ایردراپها، سالها بهعنوان «پاداش وفاداری» در اکوسیستم کریپتو شناخته میشدند؛ این توکنها بدون پرداخت مستقیم به کاربران میرسید و گاهی سودهای چشمگیری به همراه داشت. اما دادههای اخیر نشان میدهد این تصویر، دستکم در چرخه فعلی بازار، بهشدت زیر سوال رفته است.
یک بررسی جدید دوباره یکی از بحثبرانگیزترین دوگانههای بازار را زنده کرده است: نگهداری توکنهای ایردراپی یا فروش آنها در همان ابتدای عرضه. پاسخ دادهها چندان دلگرمکننده نیست و بیش از هر چیز، روی یک نکته تأکید دارد؛ بقا، مهمتر از وفاداری است.
افت گسترده توکنهای ایردراپی پس از عرضه
بر اساس دادههایی که دیدی (Didi)، معاملهگر بازار کریپتو، در شبکه اجتماعی X منتشر کرده است، اغلب توکنهایی که طی یک سال گذشته از طریق ایردراپ دریافت شدهاند، پس از آغاز معاملات با افتهای سنگین قیمتی مواجه شدهاند. این دادهها که بر اساس تجربه شخصی او جمعآوری شده است، تصویری عریان از واقعیت بازار ارائه میدهد.
در میان نمونهها، توکنهایی مانند M3M3 با ۹۹.۶۴٪ افت، الیکسیر (Elixir) با ۹۹.۵٪ کاهش و یوژوال (USUAL) با ۹۷.۶۷٪ افت دیده میشوند. حتی پروژههای شناختهشدهتر نیز از این فشار مصون نماندهاند. مجیک ایدن (Magic Eden) بیش از ۹۶٪ از ارزش خود را از دست داده است، ژوپیتر (Jupiter) حدود ۷۶٪ پایینتر از قیمت زمان عرضه معامله میشود و موناد (Monad) نیز نزدیک به ۴۰٪ افت را تجربه کرده است. در میان همه این موارد، تنها توکن آوانتیس (Avantis) توانسته حدود ۳۰٪ بالاتر از قیمت اولیه باقی بماند.
دیدی در توضیح این دادهها به نکتهای اشاره میکند که برای بسیاری از فعالان بازار آشناست، اما کمتر بهصراحت گفته میشود. او میگوید از میان ۳۰ ایردراپی که از دسامبر ۲۰۲۴ دریافت کرده است، فقط یکی از آنها همچنان بالاتر از قیمت عرضه اولیه معامله میشود، اما فروش ایردراپ در همان ابتدا، همچنان با برچسب «خیانت» مواجه میشود؛ بهگفته او، بازار کریپتو در نهایت بازی پول است و انکار این واقعیت، بیشتر نوعی خودفریبی است.
دادههای تاریخی نشان میدهد استراتژی هولدینگ بلندمدت آلت کوینها، بهویژه در شرایط فعلی بازار، شانس موفقیت پایینی دارد و احتمالاً زیانآور خواهد بود. از نگاه او، اولویت اصلی هر سرمایهگذار باید حفظ سرمایه باشد، نه دنبالکردن روایتها. سود نیز تنها زمانی واقعی است که محقق شده باشد.
تصویر کلان بازار؛ دادهها چه میگویند؟
این نگاه بدبینانه، فقط به تجربه شخصی یک معاملهگر محدود نمیشود. مؤسسه ممنتو ریسرچ (Memento Research) با بررسی ۱۱۸ رویداد عرضه توکن در سال ۲۰۲۵ به نتایجی رسیده است که این الگو را در سطح کلان بازار تأیید میکند. بر اساس این گزارش، نزدیک به ۸۵٪ توکنهایی که امسال عرضه شدهاند، اکنون پایینتر از ارزش زمان عرضه اولیه معامله میشوند.
حدود ۶۵٪ از این توکنها، بیش از ۵۰٪ افت داشته و بیش از نیمی از آنها، بالاتر از ۷۰٪ از ارزش خود را از دست دادهاند. این گزارش همچنین نشان میدهد پروژههایی که با ارزشگذاری کاملاً رقیقشده (FDV) بالا وارد بازار شدهاند، عملکرد بهمراتب ضعیفتری داشتهاند.
از میان ۲۸ پروژهای که با FDV بالای یک میلیارد دلار عرضه شدند، هیچکدام در زمان تهیه این گزارش در محدوده سودده قرار نداشتند. تحلیل ممنتو ریسرچ نشان میدهد وقتی پروژهها بر اساس چارکهای FDV دستهبندی میشوند، تنها گروهی که شانس بقای معنادار داشته، پروژههایی با ارزشگذاری اولیه پایین بودهاند.
در این گروه، حدود ۴۰٪ توکنها همچنان در محدوده مثبت قرار دارند و افت میانه آنها نسبتاً محدود بوده است. در مقابل، پروژههای با FDV متوسط و بالا، عملاً با بازقیمتگذاری شدید بازار مواجه شدهاند و اغلب آنها به افتهایی بین ۷۰٪ تا بیش از ۸۰٪ رسیدهاند.
بهگفته یکی از تحلیلگران، بسیاری از پروژههای کریپتویی بدون توجه به بلوغ محصول یا کاربرد واقعی، بهدنبال ارزشگذاریهای میلیارد دلاری هستند. نتیجه این رویکرد، آغاز معاملات در سطوحی است که فاصله زیادی با ارزش ذاتی دارند و همین موضوع باعث میشود بازار خیلی سریع این فاصله را اصلاح کند.
فرسودگی ایردراپها و بحران اعتماد
در کنار فشارهای قیمتی، جذابیت ایردراپها در سال ۲۰۲۵ از نظر ساختاری نیز کاهش یافته است. بسیاری از فعالان بازار معتقدند مدل ایردراپ بهمرور پیچیدهتر، محدودکنندهتر و آسیبپذیرتر شده است.
ماران (Maran)، یکی از تحلیلگران بازار، با مقایسه ایردراپهای چرخههای قبلی و وضعیت فعلی، به این نکته اشاره میکند که در گذشته، مشارکت در ایردراپها اغلب با اقدامهای سادهای مانند اتصال کیف پول انجام میشد و پاداشها نیز قابلتوجه بودند. اما امروز، پروژهها شرایط سختگیرانهتری تعیین میکنند؛ از جمله دورههای مشارکت طولانی، الزامات فنی، ثبتنامهای محدود، برنامههای وستینگ پیچیده و …
بهگفته او، در گذشته رسیدن به ایردراپهای چهاررقمی چندان دشوار نبود، اما حالا همین مبالغ در بهترین حالت، نصیب تعداد محدودی از کاربران میشود.
برخی تحلیلگران حتی پا را فراتر گذاشته و معتقدند مدل ایردراپ در سال ۲۰۲۵ عملاً از کار افتاده است. زمزا سلیم (Zamza Salim) میگوید با وجود تلاش پروژهها برای مقابله با فارمینگ، حملات سیبل (Sybil) همچنان بخش بزرگی از ایردراپهای مهم را تحتتأثیر قرار دادهاند. از نگاه او، صرف ماهها زمان برای دریافت پاداشهای ناچیز، در حالی که فارمکنندگان بخش بزرگی از توکنها را جذب میکنند، منطقی بهنظر نمیرسد.
در مجموع، دادههای جدید بار دیگر الگویی تکرارشونده را برجسته میکنند: توکنهای ایردراپی در اغلب موارد پس از عرضه با افت شدید مواجه میشوند و در کنار آن، ساختار خود ایردراپها نیز دیگر آن کارایی و جذابیت گذشته را ندارد.
هرچند هنوز پروژههایی هستند که میتوانند در بلندمدت ارزش خود را حفظ کنند، اما ترکیب ارزشگذاریهای بالا، بازقیمتگذاری سریع بازار و تغییر مکانیزمهای توزیع، نتیجه ایردراپها را بیش از هر زمان دیگری نامطمئن کرده است. در چنین فضایی، تصمیم میان «هولدینگ» و «فروش»، دیگر یک بحث احساسی نیست؛ بلکه به مسئلهای کاملاً مبتنی بر داده و مدیریت ریسک تبدیل شده است.
