جدال بوترین و یاکوونکو بر سر امنیت لایه ۲؛ شکاف میان اتریوم و سولانا عمیق‌تر می‌شود

اخیراً میان ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، هم‌بنیان‌گذار اتریوم و آناتولی یاکوونکو (Anatoly Yakovenko)، هم‌بنیان‌گذار سولانا، جنجال جدیدی در جامعه بلاکچین شکل گرفته است. محور این اختلاف، پرسشی است که مدت‌هاست ذهن فعالان صنعت کریپتو را مشغول کرده است: آیا شبکه‌های لایه ۲ اتریوم، امنیت را از لایه‌ ۱ این بلاکچین به ارث می‌برند یا خیر؟

به گزارش میهن بلاکچین، این گفتگو که ابتدا در شبکه اجتماعی X آغاز شد، حالا به یک مناظره‌ گسترده میان توسعه‌دهندگان، سرمایه‌گذاران و کارشناسان حوزه بلاکچین تبدیل شده است. این موضوع، در ظاهر فنی به‌ نظر می‌رسد، اما در واقع به هسته‌ اعتماد بازار به معماری اتریوم و آینده مقیاس‌پذیری بلاکچین بازمی‌گردد.

دفاع ویتالیک بوترین از مدل امنیتی لایه ۲ اتریوم

ویتالیک بوترین در پاسخ به انتقادات تأکید کرد که راهکارهای لایه ۲ اتریوم از همان مدل امنیتی مقاوم در برابر حملات ۵۱ درصدی پیروی می‌کنند و در نتیجه، نهایی‌سازی تراکنش‌ها در این شبکه‌ها تحت حفاظت مستقیم لایه‌ ۱ قرار دارد. او در پلتفرم X نوشت:

یکی از ویژگی‌های کلیدی بلاکچین این است که حتی یک حمله ۵۱ درصدی نیز نمی‌تواند بلاک نامعتبر را معتبر کند. این یعنی حتی اگر بیش از نیمی از ولیدیتورها هم‌دست شوند یا دچار نقص نرم‌افزاری شوند، دارایی شما در امان خواهد بود.

با این حال، بوترین پذیرفت که اگر لایه‌های دوم وظایف فراتر از کنترل مستقیم زنجیره را بر عهده بگیرند، ممکن است این تضمین امنیتی تضعیف شود. به‌ گفته‌ او، در چنین شرایطی، بدون آنکه کاربران راه جبرانی در اختیار داشته باشند، احتمال تبانی میان ولیدیتورها برای ارائه‌ پاسخ‌های اشتباه وجود خواهد داشت.

در حال حاضر شبکه‌های بزرگی مانند آربیتروم، بیس (Base)، آپتیمیزم و ورلدچین (Worldchain)، بیش از ۳۵ میلیارد دلار دارایی قفل‌شده در خود دارند و مستقیماً از معماری امنیتی اتریوم بهره می‌برند. مجموع ولیدیتورهای اتریوم اکنون از مرز ۱ میلیون شرکت‌کننده عبور کرده است؛ در حالی‌ که سولانا تنها حدود ۲,۰۰۰ ولیدیتور فعال دارد. به‌باور حامیان اتریوم، همین تفاوت یکی از نقاط قوت کلیدی آن در برابر حملات هماهنگ به شمار می‌رود.

انتقاد تند آناتولی یاکوونکو از امنیت لایه‌‌های دوم‌

در سوی مقابل، آناتولی یاکوونکو دیدگاهی کاملاً متفاوت دارد. او در واکنشی تند نوشت:

ادعای اینکه لایه‌‌های دوم امنیت اتریوم را به ارث می‌برند، اشتباه است. پنج سال از مسیر لایه ۲ گذشته و هنوز هم ریسک‌های موجود برای ETH در بریج ورم‌هول (Wormhole) روی سولانا، مشابه همان ریسک‌هایی است که در شبکه‌هایی مثل بیس مشاهده می‌کنیم؛ هر دو برای ولیدیتورهای لایه‌ ۱ اتریوم درآمدزایی می‌کنند و این مدل از اساس ایراد دارد.

یاکوونکو معتقد است که لایه ۲ها، به‌‌لحاظ ساختاری با مشکلاتی بنیادین روبرو هستند که مانع تحقق امنیت کامل می‌شود. او می‌گوید:

اگر این اتفاق هنوز نیفتاده، دلیلش این نیست که تیم‌ها توسعه‌دهنده لایه ۲ تنبل یا ناآگاه‌اند؛ بلکه ذات طراحی آن‌ها چنین محدودیتی را دارد.

به گفته او، شبکه‌های لایه ۲ در سه حوزه‌ اصلی با چالش‌های جدی روبرو هستند:

اول، وسعت بالای سطح حمله و پیچیدگی کدها که بررسی و حسابرسی کامل را تقریباً ناممکن می‌کند. دوم، وابستگی به مکانیزم‌های چندامضایی برای نگه‌داری وجوه کاربران که در صورت تبانی امضاکنندگان، امکان جابه‌جایی دارایی بدون رضایت کاربر را فراهم می‌کند. سوم، تکیه بر پردازش‌های خارج از زنجیره که عملاً با اصل تمرکززدایی در تضاد است.

یاکوونکو حتی پیشنهاد داده است تا بریجی اختصاصی طراحی شود که اتریوم را به‌عنوان یک لایه ۲ برای سولانا در نظر بگیرد؛ به‌ گفته‌ او، این مدل می‌تواند انتقال دارایی بین دو اکوسیستم را ساده‌تر و هم‌زمان امن‌تر کند.

تکثیر لایه‌‌های دوم؛ نشانه‌ رشد یا تهدید برای اتریوم؟

در حال حاضر، طبق داده‌های پلتفرم L2Beat، بیش از ۱۲۹ شبکه لایه ۲ تأییدشده و ۲۹ پروژه‌ دیگر در حال بررسی هستند؛ به‌ گفته‌ برخی کارشناسان، این رقم نشان‌دهنده‌ ازدحام بیش از حد در اکوسیستم اتریوم است.

آدریان برینک (Adrian Brink)، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم بلاکچینی آنوما (Anoma)، معتقد است لایه‌های دوم صنعت بلاکچین، «حدود ۱۰ برابر بیش از حد نیاز» آن است. اما ایگور ماندریگین (Igor Mandrigin)، هم‌بنیان‌گذار شرکت زیرساخت بلاکچینی Gateway.fm، نظر دیگری دارد و می‌گوید:

هر چه لایه‌‌های دوم‌ بیشتری داشته باشیم، تنوع و رقابت در اکوسیستم بیشتر می‌شود و این نشانه‌ سلامت و پویایی شبکه است.

آنوراک آرجون (Anurag Arjun)، هم‌بنیان‌گذار پروژه‌ Avail و یکی از توسعه‌دهندگان لایه ۲ پالیگان (Polygon)، نیز تأکید کرده است که هر راهکار لایه ۲ اتریوم می‌تواند به‌منزله‌ یک بلاکچین با توان پردازش بالا عمل کند و در مجموع، به تنوع و مقیاس‌پذیری بیشتر شبکه کمک کند.

با این حال، گزارش واحد تحقیقات بایننس هشدار می‌دهد که افزایش بیش‌ از حد لایه‌‌های دوم، می‌تواند به زیان لایه‌ ۱ تمام شود. این مؤسسه معتقد است که کارمزدهای پایین در شبکه‌های لایه‌ ۲، بخشی از درآمد تراکنش‌های لایه‌ اول را از بین برده و در نتیجه به‌ نوعی «کاهش درآمد پایه» برای اتریوم منجر شده است.

داده‌های CoinGecko نشان می‌دهد در نیمه‌ نخست سال ۲۰۲۵، قیمت اتریوم ۲۵٪ و قیمت سولانا ۱۹٪ کاهش یافته‌اند؛ هرچند سولانا در ماه ژانویه عملکرد بهتری داشته و ۲۶٪ از اتریوم پیشی گرفته است. این نوسانات نشان می‌دهد که رقابت میان این دو اکوسیستم نه‌تنها فنی، بلکه اقتصادی نیز هست.

در نهایت، این بحث میان بوترین و یاکوونکو فراتر از جدال دو بنیان‌گذار است. آنچه در واقع زیر سؤال می‌رود، مفهوم «اعتماد در مقیاس» است: آیا می‌توان شبکه‌ای مقیاس‌پذیر ساخت که بدون قربانی‌ کردن تمرکززدایی، امنیت لایه‌ ۱ را حفظ کند؟