نقدینگی یا نرخ بهره؟ محرک اصلی قیمت بیت کوین چیست؟

حرکات اخیر قیمت بیت کوین نشان می‌دهد که این دارایی بیش از آنکه تحت تأثیر کاهش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی آمریکا باشد به وضعیت نقدینگی موجود در سیستم واکنش نشان می‌دهد. در واقع سیاست‌های مربوط به صورت وضعیت مالی و جریان‌های نقدی هستند که مسیر بازار ارزهای دیجیتال را تعیین می‌کنند.

به گزارش میهن بلاکچین، اگرچه در گذشته کاهش نرخ بهره باعث جهش قیمت می‌شد اما اکنون رفتار بیت کوین نشان‌دهنده میزان دسترسی واقعی به پول و سرمایه‌های ریسک‌پذیر است و دیگر صرفاً به هزینه‌های وام گرفتن بستگی ندارد.

یافته‌های مهم

بیت کوین در حال حاضر به حجم پول در گردش حساس‌تر شده است. نرخ بهره در واقع «قیمت پول» را نشان می‌دهد اما نقدینگی نشان‌دهنده «مقدار پول» موجود است. زمانی که پول در بازار فراوان باشد استفاده از معامله با اهرم و تمایل به ریسک بیشتر می‌شود و قیمت بیت کوین بالا می‌رود. در مقابل وقتی نقدینگی کم می‌شود این اهرم‌ها به سرعت تخلیه شده و باعث ریزش قیمت می‌شوند.

سیاست‌های مالی دولت آمریکا و مدیریت پول در خزانه‌داری این کشور، مستقیماً بر نقدینگی اثر می‌گذارند و تأثیرشان روی بیت کوین حتی از تغییرات کوچک نرخ بهره هم بیشتر است. سال‌ها بود که معامله‌گران با شنیدن خبر کاهش نرخ بهره، منتظر صعود بودند چون وام گرفتن ارزان می‌شد اما این رابطه در ماه‌های اخیر ضعیف شده است.

تفاوت اصلی نرخ بهره و نقدینگی

نرخ بهره هزینه استفاده از پول است، اما نقدینگی به معنای آن است که چه مقدار پول واقعاً در سیستم جریان دارد. گاهی بانک مرکزی نرخ بهره را کم می‌کند اما هم‌زمان با روش‌های دیگر مثل انقباض کمی (Quantitative Tightening) پول را از بازار جمع می‌کند. در چنین حالتی با وجود کاهش نرخ بهره قیمت بیت کوین به دلیل کمبود پول نقد ممکن است ریزش کند.

بیت کوین مانند یک «قناری در قفسِ معدن» عمل می‌کند و زودتر از بازارهای سنتی پایانِ دوران پولِ فراوان را حس کرده و به سرمایه‌گذاران هشدار می‌دهد.

چرا اثر کاهش نرخ بهره کم شده است؟

سه دلیل اصلی برای این اتفاق وجود دارد:

• ۱. پیش‌خور شدن قیمت: معامله‌گران مدت‌ها قبل از وقوع کاهش نرخ بهره آن را پیش‌بینی کرده و خرید‌هایشان را انجام داده‌اند.
• ۲. شرایط اقتصادی: گاهی نرخ بهره زمانی کم می‌شود که وضعیت اقتصاد خراب است. در این شرایط سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی‌های پرریسک خود را بفروشند.
• ۳. تداوم فشار مالی: حتی با نرخ بهره پایین اگر دولت همچنان در حال جمع‌آوری پول از بازار باشد فشار روی بیت کوین باقی می‌ماند.

بیت‌کوین دارایی حساس به نقدینگی

خریداران بیت کوین به شدت به معامله با اهرم، سرمایه‌های ریسک‌پذیر موجود در بازار و شرایط کلی اقتصاد وابسته‌اند. نقدینگی به روش‌های زیر بر این عوامل تأثیر می‌گذارد:

• در زمان فراوانی پول: وقتی نقدینگی در بازار زیاد است معامله با اهرم به راحتی جریان پیدا می‌کند و تحمل نوسانات بازار برای معامله‌گران آسان‌تر می‌شود و سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های پرریسک‌تر حرکت می‌کنند.
• در زمان کمبود پول: وقتی نقدینگی محدود می‌شود اهرم‌ها به سرعت تخلیه شده، فرآیند لیکویید شدن معامله‌گران به صورت زنجیره‌ای رخ می‌دهد و اشتهای ریسک در تمام بازارها ناپدید می‌شود.

این سازوکار نشان می‌دهد که رفتار بیت کوین کمتر به نرخ بهره وابسته است و بیشتر شبیه به یک معیار لحظه‌ای برای وضعیت نقدینگی عمل می‌کند. در واقع وقتی پول نقد در سیستم کمیاب می‌شود بیت کوین بدون توجه به اینکه نرخ بهره فدرال رزرو چقدر است تمایل دارد همگام با بازار سهام و کالاها ریزش کند.

آنچه در پسِ نقدینگی نهفته است

برای درک بهتر اینکه بیت کوین در شرایط مختلف چه واکنشی نشان می‌دهد، باید فراتر از تصمیمات مربوط به نرخ بهره را نگاه کنیم و به بررسی ساختار درونی سیستم مالی بپردازیم:

• ترازنامه فدرال رزرو (Fed Balance Sheet): فرآیند انقباض کمی (Quantitative Tightening) باعث کوچک شدن دارایی‌های فدرال رزرو شده و پول نقد را از ذخایر بانک‌ها خارج می‌کند. اگرچه بازارها در مراحل اولیه انقباض کمی مقاومت می‌کنند، اما این روند در نهایت مانع از ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران می‌شود. جالب است که گاهی اوقات، سیگنال‌های مربوط به احتمال بزرگ شدن ترازنامه، بیش از تغییرات کوچک در نرخ بهره بر بازارها تأثیر می‌گذارند.
• مدیریت نقدی خزانه‌داری (Treasury Cash Management): موجودی نقدی خزانه‌داری آمریکا مانند یک شیرِ نقدینگی عمل می‌کند. وقتی خزانه‌داری موجودی نقدی خود را افزایش می‌دهد، پول از سیستم بانکی خارج می‌شود و زمانی که این موجودی را کاهش می‌دهد، نقدینگی در بازار آزاد می‌گردد.
• ابزارهای بازار پول (Money Market Tools): تسهیلاتی مانند قرارداد بازخرید معکوس شبانه (Repo) وظیفه جذب یا آزاد کردن پول نقد را بر عهده دارند. زمانی که این ذخایرِ لرزه‌گیر یا همان منابعِ پشتیبان کاهش پیدا می‌کنند، بازارها در برابر کوچک‌ترین جابه‌جایی در جریان پول به‌شدت حساس می‌شوند. در چنین شرایطی، بیت کوین این تغییرات نقدینگی را با سرعتی بسیار بالا شناسایی کرده و در قیمت خود منعکس می‌کند.

چرا ریزش‌های اخیر بیشتر رنگ و بوی اقتصاد کلان داشتند؟

اخیراً کاهش قیمت‌های شدید در بیت کوین هم‌زمان با افت ارزش بازار سهام و فلزات گران‌بها رخ داده است؛ این موضوع نشان می‌دهد که مشکل از خودِ ارزهای دیجیتال نیست، بلکه بازارها با یک فشار نقدینگی گسترده دست‌وپنج نرم می‌کنند. این هماهنگی بین دارایی‌های مختلف تأیید می‌کند که بیت کوین کاملاً با ساختار نقدینگی جهانی ادغام شده است.

• تغییرات در سیاست‌های فدرال رزرو: ابهامات موجود در مورد تیم مدیریتی آینده فدرال رزرو و نوع نگاه آن‌ها به سیاست‌های مربوط به صورت وضعیت مالی یا همان ترازنامه، باعث پیچیده‌تر شدن اوضاع بازار شده است. وجود تردید در مورد افزایش مقدار پول در گردش در آینده، به عنوان یک هشدار برای کم شدن نقدینگی و «محدود شدن پول» تلقی می‌شود. این موضوع، قیمت بیت کوین را با شدتی بسیار بیشتر از تغییرات کوچک در نرخ بهره تحت فشار قرار می‌دهد.
• شوک‌های نقدینگی ضربه بزرگ‌تری می‌زنند: تغییرات در میزان نقدینگی برخلاف نرخ بهره، کمتر قابل پیش‌بینی و شفاف هستند؛ به همین دلیل بازارها نمی‌توانند به خوبی آن‌ها را پیش‌بینی کنند. این تغییرات ناگهانی، سریعاً روی معامله با اهرم و موقعیت‌های معاملاتی اثر می‌گذارند. در حالی که تغییرات نرخ بهره ماه‌ها مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرند، تخلیه غیرمنتظره نقدینگی می‌تواند معامله‌گران را غافلگیر کند و نوسان بالای بیت کوین این اثر را چندین برابر نشان می‌دهد.

تغییر نگاه بنیادین به بیت کوین و حساسیت‌های کلان آن

در بازه‌های زمانی طولانی، نرخ بهره بر ارزش‌گذاری‌ها و هزینه‌های فرصت تأثیر می‌گذارد؛ اما در شرایط فعلی، این نقدینگی است که مرزهای کوتاه‌مدت را برای اشتهای ریسک معامله‌گران تعیین می‌کند و باعث می‌شود واکنش قیمت بیت کوین هنگام جابه‌جایی جریان پول، نوسانی‌تر شود.

برای درک این فضا باید همواره سیگنال‌های مربوط به ترازنامه بانک مرکزی، جریان‌های نقدی خزانه‌داری و سطح حساب عمومی خزانه‌داری در کنار نشانه‌های فشار یا آرامش در بازارهای پول رصد شوند. اگرچه اخبار مربوط به کاهش نرخ بهره می‌تواند جو روانی بازار را تغییر دهد، اما تداوم روند صعودی و خرید مستمر تنها زمانی ممکن است که نقدینگی کافی برای ریسک‌پذیری در سیستم وجود داشته باشد.

تغییر نگاه به جایگاه بیت کوین

بیت کوین که برای سال‌ها به عنوان ابزاری برای حفظ ارزش در برابر کاهش ارزش پول دیده می‌شد، امروزه به مقدار زیادی به عنوان یک معیار سنجش لحظه‌ای از شرایط مالی جهانی شناخته می‌شود. واقعیت این است که وقتی نقدینگی منبسط می‌شود، بیت کوین سود می‌برد و زمانی که نقدینگی منقبض می‌شود، این دارایی معمولاً درد ناشی از کمبود پول را زودتر از بقیه حس می‌کند.

در دوره‌های اخیر، واکنش بیت کوین به شرایط نقدینگی بسیار جدی‌تر از تیترهای خبری مربوط به کاهش نرخ بهره بوده است؛ به همین دلیل در فاز فعلی چرخه بازار، بسیاری از تحلیل‌گران به جای تمرکز بر جهت حرکت نرخ بهره، بر این موضوع تمرکز کرده‌اند که آیا نقدینگیِ سیستم برای حمایت از ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران کافی است یا خیر.