بازار ارزهای دیجیتال بار دیگر طعم تلخ سقوط ناگهانی را چشید و بیت کوین به عنوان پادشاه این بازار به زیر اوج خودش در سال ۲۰۲۱ سقوط کرد؛ ریزشی که بار دیگر ترس را به جان سرمایه‌گذاران خرد انداخت و بحث‌ها درباره آینده این دارایی را داغ‌تر کرد. هرچند که قیمت بیت کوین در حال حاضر کمی بهبود یافته، اما بسیاری از معامله‌گران هنوز در انتظار موج فشار فروش بعدی هستند. به گزارش میهن بلاکچین، در چنین شرایطی، بهترین راه برای درک وضعیت فعلی، نگاه به گذشته است. صنعت کریپتو قبلاً هم بحران‌های شدیدی را پشت سر گذاشته و یکی از مهم‌ترین آن‌ها زمستان کریپتوی سال ۲۰۲۲ بود؛ دوره‌ای که بسیاری تصور می‌کردند پایان راه این صنعت فرا رسیده است. بررسی آنچه در آن زمان رخ داد، می‌تواند سرنخ‌های مهمی درباره مسیر احتمالی بازار در شرایط کنونی ارائه دهد. شرایطی که به سقوط بزرگ ۲۰۲۲ منتهی شد با اینکه از آن زمان تاکنون تغییرات زیادی در بازار رخ داده، زمستان کریپتوی ۲۰۲۲ به‌نوعی نماد بدترین سناریوی ممکن برای این صنعت بود. ماجرا از سال ۲۰۲۰ آغاز شد؛ زمانی که طی یک سال، بازار ارزهای دیجیتال رشد خیره‌کننده‌ای را تجربه کرد. سرمایه‌های عظیمی وارد بازار شد و قیمت‌ها با سرعت بالا رفتند تا جایی که در حوالی نوامبر ۲۰۲۱ به اوج رسیدند. در آن دوره، قیمت بیت‌کوین طی حدود ۱۰ ماه از محدوده ۸,۳۰۰ دلار به نزدیکی ۶۴,۰۰۰ دلار رسید. تمام زمستان‌های کریپتو قبلی - منبع: World Economic Forum یکی از عوامل مهم جذابیت بازار در آن زمان، محصولات با سود بالا بود. بسیاری از شرکت‌های مطرح حوزه کریپتو وعده سودهای جذاب و تقریباً تضمینی روی دارایی‌هایی مثل بیت‌کوین یا استیبل‌کوین‌ها می‌دادند؛ وعده‌هایی که برای سرمایه‌گذاران بسیار وسوسه‌کننده بود. اما این روایت صعودی به‌تدریج فرو ریخت. بخشی از این تغییر به عوامل کلان اقتصادی مربوط می‌شد. فدرال رزرو آمریکا در آن دوران برای مهار تورم، نرخ بهره را افزایش داد و همین موضوع دسترسی مصرف‌کنندگان به نقدینگی را محدود کرد. بازار سهام نیز به‌دلیل همین سیاست‌ها و همچنین آغاز جنگ در اروپا، اصلاح عمیقی را تجربه کرد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاران شروع به خروج از دارایی‌های پرریسک کردند و بازار کریپتو هم از این روند در امان نماند. نتیجه، وضعیتی مشابه بحران‌های بانکی بود؛ جایی که سرمایه‌گذاران با عجله برای خروج نقدینگی خود و برداشت اقدام کردند و همین موضوع مشکلات پنهان صنعت را آشکار کرد. اثر دومینویی که صنعت را لرزاند اولین شوک بزرگ در ماه مه ۲۰۲۲ رخ داد؛ زمانی که استیبل‌کوین ترا یو‌اس‌دی (TerraUSD - UST) در عرض ۲۴ ساعت سقوط شدیدی را تجربه کرد و پگ دلاری خود را از دست داد؛ اتفاقی که اعتماد بازار به ثبات استیبل کوین‌ها را به‌شدت تضعیف کرد. [sc name="box" type="info" link="https://mihanblockchain.com/why-terra-collapsed-luna-price-crashed/" content="صفر تا صد سقوط ترا؛ چرا قیمت لونا سقوط کرد؟" ][/sc] طبق تحلیل بانک فدرال رزرو شیکاگو، تنها در عرض ۱۱ روز پس از این رویداد، دو پلتفرم متمرکز سلسیوس (Celsius) و وویجر دیجیتال (Voyager Digital) به‌ترتیب با خروج ۲۰٪ و ۱۴٪ از سرمایه مشتریان خود مواجه شدند. پس از آن، صندوق پوشش ریسک تری اروز کپیتال (Three Arrows Capital - 3AC) سقوط کرد. این صندوق در آن زمان حدود ۱۰ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت داشت، اما افت گسترده قیمت‌ها و استراتژی معاملاتی پرریسک، سرمایه آن را از بین برد و در نهایت به ورشکستگی کشاند. درخواست برداشت مشتریان ۹۰ روز پیش از اعلام ورشکستگی پلتفرم‌ها - منبع: Federal Reserve Bank of Chicago صرافی‌های متمرکز نیز با موج جدیدی از برداشت سرمایه مواجه شدند و شرایط بدتر شد. در ادامه، ورشکستگی مشهور صرافی اف‌تی‌ایکس (FTX) در نوامبر ۲۰۲۲ رخ داد. در این حادثه، حدود ۳۷٪ از سرمایه مشتریان تنها طی ۴۸ ساعت از این صرافی خارج شد. طبق گزارش فدرال رزرو شیکاگو، در همان ماه، شرکت‌های جنسیس (Genesis) و بلاک‌فای (BlockFi) نیز به‌ترتیب حدود ۲۱٪ و ۱۲٪ از سرمایه‌های خود را از دست دادند. [sc name="box" type="info" link="https://mihanblockchain.com/review-ftx-collapse/" content="صرافی FTX چطور سقوط کرد؟ بررسی دلایل ورشکستگی FTX و تاثیر آن بر بازار رمزارزها" ][/sc] در مجموع، طی سال ۲۰۲۲ دست‌کم ۱۵ شرکت مرتبط با کریپتو فعالیت خود را متوقف کردند یا درخواست ورشکستگی دادند. این بحران نشان داد که بسیاری از مدل‌های کسب‌وکار در این صنعت، از نظر نقدینگی ساختار ضعیفی دارند و در برابر برداشت‌های سریع سرمایه بسیار آسیب‌پذیرند. مهم‌ترین درسی که از آن دوره گرفته شد این بود:  «وعده‌های مالی باید با واقعیت نقدینگی هماهنگ باشند و برنامه‌های اضطراری در دوره‌های بحران ضروری است.» چرا رفتار امروز بیت‌کوین اهمیت دارد؟ در هفته گذشته، دو ارز دیجیتال بزرگ بازار یعنی بیت‌کوین و اتریوم حدود ۳۰٪ سقوط کردند و این ریزش، حدود ۲۵ میلیارد دلار از ارزش تحقق‌نیافته این دارایی‌های دیجیتال را از بین برد. این اتفاق همزمان با سقوط گسترده بازارهای جهانی رخ داد؛ به‌طوری که نه‌تنها کریپتو و سهام، بلکه حتی دارایی‌های امن سنتی مانند طلا و نقره نیز با ریزش مواجه شدند. این همزمانی نشان می‌دهد که مشکل اصلی، شوک نقدینگی در سطح کلان بوده، نه اینکه یک کلاس دارایی خاص صرفا با ضعف مواجه شده باشد. در نتیجه، معامله‌گرانی که با کال مارجین مواجه شدند، ابتدا سراغ فروش دارایی‌های نقدینه‌تری مثل بیت کوین و اتریوم رفتند و همین به ریزش بیشتر منجر شد. با این حال، در بازار ارزهای دیجیتال، این رفتار بیش از آن‌که نشانه فروپاشی کامل اعتماد باشد، از یک «بازتنظیم بازار» خبر خبر می‌دهد. اما با انتشار داده‌های مثبت اقتصادی در روز جمعه و کاهش فشارهای کوتاه‌مدت کلان، قیمت بیت‌کوین دوباره تا محدوده ۷۰,۰۰۰ دلار بالا آمد هرچند که امروز دوباره به زیر مقاومت ۶۹٬۰۰۰ دلاری خودش سقوط کرد. با این حال، رفتار بیت‌کوین سیگنال‌های عمیق‌تر و ساختاری‌تری را نیز نشان می‌دهد. بررسی داده‌ها حاکی از این است که این ارز دیجیتال در طول سال گذشته حتی در رالی‌های اصلاحی هم نتوانسته شتاب صعودی خود را بازیابی کند. تحلیلگران هم عامل اصلی این روند را فروش مداوم از سوی هولدرهای بلندمدت می‌دانند. این رفتار سیگنال منفی قدرتمندی به بازار می‌فرستد؛ چراکه سرمایه‌گذاران جدید می‌دانند وقتی هولدرهای بلندمدت شروع به فروش می‌کنند، احتمال صعودهای پایدار قیمت بیت کوین کاهش می‌یابد. پرایس اکشن اما تنها اولین لایه از فشار بازار است. معمولاً بازارها ترس را سریع در قیمت‌ها منعکس می‌کنند، اما نهادها واکنش کندتر و ساختاری‌تری دارند و قبل از وقوع بحران‌های بزرگ، تغییرات عملیاتی خود را آغاز می‌کنند. عقب‌نشینی آرام نهادهای بزرگ فراتر از نوسانات قیمت، نشانه‌های اولیه فشار در سطح نهادی نیز دیده می‌شود. برای مثال، صرافی جمینای (Gemini) اخیراً تصمیم گرفته بخشی از فعالیت‌های خود را متوقف کند و از برخی بازارهای اروپایی خارج شود. این تصمیم به‌معنای ورشکستگی نیست و مستقیماً به ریزش اخیر قیمت‌ها هم مربوط نمی‌شود، اما نشان‌دهنده تطبیق استراتژیک با شرایط یا محیطی است که مقررات سخت‌گیرانه‌تری دارد یا با عدم قطعیت روبه‌روست. از سوی دیگر، پروژه پالیگان (Polygon) ماه گذشته حدود ۳۰٪ از کارکنان خود را تعدیل کرده که سومین موج تعدیل نیروی آن در سه سال گذشته است. چنین اقداماتی، در گذشته نیز در اواخر ۲۰۲۱ و اوایل ۲۰۲۲ دیده شده بود؛ زمانی که شرکت‌ها پیش از آشکار شدن بحران، استخدام‌ها را متوقف و برنامه‌های توسعه‌ای خود را محدود کردند. استراتژی و نشانه‌های فشار ساختاری اما ریزش شدید اخیر باعث شد تا دوباره تمرکز بازار به شرکت‌های خزانه‌داری کریپتو جلب شود؛ شرکت‌هایی که ممکن است در برابر ریزش‌های گسترده قیمت آسیب‌پذیر باشند و در نهایت با بحران مواجه شوند. در این میان اما شرکت استراتژی بار دیگر به‌عنوان یک شاخص مهم مورد توجه قرار گرفته است. با سقوط قیمت بیت کوین تا محدوده ۶۰٬۰۰۰ دلار، شرکت استراتژی که بزرگترین خزانه‌دار شرکتی این ارز دیجیتال است با فشار جدیدی مواجه شد. این افت، ارزش دارایی‌های بیت کوینی مایکرواستراتژی را بیش از پیش پایین‌تر از میانگین قیمت خرید آن برد و نگرانی‌ها درباره ریسک ترازنامه را زنده کرد. هم‌زمان با ادامه سقوط بیت‌کوین، سهام مایکرواستراتژی نیز به‌شدت افت کرد و حتی ارزش بازار آن از ارزش بیت‌کوین‌های در اختیارش پایین‌تر رفت. در صورت تداوم نوسانات شدید، چنین ترازنامه‌هایی می‌توانند به‌شدت واکنشی عمل کنند و همزمان اعتماد بازار را از بین ببرند.  جالب اینجاست که استراتژی اخیراً از وعده قدیمی خود مبنی بر «هرگز نفروختن بیت‌کوین» عقب‌نشینی کرده است. همانطور که گزارش دادیم، در ماه نوامبر، مدیرعامل این شرکت، فونگ لی (Phong Le)، برای نخستین بار اعلام کرد که در شرایط بحرانی خاص، امکان فروش بخشی از دارایی‌های دیجیتال استراتژی وجود دارد. جمع‌بندی نشانه‌های فعلی بازار شاید هنوز به‌شدت بحران ۲۰۲۲ نباشند، اما دقیقاً به همین دلیل نباید نادیده گرفته شوند. این علائم زودهنگام و کم‌صدا، اغلب پیش از آن ظاهر می‌شوند که بحران به‌طور کامل خود را نشان دهد. تجربه زمستان کریپتوی ۲۰۲۲ نشان داد که فرسایش تدریجی اعتماد، چگونه می‌تواند از درون ساختار صنعت را تغییر دهد. اگرچه شرایط امروز متفاوت است، اما شباهت‌های رفتاری، از فروش هولدرهای بلندمدت گرفته تا عقب‌نشینی آرام نهادها، می‌تواند هشداری باشد برای بازاری که هنوز در حال سنجش عمق واقعی این اصلاح است.

هنوز بحران برق سال گذشته را فراموش نکرده‌ایم؛ تابستانی که گرما زودتر از تقویم رسید و در بحبوحه قطعی‌های مکرر یکی از شدیدترین موج‌های گرما در نیم قرن اخیر را پشت سر گذاشتیم. روزهایی که دمای هوا از ۴۰ درجه سانتی‌گراد بالاتر رفت، ۲۷ استان را مجبور به سهمیه‌بندی برق کرد و منجر به تعطیلی ادارات دولتی و مراکز آموزشی شد. روزهایی که کولرها خاموش می‌شدند، آسانسورها بین طبقات گیر می‌کردند و کادر درمان در بیمارستان‌ها با نگرانی به صدای ژنراتورها گوش می‌دادند. اگر خاموشی‌ها طولانی می‌شدند، ونتیلاتورها در بخش‌های مراقبت ویژه از کار می‌افتادند و «برق» همان مرز باریک میان مرگ و زندگی بود. اما همان شب‌ها، در حاشیه شهر، پشت دیوارهایی که من و شما از آن‌ها بی‌خبریم، صدای دیگری شنیده می‌شد؛ غرش ممتد فن‌های صنعتی. دستگاه‌های استخراج بیت کوین در ردیف‌های منظم، با چراغ‌های چشمک‌زن، بی‌وقفه کار می‌کردند؛ انگار نه گرمایی هست، نه خاموشی‌، نه بحرانی. این‌جا برق تقریباً هیچ‌وقت قطع نمی‌شود. آن‌طرف مدیترانه، در لیبیِ گرفتار جنگ داخلی هم همین صحنه هر روز تکرار می‌شود. ساکنان شرق کشور سال‌هاست که به خاموشی‌های روزانه ۶ تا ۸ ساعته عادت کرده‌اند. مواد غذایی اغلب داخل یخچال‌ها فاسد می‌شود و کودکان چاره‌ای ندارند جز اینکه تکالیفشان را با نور شمع بنویسند. اما در کارخانه‌های متروکه و سوله‌های رهاشده بیرون شهر، صدای دستگاه‌های فرسوده ماینینگ شب و روز شنیده می‌شود؛ آن‌ها برق تقریباً رایگان کشور را به بیت کوین تبدیل می‌کنند و بعد به دلار. این شاید یکی از عجیب‌ترین روایت‌های انرژی در قرن بیست‌ویکم باشد؛ در دو کشوری که زیر فشار تحریم، فرسودگی زیرساخت و بی‌ثباتی سیاسی قرار دارند، برق فقط یک خدمت عمومی نیست؛ بلکه به کالایی تبدیل شده که می‌توان آن را «صادر» کرد. آن‌هم صادراتی بی‌سروصدا که هزینه‌اش را مردم می‌پردازند. این مطلب از میهن بلاکچین روایتی است از آنچه که همه ما حس کرده‌ایم؛ اما نه جنبه قضاوت دارد، نه سیاسی است. هدف این است که نشان دهیم می‌شود برق و انرژی را به گونه‌ای مدیریت کرد که هم کشور از ثروت دیجیتال و فرصت‌های جهانی بهره ببرد، هم شبکه انرژی پایدار بماند و هم استخراج در خدمت جامعه باشد. تغییر تنها زمانی ممکن می‌شود که راه بهتری بسازیم. فصل اول؛ انرژی به ابزار مالی تبدیل می‌شود در بحران برق سال گذشته، همان روزهایی که گفتند «مصرف بالا است» و خاموشی‌ها شروع شد، کم‌کم این سوال شکل گرفت که «برق کجا مصرف می‌شود؟» حقیقت این بود؛ «استخراج بیت کوین.» ماهیت ماینینگ بیت کوین همین است؛ بازی «آربیتراژ انرژی». هر جا برق ارزان‌تر باشد، دستگاه‌های استخراج همان‌جا سبز می‌شوند. در کشورهایی مانند تگزاس، ایالات متحده یا ایسلند، این بازی قواعد مشخصی دارد. استخراج‌کنندگان هزینه هر کیلووات‌ساعت انرژی را به دقت برآورد می‌کنند و فقط دستگاه‌های جدید و کم‌مصرف می‌توانند در این رقابت دوام بیاورند. اما در ایران و لیبی، ماجرا از جنس دیگری است. این‌جا برق آن‌قدر ارزان است که حتی دستگاه‌هایی که در جهان توسعه‌یافته به‌عنوان زباله الکترونیکی کنار گذاشته شده‌اند، دوباره سودآور می‌شوند. در ایران، برق صنعتی با قیمتی حدود یک سنت به ازای هر کیلووات‌ساعت عرضه می‌شود و در لیبی، حتی از این هم ارزان‌تر است، چیزی حدود چهار دهم سنت. این نرخ‌ها حتی هزینه تولید برق را هم پوشش نمی‌دهند و فقط با یارانه‌های سوخت و سرکوب مصنوعی تعرفه‌ها ممکن شده‌اند. برای همین، اینجا بهشت ماینرهاست؛ جایی که دستگاه‌های قدیمی، پرمصرف و از رده‌خارج، همان‌هایی که در چین و قزاقستان به‌عنوان زباله الکترونیکی کنار گذاشته می‌شوند، دوباره جان می‌گیرند و سود می‌دهند.  دستگاه‌هایی که در کشورهای توسعه‌یافته دیگر روشن‌کردن‌شان صرف نمی‌کند، این‌جا هنوز پول چاپ می‌کنند. داده‌های رسمی هم این واقعیت را تأیید می‌کنند. لیبی در سال ۲۰۲۱ حدود ۰.۶٪ از هش‌ریت جهانی بیت کوین را در اختیار داشت و از تمام کشورهای عربی و آفریقایی و حتی برخی اقتصادهای اروپایی جلوتر بود. شاید این رقم در مقیاس جهانی عدد بزرگی نباشد، اما برای کشوری با تنها ۷ میلیون جمعیت، شبکه برقی فرسوده و خاموشی‌های روزانه، این عدد بیشتر به یک شوخی تلخ شباهت دارد. در لیبی، نزدیک به ۴۰ درصد برق شبکه هدر می‌رود و مردم هر روز چند ساعت خاموشی دارند. با این حال، در اوج فعالیت ماینرها، استخراج بیت کوین حدود ۲٪ کل برق تولیدی کشور را می‌بلعد که معادل ۰.۸۵۵ تراوات‌ساعت در سال است. در ایران، وضعیت وخیم‌تر است. کشوری با چهارمین ذخایر نفت و دومین ذخایر گاز جهان، از نظر تئوری نباید مشکل برق داشته باشد. اما مسئله این است که تحریم‌ها دسترسی به تجهیزات مدرن و فناوری پیشرفته تولید برق را قطع کرده، شبکه برق فرسوده شده و مدیریت ناکارآمد، این سیستم را تحت فشار قرار داده است. حالا استخراج بیت کوین، این طنابی را که به یک مو بند است به مرز پارگی رسانده است. اینجا دیگر بحث «توسعه صنعتی» نیست. آنچه اتفاق می‌افتد، بیشتر شبیه هجوم به یک منبع عمومی است. وقتی برق به چیزی شبیه «ارز سخت (Hard Currency)» تبدیل می‌شود، ارزی که می‌تواند سیستم مالی را دور بزند و به دلار تبدیل شود، آنوقت اولویت‌ها هم عوض می‌شود. دیگر بیمارستان و مدرسه و شهروندان در صف اول نیستند، برق به سمت مزارع استخراج هدایت می‌شود؛ فارم‌هایی که می‌توانند آن را سریع‌تر به دلار تبدیل کنند. هزینه این مسیر، چیزی نیست که در ترازنامه‌ها دیده شود؛ هزینه‌اش را مردم با خاموشی، گرما و فرسودگی زندگی روزمره می‌پردازند. فصل دوم: روایتی دوگانه از ماینینگ در ایران و لیبی ایران؛ از «صادرات انرژی» تا «صادرات هش‌ریت» داستان استخراج بیت کوین در ایران زیر بار سنگین تحریم‌ و از دل فشارها شکل گرفته است؛ همان زمانی که مسیرهای رسمی تجارت یکی‌یکی بسته می‌شدند، دولت ناچار بود راه‌های غیررسمی را جدی‌تر بگیرد. برق ارزان که سال‌ها با یارانه سر پا نگه داشته شده بود، ناگهان به فرصتی برای دور زدن محدودیت‌ها تبدیل شد؛ فرصتی برای تبدیل انرژی داخلی به دارایی‌‌های دیجیتالی که بتوان آن‌ها را در بازار جهانی خرج کرد. در سال ۲۰۱۸، با خروج دولت ترامپ از توافق هسته‌ای و بازگشت سیاست «فشار حداکثری»، ایران عملاً از سیستم تسویه بین‌المللی سوئیفت کنار گذاشته شد. دلار از دسترسی تجاری خارج شد، صادرات نفت سقوط کرد و ذخایر ارزی به‌سرعت تحلیل رفت. در چنین شرایطی، استخراج بیت کوین به یک درب پشتی جذاب برای کسب درآمد از انرژی تبدیل شد؛ نه نیازی به سوئیفت داشت، نه بانک‌های واسط و نه مجوزهای پیچیده بین‌المللی. فقط برق، دستگاه استخراج و مسیری برای فروش بیت کوین‌های استخراج‌شده کافی بودند. در سال ۲۰۱۹، دولت رسماً استخراج رمزارز را به‌عنوان یک صنعت قانونی به رسمیت شناخت و یک سیستم صدور مجوز راه‌اندازی کرد. این طراحی مدرن و حساب‌شده به نظر می‌رسید؛ ماینرها می‌توانستند با دریافت مجوز از برق با تعرفه ترجیحی استفاده کنند و در مقابل موظف بودند بیت کوین استخراج‌شده را به بانک مرکزی تحویل دهند. در تئوری، این راه‌حل یک معامله سه‌سر برد بود؛ دولت برق ارزان را به بیت کوین تبدیل می‌کرد و از آن برای واردات یا تأمین ارز استفاده می‌کرد، ماینرها به سود نسبتاً پایداری می‌رسیدند و فشار بر شبکه برق هم قابل‌کنترل می‌شد. اما واقعیت به سرعت از مسیر خود منحرف شد؛ مجوزها صادر می‌شدند، اما منطقه خاکستری بسیار وسیع‌تر از چارچوب‌های رسمی بود. در سال ۲۰۲۱، حسن روحانی، رئیس‌جمهور وقت، به‌صراحت اعلام کرد که حدود ۸۵٪ از فعالیت‌های ماینینگ در ایران بدون مجوز انجام می‌شود. مزارع زیرزمینی مثل قارچ رشد کردند؛ از کارخانه‌های متروکه گرفته تا زیرزمین مساجد، ساختمان‌های اداری دولتی و خانه‌های مسکونی. ریگ‌های ماینینگ همه‌جا بودند. هرجا برق ارزان‌تر بود، وسوسه استخراج بیشتر می‌شد و هرجا نظارتی در کار نبود، سوءاستفاده از برق یک «امتیاز نانوشته» محسوب می‌شد. با تشدید بحران انرژی و مصرف بیش از ۲ گیگاوات برق توسط استخراج‎ غیرقانونی، دولت ناچار شد تمام فعالیت‌های ماینینگ ارزهای دیجیتال را از اردیبهشت تا شهریور همان سال در سراسر کشور به‌طور موقت ممنوع اعلام کند. این ممنوعیت چهارماهه، شدیدترین برخورد سراسری با استخراج رمزارزها از زمان قانونی‌شدن آن در ۲۰۱۹ بود. در آن مقطع، موج گسترده‌ای از برخوردها آغاز شد. وزارت نیرو، نیروی انتظامی و نهادهای محلی هزاران مزرعه غیرمجاز را شناسایی کردند و تنها در نیمه دوم سال ۲۰۲۱، ده‌ها هزار دستگاه استخراج توقیف شد. اما این پایان ماجرا نبود. به‌محض اتمام دوره ممنوعیت، فعالیت استخراج دوباره جان گرفت. بسیاری از دستگاه‌های توقیف‌شده به چرخه بازگشتند و اندازه مزارع زیرزمینی نه‌تنها کوچک‌تر نشد، بلکه در مواردی بزرگ‌تر هم شد. در نگاه افکار عمومی، این «برخوردها» بیشتر شبیه یک نمایش مقطعی بود که ظاهراً با بی‌قانونی مقابله می‌کرد؛ اما ریشه‌های مسئله را دست‌نخورده باقی می‌گذاشت و حتی به برخی بازیگران خاص اجازه رشد می‌داد. از همه مهم‌تر، گزارش‌ها و تحقیقات متعدد نشان می‌داد که نهادها و مجموعه‌های مرتبط با ساختار قدرت در مقیاس وسیع وارد این صنعت شده‌اند و مزارع ویژه‌ای را ایجاد کرده‌اند که از دسترسی مستقل به برق برخوردار است. زمانی‌که بخشی از مزارع از مصونیت نهادی برخودار می‌شوند، برخوردها به نمایش سیاسی تبدیل می‌شود و یک روایت عمومی، صریح‌تر از همیشه در میان مردم می‌چرخد: «ما تاریکی را تحمل می‌کنیم تا چراغ مزارع بیت کوین روشن بماند.» لیبی؛ برق ارزان، استخراج در سایه داستان استخراج بیت کوین در لیبی، بیشتر حاصل یک «رشد وحشی در غیاب نهادها» است. لیبی، چهارمین کشور بزرگ آفریقا از نظر وسعت با جمعیتی حدود ۷ تا ۷.۵ میلیون نفر است که در ساحل جنوبی مدیترانه قرار دارد و با مصر، تونس، الجزایر و چند کشور دیگر هم‌مرز است. از زمان سقوط رژیم معمر قذافی در سال ۲۰۱۱، این کشور عملاً وارد دوره‌ای از بی‌ثباتی مزمن شد؛ جنگ‌های داخلی پی‌درپی، تعدد گروه‌های مسلح و فروپاشی نهادهای حاکمیتی. نتیجه، وضعیتی است که برخی آن را «تجزیه مدیریت‌شده» می‌نامند. خشونت نسبتا کنترل شده است، اما خبری از یک حاکمیت واحد و منسجم هم نیست. آنچه لیبی را به کانون استخراج بیت کوین تبدیل کرده است، ساختار غیرمنطقی قیمت‌گذاری برق است. دولت لیبی به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت در آفریقا، سال‌هاست که یارانه‌های سنگینی به انرژی اختصاص می‌دهد و قیمت برق را در حدود ۰.۰۰۴ دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت نگه داشته است؛ نرخی که حتی از هزینه سوخت تولید برق هم پایین‌تر است. در یک کشور عادی، چنین یارانه‌ای با هدف رفاه عمومی پرداخت می‌شود؛ اما در لیبی، همین یارانه به یک فرصت طلایی برای آربیتراژ تبدیل شده است. سناریوی استفاده از برق ارزان برای استخراج بیت کوین در لیبی این است: دستگاه‌های قدیمی و از رده خارج که در اروپا و آمریکا دیگر صرفه اقتصادی ندارند، در لیبی همچنان سودآور هستند. شهرک‌های صنعتی، کارخانه‌ها و انبارهای متروکه، مکان‌های ایده‌آلی برای پنهان‌کردن مصرف برق بالا هستند. واردات رسمی تجهیزات محدود است، اما مسیرهای خاکستری و قاچاق راه ورود دستگاه‌ها هستند. اگرچه بانک مرکزی لیبی (CBL) از سال ۲۰۱۸ معاملات ارزهای مجازی را غیرقانونی دانست و وزارت اقتصاد هم در سال ۲۰۲۲ واردات تجهیزات ماینینگ را ممنوع کرد؛ اما خودِ استخراج هیچ‌وقت به صراحت توسط قانون ملی جرم‌انگاری نشده است. به همین دلیل، اجرای قانون اغلب به اتهاماتی مانند «استفاده غیرقانونی از برق» یا «قاچاق» محدود می‌شود. مسلما در نبود یک قدرت واحد، چنین برخوردهایی کارایی لازم را نخواهند داشت و فقط به گسترش مناطق خاکستری دامن می‌زنند. وضعیتِ «ممنوع اما ریشه‌کن نشده»، بازتابی از چندپارگی قدرت در لیبی است. تصمیم‌های بانک مرکزی یا وزارت اقتصاد، اغلب در بنغازی شرقی یا مناطق جنوبی کشور اجرایی نمی‌شوند. در بسیاری از مناطق، شبه‌نظامیان محلی نه‌تنها مانع استخراج نمی‌شوند؛ بلکه گاهی به‌طور ضمنی مزارع استخراج را مجاز می‌دانند و از آن‌ها حفاظت می‌کنند. ماجرای عجیب‌تر این است که بخش قابل‌توجهی از این مزارع اصلاً توسط شهروندان لیبی اداره نمی‌شود. در نوامبر ۲۰۲۵، دادستانی لیبی اعلام کرد ۹ نفر را که در کارخانه فولاد زلیتن (Zliten) مزرعه استخراج راه‌اندازی کرده بودند، به سه سال حبس محکوم و تجهیزات و منافع غیرقانونی آن‌ها را هم را ضبط کرده است. این تنها یک نمونه است؛ پیش‌ از آن نیز مقامات ده‌ها تبعه آسیایی را بازداشت کرده بودند که مزارع صنعتی استخراج را با دستگاه‌های از رده خارج‌شده چین و قزاقستان اداره می‌کردند. دستگاه‌هایی که در کشورهای توسعه‌یافته سال‌هاست سوددهی خود را از دست داده‌اند، در لیبی هنوز ماشین چاپ پول هستند. دلیلش ساده است؛ وقتی برق تقریباً رایگان باشد، حتی پرمصرف‌ترین و ناکارآمدترین ماینرها هم می‌توانند سودآور باشند. به همین خاطر، لیبی به رستاخیز «گورستان جهانی دستگاه‌های استخراج» تبدیل شده است. زباله‌های الکترونیکی که در تگزاس یا ایسلند دور ریخته می‌شوند در اینجا دوباره جان می‌گیرند و در سایه خاموشی مردم دوباره به کار می‌افتند. فصل سوم: شبکه‌های فرسوده و خصوصی‌سازی پنهان انرژی ایران و لیبی دو مسیر متفاوت را طی کردند. ایران تلاش کرد استخراج بیت کوین را به بخشی از سازوکار رسمی دولت تبدیل کند، در حالی که لیبی سال‌ها اجازه داد این فعالیت در حاشیه و سایه‌ سیستم باقی بماند. اما برای شهروندان هر دو کشور مقصد یکی بود؛ فشار فزاینده بر شبکه برق و پیامدهای سیاسی تصمیم‌گیری درباره تخصیص انرژی. آنچه رخ داده، صرفاً یک ناکارآمدی فنی یا ضعف زیرساختی نیست. مسئله در اقتصاد سیاسی ریشه دارد. برق یارانه‌ای این تصور را ایجاد می‌کند که «برق ارزشی ندارد»؛ استخراج بیت کوین این وسوسه را ایجاد می‌کند که «می‌توان برق را به پول تبدیل کرد»؛ و در نهایت، این ساختار قدرت است که تعیین می‌کند چه افرادی اجازه دارند از این تبدیل سود ببرند. زمانی‌که دستگاه‌های استخراج رمزارزها به همان شبکه‌ای متصل می‌شوند که بیمارستان‌ها، کارخانه‌ها و خانه‌های مردم از آن تغذیه می‌کنند، مسئله دیگر یک بحث انتزاعی و تئوریک نیست؛ به تبعیض ملموسی تبدیل می‌شود که مردم آن را پوست و استخوان حس می‌کنند. خاموشی‌ها فقط کولرها و یخچال‌ها را از کار نمی‌اندازند؛ چراغ‌های اتاق عمل، سردخانه‌های بانک خون و خطوط تولید صنعتی هم خاموش می‌شوند. با هر قطعی برق، این سوال تکرار می‌شود: «چرا سهم ما تاریکی است؟ منابع عمومی کجا و به نفع چه کسانی استفاده می‌شوند؟» مسئله اصلی در «قابلیت جابه‌جایی سود استخراج» نهفته است. برق ماهیتی محلی دارد و هزینه‌اش را جامعه می‌پردازد؛ اما بیت کوین جهانی است و ارزش آن می‌تواند در عرض چند ثانیه از مرزها عبور کند. نتیجه، یک ساختار بسیار نامتقارن است: جامعه بار ناترازی انرژی و خاموشی‌ها را به دوش می‌کشد، درحالی‌که سودهای سیال و فرامرزی تنها نصیب اقلیتی محدود می‌شود. در کشورهایی با نهادهای کارآمد و انرژی مازاد، استخراج بیت کوین معمولاً به‌عنوان یک فعالیت صنعتی درنظر گرفته می‌شود. اما در کشورهایی مانند ایران و لیبی مسئله شکل دیگری می‌گیرد؛ اینجا دیگر بحث بر سر یک صنعت نوظهور نیست، بلکه بر سر بازتوزیع ناعادلانه منابعی است که قرار بود در خدمت زندگی روزمره مردم باشند. صنعت نوظهور یا غارت منابع؟ در سطح جهانی، استخراج بیت کوین اغلب به‌عنوان یک صنعت نوظهور و حتی نمادی از «اقتصاد دیجیتال» معرفی می‌شود. اما در ایران و لیبی، این فعالیت بیشتر به آزمایشی برای خصوصی‌سازی منابع عمومی شباهت دارد. اگر قرار باشد استخراج را یک صنعت بنامیم، حداقل باید اشتغال ایجاد کند، مالیات بپردازد، تحت نظارت باشد و منفعتی برای جامعه به ارمغان بیاورد. اما استخراج در این کشورها به‌شدت خودکار است و تقریبا هیچ شغلی ایجاد نمی‌کند. بسیاری از مزارع به‌صورت غیرقانونی یا نیمه‌قانونی فعالیت می‌کنند و سهم ناچیزی در درآمدهای مالیاتی دارند. حتی فعالیت‌های دارای مجوز نیز اطلاعات شفافی در مورد جریان درآمد و سود خود ارائه نمی‌دهند. برق ارزان در ابتدا برای تأمین رفاه عمومی طراحی شده بود. در ایران، یارانه انرژی بخشی از «قرارداد اجتماعی» پس از انقلاب است؛ دولت با استفاده از درآمدهای نفتی برق را ارزان نگه می‌دارد و جامعه این وضعیت را به‌عنوان یکی از مزایای اقتصادی می‌پذیرد. در لیبی نیز یارانه برق میراثی از نظام رفاهی دوران قذافی است. اما زمانی که این یارانه‌ها صرف استخراج بیت کوین می‌شوند، ماهیت آن‌ها تغییر می‌کند. برق دیگر یک خدمت عمومی نیست، بلکه به ابزار تولید ثروت خصوصی برای گروهی خاص تبدیل می‌شود. شهروندان نه‌تنها سهمی از این ثروت ندارند، بلکه هزینه آن را هم می‌پردازند؛ خاموشی‌های مکرر، هزینه‌های بالا برای ژنراتورهای دیزلی و تضعیف خدمات درمانی و آموزشی. از همه مهم‌تر، استخراج بیت کوین عملاً ارزآوری پایداری برای این کشورها ایجاد نمی‌کند. در ایران، اگرچه در تئوری فروش بیت کوین به بانک مرکزی الزامی است، اما اجرای واقعی آن محل تردید است. در لیبی نیز اساساً چنین سازوکاری وجود ندارد. بیت کوین‌ها در صرافی‌های خارجی به دلار یا ارزهای دیگر تبدیل می‌شوند و از طریق شبکه‌های غیررسمی مالی یا کانال‌های رمزارزی از کشور خارج می‌شوند. این منابع نه وارد خزانه دولت می‌شوند و نه به اقتصاد واقعی بازمی‌گردند. از این منظر، استخراج بیت کوین بیش از آنکه یک صنعت نوظهور باشد، به نسخه مدرنی از «نفرین منابع» شباهت دارد؛ مدلی که در آن ثروت نه از مسیر تولید و نوآوری، بلکه با سوء‌استفاده از قیمت‌ها و خلأهای نهادی ایجاد می‌شود و مانند همیشه، هزینه آن را آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه می‌پردازند. جمع‌بندی در جهانی که منابع هر روز کمیاب‌تر می‌شوند، برق دیگر صرفاً ابزاری برای روشن‌کردن تاریکی نیست؛ بلکه یک کالای استراتژیک است که می‌توان آن را به ثروت تبدیل کرد یا حتی به غارت برد. کشوری که برق را به‌مثابه یک «ارز سخت قابل‌صادرات» مصرف می‌کند، در واقع آینده‌ای را می‌سوزاند که باید صرف رفاه عمومی، توسعه پایدار و امنیت اجتماعی شود. اما مسئله، خود بیت کوین یا فناوری بلاکچین نیست. گره اصلی آنجاست که چه کسی و با چه منطقی تخصیص منابع عمومی را کنترل می‌کند. اگر نظارتی در کار نباشد، آنچه به‌اصطلاح «صنعت» نامیده می‌شود به‌سادگی به شکل مدرنی از تاراج منابع تبدیل می‌شود؛ تاراجی که سودش خصوصی و هزینه‌اش همگانی است. در حالی‌ که تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد می‌توان راه دیگری را هم رفت. می‌توان استخراج را شفاف، تحت نظارت و مشروط به ایجاد ارزش واقعی پیش برد؛ به‌گونه‌ای که هم برای کشور درآمد پایدار ایجاد کند، هم منافع آن به‌صورت عادلانه توزیع شود و هم شبکه برق و زندگی روزمره مردم قربانی نشود. تا زمانی که مسیر تغییر نکند، داستان همان داستان است؛ گروهی در نور دائمی کار می‌کنند و سود می‌برند و بسیاری دیگر در تاریکی منتظر بازگشت برق می‌مانند.

در اقتصادی که تورم مزمن، محدودیت‌های بانکی و تصمیم‌های ناگهانی سیاست‌گذار به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده، رمزارزها دیگر یک پدیده حاشیه‌ای یا ابزار صرفاً سرمایه‌گذاری نیستند. بیت کوین و تتر برای بسیاری از ایرانیان، به جایگزینی عملی برای نظام مالی رسمی بدل شده‌اند؛ راهی برای حفظ ارزش دارایی، انتقال پول و زنده نگه داشتن ارتباط با اقتصاد جهانی. در سوی دیگر این معادله، دولت با چالشی پیچیده روبه‌روست. از یک‌سو، خروج گسترده سرمایه دیجیتال می‌تواند فشار بیشتری بر اقتصاد وارد کند و از سوی دیگر، کنترل این جریان در چارچوب تحریم‌ها و الزامات بین‌المللی کار ساده‌ای نیست. نتیجه، شکل‌گیری یک اکوسیستم مالی غیررسمی است که هم نشانه مقاومت اقتصادی و هم بازتابی از شکنندگی ساختار پولی کشور است. در این مطلب از میهن بلاکچین به نقل از پیوست، وضعیت کنونی رمزارزها در ایران و چالش‌های آن را بررسی می‌کنیم. رمزارز در ایران؛ از نوآوری مالی تا ضرورت اقتصادی در سال‌های اخیر و همزمان با تشدید تحریم‌های بین‌المللی، ایران ناچار شده مانند بسیاری از اقتصادهای تحت فشار، مسیرهای جایگزین برای تعامل مالی با جهان پیدا کند. در این میان، رمزارزها نقشی فراتر از ابزار معامله یا سفته‌بازی پیدا کرده‌اند و به بخشی از سازوکار بقا در اقتصاد محدودشده تبدیل شده‌اند. برای بخش قابل‌توجهی از جامعه، رمزارز نه انتخابی لوکس، بلکه پاسخی عملی به انسدادهای بانکی، تورم بالا و کاهش مداوم ارزش ریال است. این روند، تصویری تازه از کارکرد دارایی‌های دیجیتال در اقتصادهای تحریم‌شده ترسیم می‌کند؛ جایی که فناوری مالی، به ابزار تطبیق با فشارهای ساختاری بدل می‌شود. جهش خروج سرمایه دیجیتال؛ نشانه‌ای از بی‌اعتمادی عمیق داده‌های بلاکچینی نشان می‌دهد حجم خروج سرمایه رمزارزی از ایران در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴.۱۸ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال قبل، رشدی نزدیک به ۷۰٪ را نشان می‌دهد. اما این افزایش چشمگیر را نمی‌توان صرفاً به نوسانات بازار نسبت داد. کاهش شدید ارزش ریال، که طی سال‌های اخیر حدود ۹۰ درصد از قدرت خرید خود را از دست داده، در کنار تورم بالا و محدودیت‌های بانکی، باعث شده اعتماد عمومی به سیستم مالی سنتی تضعیف شود. در چنین فضایی، رمزارزها به ابزاری برای محافظت از دارایی در برابر فرسایش اقتصادی تبدیل شده‌اند؛ ابزاری که امکان خروج سرمایه بدون عبور از کانال‌های رسمی را فراهم می‌کند. سیاست‌های کنترلی دولت و تقابل همیشگی با کاربران دولت اما سال‌هاست با رویکردی سختگیرانه تلاش کرده جریان پول را در نظام مالی کشور کنترل کند؛ رویکردی که بازار رمزارز نیز از آن مستثنا نبوده است. اعمال محدودیت‌های ناگهانی بر صرافی‌های داخلی در دسامبر ۲۰۲۴، نمونه‌ای از این سیاست‌ها بود؛ اقدامی که در واکنش به سقوط تاریخی ریال و نگرانی از تشدید خروج سرمایه انجام شد. این تصمیم‌ها بار دیگر شکاف میان سیاست‌گذاران و کاربران را برجسته کرد. در حالی که دولت به‌دنبال کاهش فشار بر بازار ارز و کنترل نوسانات است، شهروندان رمزارز را به‌عنوان راهی برای حفظ ارزش دارایی و دور زدن محدودیت‌ها می‌بینند. نتیجه این تقابل، تقویت جایگاه رمزارز به‌عنوان جایگزینی عملی، هرچند غیررسمی، برای نظام بانکی است. تنش‌های ژئوپلیتیکی و جهش‌های مقطعی خروج رمزارز بررسی الگوهای تراکنشی نشان می‌دهد خروج رمزارز از ایران، به‌شدت تحت تاثیر تحولات ژئوپلیتیکی قرار دارد. در مقاطعی مانند ۱۴ آوریل و ۱ اکتبر ۲۰۲۴، همزمان با تشدید تنش میان ایران و اسرائیل، حجم تراکنش‌های خروجی از صرافی‌های داخلی به‌طور محسوسی افزایش یافت. این همزمانی تنها به داده‌های بلاکچینی محدود نیست. اطلاعات گوگل ترندز نیز نشان می‌دهد جست‌وجوی جهانی برای عبارت «Iran Israel» در همان بازه‌ها به اوج رسیده بود. چنین الگوهایی نشان می‌دهد که در زمان افزایش ریسک‌های سیاسی، کاربران ایرانی با سرعت بیشتری دارایی‌های خود را به رمزارز، به‌ویژه بیت کوین، تبدیل می‌کنند؛ دارایی‌ای که به‌عنوان پناهگاهی در برابر نااطمینانی ژئوپلیتیکی تلقی می‌شود. رمزارز به‌عنوان سیستم مالی جایگزین برای بسیاری از فریلنسرها، کسب‌وکارهای کوچک و فعالان اقتصادی، رمزارز تنها راه ارتباط مالی با خارج از کشور است. دریافت دستمزد بین‌المللی، پرداخت هزینه خدمات یا حتی انتقال ساده پول، بدون استفاده از دارایی‌های دیجیتال عملاً غیرممکن شده است. در همین بستر، صرافی‌های رمزارزی داخلی، با وجود فشارهای نظارتی، رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند چراکه طیف وسیعی از کاربران از رمزارزها برای خرید کالا، حفظ ارزش سرمایه یا انتقال دارایی به خارج از کشور استفاده می‌کنند. این روند نشان می‌دهد رمزارز در ایران، عملاً نقش یک سیستم مالی موازی و غیررسمی را ایفا می‌کند؛ سیستمی که از دل بی‌اعتمادی به بانکداری سنتی شکل گرفته است. ایران تنها نیست؛ الگوی مشترک کشورهای تحت فشار رفتار کاربران ایرانی در استفاده از ارزهای دیجیتال الگویی منحصربه‌فرد نیست که فقط به ما ایرانیان اختصاص داشته باشد. کشورهایی مانند ونزوئلا، ترکیه و حتی اوکراین در دوره‌های بحران اقتصادی یا بی‌ثباتی سیاسی، مسیر مشابهی را تجربه کرده‌اند. در همه این موارد، سقوط ارزش پول ملی و محدودیت‌های بانکی، مردم را به سمت دارایی‌های دیجیتال سوق داده است. ویژگی‌های ذاتی ارزهای دیجیتال از جمله غیرمتمرکز بودن، مقاومت در برابر سانسور و قابلیت جابه‌جایی فرامرزی باعث شده بیت کوین به‌ویژه در شرایط بحران، جایگاه ویژه‌ای پیدا کند. در حقیقت تنها با در اختیار داشتن یک عبارت بازیابی، کاربران می‌توانند دارایی خود را مستقل از بانک‌ها و مرزها مدیریت کنند؛ قابلیتی که در اقتصاد ایران اهمیت مضاعف دارد. مرز باریک میان استفاده انسانی و حساسیت‌های تحریمی از منظر تحریم‌های ایالات متحده، تفاوتی میان استفاده دولتی و شخصی از رمزارز وجود ندارد. تقریباً هرگونه تعامل مالی مرتبط با ایران، می‌تواند مشمول محدودیت‌های تحریمی شود. با این حال، واقعیت زندگی روزمره در اقتصاد تحریم‌شده چیز دیگری می‌گوید. بخش بزرگی از کاربران ایرانی بدون قصد دور زدن تحریم‌ها، صرفاً برای حفظ دارایی یا دسترسی به خدمات مالی پایه از رمزارز استفاده می‌کنند. این شکاف میان منطق قوانین بین‌المللی و نیازهای انسانی، چالشی است که پلتفرم‌های تحلیلی مانند چینالیسیس (Chainalysis) تلاش کرده‌اند در ارزیابی تراکنش‌ها به آن توجه کنند و میان فعالیت‌های مشروع فردی و رفتارهای دولتی یا مجرمانه تمایز قائل شوند. بازگشت فشار حداکثری و افزایش ریسک تعامل مالی در فوریه ۲۰۲۵، دولت جدید آمریکا با معرفی دستورالعمل امنیتی NSPM-2، سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران را دوباره فعال کرد. این دستورالعمل، وزارت دادگستری آمریکا (DOJ) را مأمور شناسایی و پیگرد شبکه‌های مالی مرتبط با ایران، توقیف محموله‌های نفتی غیرقانونی و مسدودسازی دارایی‌های دولتی کرد. پیامد این سیاست‌ها، افزایش ریسک تعامل با اکوسیستم مالی ایران، چه در فضای بلاکچین و چه خارج از آن بود. البته داده‌ها نشان می‌دهد تعامل صرافی‌های جهانی با خدمات رمزارزی مرتبط با ایران بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۳٪ کاهش یافته است. همچنین همکاری‌های مالی ایران و روسیه نیز حساسیت نهادهای نظارتی غربی را دوچندان کرده است. FATF، بریکس و جست‌وجوی مسیرهای جایگزین حضور ایران در فهرست سیاه FATF در کنار کره شمالی و میانمار به معنای افزایش شدید حساسیت نسبت به تراکنش‌های مالی مرتبط با کشور است. در واکنش به این فشارها اما ایران به‌همراه روسیه و سایر اعضای بریکس به‌دنبال ایجاد سازوکارهای پرداخت مستقل از دلار است. ایده ارز دیجیتال مشترک بریکس و آزمایش استفاده از استیبل‌کوین‌ها و ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) در تجارت دوجانبه، بخشی از این تلاش‌هاست. ایران نیز این مسیر را فرصتی برای کاهش وابستگی به نظام مالی غرب می‌بیند. چالش تنظیم‌گری و آینده نامعلوم بازار رمزارز با گسترش استفاده از رمزارز، مسئله تنظیم‌گری در ایران بیش از پیش اهمیت یافته است. اگرچه استخراج رمزارز به‌طور رسمی مجاز اعلام شده، بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌ ماینرها خارج از چارچوب شفاف انجام می‌شود. در حقیقت نبود قوانین پایدار و روشن، بازار را در وضعیتی خاکستری نگه داشته است. در سطح جهانی نیز، نهادهای نظارتی با تکیه بر ابزارهای تحلیل زنجیره‌ای تلاش می‌کنند توازنی میان اجرای مقررات و حفظ دسترسی مشروع کاربران برقرار کنند. بنابراین، آینده بازار رمزارز در ایران، تا حد زیادی به این وابسته است که آیا سیاست‌گذار می‌تواند چنین تعادلی را در داخل کشور نیز ایجاد کند یا نه. جمع‌بندی ارزهای دیجیتال در ایران دیگر صرفاً یک فناوری مالی نوظهور نیستند؛ بلکه پاسخی اجتماعی و اقتصادی به سال‌ها فشار، تحریم و بی‌ثباتی هستند. برای شهروندان، رمزارز ابزاری برای حفظ ارزش و بقاست و برای دولت، چالشی پیچیده در مدیریت جریان سرمایه و تعامل با نظام مالی جهانی. مسیر پیش‌رو به انتخابی سرنوشت‌ساز گره خورده است: حرکت به سمت شفافیت، تنظیم‌گری هوشمند و استفاده از ظرفیت بلاکچین، یا تداوم محدودیت‌هایی که رمزارز را در اقتصاد سایه نگه می‌دارد. در جهانی که سیاست و فناوری بیش از هر زمان دیگری درهم تنیده‌اند، این انتخاب تعیین می‌کند رمزارز در ایران به فرصت تبدیل شود یا به منبعی دائمی از تنش و عدم قطعیت.

بازار بیت کوین آخر هفته را با یک اصلاح سنگین آغاز کرد؛ جایی که قیمت نتوانست سطح حساس ۶۹٬۰۰۰ دلار را حفظ کند و دوباره سایه تردید روی سر معامله‌گران افتاد. حرکتی که خیلی زود این پیام را به بازار مخابره کرد: آن آرامش کوتاه‌مدت، شاید فقط یک نفس قبل از ادامه فشار فروش بوده باشد. به گزارش میهن بلاکچین، در شرایطی که برخی هنوز به بازگشت سریع بازار امیدوارند، تحلیلگران باتجربه هشدار می‌دهند که نباید فریب جهش‌های موقت را خورد. از نگاه آنها، داده‌های قیمتی و رفتار بازار هنوز نشانه‌ای قطعی از شکل‌گیری کف نهایی نشان نمی‌دهد و حتی احتمال ثبت کف‌های پایین‌تر همچنان وجود دارد. سقوط ۴ هزار دلاری و بازگشت مقاومت تاریخی قیمت بیت کوین آخر هفته معاملاتی را با ریزش ۴٬۰۰۰ دلاری نسبت به قیمت ابتدای روز آغاز کرد. این ریزش در شرایطی رخ داده که سقف تاریخی سال ۲۰۲۱ در محدوده ۶۹٬۰۰۰ دلار بیش از هر زمان دیگری در حال تبدیل شدن به یک مقاومت جدی در مسیر بیت کوین است. نمودار بیت کوین تایم‌فریم ۱ ساعته - منبع: TradingView این روند حالا باعث شده تا معامله‌گران از امید به بهبود قیمت فاصله بگیرند و دوباره روی مدیریت ریسک متمرکز شوند. کیث الن (Keith Alan)، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم تحلیلی متریال ایندیکیتورز یک روز پیش از این ریزش در توییتی در این باره نوشته بود: خلاصه ماجرا این است: کف قیمت بیت کوین هنوز شکل نگرفته. اولویت اصلی من در حال حاضر، حفظ سرمایه است. اگر با خودتان فکر می‌کنید «همه‌چیز دوباره درست شده»، نه، هنوز این اتفاق نیفتاده. واقعاً هیچ شواهدی برای این تصور وجود ندارد. نگاهی به دفتر سفارشات بیت کوین - منبع: Keith Alan/X از نگاه الن، سقف ۶۹٬۰۰۰ دلاری سال ۲۰۲۱ همچنان یک سطح «بسیار مهم» در دل چیزی است که او از آن با عنوان «رالی تسکینی» یاد می‌کند: ۶۰٬۰۰۰ دلار روزهای گذشته یک هدیه بود اما احتمال بالایی وجود دارد که بازار قبل از بازگشت به فاز صعودی، به سطوح پایین‌تری سقوط کند. نگاه کلان‌تر؛ تاریخ هنوز از افت بیشتر خبر می‌دهد کت کپیتال (Rekt Capital)، تحلیلگر معروف نیز با نگاهی به تایم‌فریم‌های بزرگتر دیدگاهی مشابه دارد و با مقایسه شرایط فعلی بیت کوین با بازار نزولی سال ۲۰۲۲، به یک الگوی تکرارشونده در چرخه‌های قبلی اشاره می‌کند. به گفته او، معمولاً زمانی که بیت کوین در سه‌ماهه چهارم سال پس از هاوینگ به سقف قیمتی خود می‌رسد، وارد یک روند اصلاحی چندماهه می‌شود که از کف یک الگوی مثلثی بزرگ آغاز می‌شود. اما پس از این روند قیمت بار دیگر از این ساختار خارج شده و وارد فاز «شتاب نزولی» می‌شود. وی در این باره می‌گوید: این چهارمین چرخه متوالی است که این الگوی تاریخی تکرار می‌شود. اگر تاریخ راهنما باشد، هنوز فضای بیشتری برای کاهش قیمت وجود دارد. نمودار بیت کوین تایم‌فریم ۱ ماهه - منبع: Rekt Capital/X اما امید همچنان وجود دارد با وجود فضای محتاطانه بازار، افت قیمت روز شنبه یک اتفاق مهم را به همراه داشته و باعث شده یک گپ جدید در نمودار فیوچرز بیت کوین در بازار CME ایجاد شود. این گپ‌ها معمولاً به‌عنوان «آهنربای قیمتی» در کوتاه‌مدت عمل می‌کنند و اغلب توجه معامله‌گران را به خود جلب می‌کنند. این گپ جدید حالا در کنار گپ قدیمی‌تری در محدوده ۸۴٬۰۰۰ دلار قرار گرفته و حالا زیر ذره‌بین معامله‌گران است. مایکل فن دی پوپ (Michaël van de Poppe)، تحلیلگر معروف در این باره نوشته: امروز: روز اصلاح. فردا: بازگشت قیمت به سمت گپ CME. هفته آینده: ادامه حرکت تا بالای ۷۵٬۰۰۰ دلار. نمودار بیت کوین تایم‌فریم ۴ ساعته - منبع: Michaël van de Poppe/X در همین حال، سمسون مو (Samson Mow)، مدیرعامل شرکت جن‌تری (JAN3)، به جنبه‌ای بنیادی‌تر از شرایط فعلی بازار اشاره می‌کند. او معتقد است دو سوال اساسی وجود دارد که هر تحلیلگر مالی باید در مقطع کنونی از خود بپرسد. نخست، اینکه آیا گپ قیمتی بالاتر در بازار CME در نهایت پر خواهد شد یا خیر. و دوم، توانایی شرکت‌های بزرگ و نهادهای سازمانی برای افزودن بیت کوین به خزانه‌های مالی خود، آن هم در شرایطی است که قیمت به پایین‌ترین سطح ۱۵ ماه اخیر رسیده است. وی در پایان گفته است: من معتقدم پاسخ این سوالات خیلی زود مشخص خواهد شد؛ آن‌قدر زود که شاید بازار را غافلگیر کند.

وقتی صحبت از استیبل کوین‌ها می‌شود، معمولاً اولین تصویری که به ذهن می‌رسد، ابزاری امن و باثبات برای جابه‌جایی پول در بازار کریپتو است. اما پشت این ظاهر آرام، واقعیتی جریان دارد که هر از گاهی با یک پرونده جنجالی خودش را نشان می‌دهد. یکی از جدیدترین نمونه‌ها، پرونده‌ای سنگین در ترکیه است؛ جایی که صدها میلیون دلار دارایی دیجیتال به‌طور ناگهانی مسدود شده است. به گزارش میهن بلاکچین، آنچه این خبر را فراتر از یک پرونده قضایی معمولی می‌برد، نقش مستقیم شرکت تتر است؛ غول استیبل کوینی که حالا نه‌تنها در مرکز توجه نهادهای نظارتی قرار دارد، بلکه خودش به یکی از بازیگران فعال در اجرای قانون تبدیل شده است. اتفاقی که نشان می‌دهد رابطه تتر با دولت‌ها، وارد فاز جدیدی شده است. مسدودسازی ناگهانی نیم میلیارد دلار دارایی دیجیتال در تاریخ ۳۰ ژانویه، مقامات ترکیه از مسدودسازی بیش از ۵۴۴ میلیون دلار دارایی دیجیتال متعلق به ویسل شاهین (Veysel Sahin) خبر دادند؛ فردی که به اداره شبکه‌های گسترده شرط‌بندی غیرقانونی و پولشویی متهم شده است. دادستان ارشد استانبول اعلام کرد این اقدام با درخواست رسمی دولت ترکیه و از طریق یک شرکت فعال در حوزه ارزهای دیجیتال انجام شده است. هرچند در ابتدا نام این شرکت اعلام نشد، اما خیلی زود مشخص شد که پای تتر هولدینگز (Tether Holdings SA) در میان است؛ شرکتی که استیبل کوین USDT را به بازار منتشر می‌کند. این مسدودسازی، بخشی از رویکرد جدید تتر برای همکاری مستقیم با دولت‌ها در مقابله با جرایم مالی عنوان شده است. ویسل شاهین، متهم اصلی این پرونده در سال ۲۰۱۷ به ۱۰ سال و نیم زندان محکوم شد، اما در سال ۲۰۲۳ آزاد شد. با این حال تنها یک ماه بعد، دادگاه حکم جدیدی صادر کرد و شاهین را به ۲۱ سال زندان محکوم کرد. وی فعلا متواری است و محل فعلی‌اش مشخص نیست، اما خبرگزاری دولتی آناتولی مدعی شده که «روند بازگرداندن او به ترکیه همچنان ادامه دارد». واکنش تتر؛ «اطلاعات را بررسی کردیم و عمل کردیم» پائولو آردوینو (Paolo Ardoino)، مدیرعامل تتر، در گفت‌وگویی با بلومبرگ توضیح داده که این شرکت پس از دریافت اطلاعات از نهادهای مجری قانون، آن‌ها را بررسی کرده و مطابق قوانین کشور مربوطه وارد عمل شده است. او می‌گوید: نهادهای قضایی به سراغ ما آمدند، اطلاعاتی ارائه دادند، ما آن‌ها را بررسی کردیم و سپس طبق قوانین همان کشور اقدام کردیم. دقیقاً همان کاری که هنگام همکاری با وزارت دادگستری آمریکا یا اف‌بی‌آی انجام می‌دهیم. مسدودسازی ۵۴۴ میلیون دلاری اخیر ادامه جریان برخورد با شبکه‌های شرط‌بندی غیرقانونی و پولشویی در ترکیه است که به گفته مقامات، مجموع دارایی‌های توقیف‌شده آن از مرز ۱ میلیارد دلار عبور کرده است. چند روز پس از اعلام پرونده شاهین، شبکه تلویزیونی ان‌تی‌وی (NTV) گزارش داد که حدود ۵۰۰ میلیون دلار دارایی دیجیتال متعلق به فرد دیگری، در یک پرونده مشابه مسدود شده است. البته هنوز مشخص نیست که در آن پرونده هم پای تتر در میان بوده یا نه. یکی از مقامات ترکیه که خواسته نامش افشا نشود نیز گفته است مقامات قضایی با ردیابی جریان پول و تحلیل داده‌های بلاکچینی، به «ردپاهای مالی» درآمدهای غیرقانونی رسیده‌اند. به گفته او، باید انتظار پرونده‌ها و توقیف‌های مشابه بیشتری را داشت. تتر و موج جدید مسدودسازی کیف پول‌ها پرونده اخیر یکی دیگر از نشانه‌های همکاری روبه‌رشد تتر با مجریان قانون است. طبق گزارشی که شرکت تحلیلی الیپتیک (Elliptic) در ژانویه منتشر کرده، تتر و رقیب اصلی آن، شرکت سرکل (Circle)، تا اواخر سال ۲۰۲۵ حدود ۵۷۰۰ کیف پول را در لیست سیاه قرار داده‌اند. ارزش دارایی‌های مسدودشده در این کیف پول‌ها به حدود ۲.۵ میلیارد دلار می‌رسد؛ رقمی که در مقایسه با دو سال قبل، رشد چشمگیری داشته است. نکته قابل‌توجه اینجاست که حدود سه‌چهارم این کیف پول‌ها، هنگام مسدودسازی حاوی USDT بوده‌اند. آردا آکارتونا (Arda Akartuna)، از شرکت الیپتیک معتقد است که با افزایش پذیرش قانونی ارزهای دیجیتال و ادغام آن‌ها در سیستم پرداخت جهانی، استفاده غیرقانونی هم رشد کرده و همین موضوع، صادرکنندگان استیبل کوین را وادار کرده نقش فعال‌تری ایفا کنند. اما تصویری که امروز از تتر دیده می‌شود، فاصله زیادی با چند سال قبل دارد. این شرکت پس از درگیری‌های شدید با نهادهای نظارتی آمریکا، از سال ۲۰۱۸ عملاً از بازار ایالات متحده فاصله گرفت و در سال ۲۰۲۱ نیز برای مختومه‌کردن پرونده ارائه اطلاعات نادرست درباره ذخایر خود، ۴۱ میلیون دلار جریمه پرداخت کرد. اما حالا شرایط تغییر کرده است. دولت دوم دونالد ترامپ رویکردی به‌مراتب دوستانه‌تر نسبت به صنعت کریپتو اتخاذ کرده و تتر هم دوباره به آمریکا نزدیک شده است. پائولو آردوینو سال گذشته در مراسم امضای قانون تنظیم‌گری استیبل کوین‌ها، در کنار ترامپ حضور داشت؛ قانونی که چارچوب فعالیت این دارایی‌ها را شفاف‌تر کرد. در همین راستا، تتر اواخر ژانویه از استیبل کوین جدیدی به نام USAT رونمایی کرد؛ نسخه‌ای از دلار دیجیتال سازگار با قوانین آمریکا که توسط بانک انکوریج دیجیتال (Anchorage Digital Bank) منتشر می‌شود.

در بحبوحه سقوط‌های اخیر بازار کریپتو و موج وحشت سرمایه‌گذاران، رائول پال، سرمایه‌گذار و تحلیلگر کلان، در یادداشتی مفصل تجربه ۳۸ سال فعالیت خود در بازارهای مالی و بیش از یک دهه حضور در کریپتو را مرور کرده و تأکید کرده است که نوسانات شدید و ترس بازار بخشی اجتناب‌ناپذیر از مسیر رشد دارایی‌های دیجیتال است. متن زیر ترجمه کامل میهن بلاکچین از اظهارات اوست. سقوط‌ها، شیدایی‌ها و وحشت بازار الان اوضاع واقعاً بی‌رحمانه به نظر می‌رسد؛ انگار هیچ امیدی وجود ندارد. تمام شد. فرصت را از دست دادی. دوباره خرابش کردی. همه عصبانی و سردرگم هستند. حتی کسانی که این وضعیت را پیش‌بینی کرده بودند، تا حدی احساس رضایت می‌کنند، اما بسیاری هم می‌بینند که چنین نوسانات قیمتی چقدر به مردم آسیب می‌زند. این‌ها شبیه بدترین دوران‌ها هستند. ۳۸ سال است که در بازارها فعالیت می‌کنم (فروش امروز بازار یک هدیه تولد جالب بود، همراه با مسمومیت غذایی که دیشب گرفتم!) و همه نوع سقوط و وحشت را دیده‌ام.همه آن‌ها یک حس مشترک، یعنی وحشتناک و دردناک دارند. از سال ۲۰۱۳ در کریپتو بوده‌ام. اولین بیت کوین را آن زمان با قیمت ۲۰۰ دلار خریدم. بعد از خرید من، کمی رشد کرد و سپس ۷۵٪ سقوط کرد؛ آن هم در یک بازار گاوی که در نهایت بیش از ۱۰ برابر بالاتر از نقطه ورود من سقف زد. من نفروختم، چون سرمایه‌گذاری بلندمدت بود و ریسک آن را می‌دانستم. سپس در بازار خرسی ۲۰۱۴، ۸۷٪ سقوط کرد. در بازار گاوی بعدی که به ۲۰۱۷ رسید، سه بار سقوط‌های بی‌رحمانه ۳۵٪ تا ۴۵٪ را تجربه کردم. در نهایت به دلیل جنگ فورک‌های بیت کوین، در قیمت ۲۰۰۰ دلار (سقف قبلی سال ۲۰۱۳) فروختم. من از نقطه ورود اولیه‌ام ۱۰ برابر سود کرده بودم. قیمت سپس تا پایان سال ۱۰ برابر دیگر رشد کرد و بعد وارد یک بازار خرسی بزرگ و زشت شد. من کل آن بازار خرسی را کنار کشیدم و از این بابت احساس خوبی داشتم. در سقوط کووید، دوباره در قیمت ۶۵۰۰ دلار خریدم (۳.۵ برابر بالاتر از جایی که فروخته بودم). این واقعاً یک اشتباه بسیار پرهزینه بود که برای انجام «کار درست» مرتکب شدم. در سال ۲۰۲۱، قیمت بیت کوین از آوریل تا جولای ۵۰٪ سقوط کرد، در بازاری شبیه به این. احساسات در توییتر آن زمان واقعاً وحشتناک بود. اما آن زمان بازار به اندازه امروز اشباع فروش (Oversold) نشده بود. تا نوامبر ۲۰۲۱، بازار دوباره به سقف تاریخی بازگشت. سولانا از کف‌هایش ۱۳ برابر رشد کرد. اتریوم دو برابر شد. بیت کوین با رشد ۱۵۰٪ به سقف جدید رسید. همه این‌ها را تجربه کرده‌ام؛ هر لحظه وحشتناک و دردناک را، آن هم در دل یک روند صعودی بلندمدت (سکولار).اولین خرید من در ۲۰۰ دلار بود. قیمت اکنون ۶۵,۰۰۰ دلار است. حتی در میانه راه با تایمینگ بد بازار، یک رشد ۳.۵ برابری را هم از دست دادم. اولین درس کلیدی برای من در یک دارایی با روند صعودی بلندمدت این است که هیچ کاری نکنید. HODL یک میم است، اما به دلیل بسیار خوبی. این استراتژی بسیار قدرتمندتر از میم چرخه چهارساله است. درس دوم من این بود که در سقوط‌ها به‌طور تهاجمی خرید اضافه کنم. حتی اگر تایمینگ دقیقی نداشتم، میانگین‌گیری در ضعف بازار برای افزایش موقعیت کلی، در طول زمان بازده را حتی بیشتر از DCA به‌شدت مرکب می‌کند. منبع: میهن بلاکچین همیشه پول نقد کافی برای خرید سنگین در سقوط‌ها نداشتم، اما همیشه چیزی می‌خریدم، چون برای تمرین ذهنیت مهم است. همیشه حس می‌شود که فرصت را از دست داده‌ای، دیگر بازنمی‌گردد و همه چیز برای همیشه منفجر خواهد شد. اما واقعیت این نیست. از خودت دو سؤال بپرس: آیا فردا دیجیتال‌تر از امروز خواهد بود؟ آیا ارزهای فیات فردا ارزش کمتری نسبت به امروز خواهند داشت؟ اگر پاسخ این‌ها مثبت است، ادامه بده. در افت‌ها خرید کن (BTFD) و اجازه بده زمان در بازار بر زمان‌بندی بازار غلبه کند، چون همیشه همین‌طور است. افزودن خرید در سقوط‌های بزرگ، نقطه اوج هزینه‌ات را کاهش می‌دهد و تفاوت بزرگی ایجاد می‌کند. استرس، ترس و شک به خود، مالیات اجتناب‌ناپذیر این مسیر هستند. اندازه موقعیت (Position Sizing) با توجه به تحمل ریسک تو بسیار مهم است. نگران نباش؛ همه وقتی بازار سقوط می‌کند احساس می‌کنند بیش از حد در معامله بوده‌اند و وقتی بازار رشد می‌کند احساس می‌کنند کم بوده‌اند. فقط باید این احساسات را مدیریت کنی و نقطه تعادل خودت را پیدا کنی. نکته کلیدی دیگر این است که اعتقاد دیگران را اجاره نکنی. DYOR یک میم بسیار مهم است. بدون آن نمی‌توانی این دوره‌ها را دوام بیاوری. اعتقاد خودت را به دست بیاور. اجاره کردن اعتقاد مثل استفاده از اهرم است؛ نابودت می‌کند. به یاد داشته باش: وقتی مشغول سرزنش دیگران هستی، در واقع خودت را سرزنش می‌کنی. بله، اکنون تاریک به نظر می‌رسد. به‌زودی خورشید دوباره طلوع می‌کند و این فقط یک زخم دیگر در مسیر خواهد بود؛ به شرطی که از اهرم استفاده نکنی! اهرم باعث از دست دادن دائمی سرمایه می‌شود. منبع: میهن بلاکچین این وضعیت کی تمام می‌شود؟ نمی‌دانم، اما فکر می‌کنم بیشتر شبیه آوریل تا نوامبر ۲۰۲۱ است؛ یک وحشت در دل بازار گاوی. فکر می‌کنم خیلی زود تمام شود. اگر هم اشتباه کنم، کاری متفاوت انجام نمی‌دهم. فقط وقتی پول نقد داشتم، اضافه می‌کنم. اما برای تو ممکن است متفاوت باشد. سعی کن پرتفویی با حداقل پشیمانی داشته باشی. آیا می‌توانی از اینجا یک سقوط ۵۰٪ دیگر را تحمل کنی؟ اگر نه، موقعیت را کاهش بده، حتی اگر انجام آن احمقانه به نظر برسد. داشتن ذهنیت درست برای بقا حیاتی است. ذهنیت من به سمت «چطور بیشتر بخرم» می‌رود؛ ذهنیت تو ممکن است برعکس باشد. همیشه کسانی هستند که سقوط بازار را درست زمان‌بندی می‌کنند و می‌بندند یا شورت می‌گیرند. همیشه خواهند بود. اما حقیقت این است که باید به خودت بگویی این اتفاق همیشه ممکن است و انتظارش را داشته باشی. در این صورت وقتی رخ می‌دهد استرس نمی‌گیری، چون می‌دانستی خواهد آمد. این فقط بخشی از داستان می‌شود، نه خود داستان. الان چه می‌کنم؟ شروع کرده‌ام به خرید کمی هنر دیجیتال (که در واقع اتریوم هم اضافه می‌کند) و در هفته آینده هم قصد دارم سهم کریپتو را افزایش بدهم، همان‌طور که هر بار این فرصت پیش آمده انجام داده‌ام. سقوط کووید، سقوط‌های ۲۰۲۱، سقوط ۲۰۲۲، ۲۰۲۳، و همین‌طور ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ را خریدم! این بار هم همین کار را می‌کنم. هر بار P&L من قبل از بازار به سقف جدید می‌رسد. مثل جادو عمل می‌کند. دوباره… در افت‌ها خرید کن! موفق باشید. هیچ‌وقت آسان نیست. نوسان، بهایی است که برای دارایی‌هایی می‌پردازیم که در طول زمان چنین بازده‌های مرکبی ایجاد می‌کنند. آن را بپذیرید. نتیجه گیری در نهایت، تجربه‌های رائول پال یک پیام ساده اما حیاتی را یادآوری می‌کند؛ بازارهای پرریسک مثل کریپتو ذاتاً با ترس، سقوط و نوسان شدید همراه‌ بوده، اما همین نوسان‌ها موتور اصلی بازده‌های بزرگ در بلندمدت هستند. برای سرمایه‌گذاران، تفاوت بین بقا و نابودی اغلب نه در پیش‌بینی دقیق بازار، بلکه در مدیریت ریسک، کنترل احساسات و داشتن یک استراتژی پایدار مشخص می‌شود. کسانی که می‌توانند در اوج ترس منطقی بمانند و تصمیم‌های هیجانی نگیرند، معمولاً بیشترین بهره را از چرخه‌های بعدی بازار می‌برند.

افزایش ناگهانی و چشم‌گیر حجم جستجوی واژه «بیت کوین» در موتور جستجوی گوگل، تحلیل‌گران بازار را به این باور رسانده است که سرمایه‌گذاران خُرد بار دیگر در حال بازگشت به این فضا هستند. آندره دراگوش (André Dragosch)، مدیر بخش اروپای شرکت بیت وایز (Bitwise)، با استناد به این داده‌های جدید مدعی شده است که حضور مجدد کاربران عمومی در بازار ارزهای دیجیتال مشهود است. به گزارش میهن بلاکچین، داده‌های موقت سرویس گوگل ترندز نشان می‌دهد که جستجوی جهانی برای عبارت «بیت کوین» در هفته آغازین فوریه (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) به امتیاز ۱۰۰ رسیده که بالاترین سطح در ۱۲ ماه گذشته است. این جهش در جستجوها درست زمانی رخ داد که قیمت این دارایی برای نخستین بار از اکتبر ۲۰۲۴ (مهر ۱۴۰۳) به سطح ۶۰,۰۰۰ دلار سقوط کرد. اوج‌گیری علاقه به بیت کوین در میان نوسانات بازار بر اساس آمارها، اوج قبلی جستجوها مربوط به هفته ۲۵ آبان تا ۲ آذر ۱۴۰۴ (۱۶ تا ۲۳ نوامبر ۲۰۲۵) بود که امتیاز ۹۵ در آن ثبت شد یعنی دوره‌ای که در آن قیمت بیت کوین برای اولین بار در طول تقریباً شش ماه، به زیر سطح روانی ۱۰۰,۰۰۰ دلار لغزیده بود. تحلیل‌گران معمولاً از شاخص علاقه به جستجو در گوگل به عنوان معیاری برای سنجش تمایل سرمایه‌گذاران خُرد استفاده می‌کنند. این شاخص معمولاً در طول حرکات قیمتی بزرگ، به‌ویژه در زمان ثبت اوج قیمت تاریخی یا ریزش‌های ناگهانی، به شدت افزایش می‌یابد. جهش حجم جستجوی واژه «بیت کوین» در گوگل از ۱۲ بهمن ۱۴۰۴؛ داده‌های موقت نشان‌دهنده اوج‌گیری علاقه کاربران هم‌زمان با نوسانات بازار است. - منبع: Google Trends این افزایش اخیر در حالی رخ می‌دهد که قیمت بیت کوین از حدود ۸۱,۵۰۰ دلار در ۱ فوریه (۱۲ بهمن) در عرض پنج روز به تقریباً ۶۰,۰۰۰ دلار کاهش یافت. سپس طبق داده‌های کوین مارکت کپ (CoinMarketCap)، در زمان انتشار این گزارش به محدوده ۶۷,۸۸۴ دلار بازگشت. برخی ناظران معتقدند این محدوده قیمتی دوباره توجه طیف گسترده‌ای از مردم را جلب کرده است. قیمت بیت کوین طی هفت روز گذشته ۱۵.۵۱ درصد کاهش یافته است. این ریزش در حالی رخ می‌دهد که بازار ارزهای دیجیتال نوسانات شدیدی را تجربه می‌کند. - منبع: CoinMarketCap بازگشت خریداران و تحلیل‌های بازار آندره دراگوش در پستی در شبکه اجتماعی X خاطرنشان کرد که «سرمایه‌گذاران خُرد در حال بازگشت هستند». هم‌زمان، خولیو مورنو (Julio Moreno)، مدیر تحقیقات کریپتوکوانت (CryptoQuant)، نیز اشاره کرد که سرمایه‌گذاران آمریکایی پس از رسیدن قیمت به ۶۰,۰۰۰ دلار، به طور جدی خرید کرده‌اند. به گفته مورنو، پریمیوم کوین بیس برای اولین بار از اواسط ژانویه ۲۰۲۶ (دی ماه ۱۴۰۴) مثبت شده که نشان‌دهنده افزایش فشار خرید در میان کاربران این صرافی بزرگ است. شاخص‌های ترس و فرصت‌های خرید با وجود نشانه‌های بازگشت علاقه، سایر شاخص‌ها حاکی از آن است که معامله‌گران همچنان نسبت به بازار ارزهای دیجیتال بسیار محتاط هستند. شاخص ترس و طمع بار دیگر سقوط کرد و به امتیاز ۶ رسید که وضعیت «ترس شدید» را نشان می‌دهد که از ژوئن ۲۰۲۲ (خرداد ۱۴۰۱) تاکنون مشاهده نشده بود. سقوط این شاخص به این سطح، برخی فعالان بازار را به این جمع‌بندی رسانده که وضعیت فعلی می‌تواند نشانه‌ای برای یک فرصت خرید باشد. رن نونر (Ran Neuner)، تحلیل‌گر بازار، تأکید کرد که بر اساس شاخص‌های موجود، بیت کوین هرگز تا این حد کمتر از ارزش واقعی قیمت‌گذاری نشده است. این در حالی است که نوسانات اخیر به ترازنامه‌ها آسیب زده و سقوط هم‌زمان بیت کوین و اتریوم چالش‌های جدی برای سرمایه‌گذاران ایجاد کرده است. محرک‌های صعودی و دیدگاه‌های نهایی در این میان، دیدگاه‌های متفاوتی نیز مطرح است. موسس پلتفرم سنتیمنت (Santiment) مدعی شده که بزرگترین محرک صعودی برای بیت کوین می‌تواند لیکویید شدن دارایی‌های مایکل سیلور باشد. با این حال، شفافیت در گزارش‌دهی نوسانات بازار همچنان اولویت اصلی برای درک آینده پول در این حوزه است.

بانک مرکزی چین در جدیدترین اقدام نظارتی خود، موضعی بسیار سخت‌گیرانه در برابر گسترش استیبل کوین های خصوصی و دارایی های دنیای واقعی (RWA) اتخاذ کرده است. این نهاد با انتشار بیانیه‌ای مشترک، هرگونه صدور تایید نشده استیبل کوین های وابسته به یوان و دارایی‌های دنیای واقعی را توسط شرکت‌های داخلی و خارجی ممنوع کرد. به گزارش میهن بلاکچین، این تصمیم که با همکاری وزارت صنعت، کمیسیون تنظیم مقررات اوراق بهادار و چندین نهاد دیگر گرفته شده، نشان‌دهنده تلاشی جدی برای جلوگیری از نفوذ ارزهای دیجیتال خصوصی در سیستم مالی رسمی این کشور است. به نظر می‌رسد دولت چین قصد دارد با حذف رقبای خصوصی، مسیر را برای استفاده همگانی از یوان دیجیتال (e-CNY) هموارتر کند. جزئیات محدودیت‌های جدید برای شرکت‌های داخلی و خارجی طبق بیانیه بانک مرکزی چین، صدور بدون مجوز استیبل کوین های وابسته به پول ملی چین و دارایی‌های دنیای واقعی که به صورت دیجیتالی درآمده‌اند، اکیداً ممنوع است. در این بیانیه آمده است که استیبل کوین های وابسته به ارزهای فیات (پول‌های دولتی) در عمل بخشی از وظایف پول ملی را به صورت پنهانی انجام می‌دهند؛ به همین دلیل هیچ شخص یا شرکتی در داخل یا خارج از چین حق ندارد بدون اجازه رسمی، اقدام به انتشار این نوع دارایی‌ها کند. وینستون ما (Winston Ma)، از مدیران سابق صندوق ثروت ملی چین، توضیح داد که این ممنوعیت هم شامل نسخه داخلی یوان و هم نسخه برون‌مرزی یا آفشور آن می‌شود. به گفته او، این اقدام آخرین مرحله از یک برنامه چندساله است که هدف آن دور نگه داشتن ارزهای دیجیتال نوسانی از سیستم مالی رسمی و ترویج یوان دیجیتال به عنوان ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) است. ساختار یوان دیجیتال ارز دیجیتال بانک مرکزی چین - منبع: Cointelegraph این خبر در حالی منتشر می‌شود که دولت چین به بانک‌ها اجازه داده است به مشتریانی که از یوان دیجیتال استفاده می‌کنند، سود پرداخت کنند. این رویکرد جدید پکن، فشار را بر قوانین مربوط به استیبل کوین ها در ایالات متحده نیز افزایش داده است. تغییر مسیر چین؛ از بررسی احتمالی تا ممنوعیت کامل روند سیاست‌گذاری پکن در قبال دارایی‌های دیجیتال طی ماه‌های اخیر با فراز و نشیب‌های فراوانی همراه بوده است. در مرداد ۱۴۰۴ (اوت ۲۰۲۵)، انتشار گزارش‌هایی درباره احتمال صدور مجوز به شرکت‌های خصوصی برای انتشار استیبل کوین، به عنوان یک چرخش تاریخی در رویکرد این کشور تلقی شد. با این حال، این فضای مثبت چندان دوام نیاورد و در شهریور ۱۴۰۴ (سپتامبر ۲۰۲۵)، دولت با وضع محدودیت‌های تازه، دستور توقف تمامی آزمایش‌های مرتبط را صادر کرد. در نهایت، بانک مرکزی چین در دی ۱۴۰۴ (ژانویه ۲۰۲۶) با هدف افزایش جذابیت یوان دیجیتال، اجازه پرداخت سود به دارندگان این ارز حاکمیتی را صادر نمود. تمام این تحرکات نشان‌دهنده استراتژی جدی پکن برای حذف رقبای خصوصی و حفظ حاکمیت مطلق بر بازار پول و ثبات سیستم مالی است.

اظهارات اخیر اسکات بسنت (Scott Bessent)، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، موجی از نگرانی‌ها را درباره برنامه‌های جدید چین برای عرضه یک توکن دیجیتال با پشتوانه طلا ایجاد کرده است. این اقدام با هدف ضعیف کردن جایگاه پیشرو آمریکا در بخش دارایی‌های دیجیتال و ایجاد یک جایگزین واقعی برای سیستم اقتصادی مبتنی بر دلار انجام می‌شود. به گزارش میهن بلاکچین، دولت ترامپ اکنون با دقت فعالیت‌های دولت چین در زمینه دارایی‌های دیجیتال را زیر نظر گرفته است تا ابعاد این چالش اقتصادی را بهتر درک کند. این رویکرد نشان‌دهنده تغییر جدی در نگاه به رقابت‌های پولی در دنیای دیجیتال و تلاش برای حفظ برتری مالی ایالات متحده است. هشدار وزیر خزانه‌داری آمریکا درباره احتمال عرضه ارز دیجیتال چینی با پشتوانه طلا در جلسه اخیر کمیته بانکی سنا که در تاریخ شنبه ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ (۷ فوریه ۲۰۲۶) برگزار شد، اسکات بسنت اعلام کرد که چین ممکن است در حال طراحی دارایی‌های دیجیتال جدیدی باشد تا قدرت دلار آمریکا را در فضای مالی امروز به چالش بکشد. وی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ایجاد یک سیستم مالی جایگزین توسط چین، اشاره کرد که اگرچه هنوز قطعیت کاملی وجود ندارد، اما شایعات زیادی درباره دارایی‌های دیجیتال چینی به گوش می‌رسد که به جای ارز ملی چین، از پشتوانه طلا استفاده می‌کنند. علاوه بر این، بسنت تأیید کرد که بانک مرکزی هنگ کنگ (HKMA) یک «محیط آزمایشی مقررات‌گذاری بسیار بزرگ» در اختیار دارند و فعالانه در سراسر جهان به دنبال روش‌های جدیدی برای اجرای این مأموریت هستند؛ وی در نهایت تأکید کرد که از وقوع چنین اتفاقی تعجب نخواهد کرد. این حرف‌های بسنت با پیش‌بینی بسیاری از تحلیلگران هم‌خوانی دارد. این تحلیلگران معتقدند خرید مداوم طلا توسط چین و کشورهای عضو بریکس (BRICS)، از جمله روسیه، نشان‌دهنده آمادگی برای انتشار یک ارز با پشتوانه طلا است که هدف آن انجام معاملات تجاری بدون نیاز به آمریکا است. در همین راستا، آمارهای رسمی نشان می‌دهد که بانک مرکزی چین در ماه گذشته، ۴۰ هزار اونس طلا خریداری کرده است. این اقدام باعث شد تا روند خرید مداوم طلا توسط این کشور برای پانزدهمین ماه متوالی ادامه یابد. این حجم از خرید که از آبان ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴) آغاز شده، نشان‌دهنده تقاضای بسیار بالای این کشور برای ذخیره فلزات گران‌بها، حتی در زمان نوسانات بازار است. الکسی جوردانوف (Alexej Jordanov)، از متخصصان شرکت گلد ریپابلیک (Goldrepublic)، اعتقاد دارد چنین ارزی می‌تواند تسویه‌های آنی را ممکن کند، زمان انجام کار را کاهش دهد و اعتماد را در میان کاربران افزایش دهد. چنین سیستمی حتی ممکن است کشورهایی خارج از این گروه را که به دنبال جایگزین برای شبکه‌های تحت کنترل دلار هستند، جذب کند. جیم ریکاردز (Jim Rickards)، اقتصاددان برجسته، اظهار داشت که یک ارز متصل به طلا در سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳)، زمانی که بحث‌ها درباره ارز مشترک بریکس داغ بود، می‌توانست نتایج بسیار خوبی برای این گروه داشته باشد. با این حال، گروه بریکس در حال حاضر به استفاده از ارزهای ملی خود برای تجارت روی آورده است. در تیرماه ۱۴۰۴ (جولای ۲۰۲۵)، دونالد ترامپ تهدید کرد که تعرفه‌های سنگینی را علیه کشورهایی که با سیاست‌های این گروه همراه شوند، وضع خواهد کرد. ترامپ حتی تأکید کرد که اگر کشورهای عضو بریکس بخواهند ارزی مشترک برای رقابت با دلار آمریکا ایجاد کنند، با جریمه‌های مالیاتی ۱۰۰ درصدی روبرو خواهند شد.

گلوریا ژائو (Gloria Zhao)، توسعه‌دهنده بیت‌کوین کور، با کناره‌گیری از سمت خود به عنوان یکی از مسئولین مینتننس (Maintainer) و ابطال کلید امضای PGP خود، به دوران شش‌ساله حضورش در جمع «دروازه‌بانان» اصلی این پروژه پایان داد. روز پنجشنبه، ژائو آخرین درخواست ادغام (Pull Request) خود را به مخزن گیت‌هاب بیت‌کوین ارسال کرد که طی آن، کلید شخصی او از فهرست کلیدهای مورد اعتماد حذف شد. با این اقدام، او رسماً از جمع معدود افرادی که صلاحیت و دسترسی لازم برای به‌روزرسانی نرم‌افزار بیت‌کوین را دارند، خارج شد. او که در سال ۲۰۲۲ به عنوان اولین «نگهدارنده» زن شناخته‌ شده در این پروژه برگزیده شد، تمرکز خود را بر سیاست‌های مم‌پول (Mempool) و بازپخش تراکنش‌ها معطوف کرده بود؛ مجموعه قوانین و منطق شبکه همتا‌به‌همتا (P2P) که تعیین می‌کنند کدام تراکنش‌ها اجازه ورود به «اتاق انتظار» نودها را داشته باشند و با چه سرعتی در کل شبکه منتشر شوند. دستاوردهای فنی و حمایت‌های مالی ژائو در طراحی و اجرای مفاهیمی همچون «ازپخش بسته‌ای (BIP 331) و پروتکل TRUC (تراکنش‌های محدودشده از نظر توپولوژیک تا زمان تایید، BIP 431) نقش کلیدی داشت. او همچنین با ارتقای قابلیت جایگزینی با کارمزد (RBF) و بهبود رفتارهای عمومی شبکه P2P، فرآیند افزایش کارمزد تراکنش‌ها (Fee Bumping) را قابل‌اطمینان‌تر کرد و باعث کاهش پتانسیل سانسور در شبکه شد. گلوریا ژائو، یکی از نگه‌دارندگان (Maintainers) پروژه Bitcoin Core، از نقش خود کناره‌گیری کرد فعالیت‌های ژائو توسط نهاد Brink تأمین مالی می‌شد. او در سال ۲۰۲۱ به عنوان اولین پژوهشگر (Fellow) این سازمان انتخاب شد و بورسیه او توسط «صندوق توسعه بیت‌کوین بنیاد حقوق بشر» و شرکت Spiral (متعلق به جک دورسی) حمایت می‌شد. این موضوع او را در میان گروه کوچکی از مهندسان پروتکل بیت‌کوین قرار داد که به صورت تمام‌وقت و با حمایت‌های عمومی بر روی پروژه‌های متن‌باز کار می‌کنند. او فراتر از مشارکت‌های فنی، به عنوان راهنما (Mentor) برای مشارکت‌کنندگان جدید فعالیت می‌کرد و مدیریت مشترک «باشگاه بررسی Pull Requestهای بیت‌کوین کور» را بر عهده داشت. هدف او از این کار، آموزش به توسعه‌دهندگان تازه‌کار برای درک تغییرات پیچیده و نحوه تعامل با فرهنگ نظارتیِ سخت‌گیرانه و محافظه‌کارانه بیت‌کوین کور بود. شکاف بر سر OP_RETURN و ناتس (Knots) استعفای او پس از بیش از یک سال اختلافات علنی میان توسعه‌دهندگان Bitcoin Core و Bitcoin Knots و بحث‌های داغ پیرامون حذف محدودیت‌های OP_RETURN صورت گرفت. این نبرد بر سر این موضوع بود که آیا نرم‌افزار پیش‌فرض نودهای بیت‌کوین باید استفاده از فضای بلاک برای داده‌های غیرپولی (مانند اردینالز و اینسکریپشن‌ها) را دشوارتر کند یا خیر. در سال ۲۰۲۵، ژائو در پی حملات شخصی شدید در جریان «جنگ OP_RETURN» و پس از یک پخش زنده که در آن یکی از توسعه‌دهندگان اصلی صلاحیت فنی او را زیر سوال برد، حساب کاربری خود را در شبکه اجتماعی X (توییتر سابق) حذف کرد. واکنش‌ها به کناره‌گیری ژائو در حالی که برخی از منتقدان بیت‌کوین کور از خروج او ابراز خشنودی کردند، بسیاری دیگر با لحنی تلخ و غم‌انگیز به این واقعه واکنش نشان دادند. Pledditor، فعال شناخته‌شده بیت‌کوین، در این باره گفت: آن‌ها به او قلدری کردند و زندگی او را تا حد ممکن تلخ کردند تا اینکه از روی ناچاری و خشم استعفا داد. صادقانه بگویم، رفتاری که با او شد فاجعه‌بار بود. او افزود که این اتفاق یک «بدعت وحشتناک» به جا گذاشت و آن را «غم‌انگیز و رقت‌انگیز» خواند. کریس سیدور (Chris Seedor)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت Seedor نیز در واکنشی تند گفت: تبریک می‌گویم، بالاخره موفق شدید. آنقدر به یکی از پرکارترین و بااستعدادترین نگهدارندگان بیت‌کوین کور قلدری کردید تا او تسلیم شد و دست کشید.