در حالی که بازار کریپتو بهتدریج جای خود را در ساختار مالی سنتی باز میکند، صندوقهای قابلمعامله (ETF و ETP) مبتنی بر ارزهای دیجیتال، به یکی از اصلیترین ابزارهای ورود سرمایهگذاران نهادی تبدیل شدهاند. اما پشت این موج خوشبینی، واقعیتی مسلم نادیده گرفته میشود: همه این محصولات قرار نیست دوام بیاورند.
به گزارش میهن بلاکچین، تحلیلگران معتقدند سالهای پیش رو نهفقط زمان گسترش ETFهای کریپتویی، بلکه دورهای برای غربالگری سخت آنها خواهد بود؛ در این دوره تنها محصولاتی با تقاضای واقعی و جریان سرمایه پایدار زنده میمانند و باقی آنها، خیلی بیسروصدا از بازار حذف میشوند.
رشد سریع و عدم تدوام ETFهای ارز دیجیتال
جیمز سیفارت (James Seyffart)، تحلیلگر رسانه بلومبرگ، معتقد است پیشبینی شرکت Bitwise درباره عرضه بیش از ۱۰۰ محصول کریپتویی جدید تا پایان سال ۲۰۲۶ چندان دور از ذهن نیست. با این حال، او هشدار میدهد که بخش قابل توجهی از این محصولات احتمالاً عمر کوتاهی خواهند داشت و بهدلیل نبود تقاضای کافی، منحل میشوند.
بهگفته سیفارت، موج شکست این ETPها ممکن است از اواخر ۲۰۲۶ آغاز شود، اما به احتمال زیاد تا پایان سال ۲۰۲۷ به اوج خود میرسد. در حال حاضر بیش از ۱۲۶ درخواست برای راهاندازی محصولات قابلمعامله مبتنی بر رمزارزها در انتظار تصمیم کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) قرار دارند؛ این وضعیت نشان میدهد ناشران مالی عملاً در حال «آزمایش بازار با هر ایده ممکن» هستند.
نگاهی به آمارهای سالهای گذشته نشان میدهد شکست این صندوقها پدیدهای غیرعادی نیست. تنها در سال گذشته، ۶۲۲ صندوق ETF در سطح جهان بسته شدند که بیش از ۱۸۹ مورد آن در ایالات متحده بود. دادههای مؤسسه Morningstar نیز نشان میدهد ETFهایی که در آمریکا طی سال ۲۰۲۳ تعطیل شدند، بهطور متوسط ۵.۴ سال عمر داشتند.
دلیل اصلی این تعطیلیها ساده است: نبود جریان ورودی سرمایه. وقتی یک محصول نتواند دارایی تحت مدیریت کافی جذب کند، ادامه فعالیت آن از نظر اقتصادی توجیهی ندارد. بازار کریپتو نیز از این قاعده مستثنی نیست و حتی زودتر از بازارهای سنتی واکنش نشان میدهد.
در همین سال جاری، چند محصول کریپتویی نیز به همین سرنوشت دچار شدهاند که از جمله شاخصترین آنها میتوان به صندوقهای ARKY و ARKC متعلق به 21Shares اشاره کرد.
یکی از دلایل اصلی پیشبینی رشد انفجاری ETFهای کریپتویی در سال ۲۰۲۶، تغییر رویکرد کمیسیون SEC است. استانداردهای جدید این نهاد باعث شده است دیگر هر درخواست ETF بهصورت جداگانه و موردبهمورد بررسی نشود و این تغییر، مسیر تأیید انبوه محصولات را هموار میکند.
حتی پیش از اجراییشدن کامل این استانداردها در ماه سپتامبر، مدیران دارایی اقدام به ثبت درخواست برای ETFهایی با داراییهای بهمراتب پرریسکتر کرده بودند؛ از جمله صندوقهایی که به توکنهای بسیار سفتهبازانه مانند میم کوین ملانیا ترامپ (MELANIA) وابستهاند.
از بیت کوین تا سولانا؛ موفقها و تازهواردها
در این میان، برخی ETFهای کریپتویی عملکردی فراتر از انتظار داشتهاند. صندوقهای مبتنی بر لایت کوین، سولانا و ریپل در سال جاری با استقبال نسبی بازار مواجه شدند و دامنه ETFها را فراتر از بیت کوین و اتریوم گسترش دادند.
بر اساس دادههای Farside Investors، صندوقهای ETF اسپات بیت کوین آمریکا از زمان آغاز فعالیت در ژانویه ۲۰۲۴ تاکنون حدود ۵۷.۶ میلیارد دلار ورودی سرمایه جذب کردهاند. ETFهای اسپات اتریوم نیز از جولای همان سال بیش از ۱۲.۶ میلیارد دلار سرمایه به خود اختصاص دادهاند.
در همین حال، ETFهای اسپات سولانا که توسط شرکتهایی مانند بیتوایز، وناک (VanEck)، فیدلیتی (Fidelity)، 21Shares، فرانکلین تمپلتون (Franklin Templeton) و گریاسکیل (Grayscale) عرضه شدهاند، از اواخر اکتبر تاکنون مجموعاً حدود ۷۲۵ میلیون دلار ورودی سرمایه داشتهاند.
تصویری که از دادهها و تحلیلها ترسیم میشود، روشن است: بازار ETFهای کریپتویی در آستانه یک رشد کمسابقه قرار دارد، اما این رشد الزاماً بهمعنای موفقیت همگانی نیست. سالهای آینده بیش از آنکه فقط دوره توسعه باشند، مرحلهای برای پالایش بازار خواهند بود.
بهعبارت دیگر، ورود به عصر ETFهای کریپتویی قطعی است، اما زنده ماندن در آن، بازی کاملاً متفاوتی خواهد بود.
