آخرین اخبار:

مقالات عمومی24 مرداد 1405
کدام ارزهای دیجیتال از تصویب قانون «CLARITY Act» بیشترین سود را میبرند؟

صرافی متمرکز23 مرداد 1405
صرافیها واقعاً توان بازپرداخت دارد؟ چارچوب ۶ لایه سنجش بازپرداخت صرافیهای کریپتو

ترید22 مرداد 1405
چگونه با میانگین متحرک معامله کنیم؟ آموزش ۴ استراتژی کاربردی

رمزارز در ایران22 مرداد 1405
رمزارز در ایران دست چه کسی است؟ نقشهای که مرز بانک مرکزی، بورس و مالیات را روشن میکند

رمزارز در ایران22 مرداد 1405
پشت ظاهر حرفهای صرافیهای ایرانی چه خبر است؟ ۳۰ معیار برای سنجش واقعیت

مقالات عمومی21 مرداد 1405
چقدر ارز دیجیتال بخریم تا زندگیمان تغییر کند؟
قیمت ارز های دیجیتال
حجم کل بازار
2 تریلیون دلار
معاملات 24h
90 بیلیون دلار
سهم بیت کوین
59.78%
نرخ تتر
196,689.86 تومان
دسته بندی ها
آخرین مطالب

کالبدشکافی سرقت ۶.۳۶ میلیارد دلاری بایننس؛ چگونه ضعف مسیر امضا بدون لو رفتن کلید خصوصی فاجعه آفرید؟
15 آبان 1405 - 20:00
سرقت ۶.۳۶ میلیارد دلاری از بایننس در تاریخ ۲۹ اکتبر نیازی به سرقت کلید خصوصی نداشت. تنها یک مسیر نفوذ به سیستم امضای بایننس کافی بود؛ چرا که این سیستم بررسی نمیکرد آیا درخواستی که دریافت کرده اصلاً مجاز به امضا شدن هست یا خیر. هر شرکتی که تراکنشها را از یک کیف پول آنلاین بدون تطبیق با یک سیاست مشخص امضا کند، دقیقاً با همین ریسک مواجه است. بستن این حفره بیش از آنکه به فناوری جدیدی وابسته باشد، به کنترلهایی از جمله سیاستگذاری تراکنشها، سقفهای محدودیت (Limits)، پایش کیف پولهای خود شرکت و یک روش تمرینشده برای متوقف کردن تمام مسیرهای امضا متکی است که بانکها همین حالا هم ملزم به رعایت آنها هستند.
چه اتفاقی افتاد؟
در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶، حدود ۶.۳۶ میلیارد دلار از کیف پولهای گرم بایننس در ده بلاکچین خارج شد که بیشتر آن در بازه ۲۰ دقیقهای پس از ساعت ۲۰:۰۵ به وقت جهانی (UTC) رخ داد (به گزارش TRM Labs). بایننس اعلام کرده که هیچ مدرکی مبنی بر لو رفتن کلید خصوصی پیدا نکرده است. مهاجم نیازی هم به کلید نداشت؛ سیستم امضای خود بایننس هر آنچه را که برایش ارسال شده بود، امضا کرد.
در اکثر شبکهها، این فرآیند شامل انتقالهای عادی به آدرس مهاجم بود، اما ماجرای اتریوم تفاوت داشت. مهاجم ۵۰ مجوز EIP-7702 را برای کیف پول گرم شماره ۱۴ بایننس (Binance 14) ارسال کرد؛ به ازای هر نانس (Nonce) یک مجوز. یکی از آنها تطبیق پیدا کرد و در ساعت ۲۰:۲۰:۵۹ اعمال شد و قرارداد هوشمند مهاجم را به عنوان کد روی این کیف پول نصب کرد.
۳ دقیقه و ۲۴ ثانیه بعد، تنها یک فراخوانی از تابع تخلیه (Sweep) آن قرارداد، کل کیف پول را خالی کرد. این عملیات ۱۶۷,۴۶۴ واحد ETH، حدود ۱.۶۱۵ میلیارد واحد USDT و نزدیک به ۶۰ توکن دیگر به ارزش تقریبی ۲.۵ میلیارد دلار را جابهجا کرد (به گزارش Blockaid). این قرارداد به تخلیه واریزیهای جدید ادامه داد تا اینکه در ساعت ۰۰:۱۰ روز ۳۰ اکتبر، مجوز تفویض اختیار (Delegation) لغو شد.
کیف پول Binance 14 همچنین اپراتور کیف پول دومی به نام Hot Wallet 34 بود. مهاجم از طریق این دسترسیها ۸۲۳ میلیون واحد یواسدی کوین (USDC) را از آن برداشت کرد که شرکت سرکل (Circle) در ساعت ۲۱:۰۴ آنها را مسدود و فریز کرد.
این گزارش به دادههایی میپردازد که پلتفرم متریکا در آن شب ثبت کرده و استدلال میکند که بهترین زاویه دید برای تحلیل این رخداد، «شکست ریسک عملیاتی در مسیر امضا» است و یک بانک بلافاصله آن را تشخیص میدهد.
منابع: دادههای شبکه اصلی اتریوم؛ TRM Labs؛ Bitquery؛ انجمن حاکمیتی آوه (Aave)؛ بیانیههای منتشرشده از بایننس؛ تاریخچه هشدارهای متریکا.
صادرکنندگان استیبل کوین پیش از خود بایننس بخشی از خسارت را مهار کردند. تتر در ساعت ۲۱:۰۱:۳۵ آدرس مهاجم را با ۹۷۱ میلیون USDT روی شبکه اتریوم در لیست سیاه قرار داد و سرکل در ساعت ۲۱:۰۴:۵۹ با مسدود کردن ۸۲۳ میلیون USDC روی اتریوم همین کار را تکرار کرد. تتر تا ساعت ۲۱:۲۱ مبلغ ۳۷۸.۷ میلیون USDT را روی شبکه ترون منجمد کرد و ریپل و پروژه World Liberty Financial نیز استیبل کوینهای خود را ظرف یک ساعت بعدی مسدود کردند.
از آن زمان، افبیآی (FBI) این سرقت را به گروه TraderTraitor وابسته به کره شمالی نسبت داده است؛ همانطور که TRM Labs و Chainalysis در شب حادثه اعلام کرده بودند. بایننس اعلام کرده که بیش از ۶.۳۴ میلیارد دلار از سرمایه شرکت را (از طریق صندوق SAFU، خزانه شرکت و بخشی از صندوق بیمه معاملات آتی خود) کنار گذاشته و تا اول نوامبر ۹۵ درصد از داراییهای سرقتشده را جایگزین کرده است. ۵ درصد باقیمانده مربوط به توکنهایی خارج از فهرست ده ارز برتر این صرافی است که بازخرید آنها زمان بیشتری میبرد. برداشتها از اول نوامبر به صورت مرحلهای بازگشایی شد که ابتدا با بیت کوین و سپس ۱۵ شبکه آغاز گشت، اما هنوز تاریخی برای سایر شبکهها اعلام نشده است. در ۲ نوامبر، بایننس یک اثبات ذخیره با دانش صفر (ZK Proof of Reserves) را برای اسنپشات ۳۱ اکتبر خود تکمیل کرد که به کاربران اجازه میدهد بررسی کنند داراییهایشان در ده توکن برتر با نسبت حداقل ۱ به ۱ پشتیبانی میشود. اسنپشات بعدی که توکنهای بیشتری را پوشش میدهد برای ۴ نوامبر برنامهریزی شده است.
بایننس هنوز علت ریشهای را منتشر نکرده و اکنون به بیش از یک نقطه نفوذ اشاره دارد. مهاجم همچنان حدود ۴۲۰,۰۰۰ واحد ETH و ۱۸,۲۷۰ واحد BTC در اختیار دارد.
پایشگرهای متریکا چه چیزی را نشان میدهند؟
شاخصهای کلیدی ریسک (KRI) شبکه و دارایی در متریکا، این سرقت را در همان ساعت اول به صورت حجم انتقال غیرعادی، ازدحام شبکه و مسدودسازی توسط صادرکنندگان روی اتریوم ثبت کردند. در مقایسه با سه روز و نیم پیش از حادثه، آمار آن شب در تکتک این شاخصها کاملاً متمایز است. در میان ۱۳ شاخص KRI که اتریوم، استیبل کوینها و بایننس کوین (BNB) را پوشش میدهند، ۱۲ شاخص تا ساعت ۲۲:۰۰ از محدوده عادی خود (که بین صدک اول تا نود و نهم هفته قبل تعریف میشود) خارج شده بودند.
نگاه دقیقتر به چهار مورد از این شاخصها نشان میدهد که «شکل سیگنال» به اندازه «بزرگی آن» اهمیت دارد.
منابع: کاتالوگ KRI متریکا، سریهای زمانی ساعتی، ۲۷ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ (UTC).
در طول تاریخچه سه و نیم روزه، ساعات پس از تخلیه کیف پول، بالاترین عدد را در هر چهار شاخص ثبت کردهاند. پنل مربوط به هولدرهای برتر، کمترین مقدار را در سه ساعت متوالی ملاک قرار میدهد؛ این روش جهشهای تکساعته (مانند عدد ۸۹ میلیون دلاری در عصر ۲۸ اکتبر) را حذف کرده و تنها حرکتهای مستمر را باقی میگذارد.
متریکا از پایش تمام این شاخصهای KRI پشتیبانی میکند. جدول مربوطه، هر پایشگر را کمی بالاتر از بیشترین مقدار ثبتشده در روزهای پیش از سرقت تنظیم کرده و نشان میدهد که در شب حادثه، هر کدام در چه زمانی فعال شدهاند. مقادیر ساعتی، ساعت منتهی به زمان نمایشدادهشده را پوشش میدهند و در پایان آن ساعت ارزیابی میشوند.
در این ساختار، اولین هشدار در ساعت ۲۰:۴۰، یعنی ۱۶ دقیقه پس از تخلیه و ۳۵ دقیقه پیش از اولین تایید عمومی سرقت (در ساعت ۲۱:۱۵) صادر شد. این هشدار ناشی از ازدحام شبکه بود. بلاکهای اتریوم پر شدند و به دنبال آن کارمزدها جهش کردند و در ساعت منتهی به ۲۲:۰۰ به بالای ۱۰۰ جیوی (gwei) رسیدند؛ در حالی که بالاترین کارمزد در سه روز و نیم قبل از آن تنها ۰.۳۸ gwei بود. اینکه یک شرکت با چه فاصله زمانی دادهها را بررسی کند، به اندازه موضوعی که بررسی میکند اهمیت دارد. با بررسیهای ۵ دقیقهای، اشغال فضای بلاک ۲۰ دقیقه زودتر از معیار ساعتی از مرز هشدار عبور کرد. اولین هشدار مختص استیبل کوینها در ساعت ۲۱:۰۰ و به دنبال جابهجایی ۳.۶۶ میلیارد دلار تتر در یک ساعت فعال شد؛ یعنی همچنان ۱۵ دقیقه پیش از انتشار اخبار.
شاخصهای ریسک شبکه و دارایی، ردپای یک سرقت را نشان میدهند، نه منشأ آن را. شاخصهای سطح کیف پول و پایش اخبار منفی این شکاف را پر میکنند. متریکا تنها یک خبر درباره این سرقت را به بایننس و هفت شبکه و دارایی درگیر از جمله اتریوم، USDC، بیت کوین و سولانا متصل کرد. همین نگاشت و ارتباطدهی است که پایش اخبار منفی را کاربردی میکند؛ شرکت نه تنها متوجه میشود که یک صرافی هدف قرار گرفته، بلکه میفهمد کدامیک از داراییهای خودش در معرض ریسک است.
مسدودسازیها نیز باید علاوه بر تعداد، بر اساس ارزش هم سنجیده شوند؛ چرا که هشت آدرس تتر که در یک ساعت وارد لیست سیاه شدند، در مجموع بیش از یک میلیارد دلار دارایی در خود جای داده بودند.
اولین سیگنال آنچین از خودِ فرآیند تصاحب کیف پول، ۳ دقیقه و ۲۴ ثانیه پیش از تخلیه ظاهر شد و یک کد روی کیف پولی قرار گرفت که هرگز نباید کدی روی آن باشد. بخش شاخصها در ادامه به این موضوع میپردازد.
ریسک عملیاتی اصلی: امضاکنندهای که هر چه دریافت کند امضا میکند
شکست اصلی در «مسیر امضا» رخ داد، نه در «نگهداری کلید». تنها یک مسیر نفوذ به زیرساخت امضای بایننس برای صدور مجوز پرداخت روی ده شبکه کافی بود؛ چرا که هیچ مکانیزمی بین درخواست و امضا وجود نداشت تا بپرسد آیا این تراکنشی است که یک کیف پول گرم اصلاً باید امضا کند یا خیر و آیا حجم و مقصد آن با یک برداشت واقعی همخوانی دارد یا نه. در ریشه، این حادثه ناشی از عدم اعمال کنترلهای پایه در این مسیر بود.
اینکه مهاجم چگونه وارد شده، اهمیت کمتری نسبت به جایی دارد که به آن دسترسی پیدا کرده است. یافتههای اولیه بایننس نشان میدهد که لپتاپ یک مهندس DevOps دسترسی به یک کانتینر سرویس را فراهم کرده که قادر به ثبت درخواست برداشت بوده است؛ هرچند بایننس بعداً اعلام کرد نقاط نفوذ دیگری نیز وجود داشته است. در نهایت همیشه یک نقطه پایانی (Endpoint) دچار شکست میشود؛ سوال طراحی این است که یک مسیر نفوذ تا چه حد میتواند پیش برود؟ و در این مورد، پاسخ «تمام دارایی موجود در کیف پولهای گرم» بود.
نقطهضعف اول، امضاکنندهای بدون سیاست در سطح تراکنش و فاقد سقفهای موثر بر حجم، سرعت یا تعداد است. این دو، کنترلهای متفاوتی هستند و هر دو به شرکت تعلق دارند؛ چه خودش آنها را بسازد و چه در یک پلتفرم حضانتی (Custody) پیکربندی کند. سیاست تراکنش تصمیم میگیرد که امضاکننده اصلاً چه نوع درخواستی را امضا کند. یک کیف پول گرم که برداشتهای کاربران را میپردازد، هیچ دلیل تجاری و منطقی برای امضای مجوز EIP-7702 ندارد؛ چه برسد به ۵۰ مجوز برای نانسهای متوالی در یک دسته! یک موتور سیاستگذاری که هر درخواست را رمزگشایی کرده و انواع غیرمنتظره را رد کند، تصاحب کیف پول اتریوم را در نطفه خفه میکرد. در سوی دیگر، سقفها (Limits) مشخص میکنند که امضاکننده چه میزان دارایی را جابهجا کند. در سایر شبکهها که سرقت شامل مجموعهای از انتقالهای عادی بود، تعیین سقف ارزش برای هر دستور، حجم تکتک آنها را محدود میکرد. قفل زمانی (Time lock) روی انتقالهای بالاتر از یک حجم مشخص، پرداختهای کلان را به اندازه کافی نگه میداشت تا کسی آنها را متوقف کند و تعیین سقف برای مجموع دارایی قابل جابهجایی توسط یک امضاکننده در یک بازه زمانی مشخص، کل خسارت را محدود نگه میداشت فرقی هم نمیکرد مهاجم چند دستور ارسال کند. بخش عمده ۶.۳۶ میلیارد دلار ظرف ۲۰ دقیقه خارج شد و هر یک از این دو کنترل میتوانست آن را به یک خسارت محدود با زمان کافی برای واکنش تبدیل کند. با این حال، سقفهای عددی به تنهایی کافی نبودند. تراکنشی که اختیار Binance 14 را به مهاجم داد، ارزش مالی صفر داشت؛ به همین دلیل است که بررسی «نوع تراکنش» به اندازه تعیین سقف ارزش اهمیت دارد.
نقطهضعف دوم، اختیاری است که پس از اتمام دستور همچنان باقی میماند. تفویض اختیار EIP-7702 تا زمانی که کیف پول مجوز جدیدی را امضا نکند پابرجا میماند؛ بنابراین تنها یک مجوز، به جای یک پرداخت یکباره، یک موقعیت دائمی به مهاجم بخشید. از آنجا که Binance 14 اپراتور کیف پول Hot Wallet 34 نیز بود، این تفویض اختیار، کنترل ۸۲۳ میلیون USDC موجود در آن کیف پول را هم به ارث برد. تغییر کلیدها (Key rotation) نمیتوانست این وضعیت را به عقب برگرداند؛ تنها راه چاره، ارسال یک مجوز جدید از خود کیف پول آلودهشده بود. کنترل لازم در اینجا، تهیه فهرستی از «اختیارات» در کنار «موجودیها» است: هر نقش اپراتور، مجوز برداشت توکن (Allowance)، حق مدیریتی و تفویض اختیاری که از طریق آن یک کیف پول شرکت میتواند داراییهای کیف پول دیگر را جابهجا کند، باید در محاسبه میزان ریسک (Exposure) آن کیف پول لحاظ شود.
نقطهضعف سوم، حجم دارایی انباشتهشده پشت آن مسیر واحد و تداوم شارژ شدن آن بود. انتقال ۲۰۰ میلیون USDT به کیف پول Binance 14 در ساعت ۲۱:۴۲:۵۹ (یعنی بیش از یک ساعت پس از اولین تخلیه)، تنها ۷۲ ثانیه بعد توسط مهاجم جارو شد. فرآیندهای خزانهداری همچنان در حال پر کردن کیف پولی بودند که قبلاً از دست رفته بود.
نقطهضعف چهارم، زمان واکنش است. تتر آدرس دریافتکننده اصلی مهاجم را در ساعت ۲۱:۰۱، یعنی ۳۷ دقیقه پس از تخلیه، مسدود کرد. بایننس تفویض اختیار را در ساعت ۰۰:۱۰، یعنی ۳ ساعت و ۴۹ دقیقه پس از نصب، حذف نمود. صادرکنندگان استیبل کوین که هیچ سهمی در این زیان نداشتند، سریعتر از شرکتی که مالک کیف پولها بود خسارت را مهار کردند. متوقف کردن برداشتهای مشتریان نیز جلوی فرآیند امضا را نگرفت: موج دوم انتقالها حوالی ساعت ۲۳:۰۵، یعنی پس از توقف برداشتها، از کیف پولهای بایننس در شبکههای آوالانچ و پالیگان خارج شد.
نقطهضعف پنجم، تغییر پروتکلی بود که هیچکس آن را بازبینی نکرد. استاندارد EIP-7702 همراه با ارتقای پکترا (Pectra) در می ۲۰۲۵ (۱۷ ماه پیش از سرقت) روی شبکه اتریوم فعال شد و نوعی از تراکنش را ایجاد کرد که به یک کیف پول عادی اجازه میدهد اختیارات خود را به یک کد واگذار کند. یک بانک، چنین تغییری در یک کانال پرداخت حیاتی را به عنوان یک رویداد مدیریت تغییر (Change-management) تلقی میکند که نیازمند ارزیابی ریسک و بهروزرسانی کنترلهای پیرامون آن است. در اینجا، سیاستهای امضاکننده آشکارا هرگز با این تغییر بهروز نشده بود.
هیچیک از این موارد به چارچوب کنترلی جدیدی نیاز ندارند. در «خودارزیابی ریسک و کنترل» یک بانک، هر کدام از اینها با هدفی که از قبل وجود دارد مطابقت پیدا میکند. این حادثه برای هر یک از آنها یک مطالعه موردی در حوزه داراییهای دیجیتال فراهم میکند:
دسترسی ممتاز (Privileged access): دستگاه یک مهندس به مسیر امضای محیط عملیاتی (Production) راه یافت.
مجوزدهی تراکنش (Transaction authorization): امضاکننده با همان سهولتی که یک درخواست برداشت را امضا میکرد، یک مجوز تفویض اختیار را هم صادر کرد.
مدیریت تغییر (Change management): ارتقای پروتکل هرگز به سیاستهای امضاکننده راه پیدا نکرد.
لغو دسترسی (Revocation): تفویض اختیار تقریباً چهار ساعت بیشتر از خود سرقت دوام آورد.
ارتباطات بحران (Incident communication): اولین تایید عمومی ۵۱ دقیقه پس از تخلیه اصلی، از حساب شخصی بنیانگذار صرافی منتشر شد.
یک متولی (Custodian) چه مواردی را باید روی کیف پولهای خود پایش کند؟
یک متولی نگهداری دارایی نمیتواند منتظر بماند تا بازار متوجه ماجرا شود. پایشگرهای کلیدی باید روی کیف پولها و رکوردهای داخلی خود شرکت اجرا شوند و بیشتر آنها مبتنی بر رخداد (Event) هستند تا آستانه عددی (Threshold)؛ یعنی تنها یک بار وقوع برای اقدام کافی است. پایشگرهای رخداد متریکا (Event Monitors) برای ردیابی حرکت توکنها به/از آدرسهای مشخص، مانند کیف پولهای گرم خود شرکت، طراحی شدهاند.
منابع: دادههای شبکه اصلی اتریوم؛ TRM Labs؛ Bitquery؛ بیانیههای گزارششده بایننس؛ تاریخچه هشدارهای متریکا؛ پایشگرهای کیف پول اختصاصی مطابق جدول.
با اضافه کردن پایشگرهای کیف پول اختصاصی به جدول زمانی آن شب، اولین هشدار از ساعت ۲۰:۴۰ به ۲۰:۰۵ منتقل میشود؛ یعنی پیش از تفویض اختیار و ۱۹ دقیقه قبل از تخلیه کیف پول.
چهار مورد از این هفت پایشگر، همزمان یا پیش از تخلیه اصلی فعال میشوند، پنجمی ظرف نیم دقیقه پس از آن و اولین مورد یک ربع ساعت پیش از تفویض اختیار به صدا درمیآید. هیچکدام به دادههای بازار وابسته نیستند و تنها پایشگرِ حجم تراکنش برای تعیین آستانه به دادههای تاریخی نیاز دارد. هر یک از اینها باید روی زیرساختی مستقل از سیستمهای ثبت و امضای تراکنش اجرا شوند تا نفوذ به یکی، دیگری را خاموش نکند.
دو مورد آخر، به جای «تشخیص»، محرک «واکنش» هستند. مسدودسازی توسط صادرکننده توکن روی آدرسی که شرکت همین تازگی به آن پرداخت داشته، یک تاییدیه بیرونی مبنی بر سرقت وجوه است که ۳۷ دقیقه پس از تخلیه و بسیار پیش از توقف برداشتها توسط بایننس رخ داد. هشدار مربوط به ورودیها (Inflows) نیز جلوی شرکت را میگیرد تا کیف پولی را که قبلاً از دست داده، دوباره شارژ نکند.
پایش اخبار منفی خارج از این فهرست قرار میگیرد. در ۲۹ اکتبر، رسانهها سه ساعت و نیم پس از تخلیه نام بایننس را مطرح کردند؛ بنابراین برای خود متولی، این ابزار نقش تاییدکننده دارد نه تشخیصدهنده. ارزش اصلی آن برای شرکتهایی است که در معرض ریسک یک متولی قرار دارند: این سیستم یک خبر را به تمام شبکهها و داراییهای تحت تاثیر متصل میکند و به آنها میگوید کدام داراییهای خود را بررسی کنند.
اگر بایننس یک بانک بود
در یک بانک، این حادثه به عنوان یک «رویداد زیان واحد» تحت دستهبندی کمیته بال (Basel) با عنوان «تقلب خارجی» و زیرشاخه «امنیت سیستمها» ثبت میشد. تعلیق برداشتها، اطلاعرسانی به مشتریان و هرگونه اقدامات مربوط به تحریمها در ادامه، پیامدهای همان رویداد واحد محسوب میشوند نه رخدادهایی جداگانه؛ هرچند هر کدام مجموعه متفاوتی از کنترلها را به چالش میکشند.
یک شکست آشنا روی ریلهای سریعتر
بانکها پیش از این هم چنین الگویی را دیدهاند. در فوریه ۲۰۱۶، مهاجمان در داخل بانک مرکزی بنگلادش از دسترسی سوئیفت (SWIFT) خود این بانک برای ارسال دستورات پرداخت به ارزش ۹۵۱ میلیون دلار به بانک فدرال رزرو نیویورک استفاده کردند که در نهایت ۸۱ میلیون دلار آن از دست رفت. ایالات متحده بعدتر یک برنامهنویس کره شمالی را متهم کرد؛ و افبیآی اکنون سرقت بایننس را نیز به همین کشور نسبت داده است. در آن ماجرا هم هیچ رمز عبوری شکسته نشد: یک کانال قانونی دستوراتی را ارسال کرد که هیچکس آنها را بررسی نکرده بود.
بیشتر دستورات بانک بنگلادش با خوششانسی متوقف شدند. فدرال رزرو نیویورک پس از پرداخت پنج دستور، بقیه را به صورت دستی بررسی کرد؛ بررسیای که بخشی از آن به خاطر وجود کلمه «Jupiter» در یک آدرس بود که با نامی در لیست تحریمهای آمریکا مطابقت داشت. اما ریلهای پرداخت آنی، حتی همین حاشیه امنیت را هم از بین بردهاند.
در جولای ۲۰۲۵، مهاجمان با استفاده از اطلاعات کاربری در شرکت C&M Software که موسسات کوچکتر را به سیستم پرداخت Pix برزیل متصل میکند، وجوهی را از حسابهای ذخیره بانک مرکزی متعلق به شش موسسه خارج کردند. در آگوست ۲۰۲۵ نیز، اطلاعات کاربری لو رفته متعلق به یک پیمانکار فناوری اطلاعات شرکت Sinqia مورد استفاده قرار گرفت تا در یک روز حدود ۷۱۰ میلیون رئال برزیل تراکنش غیرمجاز از بانک HSBC و شرکت Artta از طریق محیط Pix انجام شود.
وقتی تسویه تراکنش چند ثانیه طول میکشد، کنترلها باید «پیش از امضای تراکنش» عمل کنند، نه پس از تسویه آن. از دیدگاه ما، این یعنی سه چیز:
۱) سیاست امضایی که هیچ سیستم مهندسی یا لاگین پیمانکاری نتواند آن را تغییر دهد
۲) سقفهای ارزش به ازای هر کیف پول و هر ساعت که توسط سیستمی مستقل از سیستم ارسالکننده اعمال شوند
۳) پایشی که به موازات هر دوی اینها اجرا شود. پس از حادثه بنگلادش، «برنامه امنیت مشتریان سوئیفت» این قبیل کنترلها را برای تمامی اعضا اجباری کرد. زیرساخت امضا در دنیای داراییهای دیجیتال هنوز فاقد چنین استاندارد پایهای است.
زیانی که بیش از خود حادثه دوام میآورد
پیامدهای سرمایهای چنین رخدادی ماندگار خواهد بود. تحت رویکرد استاندارد کمیته بال برای ریسک عملیاتی، مولفه زیان معادل ۱۵ برابر میانگین زیان خالص سالانه یک بانک در طول ده سال است. این تکحادثه به صورت ناخالص حدود ۹.۵ میلیارد دلار به این شاخص اضافه میکرد؛ یا اگر فرض کنیم حدود ۲.۲۴ میلیارد دلار استیبل کوین منجمدشده در نهایت بازگردانده و به عنوان بازیابی (Recovery) محاسبه شود، این رقم حدود ۶.۲ میلیارد دلار خواهد بود. البته «منجمد شدن» به معنای «بازیابی شدن» نیست: تا زمانی که صادرکنندگان با حکم دادگاه توکنها را نسوزانند و مجدداً صادر نکنند، همان رقم ناخالص پابرجاست. چندین حوزه قضایی از جمله اتحادیه اروپا و بریتانیا، ضریب زیان داخلی را روی عدد یک تنظیم میکنند که اثر سرمایهای را حذف میکند، اما دادههای زیان، نظارت نهادهای رگولاتوری یا سابقه ده ساله را از بین نمیبرد.
اینکه چه مقدار از زیان قابل بازیابی است، به نوع دارایی سرقتشده بستگی دارد. داراییهای بومی مانند ETH و BTC صادرکننده ندارند، بنابراین سرقت تاییدشده آنها قطعی و نهایی است؛ استیبل کوینها را میتوان مسدود و پس از طی مراحل قانونی دوباره صادر کرد و اوراق بهادار توکنیزهشده نیز معمولاً توسط نهاد ثبتکننده قابل صدور مجدد هستند. بنابراین، سقف کیف پولهای گرم و برآوردهای زیان باید به تفکیک هر «طبقه دارایی» تعیین شوند، نه به عنوان یک نسبت کلی و واحد بین کیف پول گرم و سرد.
در صورت تفکیک بر اساس مسیر بازیابی، وضعیت زیان تا تاریخ ۲ نوامبر شکل مشخصی به خود میگیرد. هنوز هیچ مبلغی بازگردانده نشده و ارزشها بر اساس قیمتهای فعلی محاسبه شدهاند، بنابراین مجموع ردیفها با مبلغ سرقتشده در لحظه حادثه برابر نیست.
قدرت صادرکننده یک شمشیر دولبه است. تتر برای متوقف کردن تخلیهها، خود کیف پول Binance 14 را هم در لیست سیاه قرار داد؛ بنابراین قابلیتی که در یک حادثه از شرکت محافظت میکند، در حادثهای دیگر به ریسک عدم دسترسی (Availability risk) برای موجودی استیبل کوینهای خود شرکت تبدیل میشود.
سرعت عمل این کنترل نیز توسط سیاستی تعیین میشود که در مالکیت شرکت نیست و ممکن است تغییر کند. زمانی که پلتفرم دریفت (Drift) در ماه آوریل هک شد، سرکل تنها با حکم دادگاه یا دستور رسمی نهادهای قضایی اقدام به مسدودسازی USDC میکرد و در نتیجه حدود ۲۳۰ میلیون دلار USDC سرقتشده بدون مسدود شدن بین شبکهها جابهجا شد. در ۲۸ می، سرکل استثنایی را برای درخواستهای فوری نهادهای مجری قانون اضافه کرد و در ۲۹ اکتبر توانست ۸۲۳ میلیون USDC را با هماهنگی ضابطان قضایی مسدود کند. شش ماه زودتر، احتمالاً در سرقت مشابهی، آن حجم از USDC آزادانه جابهجا میشد.
جایگزین کردن داراییهای مشتریان توسط بایننس نیز «بازیابی» محسوب نمیشود؛ بلکه «پرداخت کردن زیان» است. بایننس میگوید از خزانه شرکت، بخشی از صندوق SAFU و بخشی از صندوق بیمه معاملات آتی خود استفاده کرده، بدون اینکه مشخص کند چه سهمی از هر کدام برداشت شده است. یک بانک بابت جذب زیان عملیاتی از محلی که برای ریسک نکول مشتقات کنار گذاشته شده، با سوالات نظارتی مستقیم مواجه میشد. علاوه بر این، زیان یک مرز مشخص دارد: حدود ۶۲۸ میلیون دلار لیکویید شدن موقعیتها در کل بازار در آن شب، زیان بازار سایر شرکتها بود، نه بخشی از این زیان عملیاتی.
سناریویی که هیئتمدیره باید پیشبینی میکرد
تحلیل سناریو جایی است که از یک بانک انتظار میرود چنین رخدادی را از قبل ببیند. سناریویی که در آن مسیر امضا آلوده میشود و بزرگی آن بر اساس ارزشی که یک مسیر پیش از برخورد به سقف محدودیت میتواند جابهجا کند سنجیده میشود، رقمی چند میلیارد دلاری را پیش روی هیئتمدیره قرار میداد. چنین رقمی، سقف کیف پولهای گرم را مدتها پیش از آنکه مهاجمی از راه برسد، به چالش میکشید.
یک ناظر همچنین به تابآوری عملیاتی (Operational resilience) نگاه میکند. برداشتهای مشتریان یک سرویس تجاری حیاتی است و از یک بانک انتظار میرود که آستانه تحمل اثر (Impact tolerance) را برای آن تعیین کرده و سناریوی آلوده شدن سیستم امضا را آزمایش کرده باشد. سوالات مستقیماً از همینجا شکل میگیرند: با چه سرعتی میتوان تمام مسیرهای امضا را متوقف کرد؟ چه کسی تصمیم میگیرد؟ و آیا این فرآیند تمرین شده است؟
الزامات گزارشدهی و حضانت
ساعتهای نظارتی همزمان شروع به تیکتاک میکنند. یک بانک آمریکایی موظف است حداکثر تا ۳۶ ساعت پس از احراز وقوع یک حادثه مهم، رگولاتور فدرال اصلی خود را مطلع کند (Federal Register). یک نهاد مالی در اتحادیه اروپا تحت قانون DORA باید گزارش اولیه را ظرف ۴ ساعت پس از طبقهبندی حادثه به عنوان بزرگ و حداکثر ۲۴ ساعت پس از مطلع شدن از آن ثبت کند، گزارش میانی را ظرف ۷۲ ساعت پس از اعلان اولیه ارائه دهد و گزارش نهایی را حداکثر یک ماه پس از آخرین گزارش میانی ارسال نماید.
در بخش حضانت، قانون MiCA مسئولیت حقوقی اضافه میکند. یک متولی در قبال داراییهای کریپتویی از دست رفته ناشی از حادثهای که به او قابل انتساب باشد، تا سقف ارزش بازار آنها در زمان فقدان، در برابر مشتریانش مسئول است. بنابراین، هر دلاری که در یک کیف پول گرم قرار دارد، دلاری است که شرکت ممکن است پس از نفوذ به سیستم امضا، به مشتریانش بدهکار شود و این زیان مستقیماً از منابع مالی خود شرکت کسر میگردد؛ کما اینکه بایننس بیش از ۶.۳۴ میلیارد دلار از پول شرکت را برای پوشش این حادثه کنار گذاشت. اندازه لایه کیف پولهای گرم باید در اشتهای ریسک (Risk appetite) شرکت تعریف شود و در برابر سرمایه و بیمه موجود برای جذب آن زیان سنجیده شود، نه اینکه صرفاً به تیمهای عملیات و امنیت واگذار گردد.
شاخصهایی که باید پایش شوند
شاخصهای بااهمیت از دو منبع میآیند: دادههای آنچین که هر شرکتی میتواند رصد کند، و دادههای داخلی که تنها خود شرکت در اختیار دارد. در این چارچوب، هر مرحله از حمله به شاخصهایی متصل میشود که مکمل پایشگرهای کیف پول که بالاتر ذکر شد هستند و مشخص میکند چه کسی قادر به دیدن آنهاست.
«تعداد نقض سیاستهای امضاکننده» در اینجا شاخص پیشرو (Leading indicator) محسوب میشود؛ سیگنالهای سطح کیف پول نیز در بخش قبلی پوشش داده شدند. شاخصهای KRI شبکه و دارایی، مقیاس و گستردگی حادثه را در همان ساعت اول تایید میکنند و دقیقاً همان چیزهایی هستند که یک طرف مقابل (Counterparty)، مشتری سرویس حضانتی یا ناظرِ فاقد دسترسی به سیستمهای داخلی بایننس میتواند ببیند. آستانههای هشدار نیز باید توسط هر شرکت و با آزمایش روی حوادث گذشته تنظیم شوند.
تیمهای ریسک اکنون چه باید بکنند؟
با «مسیر امضا» به عنوان دارایی اصلی که باید محافظت شود رفتار کنید. هر شرکتی که ارزش مالی را از طریق یک امضاکننده آنلاین جابهجا میکند، چه صرافی باشد، چه متولی، صادرکننده استیبل کوین یا بانکی که میز دارایی دیجیتال دارد، باید بتواند در فصل جاری به این پنج سوال پاسخ دهد:
امضاکننده سیستم چه نوع تراکنشهایی را رد خواهد کرد؟
یک مسیر امضا پیش از آنکه سقف محدودیت متوقفش کند، چه میزان ارزش را میتواند جابهجا کند؟
با چه سرعتی میتوان تمام مسیرها را متوقف کرد؟
اگر کدی روی یکی از آدرسهای خود شرکت ظاهر شود، چه کسی متوجه خواهد شد؟
آیا تکتک داراییهای تحت نگهداری (و نه فقط بزرگترین آنها) پایشگر خروج وجه (Outflow monitor) مختص به خود را دارند؟
برای شرکتهایی که به جای مدیریت یک صرافی یا سرویس حضانتی، در معرض ریسک آنها قرار دارند، همین سوالات باید در فرآیند ارزیابی دقیق (Due diligence) گنجانده شوند و شاخصهای آنچینِ ذکرشده، بخشی است که خودشان میتوانند مستقیماً رصد کنند. سرقت ۲۹ اکتبر دقایقی پیش از وقوع، روی بلاکچین قابل مشاهده بود؛ شکاف اصلی در چیزی بود که دیگران به آن نگاه میکردند.
در گزارش بعدی، به سراغ شرکتهایی میرویم که در سمت دیگر این سرقت قرار داشتند: طرفهای تجاری دارای موجودی در یک پلتفرم، دارندگان استیبل کوین، و بانکهایی که محصولات وامدهی را روی پروتکلهایی نظیر آوه (Aave) بنا میکنند. تمام آنها در آن شب به کنترلهایی تکیه کرده بودند که مالکشان نبودند.
منابع
سرقت بایننس: گزارش TRM Labs با عنوان «کره شمالی ۶.۳۶ میلیارد دلار از بایننس سرقت کرد»، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶. تحلیل هک ۵.۵ میلیارد دلاری بایننس توسط Blockaid. گزارش Tech Insider با عنوان «بایننس ۹۰ درصد از خسارت هک ۶.۳ میلیارد دلاری را پوشش میدهد»، ۱ نوامبر ۲۰۲۶. رکوردهای تراکنش اتریوم: تخلیه اصلی از Binance 14 و دو انتقال USDC از Hot Wallet 34 شامل ۷۸۰ میلیون در ساعت ۲۰:۴۱ و ۴۳ میلیون در ساعت ۲۰:۵۹.
وضعیت بازیابی: گزارش Elliptic با عنوان «بزرگترین سرقت تاریخ: کره شمالی پشت پرده هک ۶.۴ میلیارد دلاری بایننس»، آخرین بهروزرسانی ۱ نوامبر ۲۰۲۶. بیانیه بایننس، «بهروزرسانی حادثه امنیتی شماره ۲»، ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶. بیانیه بایننس، «حادثه امنیتی | بهروزرسانی بازیابی شماره ۳: ۹۰ درصد داراییهای مسروقه جایگزین شد؛ ارائه اسنپشات اثبات ذخیره»، ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶. بیانیه بایننس، «حادثه امنیتی | بهروزرسانی بازیابی شماره ۵: اسنپشات اثبات ذخیره ۳۱ اکتبر اکنون با تولید اثبات ZK کاملاً توسط کاربران قابل راستیآزمایی است»، ۲ نوامبر ۲۰۲۶. گزارش Bitcoin.com News با عنوان «بایننس ۱۵.۷ میلیارد دلار از دست داد؛ اثبات ذخیره سهشنبه ارائه میشود»، ۲ نوامبر ۲۰۲۶. موقعیت آوه خواندهشده از قرارداد استخر Aave V3 در ۲ نوامبر ۲۰۲۶.
سیاست مسدودسازی استیبل کوین: گزارش CoinDesk با عنوان «مدیرعامل سرکل میگوید بدون حکم دادگاه USDC را مسدود نخواهد کرد»، ۱۳ آوریل ۲۰۲۶. گزارش American Banker با عنوان «سرقت ۶ میلیارد دلاری بایننس معمای مسدودسازی استیبل کوینها را برانگیخت»، اکتبر ۲۰۲۶.
حوادث پیشین: وزارت دادگستری ایالات متحده، «اعلام جرم علیه برنامهنویس تحت حمایت رژیم کره شمالی»، ۶ سپتامبر ۲۰۱۸. گزارش رویترز، «چگونه فدرال رزرو نیویورک در ماجرای سرقت بانک بنگلادش لغزش کرد»، ۲۱ جولای ۲۰۱۶. گزارش رویترز، «حمله سایبری به ارائهدهنده فناوری در برزیل حسابهای ذخیره برخی موسسات مالی را هدف قرار داد»، ۳ جولای ۲۰۲۵. فرم 8-K شرکت Evertec درباره حادثه Sinqia، سپتامبر ۲۰۲۵.
مقررات: نهادهای OCC، فدرال رزرو و FDIC، «الزامات اطلاعرسانی حوادث امنیت کامپیوتری برای سازمانهای بانکی»، Federal Register، ۲۳ نوامبر ۲۰۲۱. کمیسیون اروپا، مقررات تفویضی (EU) 2025/301 در مورد محتوا و محدودیتهای زمانی برای گزارش حوادث بزرگ مرتبط با فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، ماده ۵. نهاد ESMA، ماده ۷۵ قانون MiCA: حضانت و مدیریت داراییهای کریپتویی از طرف مشتریان، پاراگراف ۸.
دادهها: دادههای KRI و پایش اخبار منفی متریکا، ۲۷ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶. زمانهای تراکنش، مبالغ انتقال و سطوح کارمزد تطبیق دادهشده با دادههای شبکه اصلی اتریوم.

آیا شبکههای غیرمتمرکز تلفن همراه میتوانند نیروی محرکه انقلاب هوش مصنوعی باشند؟
15 آبان 1405 - 16:00
شبکههای هوش مصنوعی غیرمتمرکز قصد دارند تلفنهای هوشمند روزمره را به جایگزینی برای زیرساختهای محاسباتی متمرکز تبدیل کنند؛ اما منتقدان در این باره تردید دارند.
مراکز داده عظیمی که زیربنای انقلاب هوش مصنوعی را تشکیل میدهند، این روزها به اندازه اسباببازیهای کودکان که از آزبست ساخته شده باشند، نامحبوب شدهاند.
فعالان محیطزیست در سراسر جهان به مقادیر عظیم انرژی و آبی که این زیرساختها نیاز دارند اشاره میکنند، در حالی که بازارها نگران درآمد لازم برای بازگشت هزینه ۳۸ میلیارد دلاری ساخت تنها یک مرکز داده هوش مصنوعی یک گیگاواتی هستند.
اما آیا راه دیگری برای تأمین نیروی انقلاب هوش مصنوعی وجود دارد که همین الان در جیب شما جا خوش کرده باشد؟
تا اکتبر ۲۰۲۶، برآورد میشود که ۷.۶۸ میلیارد اتصال تلفن همراه در سراسر جهان وجود داشته باشد و میلیاردها گوشی هوشمند در حال حاضر بدون استفاده در جیبها، روی میزها و داخل کشوها رها شدهاند.
هر یک از این دستگاهها دارای پردازنده، حافظه و اتصال به اینترنت هستند و منبع عظیمی از قدرت پردازشی را تشکیل میدهند که تنها منتظر به کار گرفته شدن است.
بنابراین، آیا شبکهای از گوشیهای هوشمند معمولی واقعاً میتواند هوش مصنوعی را در مقیاس وسیع تغذیه کند؟
به کار گرفتن گوشیهای هوشمند
شبکههای هوش مصنوعی غیرمتمرکزی در حال ظهور هستند که هدفشان تبدیل گوشیهای هوشمند روزمره به یک لایه زیرساختی توزیعشده و کاهش وابستگی به مراکز داده پرهزینه و متمرکز است.
شرکت آکوراست (Acurast) میگوید بیش از ۳۳۵,۰۰۰ گوشی هوشمند را وارد شبکه خود کرده است. الساندرو دی کارلی، همبنیانگذار این شرکت، میگوید حدود ۴۰,۰۰۰ دستگاه از آنها در یک روز معمولی کاملاً فعال هستند و ظرفیت محاسباتی لازم برای وظایفی از جمله وباسکریپینگ و امنیت سایبری گرفته تا استنتاج هوش مصنوعی (AI inference) و میزبانی ایجنتها را فراهم میکنند.
موقعیت مراکز داده در سراسر ایالات متحده. منبع: مؤسسه منابع جهانی (World Resources Institute)
او میگوید گوشیهای هوشمند برای بارهای کاری خاصی فوقالعاده کارآمد هستند. ویژگیهای امنیتی سختافزاری توکار آنها در زمینههایی مانند محاسبات محرمانه (Confidential Computing) یا ایجاد یک «محیط ایزوله» که بتواند فایلهای اجرایی را نصب و اجرا کند، عالی عمل میکنند. آنها همچنین برای بارهای کاری متکی بر پردازنده (CPU) یا کارهایی که نیازمند توزیع گسترده و «دسترسی فیلترنشده» به اینترنت هستند، بسیار مناسب هستند.
دی کارلی به Magazine میگوید:
سرورها در پردازش چندرشتهای (Multi-threading) بهتر عمل میکنند، اما گوشیهای هوشمند بهرهوری محاسباتی بینظیری ارائه میدهند.
در حالی که گوشیهای هوشمند معمولی حافظه محدودی دارند و سرورهای بزرگ هنگام مدیریت چندین کار به صورت موازی برتری خود را حفظ میکنند، او معتقد است که بسیاری از بارهای کاری همچنان میتوانند در همان حافظه موجود گوشیها جا شوند.
او ادعا میکند که در مجموع، گوشیهای فعال در این شبکه در مقایسه با بنچمارک سرور ASUS RS720A-E11 (یک سرور با تراکم بالا که برای هوش مصنوعی و محاسبات با کارایی بالا یا HPC ساخته شده است)، «ظرفیت محاسباتی معادل حدود ۲,۳۴۰ سرور پیشرفته دیتاسنتر را ارائه میدهند».
وضعیت اتصال موبایل در سال ۲۰۲۶. منبع: Datareportal
پروژه دیگری به نام فِیز (Phase)، در ماه اکتبر سرویس Phase Proxy را راهاندازی کرد که به صاحبان گوشیهای هوشمند اجازه میدهد اتصال اینترنت و اعتبارسنجی بلاکچین را برای ایجنتهای هوش مصنوعی فراهم کنند. کیریل ایوز، بنیانگذار این پروژه، توضیح میدهد:
وبسایتها معمولاً ترافیک خودکاری را که از مراکز داده سرچشمه میگیرد مسدود یا محدود میکنند.
بنابراین، این سیستم به جای آن از اتصالات موبایل و اینترنت خانگی کاربران به عنوان پروکسی استفاده میکند. پروژه Phase قصد دارد به ازای هر ۱,۰۰۰ درخواست و ۱ گیگابایت ترافیک، هزینه ۰.۵ تتر (USDT) دریافت کند.
گام بعدی، سرویس Phase Router است که بر اساس «پیچیدگی کار، قابلیتهای مدل، عملکرد و هزینه»، درخواستهای سادهتر را به مدلهای در حال اجرا روی گوشیهای شبکه هدایت میکند یا آنها را به ارائهدهندگان خارجی بزرگ مانند OpenAI و Anthropic میفرستد.
او میگوید این شبکه در نهایت میتواند فراتر از گوشیهای هوشمند گسترش یابد و رایانههای رومیزی، سرورها و پردازندههای گرافیکی (GPU) را نیز در بر بگیرد.
اما مارکوس لوین، همبنیانگذار شرکت ارائهدهنده زیرساخت غیرمتمرکز XYO، معتقد است شبکههای غیرمتمرکز به جای اجرای مدلهای هوش مصنوعی، ممکن است برای جمعآوری و تأیید دادههای دنیای واقعی مناسبتر باشند.
او میگوید گوشیها و حسگرها میتوانند اطلاعات محلی و مکانی را فراهم کنند که مجموعهدادههای متمرکز از آنها بیبهرهاند، اما این امر تنها در صورتی مفید است که دادهها دقیق و در برابر دستکاری مقاوم باشند.
او میافزاید:
یک شبکه هوش مصنوعی غیرمتمرکزِ کارآمد باید بر اساس این قضاوت شود که آیا مشکلی را حل میکند که مشتریان حاضر به پرداخت هزینه برای رفع آن باشند یا خیر، نه بر اساس قیمت توکن یا تعداد نودهای آن.
هماهنگی، بخش دشوار ماجراست
یکی از بزرگترین چالشها در شبکههای تلفن همراه، هماهنگ کردن دستگاهها برای ارائه سختافزار، توان مصرفی و اتصال قابل پیشبینی است؛ دقیقا به همان شکلی که مراکز داده عمل میکنند.
یک پژوهش در سال ۲۰۲۵ گروههای کوچکی از گوشیهای هوشمند را در حال انجام وظایف تشخیص تصویر آزمایش کرد و نشان داد که خوشههایی از گوشیها میتوانند در شرایط خاصی عملکردی رقابتی ارائه دهند، اما این نتایج حاصل یک محیط آزمایشی کنترلشده بود.
یک پروژه تحت حمایت گوگل در دانشگاه کالیفرنیا، سن دیگو نشان داد که مجموعهای متشکل از ۲۰ گوشی هوشمند از رده خارج میتواند اوج بار کاری محاسباتی یک کلاس با بیش از ۷۵ دانشجو را مدیریت کند و زمان نمرهدهی و ارزیابی آن سریعتر از سیستم ابری استاندارد دانشگاه باشد. با این حال، آن دستگاهها نیز در یک محیط کنترلشده سازماندهی شده بودند، نه اینکه در سراسر جهان پراکنده باشند.
در دنیای واقعی، یک شبکه توزیعشده باید با گوشیهایی دستوپنجه نرم کند که قطع میشوند، داغ میکنند، باتریشان تمام میشود، شبکهشان تغییر میکند و قدرت پردازش و حافظه متفاوتی دارند.
برای مثال، در یک شبکه بلاکچین مانند اتریوم، ظرفیت شبکه در حال حاضر به دلیل زمان لازم برای برقراری ارتباط در سراسر شبکه و تواناییهای پردازشی ضعیفترین دستگاهها محدود میشود.
۲۰ گوشی هوشمند از رده خارج توانستند بار کاری کلاسی با بیش از ۷۵ دانشجو را مدیریت کنند. منبع: Google Research
به همین ترتیب، وقتی وظایف بین چندین گوشی تقسیم میشوند، اتصالات کند یا دستگاههای قطعشده میتوانند کار را مختل کنند. توزیع وظایف مجزا و مستقل بین گوشیهای در دسترس، معمولاً سرراستتر و سادهتر است.
آیا این مدل از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه است؟
حتی اگر بتوان بر چالشهای فنی غلبه کرد، این شبکهها همچنان باید هم برای مشتریان و هم برای صاحبان دستگاهها توجیه مالی داشته باشند.
استفاده از سختافزارهای موجود گوشیهای هوشمند، هزینههای سرمایهای سنگین ساخت یک دیتاسنتر را به همراه ندارد، اما هزینههای آن شامل عواملی مانند اتصال، هماهنگی و مشوقهای مالی برای افراد حاضر در شبکه است.
در مورد جبران خدمات و پاداشها، دی کارلی میگوید «رقم ثابتی وجود ندارد»، زیرا پاداش مشارکتکنندگان در شبکه Acurast بر اساس «مدت زمان روشن و متصل بودن دستگاه (Uptime)، مشخصات سختافزاری (عملکرد در بنچمارک)، کل توکنهای استیکشده ACU و تقاضای محاسباتی فعال» از سوی توسعهدهندگان متغیر است. او میگوید اپراتورها به جای دریافت پرداخت مستقیم از مشتریان، برای دریافت سهمی از یک استخر پاداش که از طریق تورم توکن تأمین میشود، رقابت میکنند.
پاداشهای شبکه Phase نیز به زمان اتصال، میزان مشارکت و تقاضای مشتریان بستگی دارد.
ایوز میگوید:
Phase بخشی از درآمد حاصل از خدمات خود را برای خرید توکن PHASE در بازار آزاد اختصاص میدهد و آن را بر اساس میزان مشارکت اپراتورهای نود در شبکه، بین آنها توزیع میکند.
اجرای صحیح یک مدل هوش مصنوعی روی یک گوشی دیگر چالش اصلی نیست؛ بلکه چالش واقعی، ایجاد توازن اقتصادی و در عین حال هماهنگ کردن دهها هزار گوشی برای رفتار کردن مانند یک سرویس ابری قابل اعتماد است.

مارکوس تیلن: والاستریت رالیهای سرکش بیتکوین را نابود کرد
15 آبان 1405 - 12:00
به گفته مارکوس تیلن (Markus Thielen)، بنیانگذار شرکت تحقیقاتی 10x Research، با ورود معاملهگران والاستریت و نهنگهای سودگیر که شکل بازار را تغییر دادهاند، دوران جهشهای قیمتی دورقمی و متوالی بیتکوین به سر آمده است.
تیلن در جدیدترین قسمت از برنامه Trade Secrets میگوید که فروش قراردادهای اختیار خرید (Call Options) توسط معاملهگران نهادی پس از هر رالی، باعث شده است انفجارهای شدید قیمتی بیتکوین که در سالهای گذشته شاهد بودیم، کمتر رخ دهد.
تیلن همچنین نویسنده کتاب Crypto Titans (غولهای کریپتو) است که به تاریخچه این صنعت میپردازد. نوشتن این کتاب باعث شد او متوجه شود که چگونه هر چرخه، افراد متفاوتی را برای تبلیغ و معرفی کریپتو به سرمایهگذاران به میدان آورده است.
او میگوید:
در واقع، هر چرخه مبلغان متفاوتی داشت و مبلغان متفاوت، سرمایهگذاران متفاوتی را وارد بازار میکنند.
این بار، مبلغان از والاستریت میآیند و سرمایهگذاران بر اساس دادههای اقتصادی و تصمیمات فدرال رزرو معامله میکنند. تیلن میگوید انتظار دارد بیتکوین با انتشار اخبار به سرعت رشد کند و سپس تا زمان رویداد کلان اقتصادی بعدی، در نمودار به صورت عرضی و خنثی (Crab walking) حرکت کند.
چه کسی واقعاً در حال خرید بیتکوین است؟
تیلن برآورد میکند که بازارسازها (Market Makers) تا نیمی از ۶۰ میلیارد دلار ورودی خالص به ETFهای اسپات بیتکوین را که او تحلیل کرده است، به خود اختصاص دادهاند. این شرکتها سهام ETF را به عنوان راهی برای پوشش ریسک (Hedge) معاملات آپشن خود نگه میدارند؛ بنابراین، این پوزیشنها لزوماً به معنای شرطبندی روی افزایش قیمت بیتکوین نیستند.
او میگوید:
بنابراین در نهایت، اینها خریدهای خالص و مستقیم نبودند.
برآورد او بر اساس بررسی گزارشهای فرم 13F انجام شده است که داراییهای اوراق بهادار مدیران سرمایهگذاری را افشا میکند.
مجموع ورودیهای خالص تجمعی به ETFهای اسپات بیتکوین در آمریکا. منبع: Coinglass
تیلن میگوید موج اول سرمایههای وارد شده به ETFها شامل سرمایهگذاران خردی نیز بود که از طریق نهادها و ابزارهای شرکتی خرید میکردند. برخی از آنها مبالغی به مراتب بالاتر (پرمیومهای قابلتوجه) نسبت به ارزش داراییهای پایه کریپتویی پرداخت کردند.
تیلن میافزاید:
من هنوز فکر میکنم که سرمایهگذاران نهادی ممکن است وارد شوند. هنوز معتقدم که برخی از صندوقهای ثروت ملی (Sovereign Wealth Funds) میتوانند به بازار بیایند.
بیتکوین میتواند تا پایان سال به ۹۰,۰۰۰ دلار برسد
تیلن همچنان معتقد است که بیتکوین تا پایان سال به ۹۰,۰۰۰ دلار خواهد رسید. او میگوید ممکن است ابتدا شاهد افت قیمت به محدوده میانی تا بالای ۷۰,۰۰۰ دلار باشیم.
بیتکوین پیش از این نیز در همین محدوده معامله شده و روز جمعه پس از هک ۶.۳ میلیارد دلاری بایننس، به حدود ۷۶,۱۰۰ دلار سقوط کرد. بر اساس دادههای Coinglass، بیتکوین ماه اکتبر را با ۷.۳ درصد کاهش به پایان رساند.
تیلن بهبود قیمتها در ماههای اخیر را با اوایل سال ۲۰۲۳ مقایسه میکند که بیتکوین از حدود ۲۰,۰۰۰ دلار به ۳۰,۰۰۰ دلار رسید. او میگوید تردیدهای پیرامون بازگشت قیمت در سال جاری آشناست، چرا که سرمایهگذاران به دنبال افت قیمتی بعدی و نقطه ورود مناسب هستند.
فکر میکنم همه به نوعی از بازار جا ماندند. بنابراین همه میخواهند دوباره خرید کنند.
بازگشت بیتکوین به ۹۰,۰۰۰ دلار ممکن است تا حدی به این بستگی داشته باشد که فدرال رزرو تا چه حد نرخ بهره را بیشتر افزایش دهد. بانک مرکزی در ماه سپتامبر نرخ بهره معیار خود را یکچهارم درصد (۰.۲۵ درصد) افزایش داد و به محدوده هدف ۳.۷۵ تا ۴ درصد رساند.
فدرال رزرو چهارشنبه گذشته در یک رایگیری دوچندگانه نرخها را ثابت نگه داشت، در حالی که دو مقام به افزایش یکچهارم درصدی دیگر رای دادند. در بیانیه فدرال رزرو آمده است که تورم همچنان بالاست و احتمال افزایش بیشتر نرخ بهره وجود دارد.
تیلن انتظار دارد تا ماه دسامبر یک افزایش نرخ دیگر رخ دهد و پس از آن رویکرد محتاطانهتری نسبت به افزایشهای بعدی اتخاذ شود که میتواند به رالی بیتکوین تا پایان سال کمک کند.
اتریوم باید به هولدرها سود مالی نشان دهد
تیلن انتظار دارد بیتکوین عملکرد بهتری نسبت به اتر (ETH) داشته باشد و میگوید بخش زیادی از ارزش حاصل از فعالیتهای اتریوم به شبکههای لایه ۲ (Layer-2) میرسد.
«من به آن بیشتر به چشم یک ابزار کاربردی ارزشمند نگاه میکنم، اما هیچکس حاضر نیست بابت آن پولی بپردازد.»
ارزانتر کردن استفاده از این شبکهها بخش تعمدی از توسعه اتریوم بوده است. اما تراکنشهای ارزانتر ممکن است جذابیت سرمایهگذاری روی ETH را مبهم و کمرنگ کند.
اتریوم کارمزدهای پایه پرداختشده توسط کاربران را میسوزاند و آن کوینها را از چرخه خارج میکند. زمانی که مقدار سوزاندهشده از ETHهای جدید صادرشده برای اعتبارسنجها (Validators) بیشتر باشد، عرضه آن کاهش مییابد. کارمزدهای کمتر به معنای نابودی ETH کمتر است.
عرضه ETH زمانی رشد میکند که میزان صدور از مقدار سوزاندهشده بیشتر شود. منبع: ultrasound.money
تیلن که میگوید بیش از یک سال است دیدگاهی نزولی (Bearish) نسبت به اتر دارد، اتریوم را با یک بزرگراه مقایسه میکند.
او میگوید:
همه میخواهند بزرگراه خلوت باشد تا بتوانند با سرعت برانند و جادهها هم باید فوقالعاده تمیز و تعمیرشده و عالی باشند، اما هیچکس نمیخواهد هزینه آن را بپردازد.
او از پلتفرم Hyperliquid به عنوان نمونهای یاد میکند که نشان میدهد چگونه فعالیتهای معاملاتی میتواند بودجه خرید توکن را تامین کند. صندوق حمایتی این صرافی غیرمتمرکز قراردادهای دائمی (Perpetuals)، کارمزدهای معاملاتی را به توکن HYPE تبدیل کرده و سپس آنها را میسوزاند.
برای اتریوم نیز، او خواهان ارتباط قویتری میان میزان استفاده از شبکه و منافع مالی برای هولدرهای آن است.

تام لی: پیروزی قاطع دموکراتها میتواند به رشد ۱۵ تا ۲۰ درصدی سهام فناوری منجر شود
14 آبان 1405 - 21:00
تام لی از شرکت فاندسترت (Fundstrat) میگوید با توجه به اینکه انتظار دارد صندوقهای پوشش ریسک پس از پیروزی قاطع دموکراتها در انتخابات میاندورهای، سرمایهگذاریهای خود را در این بخش بازسازی کنند، سهام فناوری میتواند حداقل ۱۵ درصد و شاید تا ۲۰ درصد رشد کند.
سهام اپراتورهای مراکز داده مانند IREN، Hut 8، Applied Digital و Core Scientific در روز چهارشنبه بین ۱.۲ تا ۱۳ درصد کاهش یافت. لی این فروش گسترده را یک «واکنش بیش از حد» نامید.
چرا لی یک واشنگتن دوقطبی را عامل محرک بازار میداند؟
لی در برنامه «Closing Bell» شبکه CNBC گفت که کنترل دموکراتها نحوه کارکرد واشنگتن را تغییر خواهد داد.
تام لی، شریک مدیریتی و رئیس تحقیقات فاندسترت، از طریق CNBC اظهار داشت:
فکر میکنم این وضعیت واشنگتن را مجبور خواهد کرد تا به نوعی وارد مذاکره شود که این اتفاق خوبی است.
او افزود که این نتیجه، فشار را بر فدرال رزرو (Fed) کاهش میدهد. به گفته او، کمیته تعیین نرخ بهره دیگر نیازی ندارد برای اثبات اعتبار خود، افزایش نرخ بهره را سبکسنگین کند.
معاملات اولیه نیز همین مسیر را نشان میدادند؛ شاخص داوجونز (Dow) ۲.۳ درصد، شاخص S&P 500 حدود ۱.۷ درصد و شاخص نزدک کامپوزیت (Nasdaq Composite) ۲.۱ درصد رشد کردند.
آیا معاملات هوش مصنوعی میتوانند از موج مخالفت با مراکز داده جان سالم به در ببرند؟
لی تخمین میزند که حدود نیمی از صندوقهای پوشش ریسک بر بخشهای فناوری، رسانه و مخابرات (TMT) تمرکز دارند. او انتظار دارد که این صندوقها به جای خرید سهام شرکتهایی مانند کوکاکولا، دوباره به سمت سهام فناوری بازگردند.
به گفته لی، شرکتهای بزرگ مقیاسپذیر ابری (Hyperscalers)، غولهای ابری که زیرساختهای هوش مصنوعی را میسازند، باید پیشتاز این بازگشت باشند. در معاملات اولیه، سهام آمازون ۷.۱ درصد و آلفابت ۳.۴ درصد افزایش یافت.
این بازسازی موقعیتهای معاملاتی پس از یک عقبنشینی بزرگ صورت میگیرد که در آن، صندوقهای پوشش ریسک سهام هوش مصنوعی را در بزرگترین خروج خود از بازار سهام از سال ۲۰۱۷ به فروش رسانده بودند.
لی استدلال کرد که ایالتها به درآمد مراکز داده نیاز دارند و کمبود توان محاسباتی، نگرانیها درباره گلوگاههای زیرساختی را دوباره زنده خواهد کرد.
تام لی از طریق CNBC گفت:
فکر میکنم همه اینها پیش از پایان سال با قدرت بسیار زیادی بازخواهند گشت.
با این حال، اقتصاددانان گلدمن ساکس (Goldman Sachs) هشدار دادند که پیروزیهای دموکراتها در سطوح ایالتی و محلی میتواند به توقف موقت ساختوساز مراکز داده منجر شود. این توقفها میتواند حدود ۴۵ درصد از رشد ظرفیت برنامهریزیشده در ایالات متحده را تحت تأثیر قرار دهد.
در خارج از بخش فناوری، لی سهام بخش مالی را به دلیل آرامتر شدن بازار نرخ بهره، و بخش صنعتی را به دلیل کاهش قیمت انرژی ترجیح میدهد.
در همین حال، یکی از مجریان CNBC گفت که بازار ارزهای دیجیتال رشد کرده است، زیرا دموکراتها اکنون برای تصویب قوانین رمزارزی که پیش از انتخابات میاندورهای با آنها مخالف بودند، تلاش میکنند.
اگر مخالفت با مراکز داده فراتر از تگزاس و جورجیا گسترش یابد، سناریوی بازگشت بازار که لی مطرح کرده تضعیف میشود. دموکراتها در هر دو ایالت به پیروزیهایی دست یافتند.

پیتر برنت: قیمت نقره به کف نهایی خود نزدیک شده است
14 آبان 1405 - 19:00
به گفته پیتر برنت (Peter Brandt)، معاملهگر کهنهکار بازارهای مالی، قیمت نقره احتمالاً به کف نهایی خود نزدیک شده است؛ با این حال، او انتظار دارد هرگونه بازیابی و رشد قیمت در ادامه، بهصورت تدریجی باشد و نه انفجاری.
این فلز گرانبها روز پنجشنبه با ۱.۷۶ درصد رشد روزانه در سطح ۵۳.۱۸ دلار به ازای هر اونس معامله شد. با وجود این رشد، قیمت نقره همچنان حدود ۵۶ درصد پایینتر از سقف تاریخی ۱۲۱.۷۴ دلاری خود در ماه ژانویه قرار دارد.
پیتر برنت انتظار دارد کف نهایی نقره در چه سطحی شکل بگیرد؟
برنت در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) اعلام کرد که هر دو نسخه نمودار او، یعنی نمودار خطی هفتگی و نمودار کندلی روزانه، الگوی «کنج نزولی» را نشان میدهند.
این الگو زمانی شکل میگیرد که قیمت میان دو خط روند نزولی که بهآرامی به یکدیگر همگرا میشوند، نوسان کند. تحلیلگران تکنیکال اغلب این الگو را نشانهای از کاهش تدریجی فشار فروش میدانند.
این نمودار را به دو شکل رسم کردهام؛ خطی هفتگی و کندلهای روزانه. در حال حاضر تمام شواهد به شکلگیری یک کنج نزولی اشاره دارند که کف نهایی آن کمی پایینتر از حمایت ۵۰ ساله قرار میگیرد. به یاد داشته باشید، قیمتها پس از خروج از الگوی کنج نزولی معمولاً بهآرامی حرکت میکنند و جهش ناگهانی ندارند...
— پیتر برنت (@PeterLBrandt)، ۴ نوامبر ۲۰۲۶
برنت انتظار دارد کف نهایی این الگو کمی پایینتر از سطح حمایت ۵۰ ساله نقره ثبت شود. در نمودارهای او، این خط حمایتی در قراردادهای آتی نقره کامکس (Comex) حوالی ۵۶ دلار ترسیم شده است؛ سطحی که نقره هماکنون پایینتر از آن معامله میشود.
ضلع پایینی این کنج حوالی ۴۸ دلار قرار دارد؛ نقطهای که برنت آن را با یک فلش قرمز مشخص کرده است. در هر دو نمودار او، قیمت نقره هنوز به این خط برخورد نکرده است.
او همچنین افزود که پیشتر امیدوار بود قیمت را در کانال ۴۰ دلار (حوالی ۴۰ تا ۴۳ دلار) ببیند، اما دیگر انتظار چنین ریزشی را ندارد.
این دیدگاه در ادامه پست ۳۰ اکتبر او مطرح میشود. برنت در آن پست، موج فروش اخیر را «پاکسازی خریدارانی» توصیف کرده بود که در قیمتهای بالای ۹۰ تا ۱۰۰ دلار دارایی خود را نگه داشته بودند. به گفته او، کفهای قیمتی دقیقاً به همین شکل شروع به شکلگیری میکنند.
اما نکته انحرافی ماجرا در نحوه تکمیل و خروج قیمت از الگوهای کنج نهفته است. برنت در این باره به ریچارد شاباکر (Richard Schabacker)، رابرت ادواردز (Robert Edwards) و جان مگی (John Magee)، نویسندگان پیشگام کتابهای مرجع الگوهای نموداری، استناد کرد و نوشت:
به یاد داشته باشید، قیمتها پس از خروج از الگوی کنج نزولی معمولاً بهآرامی حرکت میکنند و فوران نمیکنند.
با این وجود، او همچنان معتقد است که در سالهای آینده شاهد قیمتهای بسیار بالاتری برای نقره خواهیم بود.
آیا رالی پس از انتخابات میاندورهای میتواند بدون کمک فدرال رزرو ادامه یابد؟
اینکه آیا قیمت نقره میتواند به رشد خود ادامه دهد یا خیر، به شاخص دلار و اقدام بعدی فدرال رزرو نیز بستگی دارد.
جدیدترین موج صعودی نقره زمانی آغاز شد که دموکراتها کنترل هر دو مجلس کنگره آمریکا را به دست گرفتند. پس از این اتفاق، شاخص دلار آمریکا (DXY) به کف یکماهه خود در سطح ۱۰۱.۰۹۹ سقوط کرد.
در همین روز، بازده اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا نیز به ۴.۸۹ درصد کاهش یافت. تضعیف دلار باعث میشود فلزاتی که با دلار قیمتگذاری میشوند، برای خریداران خارج از آمریکا ارزانتر تمام شوند.
پیتر شیف (Peter Schiff)، بنیانگذار شرکت معاملات شمش SchiffGold، پا را از برنت هم فراتر گذاشت و گفت ممکن است نقره دیگر هرگز زیر ۵۰ دلار معامله نشود:
طلا پس از رشد بیش از ۱۳۰ دلاری امروز، امشب ۵۵ دلار دیگر هم بالا رفت و بالای ۴,۱۰۰ دلار معامله میشود. این احتمال وجود دارد که دیگر هرگز زیر ۴,۰۰۰ دلار معامله نشود. نقره هم ۴۰ سنت دیگر رشد کرده و بالای ۵۲.۵۰ دلار قرار دارد. ممکن است نقره دیگر هرگز به زیر ۵۰ دلار نرسد. محض احتیاط، همین حالا هر دو را بخرید.
— پیتر شیف (@PeterSchiff)، ۵ نوامبر ۲۰۲۶
با این حال، انتظارات مربوط به نرخ بهره مسیر معکوسی را نشان میدهند. روز چهارشنبه، ابزار FedWatch بورس کالای شیکاگو (CME) همچنان احتمال ۸۲ درصدی را برای افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در نشست ماه دسامبر نشان میداد.
نرخهای بهره بالاتر، هزینه فرصت نگهداری فلزات گرانبها را که هیچ سود ثابتی پرداخت نمیکنند، افزایش میدهد. گزارش اشتغال روز جمعه آمریکا، آزمون بعدی برای سنجش این احتمالات خواهد بود. انتشار یک گزارش قوی از بازار کار میتواند احتمال افزایش نرخ بهره را تقویت کند و قیمت نقره را دوباره به سمت ضلع پایینی کنج پیتر برنت (حوالی ۴۸ دلار) بکشاند.

لایحه CLARITY اکنون ممکن است با ۲ سال تأخیر مواجه شود
14 آبان 1405 - 17:00
تسلط حزب دموکرات بر هر دو مجلس کنگره ایالات متحده، میتواند صنعت کریپتو را حداقل برای دو سال در انتظار تصویب لایحه «CLARITY» نگه دارد.
این دیدگاه متعلق به تحلیلگری با نام اش کریپتو (Ash Crypto) است که میگوید نتایج این انتخابات، برنامههای رئیسجمهور دونالد ترامپ برای تبدیل کردن ایالات متحده به قطب جهانی ارزهای دیجیتال را پیچیده کرده است.
پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای، چشمانداز لایحه CLARITY را پیچیده میکند
در پستی که در ۵ نوامبر در شبکه اجتماعی ایکس (X) منتشر شد، «اش» یادآوری کرد که دموکراتها در جریان رأیگیری سنا در ماه سپتامبر، به اتفاق آرا با این لایحه مخالفت کردند و مانع از دستیابی جمهوریخواهان به ۶۰ رأی لازم برای پیشبرد آن شدند و اکنون، با پیروزی این حزب در هفت کرسی جدید در انتخابات میاندورهای و رساندن تعداد کرسیهای خود به ۵۴، این تحلیلگر میگوید که شرایط بسیار دشوارتر خواهد شد.
این تحلیلگر نوشت:
جمهوریخواهان اکنون برای تصویب قوانین مهمِ حامی کریپتو به حمایت دموکراتها نیاز دارند و با توجه به موضع ضدکریپتویی دموکراتها، کار در حال حاضر بسیار سخت به نظر میرسد.
او همچنین مطرح کرد که دموکراتها ممکن است قوانین بسیار سختگیرانهتری را برای داراییهای دیجیتال و صرافیهای رمزارزی دنبال کنند؛ بهطوری که طبق گزارشها، برنامههایی برای اعطای نظارت بیشتر به کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) و در عین حال محدود کردن اختیارات کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) در دست اقدام است. به گفته او، تمام این موارد میتواند به توقف پذیرش سازمانی منجر شود، زیرا بانکها و سرمایهگذاران بزرگ به دلیل نبودِ قوانین فدرال شفاف، در ورود به بازار کریپتو محتاطتر عمل خواهند کرد.
این مفسر در پایان نتیجهگیری کرد:
این بدان معنا نیست که پذیرش کریپتو متوقف خواهد شد، اما میتواند بسیاری از سازندگان و توسعهدهندگان کریپتو را به خارج از کشور براند.
اگرچه نهادهای نظارتی مانند SEC و CFTC میتوانند دستورالعملهایی صادر کرده و برخی قوانین را تغییر دهند، اما تصویب قانون در کنگره چارچوب پایدارتری را در دولتهای مختلف فراهم میکند. با توجه به اینکه دموکراتها اکنون قرار است بر هر دو مجلس نفوذ داشته باشند، سرنوشت لایحه CLARITY ممکن است به مذاکراتی گره بخورد که این صنعت امیدوار بود از آنها اجتناب کند.
به یاد داشته باشید که رأیگیری ماه سپتامبر تنها برای این بود که آیا لایحه میتواند به سمت رأیگیری نهایی حرکت کند یا خیر، نه اینکه آیا به قانون تبدیل میشود یا نه. کمی پس از این شکست، هفت قانونگذار دموکرات، از جمله سناتورها کرستن جیلیبرند (Kirsten Gillibrand)، کوری بوکر (Cory Booker)، روبن گایگو (Ruben Gallego) و رافائل وارناک (Raphael Warnock) از ایالت جورجیا، بیانیهای صادر کردند و نشان دادند که از این لایحه ناامید نشدهاند؛ لایحهای که به گفته خودشان دو سال گذشته را صرف تلاش برای تصویب آن کرده بودند.
بازگشت یک منتقد کریپتو
موضوع دیگری که ممکن است صنعت کریپتو را نگران کند، بازگشت صداهای منتقدی همچون شرود براون (Sherrod Brown)، سناتور ایالت اوهایو، به واشنگتن است. فعالان این صنعت در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۰ میلیون دلار برای کمک به شکست او هزینه کرده بودند، اما کمپین مشابهی در این دوره که در آن کمیتههای اقدام سیاسی (PACs) متمرکز بر کریپتو حتی مبلغ بیشتری (۶۴ میلیون دلار) خرج کردند، تأثیر مشابهی نداشت.
براون زمانی که رئیس کمیته بانکداری سنا بود، خواستار ممنوعیت ارزهای دیجیتال شده و مطرح کرده بود که این حوزه بستری برای طرحهای پانزی است، از حمایتهای مصرفکننده ضعیفی برخوردار است و یک تهدید برای امنیت ملی به شمار میرود؛ او ادعا کرده بود که این داراییها توسط «مجرمان سایبری کرهای»، قاچاقچیان مواد مخدر و تأمینکنندگان مالی تروریسم مورد استفاده قرار میگیرند.
با این حال، برخی ناظران این صنعت معتقدند که صرفنظر از کُند شدن احتمالی روند قانونگذاری کریپتو یا اعمال شرایط سختتر برای این بخش، صنعت ارزهای دیجیتال «بزرگتر از آن» شده است که با تغییر رهبری سیاسی متوقف شود.

بازپسگیری کانال ۸۰ هزار دلاری توسط بیتکوین؛ آیا این یک تله گاوی است؟
14 آبان 1405 - 15:00
قیمت بیتکوین پس از پیروزی دموکراتها و کسب کنترل هر دو مجلس کنگره در انتخابات میاندورهای ۴ نوامبر ایالات متحده، با جهشی ۳.۷ درصدی به ۸۰,۵۷۰ دلار رسید. با احتساب کاهش ابهامات سیاسی توسط سرمایهگذاران، خوشبینی به بازارهای مالی بازگشت و در همین حال، سقوط قیمت نفت و تضعیف دلار باعث تقویت ریسکپذیری در هر دو بازار سهام و ارزهای دیجیتال شد.
با این حال، علیرغم بهبود جو بازار، موج قابلتوجهی از لیکویید شدن موقعیتهای فروش تعهدی (Short Liquidations) به سرعت بخشیدن به روند بازیابی بیتکوین کمک کرد و این پرسش را مطرح میکند که آیا این حرکت نشاندهنده تقاضای خرید واقعی است یا صرفاً نتیجه یک شورت اسکوییز (Short Squeeze) موقت است.
پیروزی دموکراتها و کاهش قیمت نفت، ریسکپذیری را تقویت کرد
انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر ایالات متحده با پیروزی دموکراتها و تصاحب کنترل هر دو مجلس کنگره همراه شد و سرمایهگذاران را بر آن داشت تا چشمانداز سیاسی و ریسکهای پیرامون سیاستهای آمریکا را دوباره ارزیابی کنند.
قیمت نفت به شدت سقوط کرد. نفت خام برنت بیش از ۸ درصد کاهش یافت، زیرا بازارها احتمال کاهش تنشها پیرامون جنگ دونالد ترامپ با ایران را در قیمتها لحاظ کردند.
کاهش قیمت نفت، تضعیف دلار آمریکا و فروکش کردن نگرانیهای ژئوپلیتیکی، روحیه کلی را در بازارهای مالی تقویت کرد. شاخص داوجونز (Dow Jones) با ۳.۰۳ درصد افزایش، بهترین روز پس از انتخابات میاندورهای خود را در ۴۴ سال گذشته ثبت کرد. شاخص S&P 500 نیز ۱.۵۸ درصد و شاخص نزدک (Nasdaq) به میزان ۱.۴۴ درصد رشد کردند.
بازار ارزهای دیجیتال نیز از روند بازیابی کلی بازارها پیروی کرد. بر اساس دادههای کوینگکو (CoinGecko)، ارزش کل بازار کریپتو طی ۲۴ ساعت با ۲.۷ درصد افزایش به ۲.۷۸ تریلیون دلار رسید. اتریوم با ۶ درصد رشد به ۲,۴۲۰ دلار و سولانا با ۳.۸ درصد صعود به ۹۶.۰۷ دلار رسیدند.
لیکویید شدن موقعیتهای شورت، بازیابی بیتکوین را سرعت بخشید
فعالیت بازار مشتقات ممکن است نقش مهمی در حرکت اخیر بیتکوین ایفا کرده باشد.
طبق دادههای کوینگلس (Coinglass)، حدود ۷۷۸.۹۳ میلیون دلار از موقعیتهای معاملاتی کریپتو در طول ۲۴ ساعت لیکویید شدند. سهم موقعیتهای شورت از این رقم ۴۹۱ میلیون دلار بود که شامل ۲۷۳.۱۲ میلیون دلار موقعیت شورت در بیتکوین میشد.
جریان سرمایهگذاری نهادی نیز نشانههایی از بهبود را به نمایش گذاشت. صندوقهای قابل معامله (ETF) اسپات بیتکوین در آمریکا روز گذشته ۷۴.۵۷ میلیون دلار ورود خالص سرمایه را ثبت کردند و به سه روز خروج متوالی سرمایه پایان دادند. صندوق IBIT متعلق به شرکت بلکراک (BlackRock) تنها صندوقی بود که خروج خالص سرمایه داشت، در حالی که صندوق FBTC شرکت فیدلیتی (Fidelity) پیشتاز جذب سرمایه بود.
هشدار یک معاملهگر درباره تله گاوی (Bull Trap)
کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی و تورمی اغلب سرمایهگذاران را به سمت داراییهای پرریسکتر هدایت میکند. هنگامی که فروشندگان استقراضی (Short Sellers) موقعیتهای زیانده خود را میبندند، مجبور به بازخرید بیتکوین میشوند، فشار خرید بیشتری ایجاد کرده و احتمالا به رالی صعودی شتاب میبخشد.
همین سازوکار باعث شده است که برخی معاملهگران دوام این حرکت را زیر سوال ببرند. معاملهگر سرشناس با نام کاربری @astronomer_zero در شبکه اجتماعی ایکس، حرکت به بالای سطح ۸۰,۰۰۰ دلار را یک «تله گاوی» احتمالی توصیف کرد و به جای شروع یک روند صعودی پایدار، آن را یک «پامپ کوچک و خندهدار» موقتی دانست.
تله نهایی از راه رسید. من درست در همینجا بالای ۸۰ هزار دلار پوزیشن شورت گرفتم. بسیار خب، تله شکل گرفته است. برای کسانی که از دنیا بیخبر بودهاند، این همان ایده تلهای است که برایش برنامهریزی کرده بودیم و اکنون اجرای کامل آن را میبینیم. — Astronomer (@astronomer_zero)، ۴ نوامبر ۲۰۲۶
این معاملهگر انتظار دارد قیمت بیتکوین دوباره به سطح ۷۵,۰۰۰ دلار بازگردد. او همچنین الگوی احتمالی پشت این حرکت را به صورت «پامپ ← رنج (نوسان محدود) ← ریزش» ترسیم کرد. بر اساس ارزیابی او، بیتکوین در حال ورود به یک فاز تثبیت است که میتواند پیشدرآمدی برای یک کاهش قیمت دیگر باشد.
چرا این موضوع اهمیت دارد؟
این رالی نشان میدهد که بازار کریپتو هنوز تا چه اندازه در کنار بازار سهام، به شدت از احساسات کلان اقتصادی و سیاسی پیروی میکند. اینکه آیا بیتکوین بتواند موقعیت خود را در بالای سطح ۸۰,۰۰۰ دلار حفظ کند یا خیر، مشخص خواهد کرد که این حرکت بازتابی از تقاضای واقعی در بازار است یا صرفاً نتیجه موقعیتگیریهای کوتاهمدت معاملهگران.

کوینبیس: پس از هک ۶.۳ میلیارد دلاری بایننس، ۹۹ درصد دارایی مشتریان در کیف پول سرد است
14 آبان 1405 - 13:00
کوینبیس (Coinbase) اعلام کرد که بیش از ۹۹ درصد از داراییهای مشتریان خود را در کیف پولهای سرد و آفلاین نگهداری میکند و از کلیدهای خصوصی توزیعشده، محدودیتهای برداشت و سیستمهای تشخیص ناهنجاری برای محافظت از وجوه در برابر انتقالهای غیرمجاز بهره میبرد.
این صرافی رمزارز آمریکایی در یک پست وبلاگی که روز چهارشنبه منتشر شد، اعلام کرد که رخنه امنیتی بایننس هیچ تأثیری بر آن نداشته است و داراییهای مشتریان با پشتوانه ۱ به ۱ نگهداری میشوند، در مالکیت خود مشتریان باقی میمانند و بدون اجازه آنها وام داده نمیشوند یا مورد استفاده قرار نمیگیرند.
در تاریخ ۲۹ اکتبر، بزرگترین صرافی رمزارز جهان هدف یک سوءاستفاده و سرقت ۶.۳ میلیارد دلاری قرار گرفت. بایننس روز سهشنبه اعلام کرد که هکرها از یک مصاحبه شغلی جعلی و یک ابزار هوش مصنوعی داخلی برای کمک به این نفوذ استفاده کردهاند.
در وبلاگ کوینبیس آمده است:
مسئولیت ما این است که به بهبود تدابیر حفاظتی ادامه دهیم و به طور مداوم تهدیدات را رصد کنیم تا کوینبیس بتواند بهترین مکان برای مشتریان جهت رشد، استفاده و جابهجایی پولشان باشد. پیشرفت قابلیتهای هوش مصنوعی به سرعت در حال تغییر چشمانداز امنیتی است و در پاسخ به این روند، کوینبیس به سرمایهگذاری در پیشروترین نوآوریهای امنیتی ادامه خواهد داد.
چانگپنگ ژائو (معروف به CZ)، همبنیانگذار و مدیرعامل سابق بایننس، گفت که شرکتهای حوزه رمزارز به سیستمهای دفاعی مبتنی بر هوش مصنوعی و یک ائتلاف صنعتی نیاز دارند تا تجربیات خود را به اشتراک بگذارند و وجوه سرقتشده را سریعتر مسدود کنند. او روز سهشنبه اظهار داشت:
تنها راه مبارزه با یک هیولا این است که تا حدی به همان هیولا تبدیل شوید.
از سوی دیگر، بایننس روز چهارشنبه اعلام کرد که تقریباً ۹۸ درصد از داراییهای آسیبدیده از این رخنه امنیتی را تأمین و جایگزین کرده و پوشش اثبات ذخایر (Proof of Reserves) خود را از ۱۰ توکن قبلی به ۴۴ توکن گسترش داده است.
این صرافی افزود که در حال خرید ۲ درصد باقیمانده داراییها از طریق بازار و کانالهای فرابورس (OTC) است که به دلیل نقدینگی پایینتر، تکمیل این خریدها زمان بیشتری میبرد؛ در حالی که انتظار میرود تولید اثبات دانش صفر (Zero-Knowledge Proof) جدید بین ۵۰ تا ۶۰ ساعت طول بکشد.

تغییر استراتژی نهادهای سیاسی حامی کریپتو پس از پیروزی دموکراتها در کنگره
14 آبان 1405 - 11:00
دو سال پس از آنکه پولهای صنعت کریپتو به خروج شرود براون (Sherrod Brown) از سنا کمک کرد، حالا هزینهای در حدود ۶۴ میلیون دلار هم نتوانست مانع بازگشت او شود.
پیروزی براون بر جان هیوستد (Jon Husted) جمهوریخواه در ایالت اوهایو، بزرگترین شکست انتخاباتی صنعت ارزهای دیجیتال در میاندورهای ۲۰۲۶ را رقم زد، چرا که دموکراتها کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست گرفتند. این پیروزی همهجانبه همچنین سناتور الیزابت وارن (Elizabeth Warren)، یکی از سرسختترین منتقدان کریپتو را در مسیر ریاست کمیته بانکداری سنا قرار میدهد.
طبق گزارش رویترز، سوپرپکهای (Super PAC) حامی کریپتو در این دوره انتخاباتی حدود ۱۷۶ میلیون دلار برای ۱۰۰ کرسی مختلف (از جمله انتخابات مقدماتی) هزینه کردند که نسبت به هزینه ۱۳۰ میلیون دلاری در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. در این میان، نهاد فیرشیک (Fairshake) و پکهای وابسته به آن مسئول ۱۵۴.۵ میلیون دلار از این هزینهها در ۸۹ رقابت انتخاباتی بودند.
کایل بلیگن (Kyle Bligen)، مدیر اجرایی مرکز تحقیقات تمرکززدایی در مصاحبه با کوین تلگراف گفت:
کنگره بعدی محیطی کاملاً متفاوت برای کریپتو در واشنگتن ایجاد خواهد کرد و صنعت باید انتظار نظارت بسیار بیشتری را داشته باشد.
در همین حال، فیرشیک با بیش از ۶۷ میلیون دلار بودجه باقیمانده به استقبال انتخابات ۲۰۲۸ میرود. جف وتر (Geoff Vetter)، سخنگوی این نهاد در ایمیلی به کوین تلگراف گفت:
نمایندگان فعلی و تازه منتخب یک انتخاب خواهند داشت: محافظت از مصرفکنندگان و مشاغل آمریکایی یا مبارزه با پیشرفت. ما نظارهگر خواهیم بود و سال ۲۰۲۸ نقشه راه جدیدی است.
سرمایهگذاری ۶۴ میلیون دلاری کریپتو در اوهایو
اوهایو بزرگترین شرطبندی این صنعت بود و پکهای کریپتویی بیش از ۶۴ میلیون دلار برای حفظ سناتور جان هیوستد در مقام خود هزینه کردند. رقیب او، سناتور سابق شرود براون، در انتخابات ویژه برای تکمیل دوره سناتور سابق جیدی ونس (JD Vance) که در ژانویه ۲۰۲۹ به پایان میرسد، پیروز شد. او اکنون میتواند به دنبال نقش ارشدی در کمیته کشاورزی سنا باشد که بر کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) نظارت دارد.
بازگشت براون دو سال پس از بزرگترین پیروزی کریپتو در سال ۲۰۲۴ رخ داد و فیرشیک ۴۰ میلیون دلار هزینه کرد تا به برنی مورنو (Bernie Moreno) کمک کند تا براون را از دیگر کرسی سنای اوهایو کنار بزند. برخی از رهبران صنعت این نتیجه را به عنوان هشداری به کنگره تلقی کردند. کامرون وینکلواس (Cameron Winklevoss)، همبنیانگذار صرافی جمینای در پلتفرم ایکس نوشت:
وقتی با ارتش کریپتو دربیفتید، این اتفاق میافتد.
امسال، هزینههای کریپتویی تنها بخشی از سیل عظیم پولهای خارجی در انتخابات بود. هزینههای مستقل در این رقابت از ۳۵۰ میلیون دلار فراتر رفت، در حالی که براون موضوع هزینههای کریپتویی را به یکی از محورهای کمپین خود تبدیل کرد و در پیامی نوشت:
لعنت به من اگر میلیاردرهای کریپتو نتیجه این رقابت را تعیین کنند.
شکست در اوهایو ممکن است این تصور را در واشنگتن کمرنگ کند که مخالفت با پکهای کریپتویی هزینه انتخاباتی در پی دارد. پیش از رأیگیری، یک لابیگر جمهوریخواه کریپتو به رسانه پولیتیکو گفت که پیروزی براون میتواند «شمشیر داموکلس فرضی فیرشیک را خنثی کند.»
سرنوشت پولهای خرجشده در سایر ایالتها
در همین حال، نبراسکا پیروزی قابلتوجهی برای پکهای کریپتویی به همراه داشت؛ جایی که سناتور پیت ریکتس (Pete Ricketts) پس از آنکه نهاد «دفاع از مشاغل آمریکایی» (Defend American Jobs) وابسته به فیرشیک ۱۳.۵ میلیون دلار برای مخالفت با رقیب مستقل او، دن آزبورن (Dan Osborn) هزینه کرد، توانست کرسی خود را حفظ کند.
وتر در این باره نوشت:
به عنوان بزرگترین هزینهکننده در رقابت سنای نبراسکا، مفتخریم که به سناتور ریکتس کمک کردیم تا از امواج یک رقابت سخت عبور کند. فیرشیک نقش معناداری در پیروزی رقابتهای تنگاتنگ در سراسر کشور در سال ۲۰۲۶ ایفا کرد و ما در ۲۰۲۸ نیز این کار را تکرار خواهیم کرد.
سایر پیروزیهای انتخاباتی این پک در سنا، در پایگاههای جمهوریخواهان از جمله پیروزی بری مور در آلاباما و اندی بار در کنتاکی به دست آمد.
سایر هزینهها، چه در انتخابات مقدماتی و چه در نوامبر، نتایج مورد نظر را به همراه نداشت. حدود ۱۰ میلیون دلار هزینه شبکه فیرشیک برای مخالفت با جولیانا استراتون در انتخابات مقدماتی دموکراتهای ایلینوی نتوانست مانع نامزدی او شود و وی در نهایت کرسی سنا را به دست آورد. در ماساچوست، جان دیتون (John Deaton) با وجود هزینه ۷۰۰ هزار دلاری از سوی نهاد مورد حمایت کریپتو (Commonwealth Unity Fund) برای کمک به انتخابش، شکست خورد. کن پکستون (Ken Paxton) نیز که در دور دوم انتخابات جمهوریخواهان تگزاس علیه جان کورنین مورد حمایت پکهای کریپتویی قرار گرفته بود، در نهایت به جیمز تالاریکو باخت.
مجلس نمایندگان نیز شکست دیگری را به همراه داشت؛ زمانی که برایان استیل (Bryan Steil)، رئیس کمیته فرعی داراییهای دیجیتال، با وجود دریافت ۱.۹ میلیون دلار کمک مالی از پکهای کریپتویی، رقابت را به میچل برمن (Mitchell Berman) دموکرات واگذار کرد.
مسیر پیش روی کریپتو
تغییر کنترل در کنگره میتواند روند قانونگذاری در حوزه کریپتو را کند نماید، اما مایک بلشه (Mike Belshe)، مدیرعامل و همبنیانگذار شرکت بیتگو (BitGo)، اظهار داشت که نتایج انتخابات مسیر حرکت این صنعت را تغییر نخواهد داد. او گفت:
کریپتو در دولتها و اکثریتهای سیاسی مختلف همواره به پیشرفت خود ادامه داده است. قانون جینیوس (GENIUS Act) اکنون به تصویب رسیده، قوانین استیبلکوینها در حال پیشروی است و قانونگذاران به کار روی توکنیزهکردن و بازارهای دارایی دیجیتال ادامه میدهند.
پیروزیهای دموکراتها همچنین میتواند حامیان کریپتو را به سنا بیاورد. گروه حمایتی استند ویت کریپتو (Stand With Crypto) تا ساعت ۲۱:۴۵ (UTC) روز ۴ نوامبر و با مشخص شدن نتیجه ۳۳ رقابت از ۳۵ رقابت سنا، ۱۹ نامزد پیروز را در دسته «حامیان کریپتو» و ۸ نفر را در دسته «مخالفان» این صنعت طبقهبندی کرده است.
با وجود هزینههای انتخاباتی پکهای کریپتویی علیه تالاریکو در تگزاس، وی پیشتر به عنوان یک قانونگذار ایالتی به ایجاد ذخیره بیتکوین تگزاس رأی مثبت داده بود و از سوی این گروه حمایتی به عنوان یکی از حامیان سرسخت کریپتو ارزیابی میشود.
برای حامیان این صنعت، چالش بعدی ایجاد ارتباط سازنده با قانونگذاران جدید است. جسیکا مارتینز (Jessica Martinez)، مدیر سیاستگذاری ایالات متحده در شرکت فایربلاکس (Fireblocks)، به کوینتلگراف گفت که بسیاری از اعضای تازهمنتخب، سابقه محدودی در زمینه کریپتو دارند؛ موضوعی که «آموزش زودهنگام اعضا» را به عاملی کلیدی برای شکل دادن به دستور کارِ سیاستهای دموکراتها تبدیل میکند.

بنیانگذار بیتمارت: پس از هک جدید تیم امنیتی بهشدت با کمبود نیرو مواجه است
14 آبان 1405 - 09:00
بنیانگذار این صرافی ارز دیجیتال، در بحبوحه روند تجدید ساختار صرافی و در حالی که تحلیلگران انتقالات مشکوکی را احتمالاً مرتبط با هک مرکادو بیتکوین (Mercado Bitcoin) شناسایی کردهاند، نسبت به کمبود نیروی امنیتی هشدار داد.
صرافی ارز دیجیتال بیتمارت (BitMart) پس از روند تجدید ساختارش، در حال حاضر با تیم امنیتیای کار میکند که با کمبود نیرو مواجه است. بنیانگذار این صرافی روز چهارشنبه، پس از تأیید هک جدیدی که ممکن است به حمله اخیر به صرافی برزیلی «مرکادو بیتکوین» مرتبط باشد، این موضوع را بیان کرد.
شلدون شیا (Sheldon Xia)، بنیانگذار بیتمارت، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس (X) گفت که تهدیدها علیه کارمندان و اقدامات تلافیجویانه ادعایی از سوی کارکنان سابق، تلاشها برای حفظ پرسنل فنی را پیچیده کرده است.
شیا در این باره نوشت:
متقاعد کردن برخی از کارکنان فنی کلیدی برای ماندن و حفظ سیستمهای اصلی ما، به تلاش قابلتوجه و گفتوگوهای فردی نیاز داشت. با این حال، ما همچنان با حملات متعددی روبهرو هستیم. تیم امنیتی ما در حال حاضر بهشدت با کمبود نیرو مواجه است، اما ما همچنان هر کاری که از دستمان برمیآید برای محافظت از دادهها و داراییها انجام میدهیم.
شیا مبلغ به سرقت رفته در هک روز دوشنبه را ناچیز توصیف کرد، اما رقمی را فاش نکرد. با این حال، بر اساس تحقیقاتی که روز چهارشنبه انجام شد، شرکت تحلیل بلاکچین بیتکوئری (Bitquery) تقریباً ۳۹۱ هزار دلار انتقال مشکوک را از کیف پولهایی که عمدتاً در سه بلاکچین مختلف با بیتمارت مرتبط بودند، شناسایی کرد.
بیتکوئری این وجوه را تا کیف پولی ردیابی کرد که در هکِ بیش از ۴۶ میلیون دلاریِ صرافی مرکادو بیتکوین در روز دوشنبه (۲ نوامبر) نیز نقش داشته است. این موضوع، ظن اولیه شیا مبنی بر ارتباط احتمالی بین این دو رویداد را تقویت میکند.
بیتمارت پس از اعلام تعطیلی، در حال بررسی تجدید ساختار است
این نقض امنیتی اخیر در میان ماهها بلاتکلیفی در مورد آینده صرافی بیتمارت رخ داده است. این صرافی در ماه جولای اعلام کرد که در تاریخ ۲۶ اوت به معاملات پایان میدهد و در ژانویه ۲۰۲۷ به فعالیت خود خاتمه خواهد داد. به دنبال این اعلامیه، کاربران از تاخیر در برداشتها و مسدود شدن حسابها خبر دادند که نگرانیهایی را در مورد دسترسی به وجوهشان ایجاد کرد.
در ماه اوت، حساب چینیزبان بیتمارت در شبکه ایکس ادعا کرد که حقوق کارمندان پرداخت نشده است و خواستار پاسخگویی مدیران درباره وجوه مشتریان شد. بنیانگذار صرافی این ادعاها را به عنوان اخبار ساختگی رد کرد، اگرچه در آن زمان مشخص نبود که دقیقاً چه کسی کنترل این حساب را در اختیار دارد.
در یک پیشنهاد تجدید ساختار که روز دوشنبه منتشر شد، این صرافی سه گزینه بازیابی احتمالی را برای کاربران، از جمله توزیع داراییهای نقدشونده و تخصیص توکنهای مرتبط با بازیابی، تشریح کرد و قصد دارد تا در ماه دسامبر یا ژانویه برای این طرح تاییدیه دادگاه را دریافت کند.



























