در حالی که کالیفرنیا سالهاست بهعنوان یکی از قطبهای اصلی فناوری، سرمایهگذاری خطرپذیر و صنعت ارزهای دیجیتال شناخته میشود، حالا یک پیشنهاد مالیاتی جنجالی، زنگ خطر خروج ثروتمندان این ایالت را به صدا درآورده است. اتحادیهای قدرتمند در حوزه خدمات درمانی، طرحی را مطرح کرده که مستقیماً دارایی میلیاردرها را هدف میگیرد؛ طرحی که بهگفته منتقدان میتواند به مهاجرت سرمایه و تضعیف پایههای درآمدی ایالت منجر شود.
به گزارش میهن بلاکچین، در مرکز این بحث، میلیاردرهای حوزه کریپتو و فناوری قرار دارند؛ افرادی که برخی از آنها بهصراحت از ترک کالیفرنیا سخن گفتهاند. با این حال، تجربه کشورهای دیگر و دادههای اقتصادی نشان میدهد که تهدید «فرار ثروتمندان» شاید بیش از آنکه یک واقعیت آماری باشد، ابزاری برای فشار سیاسی و رسانهای است.
مالیات دارایی ۵٪؛ طرحی که بحثها را شعلهور کرد
جرقه این مناقشه به نوامبر ۲۰۲۵ بازمیگردد؛ زمانی که اتحادیه کارکنان خدمات بینالمللی، شاخه کارگران درمانی غرب آمریکا پیشنهاد وضع یک مالیات جدید بر دارایی را ثبت کرد. طبق این طرح، افرادی که ارزش دارایی آنها بیش از ۱ میلیارد دلار است، باید سالانه ۵٪ از کل دارایی خود را بهعنوان مالیات پرداخت کنند.
اتحادیه طراح این پیشنهاد معتقد است که اجرای این مالیات میتواند تا ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد جدید از حدود ۲۰۰ نفر از ساکنان کالیفرنیا ایجاد کند؛ رقمی که بهگفته آنها، بیش از اندازه کافی برای جبران کاهش بودجه فدرال برنامههای درمانی ایالت خواهد بود. البته این طرح برای قرار گرفتن در برگه رأیگیری انتخابات نوامبر ۲۰۲۶، به جمعآوری ۸۵۰ هزار امضا نیاز دارد.
با انتشار جزئیات این طرح، برخی از شناختهشدهترین چهرههای دنیای فناوری و سرمایهگذاری، واکنش تندی نشان دادند. پیتر تیل (Peter Thiel)، همبنیانگذار پیپل، و لری پیج (Larry Page)، همبنیانگذار گوگل، از جمله افرادی بودند که تهدید کردند در صورت تصویب این مالیات، کالیفرنیا را ترک خواهند کرد.
منتقدان این طرح هشدار میدهند که خروج حتی بخشی از این افراد میتواند منابع مهمی از درآمد مالیاتی را از ایالت بگیرد. با این حال، تاریخچه سیاستگذاری مالیاتی نشان میدهد که تهدید به مهاجرت ثروتمندان، موضوع تازهای نیست و اغلب بیش از آنکه به خروج گسترده منجر شود، در حد تهدید باقی میماند.
«آخرین ضربه»؛ اعتراض چهرههای سرشناس کریپتو
این پیشنهاد در تاریخ ۲۶ نوامبر بهطور رسمی ثبت شد و علاوه بر مالیات سالانه ۵٪، شامل یک مالیات یکباره ۱ میلیارد دلاری برای افرادی با دارایی بیش از ۲۰ میلیارد دلار نیز میشود. نکته مهم اینجاست که این مالیات بر «دارایی» اعمال میشود، نه درآمد؛ بهعبارت دیگر، سودهای تحققنیافته را هم در بر میگیرد.
جسی پاول (Jesse Powell)، همبنیانگذار و مدیر صرافی کراکن، این اقدام را «سرقت» توصیف کرده و میگوید:
این مالیات آخرین ضربه خواهد بود. میلیاردرها با خودشان تمام هزینهکردها، سرگرمیها، فعالیتهای خیریه و فرصتهای شغلی را هم از این ایالت میبرند.
هانتر هورسلی (Hunter Horsley)، مدیرعامل شرکت بیتوایز، نیز هشدار داد که بسیاری از افرادی که در ساختن کالیفرنیا نقش داشتهاند، «بیسروصدا در حال بررسی خروج از ایالت هستند یا تصمیم خود را برای ترک آن در ۱۲ ماه آینده گرفتهاند». بهگفته او، این افراد ترجیح میدهند بهجای رأی دادن در صندوقها، با جابهجایی محل زندگی خود تصمیم بگیرند.
چامات پالیهاپیتیا (Chamath Palihapitiya)، مدیر اجرایی سابق فیسبوک و سرمایهگذار خطرپذیر برجسته حتی پا را فراتر گذاشته و مدعی شده افرادی با مجموع دارایی ۵۰۰ میلیارد دلار پیشتر از کالیفرنیا خارج شدهاند. او گفت این افراد «هیچ ریسکی نکردند، چون این طرح را نوعی مصادره دارایی میدانستند که با عنوان مالیات میلیاردرها معرفی شده است».
آیا خروج میلیاردرها واقعاً به ضرر بودجه ایالت تمام میشود؟
منتقدان مالیات جدید معمولاً روی یک استدلال مشترک دست میگذارند: شاید این مالیات در کوتاهمدت درآمدی برای دولت ایجاد کند، اما در بلندمدت، کسری بودجه کالیفرنیا را عمیقتر خواهد کرد. هورسلی در این باره میگوید:
وقتی میلیاردرها میروند، درآمد هم میرود. اگر درآمد کم شود، ایالت یا باید هزینهها و برنامهها را کاهش دهد، یا مالیات افراد باقیمانده را بالا ببرد، بدون اینکه خدمات بیشتری ارائه دهد.
نیک کارتر (Nic Carter)، شریک شرکت کسل آیلند ونچرز (Castle Island Ventures)، معتقد است صنعت کریپتو بیش از سایر بخشها توان جابهجایی دارد. او میگوید سرمایه امروز «متحرکتر از همیشه» است و استارتاپهای توزیعشده یا جهانی به یک امر عادی تبدیل شدهاند.
تجربه جهانی چه میگوید؟
اما دادههای واقعی تا چه اندازه این نگرانیها را تأیید میکنند؟ شبکه عدالت مالیاتی (Tax Justice Network) در سال ۲۰۲۴ گزارشی منتشر کرد که نشان میداد پس از اجرای اصلاحات مالیات بر ثروت در کشورهایی مانند نروژ، سوئد و دانمارک، کمتر از ۰.۰۱٪ از ثروتمندترین خانوارها محل زندگی خود را تغییر دادهاند.
در همان سال، بریتانیا شاهد خروج بیش از ۹ هزار میلیونر بود که دومین خروج خالص بزرگ در جهان محسوب میشد. با این حال، مارک بو منصور (Mark Bou Mansour)، مدیر ارتباطات این نهاد، میگوید که این عدد کمتر از ۱٪ از حدود ۳ میلیون میلیونر ساکن بریتانیاست:
چیزی به نام فرار میلیونرها وجود ندارد. اگر به آمار مهاجرت از سال ۲۰۱۳ نگاه کنید، نرخ مهاجرت میلیونرها همواره زیر ۱٪ بوده است. دادهها نشان میدهند که میلیونرها بهشدت کمتحرک هستند.
پژوهش دیگری از مدرسه اقتصاد لندن نیز در سال ۲۰۲۴ نشان داد که ثروتمندان بسیار به محل زندگی خود وابستهاند و حتی در میان یک درصد بالای درآمدی، افراد مایل به ترک کشور پیدا نمیشوند.
این مطالعات اغلب جابهجایی بینالمللی را بررسی میکنند، اما حتی در سطح ایالتی، مانند کالیفرنیا، آمار نشانهای از خروج گسترده ثروت را نشان نمیدهند. وبسایت Inequality.org که بر توزیع ثروت در آمریکا تمرکز دارد، اعلام کرده:
اگرچه مقداری مهاجرت مالیاتی اجتنابناپذیر است، اما ثروتمندانی که برای فرار از مالیات جابهجا میشوند، بخش بسیار کوچکی از طبقه خود را تشکیل میدهند.
بر اساس دادههای مؤسسه مطالعات سیاستگذاری و ائتلاف درآمد ایالتی، پردرآمدها معمولاً بهدلیل خانواده، شبکههای اجتماعی و شناخت محلی از کسبوکارها، تمایل چندانی به مهاجرت ندارند. نمونههای واشنگتن و ماساچوست هم جالب توجهاند؛ با وجود افزایش مالیات در این ایالتها، تعداد افراد با دارایی حداقل چند میلیون دلاری همچنان رشد کرده و درآمد قابلتوجهی برای تأمین برنامههای ایالتی ایجاد شده است.
با این حال، بهنظر میرسد برای برخی از ثروتمندان کالیفرنیا، مسئله فقط میزان مالیات نیست، بلکه نحوه خرج شدن آن است. جسی پاول معتقد است مالیاتهای فعلی «در میان هزینههای بیهدف و تقلب هدر میروند».
دیوید ساکس (David Sacks)، مسئول امور کریپتو و هوش مصنوعی کاخ سفید که خودش نیز یکی از میلیاردرهای این حوزه است میگوید:
کالیفرنیا چرا به مالیات بر ثروت نیاز دارد؟ برای تأمین مالی تقلبهای عظیم. ایالتهای قرمز مثل تگزاس و فلوریدا حتی مالیات بر درآمد ندارند. دموکراتها همهچیز را میدزدند و بعد سازندگان شغل را به طمعکاری متهم میکنند.
در ماههای اخیر، اتهامات مربوط به تقلب در ایالتهایی با فرمانداران دموکرات از جمله کالیفرنیا و مینهسوتا باعث ورود نهادهای فدرال مانند افبیآی و اداره مهاجرت و گمرک آمریکا شده است؛ هرچند مقامات محلی مینهسوتا این ادعاها را تأیید نکردهاند.
