انجمن بلاکچین ایران در گزارشی تازه، آثار قطعی، اختلال، کاهش کیفیت اینترنت و مدل‌های دسترسی محدود را بر اقتصاد دیجیتال، کسب‌وکارهای رمزارزی، کاربران، فریلنسرها و مشاغل آنلاین بررسی کرده است. این گزارش مدعی است که بحران اینترنت در ماه‌های اخیر از مرحله هشدار عبور کرده و به مرحله بروز خسارت بالفعل برای بخش‌هایی از اقتصاد دیجیتال رسیده است. بر اساس این گزارش، تداوم اختلال‌ها و بی‌ثباتی دسترسی به اینترنت، علاوه بر مسئله فنی یا ارتباطی؛ به عاملی مستقیم در کاهش درآمد کسب‌وکارها، افت معاملات، افزایش هزینه‌های عملیاتی، فرسایش اعتماد کاربران، تعدیل نیرو و فشار بر مشاغل آزاد تبدیل شده است. انجمن بلاکچین در این گزارش، دو درخواست فوری را مطرح کرده است: بازگشت اینترنت پایدار و توقف توسعه مدل‌های دسترسی طبقاتی. محور اصلی گزارش انجمن بلاکچین از بحران اینترنت گزارش انجمن بلاکچین با عنوان «گزارش کامل ملی تاب‌آوری اقتصاد دیجیتال در بحران اینترنت ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵» منتشر شده و تلاش دارد تصویری از اثر اختلال اینترنت بر بخش‌های مختلف اقتصاد دیجیتال ارائه دهد. در این گزارش آمده که اقتصاد دیجیتال ایران در سال‌های اخیر همواره با محدودیت‌های زیرساختی، فیلترینگ، اختلال‌های مکرر، کاهش کیفیت دسترسی و بی‌ثباتی ارتباطات بین‌المللی مواجه بوده است. اما به گفته انجمن، رخدادهای ماه‌های اخیر شرایط را از مرحله نگرانی نسبت به آینده عبور داده و به مرحله وقوع خسارت واقعی رسانده است. گزارش تأکید می‌کند که مسئله امروز بسیاری از کسب‌وکارها دیگر فارغ از رشد، توسعه محصول یا جذب سرمایه؛ حفظ حداقل ظرفیت عملیاتی و جلوگیری از حذف کامل از بازار است. انجمن در این گزارش نوشته که بخش بزرگی از فشار بحران بر کسب‌وکارهای کوچک، مشاغل آزاد، فروشگاه‌های آنلاین، فریلنسرها، تولیدکنندگان محتوا و شرکت‌هایی وارد شده که به ارتباطات بین‌المللی، شبکه‌های اجتماعی، ابزارهای ابری، تبلیغات دیجیتال و زیرساخت‌های آنلاین وابسته‌اند. برآورد انجمن بلاکچین از خسارت اقتصادی اختلال اینترنت یکی از بخش‌های مهم گزارش انجمن، برآورد خسارت اقتصادی ناشی از اختلال و بی‌ثباتی اینترنت است. در بخش‌های مختلف گزارش، اعداد متفاوتی درباره خسارت روزانه و تجمیعی مطرح شده است. از جمله، خسارت روزانه اقتصاد دیجیتال در بازه‌ای چند هزار میلیارد تومانی برآورد شده و خسارت تجمیعی دوره اختلال نیز در سطح چندصد هزار میلیارد تومان اعلام شده است. با این حال، باید توجه کرد که این اعداد بر اساس برآورد انجمن، گزارش‌های رسانه‌ای، داده‌های صنفی، روایت‌های میدانی و اطلاعات دریافتی از فعالان کسب‌وکارها مطرح شده‌اند و برای تبدیل شدن به مبنای دقیق سیاست‌گذاری، نیازمند شفاف‌سازی بیشتر درباره روش محاسبه، جامعه آماری، بازه زمانی و منابع داده هستند. در گزارش انجمن همچنین به مواردی مانند افت فروش آنلاین، کاهش بازده تبلیغات دیجیتال، افزایش هزینه زیرساخت، افت تعامل کاربران، کاهش تراکنش برخی پلتفرم‌ها، توقف پروژه‌های توسعه‌ای و افزایش فشار بر نیروی انسانی اشاره شده است. این گزارش مدعی‌ست که بخشی از کسب‌وکارها در ماه‌های اخیر با کاهش شدید درآمد، ناتوانی در حفظ مشتری، توقف جذب نیرو، تعدیل تیم‌ها و حتی تعطیلی یا نیمه‌فعال شدن مواجه شده‌اند. اثر بحران اینترنت بر کسب‌وکارهای رمزارزی بخش مهمی از گزارش به اکوسیستم بلاکچین و رمزدارایی اختصاص دارد؛ حوزه‌ای که به گفته انجمن، بیش از بسیاری از بخش‌های اقتصاد دیجیتال به اینترنت پایدار، ارتباطات بین‌المللی و دسترسی بدون اختلال به زیرساخت‌های جهانی وابسته است. طبق این گزارش، اینترنت در حوزه رمزارز، زیرساخت مستقیم دسترسی کاربران به دارایی، امنیت حساب‌ها، انجام تراکنش‌ها، مدیریت کیف پول، احراز هویت، پشتیبانی و استمرار خدمات است و اختلال‌های اخیر باعث شده کاربران در برخی دوره‌ها با مشکلاتی مانند ناپایداری دسترسی به پلتفرم‌ها، کندی سرویس‌ها، اختلال در احراز هویت، دشواری در انجام تراکنش، کاهش امکان پیگیری تراکنش‌ها و افزایش نگرانی درباره دسترسی به دارایی‌های دیجیتال مواجه شوند. انجمن همچنین تأکید کرده که اختلال اینترنت می‌تواند ریسک‌های امنیتی را افزایش دهد؛ زیرا کاربران در شرایط دسترسی محدود، بیشتر به ابزارهای غیررسمی، VPNهای ناشناس، کانفیگ‌های نامطمئن و مسیرهای ناامن متوسل می‌شوند. این وضعیت، به گفته گزارش، می‌تواند احتمال فیشینگ، سوءاستفاده، سرقت اطلاعات و دسترسی غیرمجاز را افزایش دهد. فشار بر صرافی‌ها و پلتفرم‌های داخلی گزارش انجمن بلاکچین می‌گوید صرافی‌ها و پلتفرم‌های داخلی حوزه رمزارز در ماه‌های اخیر علاوه بر چالش‌های رگولاتوری و عملیاتی، با فشار گسترده ناشی از اختلال اینترنت نیز روبه‌رو بوده‌اند. این پلتفرم‌ها برای فعالیت پایدار به ارتباط مداوم با شبکه‌های بلاکچینی، زیرساخت‌های بین‌المللی، سرویس‌های امنیتی، ابزارهای مانیتورینگ، APIها، کیف پول‌ها و خدمات فنی وابسته‌اند. اختلال اینترنت می‌تواند باعث کاهش پایداری سرویس، افزایش هزینه زیرساخت، طولانی‌تر شدن زمان پاسخ‌گویی و مصرف شدن منابع فنی برای مدیریت بحران شود. نکته مهم دیگر این است که بخشی از کاربران، کاهش کیفیت خدمات را مستقیماً متوجه پلتفرم‌ها می‌دانند؛ در حالی که طبق گزارش، بخشی از این اختلال‌ها خارج از کنترل کسب‌وکارهاست. این مسئله می‌تواند به فرسایش اعتماد کاربران به کل اکوسیستم داخلی منجر شود. اینترنت طبقاتی؛ راهکار یا بخشی از بحران؟ یکی از صریح‌ترین بخش‌های گزارش انجمن بلاکچین به موضوع دسترسی‌های محدود، موردی یا آنچه در فضای عمومی با عنوان «اینترنت طبقاتی» یا «اینترنت پرو» شناخته می‌شود، اختصاص دارد. انجمن در این گزارش تأکید کرده که مدل‌های دسترسی محدود نمی‌توانند جایگزین اینترنت پایدار و عمومی شوند. به گفته گزارش، اقتصاد دیجیتال بر پایه ارتباط هم‌زمان میان کاربران، کسب‌وکارها، سرویس‌های جهانی، زیرساخت‌های ابری، ابزارهای مالی، پلتفرم‌های امنیتی و شبکه‌های بین‌المللی شکل گرفته است و دسترسی تفکیک‌شده نمی‌تواند نیاز واقعی این زنجیره را برطرف کند. گزارش می‌گوید برخی کسب‌وکارها ممکن است در شرایط اضطراری برای حفظ حداقل امکان فعالیت به سمت این مدل‌های دسترسی رفته باشند، اما این موضوع لزوماً به معنای پذیرش آن به‌عنوان راهکار پایدار نیست. انجمن این وضعیت را بیشتر یک اجبار عملیاتی می‌داند تا انتخاب آزادانه. در گزارش همچنین آمده که دسترسی‌های محدود می‌توانند باعث تعمیق نابرابری میان کسب‌وکارهای بزرگ و کوچک شوند. شرکت‌هایی که توان مالی، ارتباطات اداری یا امکان پیگیری دسترسی‌های خاص را دارند، ممکن است بخشی از فعالیت خود را حفظ کنند؛ اما کسب‌وکارهای کوچک‌تر و مشاغل آزاد همچنان در وضعیت اختلال باقی می‌مانند. نتیجه چنین روندی می‌تواند کاهش رقابت، حذف بازیگران کوچک و تمرکز بیشتر بازار باشد. اثر بحران اینترنت بر فریلنسرها و مشاغل آزاد بخشی از گزارش انجمن به مردم، فریلنسرها، فروشندگان آنلاین، تولیدکنندگان محتوا، مشاغل خانگی و فعالان مستقل اقتصاد دیجیتال اختصاص دارد. در این بخش، انجمن تأکید کرده که اینترنت برای میلیون‌ها نفر محل کار، مسیر ارتباط با مشتری، ابزار فروش، بستر تبلیغات، کانال دریافت خدمات مالی و زیرساخت درآمد روزانه است. اختلال اینترنت به‌طور مستقیم بر درآمد افرادی اثر می‌گذارد که حقوق ثابت ندارند و وابسته به فروش روزانه، پروژه‌های آنلاین، ارتباط با مشتری و دسترسی به پلتفرم‌های دیجیتال هستند. فشار اصلی این بحران، طبق گزارش، متوجه گروه‌هایی‌ست که توان تحمل طولانی‌مدت اختلال را ندارند؛ از جمله فریلنسرها، کسب‌وکارهای خرد، فروشندگان شبکه‌های اجتماعی، تولیدکنندگان محتوا، تیم‌های کوچک دیجیتال مارکتینگ، برنامه‌نویسان، طراحان و صاحبان فروشگاه‌های آنلاین. مسئله اعتماد؛ خسارتی که سخت‌تر جبران می‌شود گزارش انجمن بلاکچین بارها بر مسئله اعتماد تأکید می‌کند. از نگاه این گزارش، خسارت‌های اینترنت فقط مالی و عملیاتی نیستند. بخشی از آسیب‌ها در سطح اعتماد عمومی، اعتماد سرمایه‌گذاران و اعتماد نیروی انسانی به آینده اقتصاد دیجیتال رخ می‌دهد. کاربری که نگران دسترسی به دارایی دیجیتال خود باشد، کسب‌وکاری که نتواند برای هفته آینده برنامه‌ریزی کند، فریلنسری که ارتباطش با مشتری خارجی قطع می‌شود و نیروی متخصصی که آینده حرفه‌ای خود را نامطمئن می‌بیند، همگی بخشی از این فرسایش اعتماد را تجربه می‌کنند. گزارش هشدار می‌دهد که ادامه این روند می‌تواند به تعطیلی بیشتر کسب‌وکارها، مهاجرت نیروی انسانی، کاهش سرمایه‌گذاری، رشد فعالیت‌های غیررسمی، افزایش استفاده از ابزارهای ناامن و کوچک‌تر شدن اقتصاد رسمی دیجیتال منجر شود. درخواست‌های فوری انجمن بلاکچین در جمع‌بندی گزارش، انجمن بلاکچین چند پیشنهاد اجرایی مطرح کرده که مهم‌ترین آن‌ها بازگشت اینترنت پایدار و قابل اتکا، توقف توسعه مدل‌های دسترسی طبقاتی، ایجاد مسیر رسمی و شفاف برای نیازهای عملیاتی کسب‌وکارها، تشکیل کارگروه دائمی بحران اینترنت و اقتصاد دیجیتال، طراحی سازوکار ارزیابی و جبران بخشی از خسارت‌ها، افزایش شفافیت و پاسخ‌گویی و به‌رسمیت شناختن اقتصاد دیجیتال به‌عنوان بخشی از امنیت اقتصادی کشور است. انجمن تأکید کرده که بخشی از خسارت‌های واردشده ممکن است دیگر قابل بازگشت نباشد، اما همچنان می‌توان از نابودی بخش دیگری از ظرفیت‌های انسانی، اقتصادی و فناورانه کشور جلوگیری کرد.  آنچه روشن است، این است که بحران اینترنت، چه از منظر کسب‌وکارهای دیجیتال و چه از منظر کاربران رمزارز، موضوعی حاشیه‌ای نیست و ادامه آن می‌تواند هزینه‌هایی فراتر از اختلال موقت در دسترسی ایجاد کند.

اینترنت را محدود کرده‌اند و حالا بخشی از همان دسترسی عادی، با عنوانی ویژه، پولی، گزینشی و نه‌چندان شفاف توزیع می‌شود. نگرانی اصلی فقط این نیست که چه کسانی به این «اینترنت پرو» دسترسی دارند؛ مسئله این است که مردم، کسب‌وکارها، صنف‌ها و حتی بخشی از نهادهای رسمی هنوز نمی‌دانند تصمیم دقیقاً کجا گرفته شده، چه کسی مسئول اجراست، معیارها چیست، تخلف‌ها چطور پیگیری می‌شود و مسیر بازگشت به دسترسی عادی و برابر کدام است. تا چند هفته پیش، «اینترنت پرو» برای بسیاری از مردم در حد شایعه بود؛ واژه‌ای مبهم که کنار تعبیرهایی مثل «سیم‌کارت سفید»، «اینترنت پایدار»، «اینترنت ویژه» یا «دسترسی اضطراری» شنیده می‌شد. امروز اما دیگر با شایعه روبه‌رو نیستیم. با واقعیتی چندلایه طرفیم: اینترنت بین‌الملل برای بخش بزرگی از مردم محدود مانده، اما برای برخی گروه‌ها، سازمان‌ها، صنف‌ها و حالا حتی از مسیر واسطه‌ها و بازار غیررسمی، مسیرهای ویژه باز شده است. در ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، گزارش‌های منتشرشده به نقل از نت‌بلاکس می‌گویند خاموشی اینترنت ایران از ۱۷۰۴ ساعت عبور کرده و اتصال کشور همچنان در سطحی بسیار پایین باقی مانده است. نت‌بلاکس همچنین در گزارش ۱۰ مه ۲۰۲۶ اعلام کرده بود که این وضعیت وارد روز هفتادودوم شده و نشانه‌ای از بازگشت فراگیر دسترسی عمومی دیده نمی‌شود. در چنین شرایطی، پرسش مردم فقط این نیست که «اینترنت کی وصل می‌شود؟» پرسش مهم‌تر این است: چرا در زمانی که بسیاری از مردم برای کار، آموزش، درمان، ارتباط خانوادگی، دریافت خبر، فروش آنلاین، توسعه نرم‌افزار، فعالیت رسانه‌ای و حتی استفاده از ابزارهای روزمره گرفتار محدودیت‌اند، دسترسی ویژه‌ای به نام اینترنت پرو برای گروهی خاص فعال می‌شود؛ با پیامک، احراز هویت، هزینه چندمیلیونی، بسته ۵۰ گیگابایتی، تمدید گران و گاهی از مسیر واسطه‌هایی که نه مقام رسمی‌اند، نه پاسخگو؟ روایت رسمی می‌گوید اینترنت پرو برای حفظ ارتباط کسب‌وکارها در شرایط بحران ایجاد شده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، گفته اینترنت پرو با مصوبه شورای عالی امنیت ملی و برای حفظ ارتباط کسب‌وکارها در شرایط بحران تصویب شده و با عادی شدن شرایط، وضعیت اینترنت تغییر خواهد کرد. او همچنین تأکید کرده دولت با بی‌عدالتی ارتباطی مخالف است. این توضیح، بخشی از دغدغه تصمیم‌گیران را نشان می‌دهد. می‌شود فهمید که در شرایط بحرانی، نهادهای مسئول نگران امنیت، پایداری ارتباطات حساس و ادامه فعالیت بخشی از کسب‌وکارها باشند. اما همین‌جا باید صادقانه پرسید: اگر این تصمیم برای مدیریت بحران است، چرا چارچوب آن برای مردم روشن نیست؟ شرایط عادی را چه کسی تعریف می‌کند؟ چه زمانی اعلام می‌شود بحران تمام شده؟ معیار دریافت اینترنت پرو چیست؟ و چرا مردم، به جای اینکه همراه تصمیم باشند، بیرون از اتاق تصمیم می‌مانند و فقط نتیجه را می‌بینند؟ از راهکار اضطراری تا نیاز به شفافیت عمومی اگر اینترنت پرو قرار است راهکاری اضطراری، محدود و موقت برای حفظ حداقل فعالیت کسب‌وکارهای ضروری باشد، باید سه ویژگی داشته باشد: مرجع تصمیم‌گیر مشخص، دامنه استفاده روشن و سازوکار پاسخگویی عمومی. اما آنچه در عمل دیده می‌شود، هنوز از این سه معیار فاصله دارد. وزارت ارتباطات گفته اینترنت پرو طرح این وزارتخانه نیست. از طرف دیگر، مقام‌های دولتی می‌گویند تصمیم در شورای عالی امنیت ملی گرفته شده است. در گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای نیز آمده که سازمان تنظیم مقررات در زمینه اینترنت پرو مصوبه عمومی منتشرشده‌ای نداشته و تصمیم اصلی ماهیت امنیتی داشته است. همین چندگانگی، حتی اگر ناشی از پیچیدگی ساختار تصمیم‌گیری باشد، برای جامعه پیام خوبی ندارد. مردم با وضعیتی روبه‌رو هستند که در آن اینترنتشان قطع یا شدیداً محدود شده، دولت می‌گوید این وضعیت مطلوبش نیست، وزارت ارتباطات می‌گوید طرح برای او نیست، رگولاتوری از تخلف برخی اپراتورها خبر می‌دهد، اما اپراتورها پیامک می‌فرستند، بسته می‌فروشند، برخی نهادها لیست می‌دهند و واسطه‌ها از شکاف میان دسترسی و محرومیت درآمد می‌سازند. وقتی سیاستی زندگی روزمره و کار میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، شفافیت شرط حفظ اعتماد عمومی است. جامعه اگر منطق تصمیم را بداند، اگر زمان‌بندی را بداند، اگر کانال اعتراض و مشارکت داشته باشد، حتی در شرایط سخت هم راحت‌تر همراهی می‌کند. اما وقتی تصمیم‌ها مبهم بمانند، حتی سیاستی که ممکن است با نیت مدیریت بحران شروع شده باشد، در ذهن مردم به تبعیض و بی‌عدالتی تعبیر می‌شود. اینترنت پرو چطور توزیع می‌شود؟ بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اینترنت پرو سرویس عمومی نیست و عموم مردم امکان ثبت‌نام آزاد برای آن را ندارند. شماره‌های واجد شرایط باید از طرف نهادهای متولی، صنف‌ها، سازمان‌ها یا کسب‌وکارها به اپراتورها اعلام شود. در گزارش‌ها، گروه‌هایی مانند اعضای اتاق بازرگانی و اصناف، شرکت‌های ثبت‌شده، استارتاپ‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، برخی دانشگاهیان و وکلا از جمله گروه‌های مشمول معرفی شده‌اند. در مدل اجرایی به نقل از اقتصاد آنلاین، کاربر پیامکی دریافت می‌کند که از فعال شدن یا امکان فعال‌سازی اینترنت پرو خبر می‌دهد. در برخی گزارش‌ها آمده که کاربر فرصت محدودی برای احراز هویت دارد و در صورت تکمیل نکردن فرایند، دسترسی او به حالت قبل برمی‌گردد. در برخی مسیرهای سازمانی نیز گفته شده کسب‌وکار باید نامه درخواست و فایل اکسل افراد متقاضی را ارسال کند تا پس از بررسی، امکان دریافت دسترسی فراهم شود. گزارش‌ها همچنین از هزینه‌های قابل توجه برای فعال‌سازی و تمدید حکایت دارند؛ از جمله بسته‌های سالانه، حجم محدود و تعرفه‌هایی که در برخی منابع بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان برای هر گیگ گزارش شده است. اینجا تناقضی جدی شکل می‌گیرد. اگر دسترسی جهانی به اینترنت در شرایط فعلی یک ریسک امنیتی است، باید روشن شود چرا این ریسک برای گروهی با احراز هویت و پرداخت هزینه قابل مدیریت است، اما برای عموم مردم نه. و اگر قابل مدیریت است، چرا مسیر مدیریت‌شده، شفاف و عادلانه برای طیف گسترده‌تری از کاربران و کسب‌وکارها طراحی نمی‌شود؟ این پرسش از جنس کمک به اصلاح سیاست است. اگر پاسخ روشن نباشد، خود سیاست آسیب می‌بیند. مردم به جای اینکه آن را راهکار اضطراری بدانند، آن را امتیاز ویژه می‌بینند. بازار سیاه؛ وقتی امتیاز کمیاب، قیمت پیدا می‌کند هر جا دسترسی عمومی محدود شود و مسیر ویژه بدون شفافیت کافی باز بماند، بازار غیررسمی شکل می‌گیرد. این اتفاق درباره اینترنت پرو هم افتاده است. گزارش میدانی زومیت نشان می‌دهد اینترنت پرو که ابتدا به‌عنوان راهکاری برای حل مشکل کسب‌وکارها در بحران معرفی شده بود، در بازار غیررسمی از چند مسیر فعال می‌شود: روابط شخصی در دفاتر اپراتورها، فروش سهمیه‌های مازاد شرکت‌ها و شرکت‌هایی که به‌واسطه داشتن جواز، خودشان به فروشنده سهمیه تبدیل شده‌اند. در یکی از نمونه‌ها، مزونی در زعفرانیه تهران با بیش از ۲۰۶ هزار دنبال‌کننده در اینستاگرام اعلام کرده بود افراد متقاضی می‌توانند برای دریافت اینترنت پرو تماس بگیرند. در همان گزارش آمده که برای افرادی که در لیست رسمی سازمانی نیستند، هزینه دسترسی بسیار بالاتر می‌رود و اطلاعاتی مثل نام، شماره تماس، کد ملی و عکس سلفی دریافت می‌شود. در نمونه‌ای دیگر، مدیر یک باشگاه ورزشی گفته با مجموعه‌هایی همکاری می‌کند که ظرفیت ثبت‌نام سازمانی‌شان کامل نشده و افراد عادی را به‌عنوان نیروی سازمانی معرفی می‌کنند. همچنین گزارش شده برخی نمایندگی‌های رسمی اپراتورها هم تبلیغ فروش اینترنت پرو را آغاز کرده‌اند؛ از جمله موردی در لرستان که در کانال بله نوشته بود:  عزیزانی که مدرک شغلی معتبر و رسمی ندارند اصلاً نگران نباشند. این جمله یعنی طرحی که قرار بوده برای نیازهای مشخص و با ضابطه اجرا شود، در عمل به نقطه‌ای رسیده که «نداشتن مدرک رسمی» هم مانع فروش نیست. این وضعیت به ضرر همه است: مردم، دولت، اپراتورها، کسب‌وکارهای واقعی و حتی نهادهایی که با نیت مدیریت بحران وارد این مسیر شده‌اند. بازار غیررسمی فقط رانت اقتصادی نمی‌سازد؛ ریسک امنیتی هم می‌سازد. وقتی افراد برای دریافت دسترسی مجبور می‌شوند اطلاعات هویتی، کد ملی، شماره تماس و عکس سلفی خود را به واسطه‌های نامعلوم بدهند، امنیتی که قرار بود با محدودیت اینترنت حفظ شود، از مسیر دیگری آسیب می‌بیند. رگولاتوری تخلف را پذیرفته؛ حالا نوبت شفاف‌سازی است سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی اعلام کرده مجوز ارائه دسترسی با عنوان اینترنت پرو صرفاً برای کسب‌وکارها و توسط مراجع ذی‌صلاح به اپراتورها ابلاغ شده و تخلف برخی اپراتورها از مفاد و چارچوب‌های مصوبه محرز شده است. این اطلاعیه نشان می‌دهد نگرانی مردم بی‌پایه نبوده و انحراف‌هایی در اجرا رخ داده، اما از جهت دیگر، همین اطلاعیه پرسش‌های تازه‌ای ایجاد می‌کند: تخلف دقیقاً چه بوده؟ کدام اپراتورها تخلف کرده‌اند؟ چه تعداد دسترسی خارج از ضابطه داده شده؟ با متخلفان چه برخوردی شده؟ آیا کسانی که از مسیرهای غیررسمی هزینه داده‌اند، شناسایی و حمایت می‌شوند؟ و آیا متن مصوبه، معیارهای تخصیص و تعرفه‌ها منتشر خواهد شد؟ رئیس قوه قضاییه نیز درباره «خط‌های سفید» و اینترنت پرو دستور ورود داده و گفته قابل قبول نیست افراد فاقد صلاحیت یا سودجو از این بستر سوءاستفاده مالی کنند. پس از آن، سخنگوی سازمان بازرسی اعلام کرد مدیرعامل همراه اول برای توضیح درباره اینترنت پرو در سازمان بازرسی حاضر شده است. این‌ها قدم‌های مهمی‌اند، اما کافی نیستند. مردم باید نتیجه را ببینند. اعتماد عمومی وقتی برمی‌گردد که مردم بدانند چه تصمیمی گرفته شده، چه کسی مسئول اجراست، چه تخلفی رخ داده، چه اصلاحی انجام شده و چگونه جلوی تکرار آن گرفته می‌شود. در این میان چه نهاد‌ها یا افرادی ناخواسته یا آگاهانه سود می‌برند؟ در این ماجرا نباید همه بازیگران را یک‌دست دید. بخشی از سیستم ممکن است واقعاً نگران تداوم فعالیت‌های ضروری باشد. بخشی ممکن است با نیت کمک به کسب‌وکارها وارد شده باشد. اما در کنار این‌ها، گروه‌هایی هم از ابهام و شکاف دسترسی سود می‌برند. نخست، مسیرهای رسمی توزیع. وقتی اینترنت جهانی برای عموم محدود است و همان دسترسی در قالب بسته‌ای خاص و گران‌تر عرضه می‌شود، یک زیرساخت عمومی به محصول ممتاز تبدیل می‌شود. حتی اگر نیت اولیه مدیریت بحران باشد، نتیجه عملی آن می‌تواند ایجاد طبقه‌بندی در دسترسی باشد. دوم، واسطه‌ها. این گروه میان لیست رسمی و کاربر عادی می‌ایستند و شکاف را می‌فروشند. سهمیه خالی شرکت‌ها، رابطه با دفاتر، جواز کسب، موقعیت صنفی یا حتی کانال تبلیغاتی، به ابزار درآمد تبدیل می‌شود. سوم، صاحبان ظرفیت سازمانی. وقتی یک شرکت، نهاد یا صنف می‌تواند فهرست افراد واجد شرایط را ارسال کند، همان فهرست تبدیل به قدرت می‌شود. کسی که در فهرست هست مسیر عبور دارد؛ کسی که نیست باید منتظر بماند، هزینه بیشتری بدهد یا سراغ بازار غیررسمی برود. چهارم، فروشندگان راه‌حل‌های ناامن. از فروشندگان جعلی سیم‌کارت پرو تا فروشندگان VPN و کانفیگ‌های گران، همه در فضایی رشد می‌کنند که دسترسی عمومی بسته و نیاز واقعی مردم بی‌پاسخ مانده است. این چرخه به نفع کشور نیست. محدودیت، بازار غیررسمی می‌سازد؛ بازار غیررسمی ذی‌نفع می‌سازد؛ ذی‌نفع، انگیزه اصلاح را کاهش می‌دهد. اگر هدف امنیت و مدیریت بحران است، باید این چرخه شکسته شود، نه اینکه ناخواسته تقویت شود. چه کسانی بیرون از گود می‌مانند؟ فروشنده‌ای که فروشگاهش روی اینستاگرام یا واتس‌اپ می‌چرخید، با قطع یا اختلال اینترنت ویترین، صندوق، کانال ارتباط با مشتری و مسیر تبلیغش را از دست داده است. گزارش‌ها از کاهش جدی فروش آنلاین در روزهای اختلال حکایت دارند و فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال بارها درباره خسارت مستقیم و غیرمستقیم این وضعیت هشدار داده‌اند. عباس آشتیانی، رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، گفته قطعی اینترنت در ۵۰ روز حدود یک میلیارد دلار به اقتصاد دیجیتال ایران خسارت زده و روزانه حداقل ۳۰ تا ۳۵ میلیون دلار خسارت مستقیم، غیرمستقیم و عدم‌النفع ایجاد می‌کند. فریلنسر، طراح، برنامه‌نویس، مترجم، تولیدکننده محتوا، مارکتر دیجیتال، تحلیلگر داده، توسعه‌دهنده بلاکچین، فعال رسانه‌ای و فروشنده آنلاین، در چنین فضایی ممکن است از بازار حذف شود. پروژه‌ای که امروز تحویل نشود، فردا مشتری خارجی‌اش را از دست می‌دهد. جلسه‌ای که وصل نشود، فرصت همکاری از دست می‌رود. ابزار ابری، ایمیل، گیت‌هاب، گوگل، سرویس‌های احراز هویت، APIها و پلتفرم‌های تبلیغاتی برای بسیاری از مشاغل ابزار لوکس نیستند؛ میز کارند. برای اکوسیستم بلاکچین و رمزارز، این ضربه عمیق‌تر است. این حوزه از اساس جهانی است. کاربر برای امنیت دارایی خود به دسترسی پایدار، ابزارهای به‌روز، کیف پول‌های امن، منابع آموزشی، داده‌های لحظه‌ای، شبکه‌های بلاکچینی، RPCها، صرافی‌ها، مرورگرهای بلاک، مستندات فنی و سرویس‌های مانیتورینگ نیاز دارد. وقتی دسترسی عمومی قطع یا طبقاتی می‌شود، کاربر عادی نه‌تنها از فرصت اقتصادی محروم می‌شود، بلکه از امنیت هم دورتر می‌شود. کسی که برای وصل شدن مجبور است از مسیرهای ناشناس، VPNهای بی‌اعتبار یا واسطه‌های جمع‌آوری اطلاعات استفاده کند، در معرض ریسک بیشتری قرار می‌گیرد. دلخوری مردم از کجاست؟ بخش مهمی از ناراحتی مردم از خود محدودیت نیست؛ از احساس نابرابری و بی‌اطلاعی‌ست. مردم وقتی سختی را تحمل می‌کنند که احساس کنند تصمیم روشن، زمان‌مند، عادلانه و قابل توضیح است. اما وقتی یک نفر با پیامک و پرداخت چند میلیون تومان به دسترسی می‌رسد و نفر دیگر برای همان دسترسی باید کارش را تعطیل کند، سفارش‌هایش را از دست بدهد یا سراغ مسیرهای غیررسمی برود، طبیعی است که احساس تبعیض شکل بگیرد. مردم از تناقض می‌پرسند. اگر اینترنت جهانی تهدید است، چرا برای بعضی قابل استفاده است؟ اگر قابل استفاده است، چرا راهکار عمومی‌تر و شفاف‌تر طراحی نمی‌شود؟ اگر هدف کمک به کسب‌وکارهاست، چرا کسب‌وکارهای خرد، فریلنسرها، فروشندگان آنلاین و تیم‌های کوچک بیرون می‌مانند؟ مردم از بی‌پاسخی خسته می‌شوند. دولت می‌گوید با بی‌عدالتی ارتباطی مخالف است. وزارت ارتباطات می‌گوید طرحش نیست. رگولاتوری می‌گوید تخلف رخ داده. قوه قضاییه می‌گوید ورود می‌کند. اپراتورها سرویس می‌فروشند. نهادها لیست می‌دهند. واسطه‌ها تبلیغ می‌کنند. اما کاربر عادی هنوز نمی‌داند مسئول نهایی وضعیت کیست و مسیر اصلاح کدام است. اینجا همان نقطه‌ای است که بدون شفافیت، فقط شکاف اجتماعی عمیق‌تر می‌شود. و این شکاف به ضرر همه ماست! مردم، دولت، اقتصاد، امنیت. صنف‌هایی که اینترنت پرو را به عنوان راهکار نپذیرفتند  در میان این وضعیت، چند واکنش صنفی مهم اتفاق افتاد که می‌تواند الگویی برای گفت‌وگوی مسئولانه باشد. این واکنش‌ها تندترین ادبیات را انتخاب نکردند، اما پیامشان روشن بود: دسترسی ویژه جایگزین حق عمومی نمی‌شود. سازمان نظام پرستاری اعلام کرد تا زمانی که دسترسی عموم مردم ایران به اینترنت بین‌الملل فراهم نشود، امتیاز ویژه‌ای برای اعضای خود درخواست نخواهد کرد و پرستاران زمانی از این امکان استفاده می‌کنند که این حق برای همه مردم در دسترس باشد. انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران نیز استفاده از اینترنت طبقاتی موسوم به اینترنت پرو را تبعیض‌آمیز دانست و اعلام کرد درخواست عمومی برای اعضا مطرح نمی‌کند. این انجمن البته برای موارد ضروری، مسیر موردی و شفاف را مطرح کرده است. انجمن علمی روان‌پزشکان ایران هم هشدار داده محدودیت یا دسترسی نابرابر به اینترنت می‌تواند فشار روانی، احساس بی‌عدالتی و کاهش اعتماد عمومی را تشدید کند. این موضع‌گیری‌ها ارزشمندند چون نشان می‌دهند نقد الزاماً به معنای تقابل نیست. می‌شود مسئله را دید، نگرانی مردم را بیان کرد، از امتیاز ویژه فاصله گرفت و در عین حال برای اصلاح مسیر دعوت به گفت‌وگو کرد. سازوکار لیست‌ها هم نیازمند شفافیت است یکی از نشانه‌های نگران‌کننده این ماجرا، گزارش‌هایی است که نشان می‌دهد سازوکار معرفی افراد هم کاملاً شفاف نیست. سازمان نظام مهندسی اصفهان اعلام کرده پیامک‌ها و پیشنهادهای مربوط به اینترنت پرو از سوی این سازمان ارسال نشده و هیچ برنامه‌ای برای تخصیص اینترنت پرو به مهندسان در دست اجرا ندارد؛ با این حال، برخی مهندسان پیامک تخصیص اینترنت پرو دریافت کرده‌اند. اگر سازمانی می‌گوید ما درخواست نداده‌ایم، اما پیامک برای برخی اعضای آن ارسال می‌شود، یعنی زنجیره داده، مجوز، لیست و پیامک نیازمند بررسی جدی است. در طرحی که بر مبنای احراز هویت و تخصیص امتیاز بنا شده، ابهام در لیست یعنی ابهام در عدالت، امنیت و مسئولیت. اینجا هم راه‌حل روشن است: فهرست نهادهای مجاز، معیارهای معرفی افراد، سقف تعداد، تعرفه، مدت اعتبار، مسیر اعتراض و گزارش تخلف باید عمومی شود. این کار نه فقط به نفع مردم، بلکه به نفع خود نهادهای تصمیم‌گیر است؛ چون جلوی سوءاستفاده از نام آنها را می‌گیرد. اینترنت پرو راه‌حل نهایی نیست؛ اصلاحی بزرگ‌تر نیاز است ممکن است برخی تصمیم‌گیران اینترنت پرو را راه‌حلی میانه ببینند: نه بازگشایی کامل، نه قطع مطلق. می‌شود این دغدغه را فهمید، مخصوصاً در شرایطی که نهادهای مسئول خود را با بحران‌های امنیتی، اقتصادی و ارتباطی هم‌زمان روبه‌رو می‌بینند. اما مسئله این است که اینترنت پرو در شکل فعلی، مشکل اصلی را حل نمی‌کند: مردم هنوز دسترسی برابر، پایدار و قابل اتکا ندارند. اگر هدف حفظ فعالیت اقتصادی است، میلیون‌ها کسب‌وکار خرد هم بخشی از اقتصادند. اگر هدف حفظ خدمات حیاتی است، معیار حیاتی بودن باید شفاف باشد. اگر هدف امنیت است، بازار غیررسمی، فروش دسترسی از مسیر واسطه‌ها و جمع‌آوری اطلاعات هویتی توسط افراد نامعلوم، خود به مسئله امنیتی تبدیل می‌شود. گزارش گاردین درباره خاموشی اینترنت ایران نیز نشان می‌دهد که در چنین شرایطی، بسیاری از مردم فقط به شبکه داخلی دسترسی دارند و مسیرهای دور زدن محدودیت یا بسیار محدودند یا پرهزینه. در چنین فضایی، دسترسی به اینترنت به کالایی کمیاب و گاه لوکس تبدیل می‌شود. این وضعیت اگر ادامه‌دار شود، علاوه بر شکاف دیجیتال؛ شکاف اعتماد می‌سازد. و بازسازی اعتماد، دشوارتر از بازسازی زیرساخت فنی است. روندی اقتصادی که حقوقی و انسانی هم هست سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی نیز درباره محدودیت‌های اینترنتی ایران هشدار داده‌اند. دیده‌بان حقوق بشر گفته محدودیت اینترنتی می‌تواند غیرنظامیان را در معرض خطر بیشتر قرار دهد و عفو بین‌الملل نیز قطع گسترده اینترنت را نقض جدی حقوق بنیادین دانسته است. این ارزیابی‌ها، جدا از نگاه سیاسی، یک نکته مهم دارند: دسترسی به اطلاعات در دنیای امروز بخشی از امنیت شهروندان است، نه تهدید آن. در حوزه فناوری، دسترسی به اطلاعات یعنی امکان انتخاب آگاهانه، امکان حفاظت از دارایی، امکان تشخیص کلاهبرداری، امکان یادگیری، امکان رقابت و امکان ساختن. جامعه‌ای که به اینترنت جهانی دسترسی برابر ندارد، نمی‌تواند اقتصاد دیجیتال پایدار بسازد؛ نه در بلاکچین، نه در هوش مصنوعی، نه در فین‌تک، نه در امنیت سایبری، نه در تجارت الکترونیک و نه حتی در آموزش آنلاین. مطالبه اصلی: شفافیت، مشارکت و مسیر خروج ما در میهن بلاکچین معتقدیم امروز مطالبه اصلی، بازگشت به حکمرانی شفاف، قابل توضیح و مشارکت‌پذیر است. نهادهای مسئول نگران امنیت کشورند، مردم هم نگران امنیت، معیشت، شغل، سرمایه، کسب‌وکار و آینده خود هستند. این دو نگرانی نباید روبه‌روی هم قرار بگیرند. اتفاقاً راه‌حل پایدار زمانی شکل می‌گیرد که مردم و کسب‌وکارها احساس کنند بخشی از حل مسئله‌اند، نه صرفاً گیرندگان تصمیمی که جایی دیگر گرفته شده است. برای اصلاح این مسیر، چند اقدام فوری می‌تواند اعتماد را بازسازی کند: نخست، متن یا حداقل خلاصه اجرایی مصوبه اینترنت پرو و محدوده اختیارات آن منتشر شود؛ تا مردم بدانند این طرح دقیقاً بر چه مبنایی اجرا می‌شود. دوم، زمان‌بندی روشن اعلام شود. اگر این طرح موقت و بحرانی است، باید تاریخ بازبینی، معیار پایان و مسیر بازگشت به اینترنت عادی مشخص باشد. سوم، معیارهای دریافت اینترنت پرو شفاف شود. چه کسانی مشمول‌اند؟ چرا؟ با چه سقفی؟ با چه تعرفه‌ای؟ و چه کسانی خارج از دایره مانده‌اند؟ چهارم، مسیر رسمی درخواست برای کسب‌وکارهای خرد، فریلنسرها، رسانه‌ها، تیم‌های فناوری و فعالان اقتصاد دیجیتال ایجاد شود. اگر هدف حفظ کار کشور است، نباید فقط شرکت‌های بزرگ یا گروه‌های دارای دسترسی سازمانی دیده شوند. پنجم، گزارش تخلفات به‌صورت دوره‌ای منتشر شود. اگر اپراتوری خارج از چارچوب عمل کرده، مردم حق دارند بدانند چه شده و چه اصلاحی انجام شده است. ششم، کانال امن گزارش بازار سیاه ایجاد شود. مردم باید بتوانند بدون ترس، فروشندگان غیررسمی، جمع‌آوری‌کنندگان اطلاعات و سوءاستفاده‌گران را گزارش کنند. هفتم، نمایندگان صنف‌ها و کسب‌وکارها در فرایند تصمیم‌گیری حضور داشته باشند. نظام صنفی رایانه‌ای، اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، انجمن‌های تخصصی، رسانه‌های فناوری و فعالان اقتصاد دیجیتال می‌توانند به جای منتقد بیرونی، شریک اصلاح باشند. هشتم، حداقل دسترسی عمومی به ابزارهای پایه اقتصاد دیجیتال تعریف شود. اگر بازگشایی کامل در کوتاه‌مدت ممکن نیست، باید بسته‌ای شفاف از دسترسی‌های ضروری برای کار، آموزش، سلامت، ارتباطات و امنیت دیجیتال به شکل عمومی و برابر فراهم شود. موضع میهن بلاکچین هدف اصلاح است. همانطور که در «بیانیه میهن بلاکچین درباره اینترنت پرو و ضرورت دسترسی برابر» نیز اعلام کردیم، می‌دانیم تصمیم‌گیری در شرایط بحران ساده نیست و این را هم می‌دانیم که نهادهای مسئول با نگرانی‌های واقعی روبه‌رو هستند. اما تجربه همین هفته‌ها نشان داده که ابهام، محدودیت طولانی و توزیع گزینشی دسترسی، نه فقط مشکل مردم را حل نمی‌کند، بلکه اعتماد عمومی را فرسوده‌تر کرده و راه را برای سوءاستفاده باز می‌گذارد. ما معتقدیم اینترنت، امتیاز صنفی، سازمانی، سیاسی یا طبقاتی نیست. اینترنت زیرساخت زندگی امروز است. اگر قرار است در شرایط بحران محدودیتی اعمال شود، باید روشن، موقت، قابل حسابرسی، متناسب و همراه با مسیر خروج باشد. اگر قرار است دسترسی ویژه‌ای برای حفظ فعالیت‌های ضروری داده شود، باید معیار آن عمومی و اجرای آن قابل نظارت باشد. اگر قرار است مردم همراهی کنند، باید در جریان قرار بگیرند و امکان مشارکت داشته باشند. اقتصاد دیجیتال ایران در کنار شرکت‌های بزرگ، از هزاران فروشنده خرد، فریلنسر، توسعه‌دهنده، رسانه، مدرس، طراح، مارکتر، پشتیبان، ادمین، تولیدکننده محتوا، فعال رمزارز، پژوهشگر و کاربر عادی تشکیل شده که اگر این گروه‌ها دیده نشوند، کشور بخشی از توان ساختن آینده را از دست می‌دهد. اینترنت پرو در شکل فعلی، به جای آنکه راهکاری اضطراری باشد، به نشانه‌ای از مسئله‌ای عمیق‌تر تبدیل شده است: نیاز به گفت‌وگوی صادقانه میان مردم، کسب‌وکارها و نهادهای تصمیم‌گیر. امروز پرسش اصلی این نیست که چه کسی می‌تواند اینترنت پرو بگیرد. پرسش اصلی این است که چگونه می‌توانیم از این وضعیت به سمت دسترسی پایدار، امن، شفاف و برابر حرکت کنیم. ما آماده‌ایم در این مسیر همراهی کنیم. نقد می‌کنیم، چون نگرانیم. می‌پرسیم، چون پاسخ می‌خواهیم. راه‌حل پیشنهاد می‌دهیم، چون باور داریم هنوز می‌شود مسیر را اصلاح کرد. اینترنت را نباید به نقطه جدایی مردم و حاکمیت تبدیل کرد. اینترنت می‌تواند نقطه بازسازی اعتماد باشد؛ اگر تصمیم‌ها شفاف شوند، مردم جدی گرفته شوند و مسیر بازگشت به دسترسی عمومی، روشن و قابل پیگیری باشد.

در روزهایی که صحبت از توسعه اقتصاد دیجیتال و جهش فناوری بیش از هر زمان دیگری در جهان شنیده می‌شود، در کشورمان رویه‌ای در حال شکل گرفتن است که نه با منطق توسعه سازگار است، نه با اصل برابری و نه با هیچ معیار پذیرفته‌شده‌ای از حکمرانی سالم. اینترنت پرو، یعنی دسترسی آزاد و بدون فیلتر به شبکه جهانی برای برخی نهادها، سازمان‌ها و اشخاص، در حالی که شهروند عادی با محدودیت‌های سنگین روبروست، حالا دیگر واقعیت است که هر روز آشکارتر می‌شود و هر روز گران‌تر تمام می‌شود. ما در میهن بلاکچین معتقدیم سکوت در برابر این وضعیت، نوعی همراهی ناخواسته با آن است. به همین دلیل، این بیانیه را منتشر می‌کنیم. تبعیض دیجیتال؛ وقتی دسترسی به اطلاعات امتیاز می‌شود اینترنت در جهان امروز دیگر رفاه نیست. زیرساخت است. مثل آب و برق. وقتی دسترسی به این زیرساخت به موقعیت سازمانی، روابط یا منابع مالی گره می‌خورد، با انتخابی سیاسی روبروییم که پیامدهای اجتماعی بسیار جدی به همراه دارد. این تبعیض، جامعه را به دو لایه تقسیم می‌کند: آن‌هایی که می‌توانند بدون مانع کار کنند، تحقیق کنند، رقابت کنند و رشد کنند؛ و آن‌هایی که هر روز صبح، پیش از هر کار دیگری، باید با ابزارهایی دست‌وپنجه نرم کنند که خودشان منبع ریسک، هزینه و ناامنی هستند. فشار این شکاف، بیش از هر کسی، بر دوش کاربر عادی است. کارمند، دانشجو، برنامه‌نویس مستقل، فریلنسر، فروشنده آنلاین و هر کسی که با اینترنت نان می‌خورد اما به اینترنتِ درست دسترسی ندارد. اقتصاد بنا شده روی فیلتر، اقتصادی شکننده است در سال‌های اخیر، کسب‌وکارهای حوزه فناوری، از استارتاپ‌های کوچک تا شرکت‌های متوسط، بخشی از انرژی عملیاتی‌شان را نه برای رشد، بلکه برای دور زدن محدودیت صرف کرده‌اند. این هزینه پنهان، در هیچ ترازنامه‌ای ثبت نمی‌شود، اما در واقعیت وجود دارد: در ساعت‌های تلف‌شده، در اتصال‌های قطع‌شده در وسط جلسه، در پروژه‌هایی که به دلیل دسترسی نداشتن به ابزار، نیمه‌کاره ماندند. ما در میهن بلاکچین مستقیماً با این واقعیت روبرو بوده‌ایم. این شرایط به فعالیت‌های ما آسیب زده، برنامه‌ریزی را دشوار کرده و متأسفانه بر همکارانمان هم تأثیر گذاشته است. ما در این تجربه تنها نیستیم. بسیاری از تیم‌های فناوری در ایران همین مسیر را طی کرده‌اند و برخی، کارشان به تعدیل نیرو ختم شده است. نه به خاطر ضعف محصول یا کمبود استعداد، بلکه به خاطر یک بستر نابرابر. چرخه‌ای معیوب که خودش را تغذیه می‌کند یکی از پیامدهای کمتر دیده‌شده این وضعیت، شکل گرفتن اقتصاد موازی VPN است. وقتی دسترسی آزاد برای همه وجود ندارد، فروش ابزارهای دور زدن فیلتر به منبع درآمد تبدیل می‌شود. شاید در ظاهر راه‌حلی برای بازار به نظر برسد، اما در عمق، مشکلی ساختاری می‌آفریند: نهادهایی که از این وضعیت درآمد دارند، انگیزه‌ای برای پایان آن ندارند. بدین ترتیب، محدودیتی که شاید با نیت امنیتی آغاز شد، به تدریج ذی‌نفعی اقتصادی پیدا می‌کند که بقایش به ادامه همان محدودیت وابسته است. این دقیقاً همان مسیری است که در آن، نه امنیت بیشتر می‌شود، نه آزادی؛ فقط پیچیدگی بیشتر می‌شود و اعتماد عمومی کمتر. *** تبعیض دسترسی به اینترنت، دغدغه‌های امنیتی را حل نمی‌کند؛ فقط جابجا می‌کند. کاربری که از ابزار غیررسمی و ناشناخته برای اتصال استفاده می‌کند، از نظر امنیت داده در موقعیت بدتری قرار دارد، نه بهتر. شفافیت و دسترسی برابر، پیش‌نیاز هر نوع نظارت سالم است، نه مانع آن. در دنیایی که رقابت اقتصادی دیجیتال هر روز فشرده‌تر می‌شود، توسعه‌دهنده‌ای که با ابزار درست کار نمی‌کند، نمی‌تواند محصول درستی بسازد و جامعه‌ای که نیمی از آن با دست و پای بسته فعالیت کند، توانی برای برابری با رقبایش نخواهد داشت. این دغدغه، واقعیتی‌ست که هر روز بیشتر قابل اندازه‌گیری می‌شود. موضع میهن بلاکچین روشن است: ما با هرگونه مدل دسترسی تبعیض‌آمیز به اینترنت مخالفیم. تا زمانی که دسترسی پایدار و باکیفیت برای همه کاربران، فعالان و کسب‌وکارها فراهم نشود، استفاده از مسیرهای ویژه یا امتیازهای اختصاصی را راه‌حل نمی‌دانیم. این موضع از سر تقابل نیست؛ از سر مسئولیت حرفه‌ای، تجربه مستقیم و دغدغه نسبت به آینده اقتصاد دیجیتال ایران است. ما نیز، مانند بسیاری از فعالان این حوزه، فشار محدودیت‌ها و ناپایداری اینترنت را در کار روزانه، در ارتباط با مخاطبان، در رشد کسب‌وکار و در حفظ فرصت‌های شغلی لمس کرده‌ایم. به همین دلیل باور داریم مسئله اینترنت، مسئله‌ای عمومی است و راه‌حل آن نیز باید عمومی باشد. امیدواریم تصمیم‌گیران و نهادهای مسئول، صدای کاربران، کسب‌وکارها، رسانه‌ها و فعالان این حوزه را با دقت بیشتری بشنوند. امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز داریم به جای تعریف مسیرهای جداگانه برای گروهی محدود، مسیر دسترسی پایدار، شفاف و باکیفیت برای همه باز شود. 

پیوند هوش مصنوعی و فناوری بلاکچین وارد مرحله عملیاتی جدیدی شده است یعنی آغاز دورانی که ماشین‌ها می‌توانند بدون دخالت انسان، تراکنش‌های مالی خود را مدیریت کنند. شرکت زیرساختی آلکمی (Alchemy) با رونمایی از سیستم پرداخت جدید خود، گام بلندی برای تحقق اقتصاد مبتنی بر ایجنت های هوش مصنوعی برداشته است تا چالش پرداخت‌های بین ماشینی را در اکوسیستم‌های غیرمتمرکز حل کند. به گزارش میهن بلاکچین، این سیستم که بر بستر شبکه لایه دوم بیس (Base) اجرا شده است، به ایجنت های هوش مصنوعی اجازه می‌دهد تا با استفاده از کیف پول‌های آنچین و استیبل کوین یو اس دی سی (USDC)، هزینه‌های مربوط به داده‌های بلاکچینی و اعتبارات پردازشی خود را به صورت خودکار پرداخت کنند. این نوآوری، زیرساخت لازم برای فعالیت مستقل اپلیکیشن‌های ارزهای دیجیتال را فراهم می‌کند و نیاز به نظارت مداوم انسانی را در فرآیندهای پیچیده مالی از بین می‌برد. رونمایی آلکمی از مسیرهای پرداخت خودکار برای ایجنت‌های هوش مصنوعی در شبکه بیس شرکت آلکمی که یکی از پیشگامان زیرساخت‌های بلاکچین است، سیستمی را راه‌اندازی کرده که به ایجنت های هوش مصنوعی اجازه می‌دهد اعتبار پردازشی بخرند و به خدمات داده‌ای این شرکت دسترسی داشته باشند. بر اساس اعلامیه رسمی، نسخه اولیه این سیستم به ایجنت ها اجازه می‌دهد تا مستقیماً از شبکه‌های بلاکچینی استعلام بگیرند، مالکیت NFT را بررسی کنند و موجودی کیف پول‌ها را در چندین زنجیره مختلف زیر نظر بگیرند. در این چارچوب جدید، ایجنت های هوش مصنوعی دیگر صرفاً ابزارهای تحلیلی نیستند، بلکه به بازیگران اقتصادی فعال تبدیل شده‌اند که می‌توانند منابع مورد نیاز خود را در لحظه تأمین کنند. این سیستم به گونه‌ای طراحی شده است که با پشتیبانی از شبکه‌ها و خدمات بیشتر، به هسته مرکزی تعاملات مالی در دنیای دیجیتال تبدیل شود. مکانیسم تسویه خودکار و استانداردهای فنی یکی از ویژگی‌های مهم این سیستم، توانایی ایجنت ها در دسترسی به داده‌های لحظه‌ای قیمت توکن‌ها است. اگر اعتبار پردازشی یک ایجنت تمام شود، آلکمی یک درخواست پرداخت صادر می‌کند که به طور خودکار در قالب استیبل کوین USDC روی شبکه بیس تسویه می‌شود؛ این فرآیند به ایجنت اجازه می‌دهد بدون نیاز به دخالت انسان به فعالیتش ادامه دهد. توسعه‌دهندگان می‌توانند حساب‌های این ایجنت‌ها را با مبالغی به کمی ۱ دلار شارژ کنند و این ایجنت‌ها تا زمان تمام شدن موجودی، به فراخوانی‌های API ادامه می‌دهند. این سیستم از استاندارد پرداخت x402 کوین بیس استفاده می‌کند تا پاسخ‌های فنی را به یک محرک صورت‌حساب خودکار تبدیل کند. این پروتکل به سرویس‌های وب اجازه می‌دهد درخواست پرداخت‌های آنچین را مستقیماً ارسال کنند و به این ترتیب، تراکنش‌های ماشین به ماشین بدون نیاز به فاکتورهای دستی انجام شود. چشم‌انداز اقتصاد ایجنتی و زیرساخت‌های نوین نیکیل ویسواناتان (Nikil Viswanathan)، مدیرعامل آلکمی، اظهار داشت که این سیستم با هدف کمک به توسعه‌دهندگانی طراحی شده است که در حال ساخت ایجنت های هوش مصنوعی در حوزه دیفای، ربات‌های مدیریت سبد دارایی و سایر فرآیندهای چندمرحله‌ای آنچین هستند. او اشاره کرد که در حال حاضر اپلیکیشن‌های بزرگی مانند یونی سواپ (Uniswap)، اوپن سی (OpenSea) و آوه (Aave) برای انجام معاملات خود به زیرساخت‌های آلکمی متکی هستند. مدیرعامل آلکمی تأکید کرد: اکنون ایجنت های هوش مصنوعی می‌توانند به همان زیرساخت‌ها به صورت مستقل دسترسی داشته باشند، بدون اینکه نیازی به حضور انسان باشد. این لحظه‌ای است که اقتصاد ایجنتی کلید اختصاصی خود را دریافت می‌کند. شتاب‌گیری پذیرش ایجنت‌ها توسط شرکت‌های ارزهای دیجیتال در تاریخ ۱۷ بهمن (6 February)، پلتفرم هوش مصنوعی AI.com اعلام کرد که قصد دارد یک ایجنت هوش مصنوعی برای کاربران عادی عرضه کند که قادر به انجام معامله، خودکارسازی کارها و مدیریت وظایف روزمره است. چند روز بعد، کوین بیس زیرساخت «کیف پول‌های ایجنت محور» را معرفی کرد که به این ایجنت‌ها اجازه می‌دهد به طور مستقل دارایی‌های دیجیتال را خرج کنند، درآمد داشته باشند و به معامله بپردازند. این زیرساخت همچنین امکان مدیریت موقعیت‌های دیفای و متعادل‌سازی سبد دارایی را برای ایجنت های هوش مصنوعی فراهم می‌کند. منبع: Monad همزمان، جامعه توسعه‌دهندگان موناد (Monad) نتایج هکاتون (Hackathon) خود را اعلام کرد که در آن ۱۶ پروژه برتر در حوزه ترکیب «ایجنت + توکن» برگزیده شدند. این پروژه‌ها شامل یک ایجنت سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) است که به طور خودکار پروژه‌ها را ارزیابی و در آن‌ها سرمایه‌گذاری می‌کند. این تنوع نشان‌دهنده پتانسیل بالای سیستم‌های نرم‌افزاری برای جایگزینی مدیریت انسانی در بازارهای مالی است.

تمایل به ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران برای خرید بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال دستخوش تغییر شده است؛ چرا که اکنون هوش مصنوعی، سهام بخش فناوری و طلا به کانون توجه بازار تبدیل شده‌اند. این تفاوت در عملکرد دارایی‌ها، سوالات مهمی را درباره آینده بیت کوین در سایه افزایش نقدینگی جهانی ایجاد کرده است. به گزارش میهن بلاکچین، در حالی که مقدار پول موجود در جهان در حال افزایش است، بیت کوین برای حفظ روند صعودی خود با چالش‌های جدی روبروست. تحلیلگران اکنون بررسی می‌کنند که آیا این نقدینگی در نهایت می‌تواند به رشد قیمت بیت کوین کمک کند یا خیر. طلا و BTC در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۶ میلادی) رفتارهای کاملاً متفاوتی نشان داده‌اند. از ابتدای سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۴ میلادی)، قیمت طلا رشد خیره‌کننده ۱۵۳ درصدی داشته، اما بیت کوین در همین مدت حدود ۳۰ درصد از ارزش خود را از دست داده است. کارشناسان معتقدند این فاصله قیمتی با افزایش عرضه پول جهانی، کاهش تمایل به خرید سهام ریسکی و افت موجودی صرافی‌های ارز دیجیتال هماهنگ است. این تغییرات بنیادین در حال تغییر دادن مسیر حرکت سرمایه در بازارهای مالی هستند. ناتوانی نقدینگی و سهام فناوری در حمایت از بیت کوین ژورین تیمر (Jurrien Timmer)، مدیر بخش کلان در شرکت فیدلیتی (Fidelity)، اعلام کرد که طلا در یک بازار صعودی دقیقاً طبق انتظار عمل کرده و خریداران کوتاه‌مدت را جذب کرده است. او طلا را یک دارایی «پول سخت» نامید که رشد آن مستقیماً با افزایش نقدینگی جهانی هماهنگ است. بیت کوین نیز معمولاً از رشد نقدینگی جهانی یا همان شاخص M2 پیروی می‌کند؛ یعنی هر زمان نقدینگی بیشتر شود، قیمت BTC هم تمایل به رشد دارد. اما داده‌ها نشان می‌دهند که قوی‌ترین جهش‌های بیت کوین زمانی رخ داده که رشد نقدینگی با رشد سهام شرکت‌های نرم‌افزاری هم‌جهت شده است؛ چرا که این سهام نشان‌دهنده اشتیاق معامله‌گران به رفتارهای هیجانی و سفته‌بازی در بازار هستند. بیت کوین، نقدینگی جهانی و سهام شرکت‌های نرم‌افزاری (SaaS). - منبع: ژورین تیمر/ایکس (X) برای مثال در سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۷ و مجدداً در ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰، سهام بخش نرم‌افزار رشدهای بزرگی داشتند و قیمت بیت کوین نیز جهش کرد. اما در سال ۱۴۰۱ که این سهام سقوط کردند، بیت کوین هم با وجود نقدینگی بالا، کاهش قیمت عمیقی را تجربه کرد. این موضوع نشان می‌دهد که بیت کوین علاوه بر ویژگی‌های پول سخت، دارای ویژگی «بتای بالا» است؛ یعنی نوسانات بازار را با شدت بیشتری بازتاب می‌دهد. در حال حاضر نقدینگی در بازار زیاد است اما جو روانی معامله‌گران در یک فاز نزولی قرار دارد؛ به همین دلیل طلا رشد کرده اما بیت کوین عقب مانده است. افزایش تقاضا برای طلا در صرافی‌های ارز دیجیتال علاقه معامله‌گران در پلتفرم‌های کریپتویی نیز به سمت محصولات مرتبط با طلا تغییر کرده است. در تاریخ ۱۵ دی ۱۴۰۴ (۵ ژانویه ۲۰۲۶)، صرافی بایننس معاملات آتی طلا را راه‌اندازی کرد که حجم معاملات آن تاکنون به ۳۵ میلیارد دلار رسیده است. طبق گفته دارک فاست (Darkfost)، تحلیل‌گر ارزهای دیجیتال، در فعال‌ترین روز معاملاتی بیش از ۴ میلیارد دلار حجم ثبت شده است و میانگین حجم هفتگی این معاملات در حدود ۴.۷ میلیارد دلار نوسان می‌کند. حجم معاملات پرپچوال در صرافی بایننس - منبع: CryptoQuant همزمان، داده‌های آنچین نشان می‌دهد که ارزش دارایی‌های موجود در صرافی بایننس شامل بیت کوین، اتریوم، ریپل و استیبل کوین ها به حدود ۱۰۲ میلیارد دلار کاهش یافته است. این کمترین میزان از فروردین ۱۴۰۴ تاکنون است. مجموع ذخایر بیت کوین، اتریوم و ریپل در صرافی بایننس - منبع: CryptoQuant این کاهش ۳۸ میلیارد دلاری در ارزش دارایی‌های صرافی، هم به دلیل افت قیمت‌هاست و هم نشان‌دهنده این است که کاربران در دوران روند نزولی، دارایی‌های خود را به کیف‌پول‌های شخصی منتقل کرده‌اند. این وضعیت باعث کاهش سرمایه در دسترس در صرافی‌ها شده و سیگنالی از احتیاط معامله‌گران و کاهش نقدینگی در کوتاه‌مدت است.

قیمت بیت‌ کوین پس از یک ریزش ناگهانی دوباره به زیر محدوده ۶۵,۵۰۰ دلار سقوط کرد؛ افتی که همزمان با اصلاح در شاخص‌های مهم بازار سهام آمریکا رخ داد. این هم‌زمانی بار دیگر ثابت می‌کند که رفتار بیت‌ کوین هنوز تا حد زیادی به وضعیت وال‌استریت وابسته است. اگر بازار سهام آمریکا تحت فشار باقی بماند، احتمال دارد سرمایه‌گذاران به‌سمت دارایی‌های دیگری مانند BTC حرکت کنند. گزارش جدید UBS که سهام آمریکا را «بیش از حد گران» توصیف کرده، این سناریو را پررنگ‌تر کرده است. به گزارش میهن بلاکچین، افت قیمت بیت‌ کوین دقیقا در زمانی رخ داد که داده‌های جدید تورمی در آمریکا منتشر شد. افزایش فراتر از انتظار شاخص قیمت تولیدکننده باعث شد نگرانی‌ها درباره سیاست‌های پولی فدرال رزرو دوباره اوج بگیرد و فضای معاملاتی را به سمت احتیاط بیشتر سوق دهد. افت بیت‌ کوین به زیر ۶۵,۵۰۰ دلار همزمان با نگرانی‌های تورمی بیت‌ کوین روز جمعه تمام رشد چند روز گذشته خود را از دست داد و بار دیگر به زیر ۶۵,۵۰۰ دلار بازگشت. انتشار شاخص قیمت تولیدکننده آمریکا که رشد ۰.۵ درصدی آن فراتر از پیش‌بینی‌ها بود، موجی از نگرانی را میان سرمایه‌گذاران ایجاد کرد. تورم بالا معمولا امیدها برای کاهش سریع نرخ بهره را تضعیف می‌کند و همین مسئله بازارهای پرریسک را تحت فشار می‌گذارد. مقایسه حرکت بیت‌ کوین و شاخص S&P 500 همزمان با افزایش نگرانی‌ها، بازده اوراق ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا طی سه هفته از ۴.۲۱ درصد به ۳.۹۷ درصد کاهش یافت. این موضوع، معمولا به‌معنای پناه بردن سرمایه‌گذاران به دارایی‌های کم‌ریسک و کاهش اعتماد آن‌ها به مسیر کوتاه‌مدت بازار سهام است. نمودار بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا چرا UBS نسبت به بازار سهام آمریکا بدبین شده است؟ تحلیلگران واحد استراتژی UBS در گزارش جدید خود رتبه سهام آمریکا را به حالت «خنثی» تنزل داده‌اند و معتقدند که ارزش‌گذاری‌های فعلی دیگر جذابیتی برای خرید ایجاد نمی‌کند. این بانک تاکید می‌کند که سهام آمریکا اکنون حدود ۳۵ درصد گران‌تر از میانگین جهانی معامله می‌شود؛ درحالی‌که این فاصله در ۱۵ سال گذشته معمولا تنها ۴ درصد بوده است. UBS همچنین به مجموعه‌ای از ریسک‌های سیاست‌گذاری اشاره می‌کند؛ از جمله طرح‌هایی برای محدود کردن نرخ بهره کارت‌های اعتباری، تعرفه‌های جدید وارداتی و سخت‌گیری بیشتر بر سرمایه‌گذاری‌های خصوصی در بخش مسکن. این موارد می‌توانند نوسانات شدیدی در بازار ایجاد کنند. علاوه‌بر این، تضعیف دلار و کاهش اثرگذاری برنامه‌های بازخرید سهام توسط شرکت‌ها نیز به‌عنوان ریسک‌های ساختاری مطرح شده است. بزرگ‌ترین دارایی‌های قابل‌معامله از نظر ارزش بازار با این حال، UBS چشم‌انداز بازار را کاملا منفی ارزیابی نمی‌کند. این بانک معتقد است کاربردهای رو‌به‌رشد هوش مصنوعی می‌تواند سودآوری شرکت‌ها را تقویت کند و به همین دلیل هدف پایان سال شاخص S&P 500 همچنان روی عدد ۷,۵۰۰ باقی مانده است. آیا محدودیت رشد سهام، راه را برای بیت‌ کوین باز می‌کند؟ اگر رشد شاخص S&P 500 در ادامه سال محدود شود، بخش بزرگی از سرمایه‌ای که به‌دنبال بازدهی بالاتر است ممکن است مسیر خود را تغییر دهد. تحلیلگران می‌گویند در چنین شرایطی بیت‌ کوین می‌تواند یکی از اصلی‌ترین مقصدهای سرمایه باشد؛ مخصوصا اگر نهادهای بزرگ یا صندوق‌های ثروت ملی به‌طور رسمی اعلام کنند که در حال ذخیره‌سازی BTC هستند. برای درک ظرفیت رشد بیت‌ کوین کافی است مقیاس بازارهای رقیب را مقایسه کنیم. ارزش بازار طلا حدود ۳۶.۵ تریلیون دلار است و مجموع ارزش ۱۰ شرکت بزرگ تکنولوژی به بیش از ۲۴ تریلیون دلار می‌رسد. در مقابل، حتی اگر قیمت بیت‌ کوین ۵۲ درصد افزایش یابد و به ۱۰۰ هزار دلار برسد، ارزش کل بازار آن تنها حدود ۲ تریلیون دلار خواهد بود.  این اختلاف بزرگ نشان می‌دهد فضای رشد برای بیت‌ کوین همچنان زیاد است؛ مگر اینکه بازارهای جایگزین مانند اوراق قرضه یا املاک ناگهان جذاب‌تر شوند. مسیر روشن علی‌رغم نوسانات کوتاه‌مدت اگرچه این روزها همبستگی بیت‌ کوین با بازار سهام باعث نوسانات شدید کوتاه‌مدت شده است، اما تحلیلگران باور دارند که مسیر بلندمدت بزرگ‌ترین ارز دیجیتال بازار می‌تواند به‌تدریج از بخش تکنولوژی جدا شود.  گزارش UBS و داده‌های کلان اقتصادی نشان می‌دهند سرمایه‌گذاران در حال بازنگری جدی در سبد دارایی‌های خود هستند و BTC به دلیل مارکت کپ کمتر، ماهیت ضدتورمی و احتمال پذیرش بیشتر توسط سازمان‌ها، یکی از گزینه‌های اصلی برای چرخش سرمایه در دوره پیش‌رو است.

سولانا طی ماه‌های اخیر یکی از شدیدترین اصلاحات قیمتی خود را تجربه کرده است و اکنون حدود ۷۲ درصد پایین‌تر از اوج تاریخی ۲۹۵ دلاری قرار دارد. حتی قیمت ۱۸۸ دلار در زمان راه‌اندازی ETFهای اسپات سولانا نیز فاصله زیادی با وضعیت فعلی آن دارد. با این حال، برخلاف آنچه نمودار قیمت نشان می‌دهد، داده‌های آنچین و رفتار سرمایه‌گذاران تصویری متفاوت و حتی متناقض را ترسیم می‌کنند. به گزارش میهن بلاکچین، سولانا در حالی وارد یک دوره رکود در قیمت شده است که شاخص‌های فاندامنتال آن یکی از پررونق‌ترین دوره‌های تاریخ این شبکه را نشان می‌دهند؛ از رشد فعالیت کاربران و حجم معاملات گرفته تا ورود پایدار سرمایه نهادی. همین تضاد باعث شده است که تحلیلگران احتمال دهند SOL کمتر از ارزش واقعی خود قیمت‌گذاری شده باشد. وفاداری سرمایه‌گذاران ETFهای سولانا در دوره اصلاح قیمت رفتار سرمایه‌گذاران نهادی یکی از قابل توجه‌ترین بخش‌های این دوره است. ETFهای اسپات سولانا پس از راه‌اندازی در اواخر سال ۲۰۲۵، ورودی‌های بسیار قدرتمندی ثبت کردند؛ اما با شروع روند نزولی قیمت، میانگین هفتگی ورودی‌ها از حدود ۱۰۰ میلیون دلار به محدوده ۲۰ تا ۲۵ میلیون دلار کاهش یافت. با وجود این کاهش، مجموع خروج سرمایه طی چهار ماه فقط حدود ۱۱.۳ میلیون دلار بوده است که در مقایسه با ETFهای بیت‌ کوین و اتریوم بسیار ناچیز محسوب می‌شود. جریان ورودی و خروجی ETFهای اسپات سولانا – منبع: SoSoValue این رفتار نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران بزرگ سولانا برخلاف شرایط بازار، موقعیت‌های خود را حفظ کرده‌اند و هنوز اعتمادی ساختاری نسبت به آینده این اکوسیستم دارند. پیشتازی سولانا در شاخص‌های کلیدی شبکه اگرچه قیمت کاهش یافته، اما فعالیت شبکه سولانا نه تنها افت نکرده، بلکه در بسیاری از شاخص‌ها از رقبای اصلی خود نیز پیشی گرفته است. سولانا در ۳۰ روز گذشته بیش از ۱۰۸ میلیارد دلار حجم معاملات در صرافی‌های غیرمتمرکز پردازش کرده که بالاتر از اتریوم و بیس است. این حجم در ماه ژانویه به ۱۱۷ میلیارد دلار رسیده و میانگین هفتگی فعالیت از ابتدای سال ۲۰۲۵ در محدوده ۲۰ تا ۲۵ میلیارد دلار ثابت مانده است. حجم معاملات صرافی‌های غیرمتمرکز در شبکه سولانا – منبع: دیفای‌لاما در ۲۴ ساعت اخیر، درآمد اپلیکیشن‌های سولانا ۳.۱ میلیون دلار و درآمد کارمزد شبکه نیز دو برابر اتریوم بوده است. تعداد آدرس‌های فعال سولانا به ۲.۱۷ میلیون رسیده، درحالی‌که اتریوم حدود ۶۸۲ هزار آدرس فعال داشته است. علاوه‌بر این، ارزش دارایی‌های RWA روی سولانا طی یک ماه ۴۵ درصد رشد کرده و به رکورد ۱.۷۱ میلیارد دلار رسیده است. این داده‌ها نشان می‌دهند که عملا بخش بزرگی از فعالیت کاربران کریپتو به سمت سولانا حرکت کرده و این شبکه در لایه کاربردی رشد سریعی را تجربه می‌کند. محدوده‌های مهم قیمت و بحث شکاف ارزش‌گذاری در کنار داده‌های فاندامنتال، تحلیل‌های تکنیکال نیز به محدوده‌های مهمی اشاره می‌کنند که می‌توانند کف‌های احتمالی قیمت سولانا باشند. ناحیه ۵۱ تا ۸۰ دلار یکی از مهم‌ترین مناطق تقاضا است که قیمت اکنون در حال تست آن است. محدوده ۶۰ تا ۷۰ دلار نیز با نسبت فیبوناچی ۰.۷۵ هم‌پوشانی دارد و معمولا به‌عنوان یک حمایت عمیق در روندهای بلندمدت شناخته می‌شود. تحلیل تکنیکال هفتگی سولانا در صورت ادامه ریزش، محدوده ۲۰ تا ۳۰ دلار به دلیل حجم بالای جابه‌جایی توکن‌ها می‌تواند آخرین منطقه حمایتی مهم باشد. در مقابل، سطح ۱۲۰ دلار اصلی‌ترین مقاومت پیش‌روی سولانا است و عبور از آن می‌تواند ساختار بازار را تغییر دهد. توزیع قیمت تحقق‌یافته عرضه سولانا تحلیلگران باور دارند تناقض شدید میان فعالیت بالای شبکه و قیمت پایین SOL یک «شکاف ارزش‌گذاری» ایجاد کرده که در آینده ممکن است با رشد قیمت جبران شود. این‌که این رمزارز در نهایت می‌تواند این فاصله میان قیمت و عملکرد شبکه را جبران کند، به این بستگی دارد که قیمت در ماه‌های آینده چه واکنشی به محدوده حمایتی ۸۰ دلار و مقاومت ۱۲۰ دلار نشان دهد.

ویلی وو (Willy Woo) معامله‌گر و کارآفرین حوزه رمزارز، در توییتی به وضعیت فعلی بازار کریپتو واکنش نشان داده است. او همچنین دیدگاه خود را درباره زمان احتمالی پایان بازار نزولی فعلی بیان و یک سناریوی بدبینانه‌ احتمالی را مطرح کرده است که در صورت وقوع، می‌تواند قیمت بیت کوین را به چه سطحی برساند. به گزارش میهن بلاکچین، پیش‌بینی او درباره زمان پایان بازار نزولی با تحلیلی که امروز توسط CryptoQuant منتشر شده هم‌راستا است. بدترین سناریو برای بیت کوین و سقوط تئوریک تا ۱۶ هزار دلار خبر خوب از نظر ویلی وو این است که روند فروش توسط سرمایه‌گذاران بیت کوین در حال کاهش است. به گفته او، موضوع مذکور به این معناست که از اینجا به بعد احتمالاً بیت کوین برای حدود یک ماه در یک محدوده قیمتی مشخص و به‌صورت جانبی (حرکت سایدوی) معامله خواهد شد. به اعتقاد او، ممکن است قیمت بیت کوین تا محدوده میانی ۷۰ هزار دلار بازگشت داشته باشد، اما احتمالاً این حرکت صعودی با مقاومت مواجه شده و رد خواهد شد. به گفته وو، دلیل اصلی این وضعیت آن است که «رژیم یا فضای کلی بازار به‌شدت نزولی است» که یعنی نقدینگی در حال خروج از هر دو بازار اسپات و فیوچرز کریپتو است. او تأکید کرد که وقتی هر دو منبع اصلی نقدینگی در وضعیت نزولی قرار دارند، احتمال جهش قیمتی بیت کوین بسیار پایین است. وو در این توییت نموداری از مدل Bitcoin Flow Model نیز منتشر کرده است. منبع: Willy Woo او در ادامه یک «حدس آگاهانه» ارائه داد و گفت سه‌ماهه چهارم سال جاری می‌تواند زمان مناسبی برای پایان روند نزولی باشد. به گفته او، بازگشت واقعی مومنتوم صعودی احتمالاً در سه‌ماهه اول یا دوم سال ۲۰۲۷ رخ خواهد داد. با این حال، پیش از آن ممکن است بیت کوین به کف رایج بازارهای نزولی برسد که او آن را حدود ۴۵ هزار دلار تا سه‌ماهه چهارم امسال تخمین می‌زند. وو همچنین یک سناریوی بدبینانه‌تر (هرچند به گفته خودش چندان محتمل نیست) را مطرح کرد. در صورتی که شرایط کلان اقتصادی جهانی با تغییرات منفی قابل‌توجهی مواجه شود، ممکن است بیت کوین سقوط عمیق‌تری را تجربه کند و حتی به سطح حمایتی حدود ۱۶ هزار دلار برای هر واحد برسد. بازه زمانی با احتمال بالا برای کف بیت کوین از نگاه CryptoQuant شرکت تحلیل آنچین CryptoQuant با استفاده از داده‌های تاریخی سه رویداد هاوینگ قبلی بیت کوین در سال‌های ۲۰۱۲، ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ تلاش کرده است زمان احتمالی بازگشت قیمت پس از هاوینگ آوریل ۲۰۲۴ را مشخص کند. منبع: کریپتوکوانت بر اساس این تحلیل، سه سناریوی زمانی وجود دارد که همگی نشان می‌دهند بیت کوین ممکن است در ژوئن، سپتامبر یا اکتبر ۲۰۲۶ به کف قیمتی خود برسد و سپس روند صعودی جدیدی را آغاز کند. این بازه زمانی از نظر تاریخی حدود ۷۷۷ تا ۹۲۵ روز پس از هاوینگ رخ می‌دهد.

بازارهای پیش‌بینی کریپتویی، پلتفرم‌های آنلاینی هستند که کاربران می‌توانند با استفاده از ارزهای دیجیتال درباره نتیجه رویدادهای مختلف پیش‌بینی کنند و در صورت تحلیل درست، سود به دست آورند. میریاد (Myriad) یکی از نمونه‌های این حوزه است که نسبت به رقبایی مانند پالی مارکت (Polymarket) و کالشی (Kalshi) رویکرد متفاوتی را در پیش‌گرفته است. میریاد، پیش‌بینی را با رسانه و محتوا ترکیب می‌کند و با رسانه‌هایی مانند دیکریپت (Decrypt) و راگ رادیو (Rug Radio) همکاری دارد. به این ترتیب، کاربر می‌تواند هنگام خواندن یک خبر یا مشاهده ویدیوها، همان‌جا درباره موضوع پیش‌بینی کند. این مدل باعث افزایش تعامل مخاطب و ایجاد یک مسیر درآمدی نوآورانه برای رسانه‌ها و تولیدکنندگان محتوا می‌شود. در این مطلب از میهن بلاکچین قرار است ببینیم بازار پیش‌بینی میریاد چیست و نحوه فعالیت در آن چگونه است. نکات کلیدیمیریاد (Myriad) یک پلتفرم است که بازارهای پیش‌بینی را در کنار محتوای متنی و ویدیویی رسانه‌هایی مانند دیکریپت قرار می‌دهد تا کاربران بتوانند همزمان با خواندن محتوا، پیش‌بینی خود را ثبت کنند.کاربران برای پیش‌بینی در Myriad باید از USDC استفاده ‌کنند.بازار پیش‌بینی میریاد از درون کیف پول تراست ولت نیز قابل‌دسترس است. کاربران می‌توانند پیش‌بینی‌ها را مستقیماً داخل کیف‌پول انجام دهند. بازار پیش‌بینی میریاد چیست؟ میریاد یک پلتفرم رسانه‌ای-مالی است که بازارهای پیش‌بینی (Prediction Markets) را در کنار محتوای مکتوب و ویدیویی رسانه‌هایی مانند دیکریپت (Decrypt) و راگ رادیو (Rug Radio) قرار می‌دهد. ایده اصلی میریاد این است که مخاطب صرفا مصرف‌کننده محتوا نباشد، بلکه بتواند درباره موضوع همان محتوا پیش‌بینی کند و به شکل فعال مشارکت داشته باشد. منبع: myriad.markets به بیان ساده، میریاد تلاش می‌کند رسانه را از مدل یک‌طرفه (خواندن و تماشا کردن) به یک مدل تعاملی تبدیل کند؛ مدلی که در آن کاربران با سرمایه واقعی روی نتایج رویدادها پیش‌بینی مالی می‌کنند، در نتیجه هم رسانه‌ها و تولید کنندگان محتوا مدل درآمد جدیدی خواهند داشت و هم شفافیت ایجادشده منجر به بازسازی اعتماد کاربران به رسانه می‌شود نحوه فعالیت در بازار پیش‌بینی میریاد چگونه است؟ برای فعالیت در میریاد لازم است که حساب کاربری ایجاد کنید و با محیط اصلی آن آشنا باشید. در ادامه هر یک از آن‌ها را جداگانه بررسی می‌کنیم: ایجاد حساب کاربری وارد سایت “myriad.markets” شوید. در گوشه سمت راست بالای صفحه، روی «Sign in» کلیک کنید و با یکی از کیف‌پول‌های نمایش‌داده شده مانند کیف پول جهانی ابسترکت (Abstract)، متامسک (MetaMask) یا ولت‌کانکت (WalletConnect) متصل شوید. سپس یک ایمیل تأیید دریافت می‌کنید؛ با کلیک روی لینک داخل ایمیل، پروفایل شما فعال و تکمیل می‌شود. منبع: decrypt.co آشنایی با محیط میریاد پس از ثبت‌نام، وارد صفحه اصلی سایت می‌شوید که مرکز تمام فعالیت‌های میریاد است. در اولین ورود از شما خواسته می‌شود اتصال کیف پول خود را تایید کنید تا پلتفرم بتواند آدرس کیف پول شما را مشاهده کند و در صورت نیاز درخواست تراکنش ارسال کند. با کلیک روی “Approve” از شما خواسته می‌شود یک پیام را امضا کنید تا اتصال نهایی شود. در سمت چپ صفحه، بخش‌های مختلفی قرار دارد: Home: صفحه اصلی میریاد Markets: مشاهده بازارهای فعال و پرطرفدار Leaderboard: بررسی رتبه شما در مقایسه با سایر کاربران Earn: شرکت در ماموریت‌های میریاد و دریافت امتیاز News: مشاهده جدیدترین اخبار و پیش‌بینی‌های مرتبط با بازارها Topics: دسته‌بندی بازارها بر اساس موضوعاتی مانند ارزهای دیجیتال، ورزش، سیاست، اقتصاد، بازی، فرهنگ، فناوری و علوم Integrations: اپلیکیشن‌ها و ابزارهای شخص ثالثی که بر بستر میریاد ساخته شده‌اند برای مشاهده صفحه پروفایل خود، روی آیکون بالا گوشه سمت راست کلیک کنید. در این بخش گزینه‌هایی همچون پاداش فصل‌های قبلی (SZNs)، اشتراک‌گذاری برای کسب پاداش، تنظیمات و پروفایل شما نمایش داده می‌شود. در صفحه پروفایل می‌توانید پرتفوی، رتبه، تاریخچه فعالیت‌ها و پیش‌بینی‌های فعال خودتان را مشاهده کنید. منبع: decrypt.co بازارهای پیش‌بینی میریاد چیست؟ بازارهای پیش‌بینی آنچین میریاد، هسته اصلی این پلتفرم هستند. کاربران می‌توانند درباره رویدادهای واقعی از ورزش و کریپتو گرفته تا گیمینگ و سیاست، دیدگاه خود را به صورت امتیاز ثبت کنند. هرچه افراد بیشتری در یک بازار مشارکت کنند، احتمال‌ها به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کند و نشان می‌دهد جامعه کدام نتیجه را محتمل‌تر می‌داند. در این بازارها، هر نتیجه به شکل سهم (Share) ارائه می‌شود که ارزش آن بین ۰ تا ۱ امتیاز است و این عدد نشان‌دهنده احتمال وقوع آن نتیجه است. برای مثال، اگر امتیاز سهم A در یک بازار پیش‌بینی ۰.۵۳ باشد، یعنی بازار احتمال وقوع آن را ۵۳٪ ارزیابی می‌کند. پس از مشخص شدن نتیجه نهایی، افرادی که نتیجه را درست پیش‌بینی کرده باشند، به ازای هر سهم ۱ امتیاز می‌گیرند و سایر سهم‌ها بی‌ارزش می‌شوند. بنابراین، هرچه احتمال یک رویداد کمتر باشد، هزینه ورود به آن پایین‌تر است و برعکس، هرچه احتمال وقوع بالاتر باشد، قیمت سهم آن بیشتر خواهد بود. بازارهای USDC میریاد در برخی بازارها امکان مشارکت با USDC فراهم شده است. یو‌اس‌دی کوین یک استیبل‌کوین تحت نظارت است که به‌طور کامل توسط دلار آمریکا و دارایی‌های دلاری پشتیبانی می‌شود و با نسبت ۱:۱ قابل‌ بازخرید با دلار آمریکا است. استفاده از USDC در بازار میریاد به‌ این معناست که کاربران می‌توانند با سرمایه واقعی در پیش‌بینی‌ها مشارکت کنند و همین موضوع باعث افزایش دقت پیش‌بینی‌ها و شفاف‌تر شدن احساسات بازار می‌شود. مدل درآمدی میریاد نیز بر همین اساس طراحی شده است؛ این پلتفرم درصدی از حجم معاملات بازارها را دریافت می‌کند و از این طریق، یک مدل درآمدی جدید را برای رسانه‌ها و تولیدکنندگان محتوا ایجاد می‌کند. نحوه شرکت در بازارهای پیش‌بینی میریاد برای شرکت در بازارهای پیش‌بینی این پلتفرم، ابتدا باید افزونه کروم میریاد را نصب کرده باشید. این افزونه را می‌توانید از طریق سایت myriad.markets دانلود کنید. بازارهای مرتبط با میریاد معمولاً در کنار محتوای وبسایت دیکریپت ورسانه غیرمتمرکز راگ رادیو نمایش داده می‌شوند. برای مشاهده تمام بازارهای فعال، داخل افزونه روی گزینه “Visit Dashboard” کلیک کنید و سپس وارد بخش “Markets” شوید. در بالای صفحه دسته‌بندی‌های مختلف نظیر کریپتو، ورزش و سیاست قرار دارد. با استفاده از نوار ابزار زیر آن می‌توانید بازار موردنظر خود را جستجو کنید یا آن‌ها را بر اساس جدیدترین‌ها، پرطرفدارها، حجم معاملات، رویدادهای در حال اتمام و نوع توکن فیلتر کنید. منبع: decrypt.co روند مشارکت در بازارهای پیش‌بینی میریاد ساده است. کافی است روی دکمه مربوط به نتیجه‌ای که احتمال وقوع آن را بیشتر می‌دانید کلیک کرده و مقدار USDC موردنظر خود را وارد کنید. با استفاده از گزینه‌های موجود می‌توانید درصد مشخصی از دارایی‌ خود (مثلا ۵٪، ۱۰٪ یا تمام دارایی) را به سرمایه‌گذاری روی یک رویداد اختصاص دهید. پس از انتخاب مبلغ، با کلیک روی دکمه مربوطه، پیش‌بینی شما ثبت می‌شود. منبع: decrypt.co همچنین می‌توانید روی عنوان هر بازار کلیک کنید تا وارد صفحه اختصاصی آن شوید. در این صفحه نموداری از تغییرات پیش‌بینی‌ها در طول زمان نمایش داده می‌شود. قوانین نهایی و تسویه شدن بازار نیز توضیح داده شده است. اگر رویدادی لغو شود، مبلغ مشارکت شما بازگردانده می‌شود. در غیر این صورت، میریاد بر اساس اطلاعات رسمی موجود، حساب را تسویه می‌کند. نحوه واریز USDC به میریاد از طریق کیف پول ارز دیجیتال برای شارژ حساب خود از کیف‌پول‌های کریپتویی مراحل زیر را انجام دهید: روی گزینه «+ Deposit» کلیک کنید. این گزینه در بالا سمت راست صفحه اصلی میریاد و کنار موجودی USDC شما قرار دارد. سپس گزینه «From a crypto wallet» را انتخاب کنید. منبع: decrypt.co روی «From» کلیک کنید. با این کار فهرستی از توکن‌ها و شبکه‌ها (مانند اتریوم، سولانا، بی‌ان‌بی، پالیگان) نمایش داده می‌شود. شبکه و توکنی که می‌خواهید از آن‌ها انتقال انجام دهید را انتخاب کنید. منبع: decrypt.co توکن مقصد را تأیید کنید. فیلد «To» باید روی USDC.e مبتنی بر شبکه ابسترکت تنظیم شود. این تنها توکنی است که داخل میریاد استفاده می‌شود. گزینه «Send to wallet» را بررسی کنید. مطمئن شوید که آدرس نمایش داده‌شده همان کیف‌پول ابسترکت متصل به میریاد است. این کیف‌پول باید دقیقاً همان کیف‌پولی باشد که به میریاد وصل کرده‌اید. مقدار USDC که می‌خواهید انتقال دهید را در قسمت «Send» وارد کنید. مقدار تقریبی USDC.e دریافتی نیز به شما نمایش داده می‌شود. روی «Exchange» کلیک کنید. در این مرحله فرآیند بریج و تبدیل توکن آغاز می‌شود. تراکنش را در کیف‌پول خود تأیید کنید. کیف‌پول شما (مانند متامسک یا فانتوم) باز می‌شود. جزئیات تراکنش را بررسی کرده و آن را تأیید کنید. منتظر تأیید آنچین بمانید. پس از پردازش بریج و تأیید تراکنش، USDC.e به کیف‌پول ابسترکت شما ارسال می‌شود. حالا می‌توانید به میریاد بازگردید، توجه داشته باشید که موجودی USDC شما به‌صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شود. روی «Start Trading» کلیک کنید و پیش‌بینی‌های خود را ثبت کنید. افزودن موجودی از طریق «سایر گزینه‌ها» اگر در صفحه افزودن وجه به کیف پول «Add funds to your wallet» روی گزینه «Other» کلیک کنید: به پرتال “Abstract” هدایت می‌شوید. می‌توانید از روش‌هایی مانند پرداخت با کارت، انتقال از صرافی، بریج یا انتقال دستی استفاده کنید. پس از شارژ کیف‌پول Abstract، به میریاد بازگردید. موجودی USDC.e شما پس از تأیید تراکنش نمایش داده خواهد شد. نحوه شارژ کیف‌پول ابسترکت برای تأمین موجودی کیف‌پول Abstract مراحل زیر را انجام دهید: ابتدا وارد سایت abs.xyz شوید. در گوشه بالا سمت راست روی گزینه “Enter Portal” کلیک کنید و سپس وارد بخش “Fund” شوید. اکنون چهار روش برای افزودن موجودی در اختیار دارید: گزینه اول: بریج USDC از سایر شبکه‌ها با استفاده از Jumper روی “Bridge” کلیک کنید: بریج چندزنجیره‌ای جامپر (Jumper) باز می‌شود. روی “Connect wallet” کلیک کنید. شبکه و توکن مبدا را انتخاب کنید. مقدار موردنظر را وارد کنید مقصد را روی USDC.e در شبکه Abstract قرار دهید. تراکنش را در کیف‌پول خود تأیید کنید. گزینه دوم: انتقال از یک صرافی متمرکز مانند بایننس از طریق شبکه zkSync Era گزینه “Centralized exchange” را انتخاب کنید: صرافی موردنظر مانند بایننس یا اوکی‌اکس (OKX) را انتخاب کنید. یک آدرس واریز یک‌بارمصرف در شبکه zkSync Era برای شما ایجاد می‌شود. این آدرس را کپی کنید. آن را در بخش برداشت (Withdraw) صرافی خود وارد کنید. انتقال را فقط از طریق شبکه zkSync Era انجام دهید. گزینه سوم: خرید مستقیم USDC می‌توانید USDC را مستقیماً از طریق طریق کوین‌بیس (Coinbase) یا مون‌پی (MoonPay) بخرید. فرآیند پرداخت ارائه‌دهنده را دنبال کنید. پس از تکمیل پرداخت، موجودی مستقیماً به کیف‌پول ابسترکت شما واریز می‌شود. گزینه چهارم: سواپ توکن‌هایی که از قبل روی ابسترکت دارید. اگر از قبل روی شبکه ابسترکت دارایی دارید، مراحل زیر را انجام دهید: روی “Trade” کلیک کنید. عبارت “USDC” را جستجو کنید. گزینه “USDC.e” را انتخاب کنید. توکنی که قصد فروش آن را دارید مشخص کنید. روی “Review” کلیک کنید. تراکنش را در کیف‌پول خود تأیید کنید مرحله نهایی: بازگشت به میریاد پس از شارژ کیف‌پول: به اپلیکیشن میریاد برگردید. منتظر تأیید تراکنش بمانید. موجودی USDC.e شما به‌صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شود. اکنون می‌توانید فعالیت خود را آغاز کنید. استفاده از میریاد در کیف پول تراست ولت میریاد اولین بازار پیش‌بینی است که امکان ثبت پیش‌بینی درون‌ولتی را فراهم کرده است. این بازار پیش‌بینی در دسامبر ۲۰۲۵ از فعال شدن این قابلیت در تراست ولت خبر داد. برای استفاده از بازار پیش‌بینی میریاد در کیف پول تراست ولت، کافی است کیف پول خود را شارژ کنید و به تب “Swap” بروید. سپس روی “Predictions” کلیک کنید. منبع: Myriad  حالا می‌توانید در میان بازارهای موجود اسکرول کرده و بازار موردنظر را انتخاب کنید. منبع: Myriad با کلیک روی بازار مورد نظر، می‌توانید پیش‌بینی خود را ثبت کنید. منبع: Myriad اگر مشکلی پیش آمد چه کار کنیم؟ اگر با باگ یا هر مشکل دیگری مواجه شدید، می‌توانید از طریق فرم پشتیبانی میریاد، موضوع را گزارش دهید. آیا حساب کاربران در میریاد امن است؟ به گفته پروژه، میریاد برای ارائه تجربه‌ امن و مطمئن به کاربران، از چند لایه امنیتی استفاده می‌کند: احراز هویت امن از طریق ایمیل یا ورود با کیف‌پول امنیت مبتنی بر بلاکچین برای انجام تراکنش‌های شفاف و قابل پیگیری رمزگذاری داده‌ها برای محافظت از اطلاعات کاربران جمع‌بندی میریاد (Myriad) یک بازار پیش‌بینی است که با رسانه‌هایی مانند Decrypt و Rug Radio یکپارچه شده است. این پلتفرم امکان پیش‌بینی رویدادهای واقعی از سیاست و اقتصاد گرفته تا کریپتو و موضوعات روز را فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند دیدگاه‌های خود را درباره نتیجه رویدادها ثبت کنند و در صورت درست بودن پیش‌بینی، پاداش دریافت کنند. این مدل از یک سو، باعث افزایش تعامل مخاطب با محتوا می‌شود و از سوی دیگر، رسانه‌ها هم به جای تکیه صرف بر تبلیغات می‌توانند مدل درآمدی جدیدی داشته باشند. ساده‌ترین راه مشارکت از طریق بازار پیش‌بینی میریاد در کیف پول تراست ولت است. گفتنی است کاربران برای فعالیت در میریاد باید استیبل کوین USDC.e بر بستر شبکه ابسترکت را در اختیار داشته باشند. سوالات متداول (FAQ) میریاد (Myriad) چیست؟میریاد یک بازار پیش‌بینی است که با رسانه‌هایی مانند Decrypt یکپارچه شده است. کاربران می‌توانند درباره رویدادهای واقعی پیش‌بینی کنند و در صورت درست بودن پیش‌بینی‌شان پاداش بگیرند. این مدل تعامل جدیدی بین مخاطب و محتوا ایجاد می‌کند و به رسانه‌ها کمک می‌کند جریان درآمدی متفاوتی داشته باشند.چگونه در بازارهای پیش‌بینی شرکت کنم؟برای شرکت باید افزونه Myriad را نصب کرده و کیف‌پول خود را متصل کنید. سپس از داخل بازارها، نتیجه‌ای را که محتمل‌تر می‌دانید انتخاب کرده و مقدار USDC.e موردنظر را وارد کنید. پیش‌بینی شما ثبت می‌شود و نتیجه بر اساس وقوع یا عدم وقوع رویداد مشخص خواهد شد.آیا استفاده از Myriad هزینه دارد؟ثبت‌نام و مشاهده بازارها رایگان است. اما برای مشارکت در پیش‌بینی‌ها از USDC.e استفاده می‌شود؛ یعنی برای ثبت پیش‌بینی باید مقداری استیبل‌کوین USDC روی شبکه ابسترکت داشته باشید.

استودیوی افسانه‌ای بازی‌سازی سی‌سی‌پی گیمز (CCP Games) این هفته سرانجام از پروژه‌ای پرده برداشت که پیش‌تر با نام پراجکت اویکنینگ (Project Awakening) شناخته می‌شد: بازی ایو فرانتیر (Eve Frontier*، یک عنوان بقای فضایی در جهان ایو آنلاین (Eve Online) که با فناوری بلاکچین یکپارچه شده است. به گزارش میهن بلاکچین، این بازی شباهت‌های قابل توجهی به Eve Online دارد، اما تمرکز آن بر بقاست و بازیکنان می‌توانند از توکن‌های رمزارزی و کدنویسی بلاکچینی برای تأثیرگذاری و حتی تغییر ساختار بازی استفاده کنند. با توجه به اعتبار بالای استودیو، بسیاری امیدوارند ایو فرانتیر یکی از نخستین بازی‌های واقعاً باکیفیت مبتنی بر بلاکچین باشد. علاقه‌مندان می‌توانند طی چند روز آینده با خرید بسته‌های فاندر اکسس (Founder Access) وارد بازی شوند. بازی Eve Frontier چیست؟ ایو فرانتیر یک بازی ویدیویی در حال توسعه توسط استودیوی ایسلندی CCP Games است؛ همان سازنده بازی آنلاین و بسیار پیچیده Eve Online که بیش از ۲۰ سال سابقه دارد. این عنوان به‌عنوان یک شبیه‌ساز بقای فضایی معرفی شده است. در داستان بازی، شما از حالت تعلیق بیدار می‌شوید به‌عنوان آخرین بازمانده بشریت، در جهانی که دسته‌های پهپاد محیط را پاکسازی می‌کنند و بازماندگان اندک برای منابع محدود می‌جنگند. بازیکنان باید برای بقا همکاری کنند و حتی منابع جدید ایجاد کنند. هیلْمار ویگار پِتورسن (Hilmar Veigar Pétursson)، بنیان‌گذار و مدیرعامل CCP، در گفت‌وگویی اعلام کرده بود: در ابتدا جهان مثل یک هیولای عظیم است که باید رام شود. خشمگین است، بدوی است و می‌خواهد شما را بکشد. تاکنون گیم‌پلی رسمی نمایش داده نشده و اطلاعات محدودی درباره فعالیت‌های دقیق بازیکنان منتشر شده است، اما به احتمال زیاد هدایت سفینه فضایی بخش مهمی از تجربه بازی خواهد بود. سی‌سی‌پی در سال ۲۰۲۳ طی دور تأمین مالی به رهبری شرکت سرمایه‌گذاری آندرسن هاروویتز (Andreessen Horowitz) مبلغ ۴۰ میلیون دلار جذب کرد تا اهداف خود در حوزه بازی‌های بلاکچینی را پیش ببرد. پِتورسن سال‌هاست در فضای رمزارز فعال است و حتی در سال ۲۰۲۰ درباره آینده بازی‌های بلاکچینی صحبت کرده بود. آیا ایو فرانتیر همان Eve Online است؟ خیر. بازی Eve Frontier یک بازی کاملاً جدا از ایو آنلاین است. هیچ اتصال مستقیمی میان این دو وجود ندارد، جز اشتراکی که در نامشان هست. ایو آنلاین به‌عنوان یک MMO عظیم فضایی شناخته می‌شود که پیچیدگی بسیار بالایی دارد و جامعه‌ای بسیار متعصب و حرفه‌ای آن را زنده نگه داشته‌اند. این بازی شامل سیاست، جنگ‌های فضایی، اقتصاد سرمایه‌داری و حتی حسابداری می‌شود. برخی گمانه‌زنی کرده‌اند که فرانتیر ممکن است در آینده جایگزین Eve Online شود، اما در حال حاضر شواهدی قطعی در این زمینه وجود ندارد. نقش رمزارز در بازی چیست؟ سی‌سی‌پی تأکید کرده که ایو فرانتیر «دارای فناوری بلاکچین» است، اما صرفاً یک بازی بلاکچینی نیست. تمرکز اصلی روی ساخت یک بازی واقعی است، نه اینکه صرفاً فروش توکن باشد. توکنی به نام ایو توکن (Eve Token) به‌عنوان توکن کاربردی در بازی وجود خواهد داشت که می‌تواند ارزش بیرونی داشته باشد و محدود به تراکنش‌های داخل بازی نیست. در مارس ۲۰۲۵، CCP اعلام کرد استفان تورارینسون (Stefán Þórarinsson)، اقتصاددان سابق بانک مرکزی ایسلند، را به‌عنوان رئیس بخش اقتصاد منصوب کرده است. او قرار است در دوره‌های تست و دسترسی اولیه، آزمایش‌هایی برای توسعه اکوسیستم مالی بازی انجام دهد. اما جذاب‌ترین بخش، ابزارهای ساخت محتوا برای جامعه است. ایو فرانتیر از فناوری بلاکچین استفاده می‌کند تا بازیکنان بتوانند تجربه‌ها و ویژگی‌های جدیدی ایجاد کنند؛ حتی توکن‌های اختصاصی خودشان را طراحی کنند. هدف این است که CCP یک مجموعه ابزار فراهم کند تا جامعه بازیکنان طی سال‌های آینده بازی را توسعه دهند و تیم اصلی توسعه‌دهنده نقش حداقلی داشته باشد. این موضوع می‌تواند باعث تغییرات اساسی در ساختار بازی در طول زمان شود. سی‌سی‌پی این رویکرد را اسمارت اسمبلیز (Smart Assemblies) می‌نامد. این‌ها قابلیت‌هایی هستند که بازیکنان از طریق قراردادهای هوشمند ایجاد می‌کنند. برای مثال، یک اسمارت استورچ یونیت (Smart Storage Unit) می‌تواند نقش بازارچه، سیستم مأموریت، سیستم جایزه‌بگیری یا حتی دستگاه بازی آرکید را ایفا کند. ساخت زیرساخت‌ها نیازی به کدنویسی اجباری ندارد، اما هر ساختار دارای لایه قابل برنامه‌ریزی خواهد بود که امکان شخصی‌سازی گسترده را فراهم می‌کند. بازی روی چه شبکه‌ای ساخته شده است؟ تمام این فناوری‌ها روی بلاکچین اتریوم اجرا می‌شوند. توکن‌های بازی با استاندارد ERC-20 منتشر خواهند شد. خود بازی روی شبکه لایه دوم رد استون (Redstone) توسعه یافته که بر پایه فناوری آپتیمیزم (Optimism) ساخته شده و مخصوص جهان‌های بازی خودمختار طراحی شده است. هسته فنی بازی با موتور اختصاصی کربن (Carbon) توسعه می‌یابد که CCP قصد دارد در آینده آن را متن‌باز کند. همچنین از موتور آن‌چین MUD ساخته شرکت لاتیس (Lattice) استفاده می‌شود که هم‌زمان با رد استون توسعه یافته است. زمان انتشار و نحوه دسترسی از ۵ دسامبر (۱۴ آذر)، CCP فروش بسته‌های فاندر اکسس (Founder Access) را آغاز کرده است. این بسته‌ها از ۳۰ تا ۹۰ دلار قیمت دارند و امکان دسترسی به نسخه آلفای بسته بازی از ۱۰ دسامبر (۱۹ آذر) را فراهم می‌کنند. مزایای بسته‌ها شامل موارد زیر است: استریم‌های ماهانه توسعه‌دهندگان عنوان Founder در دیسکورد رسمی بازی زمان بازی پریمیوم در نسخه کامل آینده در نهایت ایو فرانتیر یک بازی رایگان (Free-to-Play) خواهد بود، اما دسترسی اولیه به خریداران اجازه می‌دهد پیش از عرضه عمومی بازی را تجربه کنند و احتمالاً مزایایی در نسخه نهایی داشته باشند. همچنین از ۱۱ تا ۲۱ آپریل (۲۲ فروردین)، CCP یک دوره آزمایشی رایگان ۱۰ روزه با نام رمننت اکسس (Remnant Access) برگزار می‌کند که بدون نیاز به خرید Founder Access امکان تجربه بازی را می‌دهد، البته بدون اینکه مزایای ویژه‌ای داشته باشد. پرسش و پاسخ‌ها آیا برای بازی کردن Eve Frontier حتماً باید رمزارز داشته باشم؟ خیر. طبق توضیحات سازندگان، این بازی دارای فناوری بلاکچین است اما الزامی برای استفاده مستقیم از رمزارز توسط همه بازیکنان وجود ندارد. بازیکنان می‌توانند بدون تعامل پیچیده با کیف پول یا قرارداد هوشمند، تجربه اصلی بازی را داشته باشند. Eve Token دقیقاً چه کاربردی دارد؟ ایو توکن یک توکن کاربردی (Utility Token) است که می‌تواند برای تعاملات اقتصادی در بازی استفاده شود و قابلیت انتقال ارزش خارج از محیط بازی را نیز دارد. جزئیات کامل اقتصاد توکن هنوز منتشر نشده، اما قرار است بخشی از اکوسیستم مالی بازی را تشکیل دهد. آیا بازیکنان واقعاً می‌توانند داخل بازی توکن یا سیستم اقتصادی طراحی کنند؟ بله. از طریق سیستم Smart Assemblies و قراردادهای هوشمند، بازیکنان می‌توانند ساختارهایی بسازند که عملکردهای اقتصادی و حتی توکن اختصاصی داشته باشند. این یکی از جاه‌طلبانه‌ترین ویژگی‌های پروژه است. آیا Eve Frontier جایگزین Eve Online خواهد شد؟ در حال حاضر هیچ اعلام رسمی در این زمینه وجود ندارد. Eve Frontier یک بازی مستقل است و ارتباط مستقیمی با سرورهای Eve Online ندارد. هرگونه جایگزینی احتمالی صرفاً در حد گمانه‌زنی است.