ویتالیک بوترین، بنیانگذار اتریوم، در حال ترسیم نقشه راه جدیدی برای ایجاد یک اتریوم غیرزشت با اصول سایفرپانک (Cypherpunk) است. همزمان با این رویکرد، توسعهدهندگان به طور رسمی قابلیت فوسیل (FOCIL) را به برنامه بهروزرسانیهای این شبکه اضافه کردهاند. بوترین به شدت از تغییراتی حمایت میکند که اتریوم را «سختتر» و «بهینهتر» میسازد. این تغییرات شامل پیشنهادهای چالشبرانگیزی مانند فوسیل است که هدف آنها تضمین مقاومت در برابر سانسور در سطح پروتکل است.
به گزارش میهن بلاکچین، شاخصترین ویژگی بهروزرسانی آینده به نام «هگوتا» (Hegota) که برای اواخر سال ۲۰۲۶ میلادی (پاییز و زمستان ۱۴۰۵ هجری شمسی) برنامهریزی شده، قابلیت فوسیل خواهد بود. این قابلیت رسماً در لایه اجماع گنجانده شده است. این اقدامات بخشی از چشمانداز آینده بوترین برای بزرگترین اکوسیستم آنچین جهان است تا اتریوم را بر پایه آرمانهای اولیه آزادی دیجیتال بازسازی کند.
بوترین در واکنش به انتقاداتی که معتقد بودند اتریوم فعلی به دلیل تکهتکه شدن توسط پروژههای لایه ۲ و زنجیرههای اپلیکیشنی (App-chains) در حال نابودی است، اعلام کرد که برنامهای بلندپروازانه دارد. او قصد دارد یک نسخه بهینه و منطبق بر اصول سایفرپانک را به سیستم فعلی ملحق کند که کاملاً با آن یکپارچه و تعاملپذیر باشد. هدف او این است که ویژگیهایی مثل مقاومت در برابر سانسور و سازگاری با اثبات دانش صفر (Zero-Knowledge Proof) مستقیماً در لایه اول شبکه نهادینه شود.
گنجاندن فوسیل در نقشه راه
این اظهارات بلافاصله پس از آن مطرح شد که توسعهدهندگان اتریوم در روز پنجشنبه، مکانیزم جنجالی لیستهای گنجاندن اجباری (Inclusion Lists) تحت مکانیزم انتخاب شاخه (Fork-Choice) که به اختصار فوسیل (FOCIL) نامیده میشود را رسماً برای هارد فورک آینده این شبکه با نام هگوتا برنامهریزی کردند.
در جریان نشست توسعهدهندگان اصلی، قابلیت فوسیل بهعنوان مهمترین تغییر در لایه اجماع برای بهروزرسانی هگوتا معرفی شد. طبق برنامه، این بهروزرسانی برای اواخر سال ۲۰۲۶ میلادی (نیمه دوم سال ۱۴۰۵) در نظر گرفته شده است؛ یعنی مدتی پس از اجرای هارد فورک گلمستردام (Glamsterdam) که قرار است در ماههای پیشرو عملیاتی شود.
قابلیت فوسیل که با شناسه پروپوزال بهبود اتریوم (EIP-7805) ثبت شده، تلاشی بنیادی است تا اطمینان حاصل شود که شبکه اتریوم در سطح پروتکل در برابر سانسور مقاوم باقی میماند. این هدف از طریق مجبور کردن اعتبارسنجها به درج تمامی تراکنشها محقق میشود.
فوسیل با تشکیل کمیتههایی از اعتبارسنجهای اتریوم، به آنها این قدرت را میدهد که از طریق قوانین انتخاب شاخه (Fork-Choice) و لیستهای گنجاندن اجباری (Inclusion Lists)، درج تراکنشها در بلوکها را الزامی کنند.
عملکرد این سیستم به این صورت است: اگر سازنده یک بلوک، تراکنشهای معتبر را (مثلاً برای رعایت تحریمهای اوفک (OFAC) یا هر نوع سانسور دیگری) از لیست خود حذف کند، شبکه اتریوم آن بلوک را تایید نمیکند و به اصطلاح آن را نادیده میگیرد. در عوض، شبکه فقط به بلوکهایی اجازه ثبت میدهد که تمامی تراکنشهای موجود در لیستهای گنجاندن اجباری (Inclusion Lists) را در خود جای داده باشند. این سازوکار به اتریوم کمک میکند تا در برابر فشارهای خارجی مقاوم بماند و تضمین کند که هیچ تراکنشی در استخر حافظه عمومی (Public Mempool) بیدلیل معطل نمیماند و در شکافهای زمانی بعدی حتماً پردازش میشود.
اتریوم سختتر
قابلیت فوسیل یک پیشنهاد جنجالی بوده و پیش از این از لیست بهروزرسانی گلمستردام کنار گذاشته شده بود. منتقدان معتقدند که این قابلیت میتواند برای اعتبارسنجهای اتریوم پیامدهای قانونی (به دلیل نادیده گرفتن تحریمها) ایجاد کند و باعث پیچیدگی بیش از حد پروتکل شود. با این حال، فوسیل از نظر بوترین ابزاری کلیدی برای ساختن یک اتریوم «سختتر» و وفادار به اصول آزادیخواهانه دیجیتال است.
ویتالیک بوترین در شبکه اجتماعی ایکس (X) اشاره کرد که فوسیل به خوبی با بهروزرسانی دیگری به نام انتزاع حساب (Account Abstraction) ترکیب میشود. این بهروزرسانی که بخشی از نقشه راه «هگوتا» است، امکانات پیشرفتهای را به صورت مستقیم و داخلی به اتریوم اضافه میکند؛ امکاناتی مانند:
- تراکنشهای محرمانه با قابلیت حمایت در پرداخت کارمزد (Gas-sponsored)
- کیف پولهای هوشمند (Smart Wallets)
- حسابهای چندامضایی (Multisig)
- کلیدهای امنیتی مقاوم در برابر کامپیوترهای کوانتومی
بوترین در توضیحات خود تأکید کرد که با اجرای این طرح، تراکنشهای مربوط به کیف پولهای هوشمند و پروتکلهای حریمخصوصی میتوانند به طور مستقیم از طریق یک استخر حافظه عمومی ارسال شده و بدون واسطه توسط سیستم فوسیل در شبکه ثبت شوند؛ در نتیجه، دیگر نیازی به واسطههای فنی مانند بستهبندیکنندهها یا پخشکنندگان عمومی نخواهد بود.
او خاطرنشان کرد که اتریوم با این تغییرات در حال تبدیل شدن به یک سیستم «سخت» و نفوذناپذیر است. این اقدامات در واقع بخشی از اهداف سهگانه بنیاد اتریوم یعنی مقیاسپذیری، مقاومسازی و سادهسازی لایه اول محسوب میشوند که در گزارش اخیر این بنیاد با عنوان «اولویتهای پروتکل برای سال ۲۰۲۶ میلادی» به تفصیل درباره آنها توضیح داده شده است.
نویسندگان این گزارش اعلام کردهاند که «سختسازی لایه اول» مسیری جدید در نقشه راه این شبکه است که به باور آنها نیاز به تمرکز ویژهای دارد؛ هدف اصلی این است که اطمینان حاصل شود همزمان با افزایش مقیاسپذیری و پیشرفت اتریوم، این شبکه ویژگیهای بنیادینی را که باعث ارزش آن شده، از دست ندهد.
همزمان، ویتالیک بوترین برای ایجاد یک اتریوم بهینه تلاش میکند تا با حذف پیچیدگیهای فنی و زواید موجود، شبکه را تا جای ممکن ساده و کارآمد کند. بخشی از این برنامه بزرگ، پروژهای به نام «بیم چین» (Beam Chain) است که از ابتدا بر پایه فناوری دانشصفر طراحی شده و سیستم تأیید تراکنشهای لایه اول را به طور مستقیم با فناوری زیکی ایویام (ZK-EVM) یکپارچه میکند.
اتریوم بهینهتر
بخش دیگری از این برنامه بلندمدت، جایگزینی ماشین مجازی اتریوم (EVM) با فناوری ریسک-وی (RISC-V) بهعنوان موتور محرک اصلی و بومی این شبکه است. توسعهدهندگان بر این باورند که ریسک-وی به برنامهنویسان اجازه میدهد تا از طیف گستردهتری از زبانهای برنامهنویسی مانند سالیدیتی (Solidity)، راست (Rust) و سی (C) استفاده کنند و در عین حال، سازگاری بسیار بهتری با فناوری دانشصفر (Zero-Knowledge) در لایه اجرای اتریوم دارد.
تمام این تحولات در شرایطی رخ میدهد که تمرکز بر افزایش مقیاسپذیری و بهبود عملکرد لایه پایه اتریوم به شدت افزایش یافته است؛ این حرکت از سال گذشته میلادی و در پی رقابت جدی با بلاکچین های رقیب مانند سولانا با جدیت بیشتری دنبال میشود.
در راستای تغییرات جدید در ساختار بنیاد اتریوم، ویتالیک بوترین اکنون به رهبری فعالتر در این اکوسیستم تبدیل شده است که با جسارت در اتخاذ تصمیمات دشوار و جنجالی شناخته میشود. این رویکرد در اوایل ماه جاری میلادی (بهمن ۱۴۰۴) به اوج خود رسید که بوترین تقریباً «نقشه راه رولآپ محور» را که سالها از آن دفاع کرده بود، کنار گذاشت. این نقشه راه پیش از این بر مقیاسپذیری اتریوم از طریق شبکههای لایه ۲ تمرکز داشت.
بوترین به جای آنکه اجازه دهد اتریوم به دلیل تکهتکه شدن میان پروژههای مختلف لایه اول و زنجیرههای موازی، دچار یک «مرگ تدریجی و دردناک» شود، بر بازسازی لایه اصلی شبکه تأکید کرده است. او روز جمعه با اشارهای جالب اظهار داشت که اتریوم پیش از این یک بار در حین پرواز، موتورهای جت خود را تعویض کرده است (اشاره به رویداد ادغام یا همان The Merge) و میتواند این کار بزرگ را حدود ۴ بار دیگر در زمینههایی مانند درخت وضعیت (State Tree)، اجماع (Consensus) بهینه، تاییدیه زیکی ایویام (ZK-EVM) و تغییر ماشین مجازی (Virtual Machine) تکرار کند.
