در سال ۲۰۰۵، توماس فریدمن (Thomas Friedman) در کتاب معروف خود به نام «جهان مسطح است (The World is Flat)» توضیح داد که چگونه پیشرفتهای فناورانه آغازگر موج تازهای از جهانیسازی شدند که بهتدریج شکاف اقتصادی میان کشورهای توسعهیافته و اقتصادهای نوظهور را کاهش داد. فریدمن نشان داد که چگونه دسترسی همگانی به اینترنت، موتورهای جستوجو و نرمافزارهای متنباز به افراد در کشورهای در حال توسعه این امکان را داد تا مهارتهای شغلی خود را ارتقا دهند، رقابتپذیرتر شوند و بدون مانع جغرافیایی به اقتصاد جهانی متصل شوند.
به گزارش میهن بلاکچین، در دو دههای که از انتشار آن کتاب میگذرد، این روند نهتنها متوقف نشده بلکه شتاب گرفته است. استفاده جهانی از اینترنت جهش چشمگیری داشته و بسیاری از اقتصادهای آسیایی و آفریقایی حتی عملکردی بهتر از برخی بازارهای توسعهیافته ثبت کردهاند. در چنین بستری، ظهور استیبل کوینهای جهانی پدیدهای بسیار معنادار است؛ این دارایی تنها طی شش سال، از تقریباً هیچ به بازاری با ارزشی بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار رسیده است.
استیبل کوینها چگونه در مقیاس وسیع استفاده میشوند؟
گردش یواسدی کوین (USDC)، استیبل کوینی که توسط شرکت سِرکل (Circle) منتشر میشود، طبق گزارش سهماهه سوم این شرکت نسبت به سال قبل ۱۰۸٪ رشد داشته است؛ این عدد نشاندهنده تقاضای فزاینده جهانی برای این ابزار مالی است. همزمان با این رشد، تجربههای عملی نشان دادهاند که امور مالی دیجیتال میتواند هم دسترسی را گسترش دهد و هم تابآوری اقتصادی را افزایش دهد.
امروزه استیبل کوینها نهتنها در تجارت و پرداختهای بینالمللی نقش دارند، بلکه در کمکهای بشردوستانه و رشد کسبوکارهای کوچک نیز بهکار گرفته میشوند. این کاربردها اکنون به یکی از محورهای اصلی فعالیتهای اجتماعی سرکل تبدیل شدهاند؛ از جمله با راهاندازی بنیاد سرکل فاندیشن (Circle Foundation) که تمرکز آن بر تابآوری مالی و شمول اقتصادی در آمریکا و سایر نقاط جهان است.
استیبل کوینهایی مانند USDC در عمل به ارز طبیعی یک دهکده جهانی دیجیتال تبدیل شدهاند؛ این دهکده هر روز مسطحتر و بههمپیوستهتر میشود. این داراییها بازنمایی توکنشده ارزهای دولتی مانند دلار و یورو هستند و عملاً نقش پول نقد دیجیتال را ایفا میکنند. انتقال آنها روی ریلهای باز بلاکچینی انجام میشود؛ همان زیرساختهایی که با استفاده از اینترنت، امکان جابهجایی پول را با سرعت، مقیاس و هزینهای مشابه جریان اطلاعات فراهم میکنند.
ایالات متحده، اروپا و سایر بازارهای بزرگ، با وضع قوانین شفاف، استیبل کوینها را وارد چارچوبهای نظارتی رسمی کردهاند؛ این اقدام استفاده از آنها را در جریانهای تجاری بینالمللی تسریع کرده است.
با این حال، در بسیاری از بازارهای نوظهور، استیبل کوینها مدتهاست به یک شریان حیاتی مالی تبدیل شدهاند؛ بهویژه برای افراد و کسبوکارهایی که از سیستم بانکی سنتی خدمات کافی دریافت نمیکنند و بهدنبال دسترسی سریعتر و سادهتر به دلار هستند. در حالی که پول موبایلی در برخی کشورها ریشه دوانده، استیبل کوینها این ظرفیت را دارند که چنین مدلی را در مقیاس جهانی پیاده کنند.
گسترش دسترسی مالی با ارز دیجیتال
امروزه بیش از یک میلیارد نفر در جهان «کمبرخوردار بانکی» هستند، اما بسیاری از آنها به دستگاههای متصل به اینترنت دسترسی دارند. این پرسش اساسی مطرح میشود که خدمات مالی بومی اینترنت چگونه میتوانند این شکاف را پر کنند.
امکان ارسال، خرجکردن و پسانداز دلار بهصورت دیجیتال، با هزینه کمتر و بدون نیاز به شعب فیزیکی بانکها، میتواند بخشی از موانع ساختاری ورود به نظام مالی رسمی را از میان بردارد.
علاوه بر تجارت، تأثیر استیبل کوینها در حوزههای بشردوستانه نیز چشمگیر بوده است. در اوکراین، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) دسترسی به USDC را برای هزاران آواره جنگی فراهم کرده و در شرایط بحرانی، کمکهای حیاتی را سریعتر به دست آنها رسانده است.
همچنین، در چارچوب رقابت آنلاکینگ ایمپکت (Unlocking Impact) شرکت سرکل، استارتاپهایی در نپال، کنیا و کامبوج نشان دادهاند که چگونه با استفاده از USDC و زیرساختهای دیجیتال باز، میتوان پیش از وقوع شوکهای اقلیمی و اقتصادی، تابآوری مالی جوامع را تقویت کرد.
موفقیت این پروژهها صرفاً بهدلیل سرعت یا کاهش هزینهها نیست؛ شفافیت و قابلیت حسابرسی بالاتر نیز به سازمانهای امدادرسان کمک میکند تا از هدررفت منابع جلوگیری کرده و اطمینان یابند که کمکها دقیقاً به دست نیازمندان میرسد.
تبدیل تجربههای اولیه به راهحلهای مقیاسپذیر
بر پایه همین تجربهها، بنیاد سرکل فاندیشن شکل گرفته است تا رویکردهای عملی برای شمول مالی و تابآوری اقتصادی را در آمریکا و سطح بینالمللی پشتیبانی کند. این بنیاد بهجای ایجاد سیستمهای موازی، تمرکز خود را بر تقویت نهادهای موجود گذاشته؛ این نهادها دقیقاً در نقاطی فعالیت میکنند که شکاف دسترسی بیشترین شدت را دارد.
در ایالات متحده، این مسیر با حمایت از مؤسسات مالی توسعهمحور محلی آغاز شده است؛ این نهادها نقشی حیاتی در تأمین مالی کسبوکارهای کوچک دارند.
در سطح جهانی نیز، همکاری با سازمانهای بشردوستانه و نهادهای توسعهای بهدنبال آن است که استیبل کوینهای قانونمند را در خدمت افزایش سرعت، شفافیت و قابلیت اعتماد در توزیع کمکها قرار دهد، بدون آنکه زیرساختهای محلی موجود تضعیف شوند.
این تلاشها هنوز در مراحل ابتدایی هستند، اما یک افق روشن را نشان میدهند و آن، استفاده هدفمند از ابزارهای مالی بومی اینترنت برای حل مشکلات مشخص در حوزه دسترسی، کارایی و پاسخگویی است. اگر این مسیر با دقت و در همکاری با نهادهای مأموریتمحور طی شود، استیبل کوینها میتوانند یکی از کلیدیترین مسیرها بهسوی یک نظام مالی جهانی فراگیرتر و مقاومتر باشند.
