در اواسط مارس ۲۰۱۳ بیت کوین (BTC) تنها فورک (Fork) تصادفی تاریخ خود را تجربه کرد. یک فورک زمانی اتفاق می افتد که دو زنجیره به طور همزمان در حال اجرا هستند و می تواند منجر به از دست رفتن درآمد ماینر، از دست رفتن سرمایه به دلیل تراکنش های ارسال شده بین زنجیره های مختلف و هزینه های دوگانه مخرب شود.
فورک یکی از بدترین چیزهایی است که می تواند برای شبکه بیت کوین اتفاق بیافتد و این پتانسیل را دارد تا اعتبار تغییر ناپذیری و امنیت بیت کوین را از بین ببرد. اما بیت کوین از فورک سال ۲۰۱۳ جان سالم به در برد و در واقع پس از آن سال برای اولین بار قیمت آن به بیش از ۱۰۰۰ دلار افزایش یافت. در اینجا حوادث پیرامون فورک و نحوه اصلاح سریع آن را بررسی خواهیم کرد.
این فورک اساساً به دلیل ایجاد نسخه ۰.۸ هسته(Core) ایجاد شده بود که قادر به کنترل بلاک هایی با مقادیر زیادی ورودی و خروجی است، در حالی که نسخه های قبل از ۰.۸ چنین نبودند.
به طور خاص قبل از نسخه ۰.۸، کاربران برای پردازش بلاک های بزرگ باید قفل های برکلی دی بی (Berkeley DB) را به صورت دستی پیکربندی می کردند زیرا در غیر این صورت معتبر نبودند. به عنوان یک قاعده سر انگشتی آزمایش هستهتحت شرایط استرس زا اجرا شد و حداکثر تعداد قفل های مورد نیاز برای کار درست دو برابر شد. این سقف دلخواه قفل به بخشی از کد بیت کوین تبدیل شد؛ هرچند نسخه ۰.۸ از لول دی بی (LevelDB) به جای برکلی دی بی استفاده می کند و لول دی بی سقف قفل ندارد.
یک بلاک با بیش از ۱۷۰۰ تراکنش همراه شد و نودها و ماینرها با نسخه ۰.۸ توانستند این بلاک را با موفقیت پردازش کنند در حالی که نودها و ماینرها با نسخه های پایین تر از ۰.۸ این بلوک را رد کردند.
گمان می شود که سایت های قمار مانند Satoshi Dice که تراکنش های متعددی را ایجاد می کنند علت این بلاک فوق العاده بزرگ بودند. این اتفاق باعث انشعاب بلاک چین شد، به این معنی که ماینرها و نودها با نسخه های پایین تر از ۰.۸ در حال اجرای یک بلاک چین متفاوت از ماینرها و نودها با نسخه ۰.۸ بودند. بلاک چین ۰.۸، ۶۰ درصد توان هش داشت و از تشخیص خودکار انشعاب زنجیره جلوگیری می کرد زیرا اگر بلاک چین قبل از نسخه ۰.۸ توان هش بیشتری داشت، نودهای ۰.۸ باید دوباره به بلاکچین قبل از ۰.۸ سازماندهی می شدند.
خوشبختانه توسعه دهندگان بیت کوین به سرعت از این مشکل آگاه شدند و تصمیم گرفتند که ماینرها و نود های موجود در نسخه ۰.۸ برای حل کردن فورک به نرم افزار قدیمی برگردند.
پیتر ووئل (Peter Wuille)، توسعه دهنده بیت کوین این اطلاعات را در Bitcointalk قرار داد و از کاربران خواست تا زمانی که این وضعیت برطرف نشده است از بیت کوین استفاده نکنند و از ماینر نسخه ۰.۸ خواست که به نسخه های قبل از نسخه ۰.۸ برگردند.
Slush و BTCGuild رهبران دو تا از بزرگترین استخرهای ماینینگ بیت کوین در آن زمان به سرعت به نسخه قبل از 0.8 پایین آمدند، با این وجود هم مقدار قابل توجهی بیت کوین که ماین کرده بودند قربانی شد. هم زمان بیشتر صرافی ها و پردازش کنندگان پرداخت مانند بیت پی تراکنش های خود را به حداقل رساندند تا خسارت به حداقل برسد.
تنها ۵ ساعت پس از ارسال هشدار فورک در Bitcointalk ، به لطف تغییر سریع ماینرهایی مانند Slush و BTCGuild به نسخه قدیمی Bitcoin Core، نسخه های قبلی بلاک چین ۰.۸ از نسخه ۰.۸ بیشتر شدند. به محض این که بلاک چین پیش از ۰.۸ از بلاک چین ۰.۸ عبور کرد یک سازماندهی مجدد اتفاق افتاد و بلاکچین پیش از ۰.۸ تنها بلاک چین موجود شد.
به منظور جلوگیری از بروز مشکل مشابه توسعه دهندگان بیت کوین نسخه ۰.۸.۱ را منتشر کردند که بلاک هایی را که احتمال دارد بیش از ۱۰۰۰۰ قفل بگیرند، رد می کند، اندازه بلاک را به ۰/۵ مگابایت محدود می کند و حداکثر تعداد قفل را تا ۵۳۷۰۰۰ افزایش می دهد.
اگرچه توسعه دهندگان و جامعه بیت کوین هر چه سریعتر این فورک را برطرف کردند اما یک کاربر با موفقیت ۱۰۰۰۰ دلار بیت کوین را دوبار خرج کرد. کاربر ابتدا ۱۰۰۰۰ دلار از طریق OKPay به صرافی BTC-e ارسال کرد و این در نسخه بلاکچین ۰.۸ حساب شد. چند ساعت بعد کاربر تراکنش را دوباره تنظیم کرد و آن را در نسخه بلاک چین قبل از ۰.۸ پخش کرد و با موفقیت تأیید شد.
در واقع این تراکنش دو بار خرج شده یکی از ۲۷۰ تراکنشی بود که در بلاک چین ۰.۸ حساب شدند اما پس از تنظیم مجدد در بلاک چین فعلی حساب نشدند. همه این تراکنش ها به طور بالقوه می توانستند دو بار خرج شوند. به ویژه اینکه همه این تراکنش ها پاک شده اند، نشان می دهد که فورک بلاک چین فعالیت اقتصادی را مختل می کند و منجر به از دست رفتن سرمایه و اغتشاش می شود.
کاربری که دو بار ۱۰۰۰۰ دلار برداشت کرده بود سرانجام دارایی را به OKPay بازگرداند. گفته می شود شواهدی مبنی بر اینکه ۶ تراکنش دیگر در همان زمان دو بار انجام شده وجود دارد هرچند این موضوع تایید نشده است.
سرانجام فورک تصادفی بلاک چین در مارس ۲۰۱۳ ثابت کرد تا زمانی که توسعه دهندگان و جامعه به سرعت عمل کنند بیت کوین می تواند از چنین سناریویی زنده خارج شود. کل فورک فقط ۶ ساعت طول کشید و با هشدار سریع توسعه دهندگان به جامعه حل شد و همچنین بزرگترین استخرهای ماینینگ که به بلاک چین پیش از نسخه ۰.۸ بازگشتند تا بلاک چین مجددا سازماندهی شود. سپس توسعه دهندگان برای جلوگیری از فورک مجدد هسته بیتکوین ۰.۸.۱ را منتشر کردند تا از مساله سقف قفل پشتیبانی کند.
اگرچه این فورک منجر به تنها دو بار خرج شده ی تأیید شده تاریخ بیت کوین شد (حداکثر ۷ عدد دو بار خرج شده)، قیمت بیت کوین در واقع از حدود ۴۰ دلار در زمان فورک به بیش از ۱۰۰۰ دلار در سال بعد از آن رسید. این نشان می دهد که اگر دوباره یک فورک تصادفی در شبکه بیت کوین اتفاق بیفتد لزوماً به معنای سقوط بازار نیست. در حقیقت این اتفاق نشان می دهد که با تفکر سریع یک فورک می تواند در عمل هیچ تأثیر منفی بر بازار نداشته باشد.
