در حالی که مفهوم «پول هوشمند» و تحول دیجیتال روندی اجتنابناپذیر در اقتصادهای مدرن شده، بانک مرکزی ایران نیز بهسرعت در حال آمادهسازی زیرساختهایی است که بتواند این تغییرات را مدیریت و راهبری کند. در همین حال بانک مرکزی اعلام کرده که بیش از پنج هزار کیفپول مرتبط با ارز دیجیتال این نهاد فعال شده و فاز عملیاتی این پروژه وارد مرحله جدیتری شده است.
به گزارش میهن بلاکچین، در جدیدترین اظهارنظر رسمی، محمد شیریجیان، معاون سیاستگذاری پولی بانک مرکزی، هشدار داده که گذار به اقتصاد دیجیتال بدون حکمرانی دقیق میتواند پیامدهای سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد. او تأکید میکند که تجربه جهانی نشان داده، آنچه کشورها را در این حوزه موفق کرده، نه خودِ فناوری، بلکه نحوه تنظیمگری و سیاستگذاری بر این فناوریهاست.
شیریجیان در سخنرانی خود با اشاره به روندهای جهانی، وضعیت فعلی ایران را نیازمند تغییر رویکرد دانسته و تأکید کرده است که در داخل کشور، گاهی فناوری به اشتباه «هدف» تلقی میشود؛ در حالی که در دنیا، اقتصاد دیجیتال زمانی موفق شده که فناوری در خدمت ارزش افزوده، سیاست پولی و نظم مالی قرار گرفته باشد.
شیریجیان با انتقاد از رویکرد رایج در کشور گفت:
در ایران معمولاً فناوری را بهعنوان نقطه شروع میبینیم و همین باعث میشود مغالطهای شکل بگیرد که به جای توسعه اقتصاد دیجیتال، خودِ فناوری در اولویت قرار بگیرد. این در حالی است که تجربه جهانی نشان میدهد اصل موضوع، اقتصاد و ایجاد ارزش افزوده است.
تغییر نقش نرخ بهره در اقتصاد دیجیتال
شیریجیان در بخش دیگری از سخنانش به تاثیر ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) بر سیاست پولی اشاره کرد و گفت:
CBDCها میتوانند ساختار سیاستگذاری پولی را دستخوش تغییر کنند. برای نمونه، نرخ بهره یکی از ابزارهای کلیدی سیاستگذاری پولی است که در محیط پول دیجیتال بانک مرکزی نقش و کارکرد آن نیازمند بازنگری است.
وی افزود:
اگر ارزهای دیجیتال بانک مرکزی توسعه یابند و نظارت برخط تقویت شود، امکان اعمال سیاستهای پولی دقیقتر فراهم خواهد شد. با این حال ممکن است برخی ابزارهای سنتی سیاست پولی کارآمدی سابق را نداشته باشند.
معاون بانک مرکزی همچنین به نقش داراییهای توکنیزه شده اشاره کرد و گفت توکنیزاسیون میتواند سرعت گردش پول را افزایش دهد، ناترازی بانکها را کاهش دهد و راههای جدیدی برای تأمین مالی ایجاد کند. او افزود که داراییهای توکنیزه شده میتوانند در آینده بهعنوان وثیقه نیز مورد استفاده قرار گیرند؛ تغییری که میتواند ساختار ترازنامهای بانکها را دگرگون کند.
حکمرانی، مهمتر از فناوری
شیریجیان بار دیگر تأکید کرد که «مسئله اصلی در داراییهای دیجیتال، حکمرانی است نه فناوری». به گفته او، زیرساخت فنی در ایران پیشرفت قابلتوجهی داشته، اما سیاستگذاری و ارزیابی پیامدهای اقتصادی این فناوریها همچنان نیازمند دقت و بررسی بیشتر است. او گفت فناوری زمانی مفید است که به بهبود سیاستهای پولی و ایجاد ارزش اقتصادی کمک کند.
او با اشاره به تجربه کشورهایی مانند آمریکا و اروپا افزود:
همه نهادهای مالی بزرگ دنیا با احتیاط به این حوزه وارد شدهاند و در آمریکا و اروپا نیز قوانین سختگیرانهای تدوین شده است. توسعه بدون نظارت این ابزارها، بهویژه در کشوری مثل ایران که با چالش تحریم روبهروست، میتواند تبعات جدی داشته باشد و حتی خطر خروج سرمایه را افزایش دهد.
شیریجیان در ادامه یادآور شد که در قانون جدید بانک مرکزی، فعالان حوزه رمزارز بهعنوان نهادهای تحت نظارت بانک مرکزی شناسایی شدهاند. به همین منظور نیز دو دستورالعمل مهم، «چارچوب سیاستگذاری رمزارز» و «دستورالعمل تأسیس و نظارت بر کارگزاران رمزارز»، تصویب شده و در مسیر اجرا قرار دارد. او تأکید کرد که هنوز در ابتدای مسیر حکمرانی این حوزه هستیم و طبیعی است که تطبیق بازیگران با قوانین جدید زمانبر باشد، اما مسیر نظارت و قانونگذاری با قدرت دنبال خواهد شد.
در پایان، معاون بانک مرکزی خبر داد که بیش از پنج هزار کیفپول مرتبط با ارز دیجیتال بانک مرکزی فعال شده و این پروژه اکنون رسماً وارد فاز عملیاتی شده است. او گفت برای گسترش این طرح باید ضریب نفوذ افزایش یابد و توسعه محصولات و ابزارهای مالی مرتبط، در اولویت قرار گیرد.
