگان بر اساس تجربیات موفق سال ۱۴۰۴ آمده است:
مرحلهاقدام قانونیمرجع رسیدگیهدف نهاییاولثبت شکواییه کیفریدفاتر خدمات قضایی / دادسرای جرایم رایانهایاثبات خیانت در امانتدومپیگیری از طریق پلیس فتاپلیس فتا (بخش جرایم مالی)استعلام درگاههای بانکی و شناسایی مدیران سومارائه مستندات به انجمن فینتکایمیل و تلگرام انجمنایجاد فشار صنفی و لغو عضویت شرکت چهارمپیگیری تامین خواستهدادگاههای حقوقیتوقیف اموال و حسابهای شرکت قبل از فرار مدیران
تحلیل تطبیقی: اکسکوینو در آینه سکه ثامن و کینگ مانی
بسیاری از ناظران، بحران اکسکوینو را با پروندههای مشهوری چون «سکه ثامن» و «کینگ مانی» مقایسه میکنند. اگرچه اکسکوینو یک صرافی دارای سابقه و دارای مجوزهای ابتدایی بود، اما الگوهای رفتاری آن در زمان بحران، شباهتهای تکاندهندهای با پروژههای کلاهبرداری کلاسیک دارد.
مشابهت با سکه ثامن: شعار «اعتماد شما اعتبار ماست» و داشتن نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد) در حالی که زیرساخت مالی دچار فروپاشی شده بود.
مشابهت با کینگ مانی: ایجاد یک توکن/امتیاز داخلی (اکسکوین در مقابل کیم) و وعده سودهای کلان برای جلوگیری از خروج سرمایه و در نهایت بستن امکان برداشت.
تفاوت کلیدی: اکسکوینو به عنوان یک نهاد دانشبنیان فعالیت میکرد و نفوذ رسانهای و ارتباطات گستردهای در اکوسیستم فینتک داشت که باعث شد بحران آن برای مدت طولانیتری پنهان بماند.
ارزیابی استراتژی گزارشهای شفافیت اکسکوینو
در واکنش به بحران، اکسکوینو شروع به انتشار گزارشهای هفتگی از حجم برداشتها نمود. این گزارشها که مبالغ را به صورت دلار نمایش میدادند، با هدف بازسازی اعتماد تخریب شده طراحی شده بودند. با این حال، تحلیل دقیق این آمارها نتایج متفاوتی را نشان میدهد.
پارادوکس اعداد و واقعیت
بر اساس گزارشهای مهر و آبان ۱۴۰۴، حجم برداشتهای هفتگی به شدت نوسانی بوده و در برخی بازهها به زیر ۷۴ هزار دلار سقوط کرده است. برای صرافی که ادعای ۶ میلیون کاربر و حجم معاملات میلیاردی دارد، تسویه چند ده هزار دلار در هفته به معنای آن است که برای تسویه کامل مطالبات، دهها سال زمان نیاز خواهد بود. علاوه بر این، نمودارها نشان میدهند که حجم برداشتهای رمزارزی بسیار بیشتر از ریالی است که این موضوع تاییدکننده خلأ نقدینگی ریالی و انسداد موقت حسابهای بانکی شرکت است.
تاثیر بحران بر اکوسیستم فینتک و اعتماد عمومی
سقوط یا تضعیف شدید اکسکوینو، تنها ضربه به کاربران این صرافی نبود، بلکه زنگ خطری برای تمام فعالان حوزه فناوریهای مالی در ایران محسوب میشود.
کاهش اعتماد به صرافیهای داخلی: بسیاری از کاربران در پی این حوادث، داراییهای خود را از صرافیهای داخلی خارج کرده و به صرافیهای خارجی یا کیفپولهای سرد منتقل نمودند.
فشار نظارتی مضاعف: این بحران بهانهای به دست نهادهای سنتی نظیر بانک مرکزی داد تا محدودیتهای سختگیرانهتری بر درگاههای پرداخت صرافیها اعمال کنند.
آسیب به برندهای دانشبنیان: سوءاستفاده از برچسب دانشبنیان توسط مجموعههایی که استانداردهای مالی را رعایت نمیکنند، باعث بدبینی نهادهای نظارتی به کل این حوزه شده است.
وضعیت فعلی مدیران و دفتر مرکزی: ابهامات و شایعات
از اواخر سال ۱۴۰۴، گزارشهای متناقضی در خصوص وضعیت حضور مدیران ارشد هلدینگ ارنیکا منتشر شده است. برخی گزارشهای میدانی حاکی از آن است که طبقات مدیریتی دفتر اکسکوینو تخلیه شده و تنها کارمندان بخش پشتیبانی و منشیها برای پاسخگویی به مراجعین حضوری در محل باقی ماندهاند. شایعاتی مبنی بر خروج برخی مدیران از کشور یا عدم دسترسی نهادهای امنیتی به آنها نیز در فضای مجازی منتشر شده که اگرچه به طور رسمی تایید نشدهاند، اما باعث تشدید نگرانیها و تجمعهای اعتراضی شده است.
نتیجهگیری
بحران تسویههای اکسکوینو، نمونهای کلاسیک از پیامدهای فقدان نظارت تخصصی بر پلتفرمهای نگهداری دارایی است. این صرافی با استفاده از خلأهای قانونی، مدل کسبوکار خود را از یک واسطه معاملاتی به یک نهاد سرمایهگذاری پرریسک تغییر داد و در نهایت، دارایی کاربران را قربانی توسعه بلندپروازانه هلدینگ ارنیکا کرد.
در شرایط فعلی (بهمن ۱۴۰۴)، با توجه به شکایات گسترده در قوه قضائیه، احتمال بازگشت سریع داراییها به صورت داوطلبانه بسیار ضعیف به نظر میرسد. کاربران باید بدانند که گزارشهای هفتگی و بیانیههای عاطفی صرافی، تاثیری بر واقعیت ناترازی مالی بلاکچینی این مجموعه ندارد. این پرونده بار دیگر ثابت کرد که در دنیای رمزداراییها، شعار کلیدت نباشد، دارایی هم نیست (Not your keys, not your coins) همچنان معتبرترین اصل حفاظتی برای سرمایهگذاران است.
تداوم این بحران بدون حل و فصل عادلانه، نه تنها باعث نابودی داراییهای هزاران خانوار ایرانی میشود، بلکه لکهای سیاه بر دامن اقتصاد دیجیتال کشور باقی خواهد گذاشت که پاک کردن آن سالها به طول خواهد انجامید.

تحلیل تکنیکال سولانا از ریزش تا ۵۰ دلار میگوید؛ بازار کِی به کف خودش میرسد؟
30 بهمن 1404 - 17:00
قیمت سولانا (SOL) پس از چند هفته فشار فروش، همچنان در روند نزولی قرار دارد و برخی تحلیلگران احتمال ریزش تا محدوده ۵۰ دلار را مطرح میکنند. این ارز اکنون بیش از ۷۰ درصد از ATH خود فاصله گرفته است. با این حال، برخی از دادههای آنچین نشان میدهند که قیمت به محدودهای نزدیک شده است که معمولا پیش از آغاز یک دوره بازیابی و رشد دیده میشود؛ هرچند این نشانهها همیشه قابلاعتماد نیستند.
میزان کاهش قیمت سولانا از ATH آن
به گزارش میهن بلاکچین، بازار سولانا در حال حاضر دو تصویر متفاوت ارائه میدهد. از یک سو، الگوهای تکنیکال نزولی فعال شدهاند که اهداف قیمتی پایینتری را نشان میدهند. از سوی دیگر، شاخصهایی مانند MVRV به محدودهای رسیدهاند که در گذشته نقطه شروع جهشهای قیمتی بوده است. همزمان، ورود سرمایه به ETFهای اسپات سولانا ادامه دارد و همین روند احتمال تثبیت قیمت در کوتاهمدت را تقویت میکند.
الگوهای تکنیکال سولانا محدوده ۵۰ دلار را هدف گرفتهاند
سولانا در ریزش اخیر خود چندین سطح حمایتی مهم را از دست داده و در نمودار هفتگی، الگوی سروشانه تشکیل داده است. فعال شدن این الگو معمولا بهمعنای ادامه روند نزولی است و تحلیلگران محدوده ۵۰ تا ۶۰ دلار را بهعنوان حمایت بعدی در نظر میگیرند.
تحلیل سولانا در تایمفریم هفتگی
در نمودار دو روزه نیز دیده میشود که قیمت از خط گردن این الگو در محدوده ۱۲۰ دلار پایینتر رفته است. براساس محاسبه ارتفاع الگو، هدف قیمتی حدود ۵۷ دلار برآورد میشود؛ یعنی تقریبا ۳۰ درصد پایینتر از سطح فعلی.
نمودار قیمتی سولانا در تایمفریم دوروزه
در تایمفریم روزانه، قیمت سولانا به کف الگوی پرچم نزولی رسیده است. اگر کندل روزانه زیر سطح ۸۰ دلار بسته شود، این الگو تایید میشود و میتواند قیمت را تا ۴۸ دلار پایین بیاورد؛ یعنی حدود ۴۰ درصد ریزش بیشتر در مقایسه با قیمت فعلی.
تحلیل ارز SOL در تایمفریم روزانه
آیا نزدیک شدن سولانا به باند پایینی MVRV نشانه کف بازار است؟
اگر حمایت ۸۰ دلاری از دست برود، اولین حمایت مهم در محدوده ۷۳ دلار قرار دارد. در همین محدوده، پایینترین باند شاخص MVRV قرار گرفته است. این شاخص نشان میدهد قیمت نسبت به میانگین قیمت خرید هولدرها در چه وضعیتی قرار دارد.
شاخص MVRV در نمودار سولانا و محدودههای احتمالی کف قیمت
نگاهی به رفتار قیمتی سولانا در گذشته، مانند مارس ۲۰۲۲، ژوئن ۲۰۲۲ و دسامبر ۲۰۲۰، نشان میدهد که این رمزارز در برخورد با این باند یا عبور از آن، معمولا طی چند هفته حرکتهای صعودی خوبی داشته است.
البته این شاخص همیشه هم درست عمل نکرده است. مثلا بعد از بحران FTX در سال ۲۰۲۲، سولانا با وجود قرار گرفتن در محدوده کف، حدود ۷۰ درصد دیگر هم ریزش کرد و قیمتش تا حدود ۷ دلار پایین آمد.
ورود سرمایه به ETFهای اسپات سولانا همچنان ادامه دارد
با وجود شرایط نزولی بازار، ETFهای اسپات سولانا در آمریکا همچنان با ورود سرمایه روبهرو هستند. این صندوقها از زمان شروع فعالیت خود در اواخر اکتبر ۲۰۲۵، در ۶۶ روز از ۷۴ روز معاملاتی جذب سرمایه داشتهاند.
بر اساس دادههای سوسوولیو (SoSoValue)، تنها در روز سهشنبه، ۲.۹ میلیون دلار سرمایه جدید وارد این ETFها شده و مجموع ورودی از ابتدای فعالیت تاکنون به ۸۷۷ میلیون دلار رسیده است. در حال حاضر نیز مجموع دارایی تحت مدیریت این صندوقها به ۷۲۶ میلیون دلار میرسد.
جریان ورود و خروج سرمایه در ETFهای اسپات سولانا
در سطح جهانی هم محصولات سرمایهگذاری مبتنی بر سولانا طی هفته منتهی به ۱۳ فوریه، مجموعا ۳۱ میلیون دلار ورودی ثبت کردهاند. این روند نشان میدهد که با وجود ریزش قیمت، سرمایهگذاران بزرگ هنوز این رمزارز را رها نکردهاند.

مارالاگو به والاستریت خوشآمد گفت؛ وقتی ترامپ، کریپتو و بانکها پشت یک میز نشستند
30 بهمن 1404 - 16:00
خانواده ترامپ در اقامتگاه مارالاگو میزبان رویدادی بزرگ در حوزه کریپتو بودند که مدیران ارشد والاستریت (Wall Street)، سیاستمداران آمریکایی و رهبران صنعت رمزارز را در یک فضای مشترک گرد هم آورد.
به گزارش میهن بلاکچین، این رویداد که توسط پلتفرم کریپتویی ورلد لیبرتی فایننشال (World Liberty Financial) برگزار شد، نشاندهنده نزدیکتر شدن بیسابقه دنیای مالی سنتی و صنعت کریپتو است.
وقتی والاستریت به در خانه ترامپ آمد
در این نشست چهرههای برجستهای حضور داشتند؛ از جمله برایان آرماسترانگ (Brian Armstrong) مدیرعامل کوینبیس (Coinbase) و چانگپنگ ژائو (Changpeng Zhao) همبنیانگذار بایننس (Binance) که سال گذشته توسط دونالد ترامپ مورد عفو قرار گرفت.
همچنین دیوید سالامان (David Solomon) مدیرعامل گلدمن ساکس (Goldman Sachs) و مدیران بورسهای نزدک (Nasdaq) و بازار سهام نیویورک (New York Stock Exchange) در این رویداد حضور داشتند.
یکی از نکات قابل توجه، تغییر لحن مدیران مالی سنتی نسبت به کریپتو بود. دیوید سالامان که سالها بهعنوان منتقد رمزارز شناخته میشد، در این نشست اعلام کرد اکنون مقدار کمی بیت کوین در اختیار دارد.
اریک ترامپ (Eric Trump) نیز در سخنرانی خود اشاره کرد که بسیاری از افراد حاضر در این اتاق همان کسانی هستند که در گذشته حسابهای بانکی آنها را میبستند یا از همکاری با آنها خودداری میکردند.
در این رویداد علاوه بر مدیران صنعت مالی، مقامهای دولتی نیز حضور داشتند؛ از جمله مایک سلیگ (Mike Selig) رئیس کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) و سناتورهای جمهوریخواه اشلی مودی (Ashley Moody) و برنی مورنو (Bernie Moreno) که نشاندهنده توجه جدی نهادهای قانونگذار به صنعت کریپتو است.
در بخش مهم دیگری از رویداد، شرکت ورلد لیبرتی اعلام کرد با شرکت سکیوراتایز (Securitize) برای توکنیزهسازی بخشی از درآمد وامهای پروژه یک اقامتگاه لوکس برند ترامپ در مالدیو همکاری میکند. این پروژه که توسط دارگلوبال (DarGlobal) در حال ساخت است، قرار است تا سال ۲۰۳۰ تکمیل شود و شامل ۱۰۰ ویلای لوکس خواهد بود.
طبق اعلام ورلد لیبرتی، این سرمایهگذاری توکنیزهشده به سرمایهگذاران امکان دریافت بازده ثابت و سهمی از درآمد پروژه را میدهد و در صورت فروش آینده، امکان کسب سود نیز وجود خواهد داشت. این عرضه تنها برای سرمایهگذاران واجد شرایط در آمریکا در دسترس خواهد بود و از طریق شرکای منتخب و کیفپولهای خاص ارائه میشود.

پایان عصر بیت کوین؟ ویلی وو: تا ۱۵ سال دیگر طلا عملکرد بهتری خواهد داشت!
30 بهمن 1404 - 15:00
در حالی که بسیاری از فعالان بازار همچنان بیتکوین را «طلای دیجیتال» میدانند، یکی از شناختهشدهترین تحلیلگران آنچین معتقد است معادله ممکن است در سالهای پیش رو به نفع طلای فیزیکی تغییر کند.
به گزارش میهن بلاکچین، ویلی وو (Willy Woo)، تحلیلگر مطرح بازار رمزارزها با اشاره به ریسک فناوری رایانش کوانتومی، میگوید بازار از همین حالا در حال پیشخور کردن خطری است که شاید ۵ تا ۱۵ سال دیگر به اوج خود برسد. از نگاه او، تا زمانی که این ابهام برطرف نشود، بیتکوین زیر سایهای از تردید معامله خواهد شد؛ سایهای که میتواند باعث شود طلا در سالهای آینده عملکرد بهتری نسبت به BTC داشته باشد.
شکست روند ۱۲ ساله بیتکوین در برابر طلا
وو در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده که روند ۱۲ ساله صعودی بیتکوین در برابر طلا شکسته شده است. او معتقد است بیتکوین «باید» نسبت به طلا ارزش بسیار بالاتری داشته باشد، اما در عمل چنین اتفاقی رخ نداده.
وی در این باره نوشته:
روند ۱۲ ساله شکسته شد. بیتکوین باید نسبت به طلا خیلی بالاتر ارزشگذاری شود. باید بشود. اما نشده. روند ارزشگذاری زمانی شکست که کوانتوم وارد آگاهی بازار شد. این پست را نخوانید اگر میخواهید با امید واهی سرخوش بمانید، بهجای اینکه واقعیت را همانطور که هست ببینید.
نسبت بیت کوین و طلا - منبع: Willy Woo/X
به بیان سادهتر، ویلی وو معتقد است بازار از لحظهای که تهدید کامپیوترهای کوانتومی برای بیت کوین را محتمل دانست، شروع به بازنگری در ارزش این ارز دیجیتال نسبت به طلا کرده است.
تهدید کوانتوم: آیا بروزرسانی فنی کافی است؟
وو معتقد است بیتکوین میتواند از طریق بروزرسانیهای فنی، مانند استفاده از امضاهای مقاوم در برابر کوانتوم، از خود دفاع کند. با این حال، او تأکید میکند این راهحل همه مشکلات را برطرف نخواهد کرد.
وی میگوید:
به احتمال زیاد، بیتکوین با امضاهای مقاوم در برابر کوانتوم بهروز خواهد شد. اما این مسئله بازگشت چهار میلیون کوین گمشده به چرخه را حل نمیکند. به نظر من ۷۵٪ احتمال دارد که این کوینهای از دسترفته از طریق یک هاردفورک در سطح پروتکل مسدود نشوند.
همانطور که گزارش دادیم، کی یانگ جو، مدیرعامل کریپتوکوانت نیز به تازگی پیشنهاد داده که کوینهای غیرفعال بیت کوین از جمله کوینهای ساتوشی ناکاموتو برای مقابله با تهدیدات کوانتومی فریز شوند. به عقیده او، اگر رایانش کوانتومی بتواند کلیدهای خصوصی قدیمی را بازیابی کند، میلیونها بیتکوین ممکن است دوباره وارد گردش شوند؛ موضوعی که میتواند تعادل عرضه و تقاضا را بهشدت تغییر دهد.
[sc name="box" type="info" link="https://mihanblockchain.com/bitcoin-quantum-freeze-satoshi-debate/" content="آیا برای نجات بیت کوین باید داراییهای ساتوشی را مسدود کنیم؟ جدال بزرگ عصر کوانتوم!" ][/sc]
بازار در حال پیشخور کردن «روز کیو»
وو میگوید بازار از همین حالا بازگشت احتمالی این کوینهای گمشده را در قیمت لحاظ کرده است. به اعتقاد او، این فرآیند زمانی کامل میشود که ریسک موسوم به «روز کیو» (Q-Day) یعنی روزی که کامپیوترهای کوانتومی عملاً تهدیدی جدی برای رمزنگاری فعلی میشوند از بین برود یا تکلیف آن روشن شود.
او تخمین میزند «روز کیو» بین پنج تا پانزده سال آینده رخ دهد:
تا آن زمان بیت کوین این ریسک را در قیمت خود لحاظ خواهد کرد. پنج تا پانزده سال زمان زیادی است که یک دارایی زیر سایه چنین ابهامی معامله شود.
به بیان دیگر، حتی اگر تهدید عملیاتی هنوز محقق نشده باشد، صرف وجود احتمال آن میتواند در ارزشگذاری بیتکوین اثرگذار باشد.
چرخه بدهی و درخشش طلا بدون بیتکوین
وو در ادامه تحلیل خود به شرایط کلان اقتصادی اشاره میکند. از نظر او، ده سال آینده دقیقاً همان دورهای است که بیتکوین «بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است»، چراکه اقتصاد جهانی در حال نزدیک شدن به پایان یک چرخه بلندمدت بدهی است.
او توضیح میدهد در چنین مقاطعی، سرمایهگذاران کلان و حتی دولتها برای محافظت در برابر کاهش اهرم بدهی جهانی، به داراییهای سخت مانند طلا پناه میبرند. نتیجه چه خواهد بود؟ از نگاه وو، طلا میتواند جهش قابلتوجهی را تجربه کند، حتی اگر بیتکوین همپای آن حرکت نکند. او این وضعیت را با عبارت «طلای صعودی بدون همراهی بیتکوین» توصیف میکند.

هوش مصنوعی وارد جنگ با هکرها شد؛ ابزار جدید OpenAI برای شکار باگهای کریپتویی!
30 بهمن 1404 - 14:00
شرکت اوپن ایآی (OpenAI) با همکاری پارادایم (Paradigm) شاخص ارزیابی جدیدی به نام EVMbench معرفی کرده است. این شاخص، ایجنتهای هوش مصنوعی را در یک رقابت واقعی برای شناسایی باگها، اکسپلویتها و پچکردن و رفع نقصها در قراردادهای هوشمند به چالش میکشد. EVMbench، بر پایه ۱۲۰ آسیبپذیری مهم و واقعی ساخته شده است که از ۴۰ حسابرسی معتبر و مجموعهای از سناریوهای امنیتی شبکه Tempo استخراج شدهاند.
به گزارش میهن بلاکچین، هدف OpenAI از توسعه این شاخص، بررسی این موضوع است که آیا مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی میتوانند در عمل از میلیاردها دلار دارایی قفلشده در قراردادهای هوشمند محافظت کنند یا خیر. نتایج اولیه نشان میدهد مدل GPT-5.3 Codex در حالت اکسپلویت (Exploit Mode) عملکرد موفقی با نرخ ۷۲.۲ درصد داشته، در حالی که مدل GPT-5 تنها ۳۱.۹ درصد نرخ موفقیت ثبت کرده است. با وجود این پیشرفت چشمگیر، این شرکت، تاکید میکند که مدلها هنوز در تشخیص جامع و اصلاح کامل آسیبپذیریها به بلوغ کامل نرسیدهاند.
نحوه عملکرد EVMbench در ارزیابی امنیت قراردادهای هوشمند
EVMbench توانایی مدلهای هوش مصنوعی را در سه حوزه اصلی به چالش میکشد:
تشخیص نقاط ضعف و حفرههای امنیتی در کد قراردادهای هوشمند.
ارزیابی اینکه مدل تا چه اندازه میتواند از یک آسیبپذیری واقعی در محیط شبیهسازیشده سوءاستفاده کند.
اصلاح آسیبپذیری بدون آنکه عملکرد اصلی قرارداد دچار آسیب شود.
فرآیند کاری EVMbench؛ معیار جدید OpenAI برای سنجش دقت مدلهای هوش مصنوعی در امنیت قراردادهای هوشمند
اطلاعات این شاخص از آسیبپذیریهای مهم و واقعی جمعآوری شدهاند؛ باگهایی که پیشتر در حسابرسیهای امنیتی یا رقابتهای تخصصی شناسایی شده بودند. از آنجاییکه قراردادهای هوشمند پس از پیادهسازی معمولا غیرقابل تغییر هستند، وجود یک باگ میتواند منجر به از دست رفتن حجم عظیمی از سرمایه کاربران شود. به همین دلیل، OpenAI میگوید سنجش دقیق توان عملی مدلهای هوش مصنوعی در چنین محیط حساسی اهمیت زیادی دارد.
استانداردسازی امنیت در صنعتی با بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی
OpenAI اعلام کرده است که هدف اصلی EVMbench ایجاد یک معیار قابل اتکا برای مقایسه عملکرد مدلهای مختلف هوش مصنوعی در حوزه امنیت بلاک چین است. امروزه، قراردادهای هوشمند بخش مهمی از زیرساخت دیفای را تشکیل میدهند و بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار دارایی متنباز از طریق آنها مدیریت میشود. به همین دلیل، وجود هرگونه نقص در کد میتواند پیامدهای گستردهای برای اکوسیستم ایجاد کند.
با توجه به سرعت توسعه پروتکلها و انتشار قراردادهای جدید، استفاده از ابزارهایی که قابلیت تحلیل خودکار و دقیق کد را فراهم کنند، به یک نیاز مهم در این صنعت تبدیل شده است.
نتایج اولیه؛ تفاوت قابل توجه در عملکرد نسلهای مختلف مدلها
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی OpenAI، مدل GPT-5.3 Codex در تست اکسپلویت به موفقیت ۷۲.۲ درصد رسیده است و مدل GPT-5 در همین آزمون ۳۱.۹ درصد عملکرد موفق داشته است.
نتایج نهایی آزمون EVMbench نشان میدهد GPT-5.3 Codex در مرحله Exploit و Patch بهترین عملکرد را ثبت کرده است
این نتایج نشان میدهد که مدلهای جدیدتر توانایی بیشتری در اجرای این آزمونها دارند. بااینحال، طبق اعلام OpenAI، بسیاری از آسیبپذیریها همچنان خارج از محدوده تشخیص برخی مدلها باقی میمانند یا پس از اصلاح، همچنان نیازمند بررسی بیشتر هستند. این شرکت تاکید کرده است که برای افزایش دقت در شناسایی و رفع آسیبپذیریها، توسعه و آزمایش مدلهای پیشرفتهتر ادامه خواهد داشت.
دیدگاه کارشناسان درباره نقش روبهرشد هوش مصنوعی در آینده کریپتو
همزمان با معرفی EVMbench، چند چهره مهم صنعت کریپتو نیز درباره تاثیر هوش مصنوعی بر آینده تراکنشها و امنیت بلاک چین توضیحاتی ارائه کردهاند.
به گفته جرمی آلایر (Jeremy Allaire)، مدیرعامل شرکت سیرکل (Circle)، در سالهای آینده میلیاردها ایجنت هوش مصنوعی میتوانند بهجای کاربران تراکنشهای مالی روزمره را با استیبل کوینها انجام دهند. او میگوید اگر این اتفاق بیفتد، امنیت قراردادهای هوشمند اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند؛ زیرا این قراردادها زیرساخت اصلی انجام چنین تراکنشهایی هستند.
چانگ چنگ ژائو (CZ) نیز در اظهاراتی جداگانه گفته است که رمزارزها در نهایت به پول طبیعی و اصلی هوش مصنوعی تبدیل خواهند شد. به باور او، اگر ایجنتهای هوشمند قرار است بهجای کاربران تراکنش انجام دهند، این کار تقریبا همیشه روی بلاک چین و از طریق قراردادهای هوشمند صورت میگیرد. بنابراین مدلهای هوش مصنوعی باید بتوانند این قراردادها را بهتر درک و تحلیل کنند.
از سوی دیگر، حسیب قریشی (Haseeb Qureshi)، شریک مدیریتی شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر دراگونفلای (Dragonfly)، به یک مشکل اساسی اشاره کرده است. او میگوید قراردادهای هوشمند طوری طراحی نشدهاند که انسانها بهراحتی آنها را درک کنند. به همین دلیل، بسیاری از کاربران هنگام امضای تراکنشهای بزرگ احساس ناامنی دارند، چون ممکن است با یک اشتباه یا حمله، سرمایهشان از دست برود.
مصاحبه حسیب قریشی درباره آینده پرداختهای خودکار توسط ایجنتهای هوش مصنوعی - منبع: TBPN
قریشی باور دارد که آینده بلاک چین در دست کیف پولهای هوشمند و خودکار خواهد بود؛ کیف پولهایی که با کمک هوش مصنوعی تراکنشها را بررسی میکنند، هشدارهای امنیتی میدهند و از کاربر در برابر حملات پیچیده محافظت میکنند.
او تاکید میکند ابزارهایی مانند EVMbench برای رسیدن به چنین آیندهای ضروری هستند؛ زیرا ایجنتهای هوشمند قبل از اینکه بهطور مستقل از کاربران محافظت کنند، باید توانایی تحلیل دقیق قراردادهای هوشمند را داشته باشند.
چالش تمرکزگرایی؛ خطر ایجاد سوگیری در صورت تکیه بر یک نهاد
کارشناسان هشدار میدهند که با وجود اهمیت بالای EVMbench، تکیه بیش از حد بر یک معیار متمرکز با ماهیت غیرمتمرکز صنعت بلاک چین همخوانی ندارد. اگر تعیین استانداردهای امنیتی قراردادهای هوشمند تنها توسط چند بازیگر بزرگ مانند اوپن ایآی و پارادایم انجام شود، نوع دادههای انتخابشده، روش آموزش مدلها و ساختار ارزیابی میتواند ناخواسته نوعی سوگیری سیستماتیک (Bias) ایجاد کند.
این نگرانی زمانی پررنگتر میشود که مدلهای هوش مصنوعی قرار است نقشی مهمی در محافظت از داراییهای میلیاردی کاربران ایفا کنند. تحلیلگران تاکید میکنند که برای جلوگیری از وابستگی امنیت به یک نهاد واحد، باید ابزارهای متنباز بیشتری توسعه یابد و تعداد بیشتری از بازیگران صنعت در این نوع ارزیابیها حضور داشته باشند.























