چین از ۲۰۲۶ به یوان دیجیتال سود پرداخت می‌کند

چین اعلام کرده است که از ابتدای سال ۲۰۲۶، موجودی کیف‌پول‌های یوان دیجیتال مشمول دریافت سود خواهد شد. این اقدام به عنوان فاصله‌گیری آشکار از رویکرد غالب جهانی درباره غیرسودده بودن ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی تلقی می‌شود و می‌تواند معادلات سیاست پولی دیجیتال را وارد مرحله‌ای تازه کند.

به گزارش میهن بلاکچین، بر اساس اعلام بانک مرکزی چین (People’s Bank of China)، از اول ژانویه ۲۰۲۶ موجودی کیف‌پول‌های یوان دیجیتال (e-CNY) مشمول پرداخت سود خواهد شد. نرخ سود این موجودی‌ها بر مبنای نرخ سپرده‌های جاری محاسبه می‌شود که با رویکرد رایج جهانی درباره ماهیت غیرسودده ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی در تضاد قرار دارد.

در سطح بین‌المللی، نهادهایی مانند بانک مرکزی اروپا (European Central Bank)، فدرال رزرو آمریکا (Federal Reserve) و بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی (Bank for International Settlements) پیش‌تر تأکید کرده‌اند که ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی در سطح خرد (CBDCهای خرد) نباید مشمول پرداخت سود باشند چراکه رویکرد غالب در سطح جهانی این است که CBDC باید معادل دیجیتال پول نقد فیزیکی باشد و صرفاً برای پرداخت و مبادله مورد استفاده قرار گیرد، نه اینکه به‌عنوان ابزاری برای پس‌انداز یا دریافت سود عمل کند.

بانک مرکزی اروپا در این باره به‌صراحت اعلام کرده است:

همانند پول نقد در کیف پول، هیچ سودی به موجودی یوروی دیجیتال پرداخت نخواهد شد.

فدرال رزرو پیش‌تر در سند بحث‌برانگیز خود در سال ۲۰۲۲ هشدار داده بود که راه‌اندازی ارز دیجیتال بانک مرکزیِ سودده می‌تواند ساختار نظام مالی ایالات متحده را به‌صورت بنیادین دستخوش تغییر کند. از نگاه سیاست‌گذاران، مهم‌ترین نگرانی در این زمینه، تشدید پدیده «واسطه‌زدایی بانکی» و کاهش توان وام‌دهی بانک‌های تجاری عنوان شده است. در همین راستا، صندوق بین‌المللی پول (International Monetary Fund) و بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی نیز تأکید کرده‌اند که CBDCهای بهره‌دار ممکن است در دوره‌های ناپایداری مالی، این نوع ابزارها می‌توانند با سرعت گرفتن خروج سپرده‌ها از بانک‌ها، احتمال شکل‌گیری «فرار بانکی» را به‌طور محسوسی بالا ببرند.

تغییر جایگاه یوان دیجیتال

این تصمیم چین عملاً جایگاه یوان دیجیتال را از یک ابزار هم‌تراز با پول پرقدرت (M0) به ساختاری نزدیک به پول در گردش و سپرده‌های جاری (M1) ارتقا می‌دهد. این رویکرد در چارچوب «برنامه اقدام برای تقویت مدیریت یوان دیجیتال و زیرساخت مالی» از سوی بانک مرکزی چین اتخاذ شده است.

بر اساس این تصمیم، پرداخت سود صرفاً به کیف‌پول‌های تأییدشده در دسته‌های یک تا سه ـ شامل اشخاص حقیقی و حقوقی تعلق می‌گیرد. تسویه سود به‌صورت فصلی انجام شده و در روز بیستم ماه پایانی هر فصل به حساب‌ها واریز می‌شود. کیف‌پول‌های ناشناس در دسته چهارم مشمول این سیاست نخواهند بود. همزمان، تعریف رسمی «یوان دیجیتال» نیز مورد بازنگری قرار گرفته و دامنه آن به‌طور صریح «زیرساخت پرداخت یوان دیجیتال» را نیز شامل می‌شود.

وانگ جیان، تحلیل‌گر Guoxin Securities، این تحول را گذار از «پول نقد دیجیتال ۱.۰» به «ارز سپرده‌ای ۲.۰» توصیف کرده و آن را «نوعی حساب بانکی نوین» دانسته است که کارکردهای پرداخت سنتی را با قابلیت‌های نوآورانه قراردادها (Contracts) در هم می‌آمیزد و می‌تواند شکل تازه‌ای از استفاده روزمره از پول دیجیتال را رقم بزند.

دلایل مسیر متفاوت چین

بانک مرکزی چین اعلام کرده است که کیف‌پول‌های یوان دیجیتال اکنون تحت پوشش بیمه سپرده قرار دارند که سطح حفاظتی مشابه سپرده‌های بانکی سنتی ایجاد می‌کند. پرداخت سود نیز به‌عنوان مشوقی برای افزایش نگهداری موجودی e-CNY در نظر گرفته شده است.

تا آبان ۱۴۰۴ (نوامبر ۲۰۲۵)، یوان دیجیتال (e-CNY) به حدود ۲۳۰ میلیون کیف‌پول فعال رسیده و مجموع ارزش تراکنش‌ها از ۱۶.۷ تریلیون یوان عبور کرده است. با وجود این رشد قابل‌توجه، یوان دیجیتال همچنان در رقابت مستقیم با علی‌پی (Alipay) و وی‌چت‌پی (WeChat Pay) به‌عنوان پلتفرم‌های پرداخت مسلط بازار قرار دارد. در عین حال، ساختار دو‌لایه (Two-Tier Structure) یوان دیجیتال بدون تغییر حفظ شده و بانک‌های تجاری همچنان نقش رابط اصلی میان کاربران و بانک مرکزی را ایفا می‌کنند.

پیامدهای جهانی و مقایسه کشورها

اقدام چین پرسش‌هایی را برای سایر بانک‌های مرکزی ایجاد کرده است. بانک مرکزی اروپا که قصد دارد یوروی دیجیتال را تا سال ۲۰۲۹ راه‌اندازی کند، همچنان به مدل غیرسودده با سقف نگهداری پایبند است و شورای اتحادیه اروپا نیز این محدودیت‌ها را تأیید کرده است.

در مقابل، شماری از پژوهش‌های دانشگاهی این رویکرد را به چالش کشیده‌اند. تحلیلی از مرکز پژوهش‌های سیاست اقتصادی (CEPR) در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد تعیین نرخ سود برای ارز دیجیتال بانک مرکزی در سطح صفر یا حداکثر یک واحد درصد پایین‌تر از نرخ سیاستی می‌تواند به بهبود رفاهی قابل‌توجهی منجر شود. صندوق بین‌المللی پول نیز تأکید کرده است که CBDC سودده می‌تواند حساسیت اقتصاد به تغییرات نرخ بهره را افزایش دهد. تجربه چین حاکی از آن است که نگرانی‌هایی مانند خروج سپرده‌ها یا محدود شدن اعتبارات بانکی، از طریق ابزارهایی نظیر سقف نگهداری، نظام پاداش‌دهی پلکانی و بیمه سپرده قابل مدیریت است.

ایالات متحده مسیر متفاوتی را در قبال ارز دیجیتال بانک مرکزی در پیش گرفته است. بر اساس داده‌های Atlantic Council، آمریکا تنها کشوری است که به‌طور رسمی ارز دیجیتال بانک مرکزیِ خرد (Retail CBDC) را ممنوع اعلام کرده است.

در دی‌ماه ۱۴۰۳ (ژانویه ۲۰۲۵)، دونالد ترامپ با امضای یک فرمان اجرایی، هرگونه توسعه یا ترویج ارز دیجیتال بانک مرکزی را توسط نهادهای فدرال ایالات متحده ممنوع کرد. در ادامه این مسیر، کنگره آمریکا در تیرماه ۱۴۰۴ (ژوئیه ۲۰۲۵) «قانون مقابله با دولتِ نظارتی از مسیر ارز دیجیتال بانک مرکزی» را به تصویب رساند که در کنار قانون جِنیوس (GENIUS) و قانون شفافیت (CLARITY Act) چارچوب رویکرد سخت‌گیرانه واشنگتن در قبال CBDC را تکمیل می‌کند.

کشورهایی که در حال بررسی ارز دیجیتال بانک مرکزی هستند — ۱۳۷ کشور که در مجموع ۹۸٪ از تولید ناخالص داخلی جهان را نمایندگی می‌کنند، در حال بررسی ارز دیجیتال بانک مرکزی هستند. – منبع: Atlantic Council – CBDC Tracker

جمع‌بندی

در حالی که اروپا CBDC را عمدتاً به‌عنوان زیرساخت پرداختی کارآمد می‌بیند و آمریکا اساساً ایده CBDC خرد را کنار گذاشته است، چین با حرکت به سمت مدل شبه‌سپرده‌ای و پرداخت سود به یوان دیجیتال، مسیر متفاوتی را دنبال می‌کند. در حال حاضر، ۱۳۷ کشور که نماینده حدود ۹۸ درصد تولید ناخالص داخلی جهان هستند، در حال بررسی یا توسعه CBDC هستند و تجربه چین با یوان دیجیتال بهره‌دار به‌دقت از سوی سایر کشورها دنبال می‌شود.

منبع: beincrypto