در حالی که نگرانی درباره هزینهها و ریسکهای امنیتی در پلتفرمهای متمرکز هوش مصنوعی افزایش یافته، شبکه غیرمتمرکز کوکون (Cocoon) قصد دارد جایگزینی امنتر و کارآمدتر ارائه کند. این پروژه تازهوارد که روی بلاکچین تون (TON) ساخته شده، از همان ابتدا توجه کاربران و فعالان حوزه AI را بهخود جلب کرده است.
به گزارش میهن بلاکچین، کوکون به مالکان کارتهای گرافیک اجازه میدهد توان پردازشی دستگاه خود را به اشتراک بگذارند و در مقابل تونکوین (TON) دریافت کنند؛ در این مدل فشار هزینه کاهش مییابد و حریم خصوصی نیز جدی گرفته میشود. با توجه به شروع سریع پردازش درخواستها و ورود ارائهدهندگان سختافزار به چرخه درآمدزایی، ممکن است این پلتفرم آغازگر موج جدیدی در حوزه هوش مصنوعی غیرمتمرکز باشد.
راهاندازی کوکون روی TON؛ مسیری جدید برای هوش مصنوعی غیرمتمرکز
شبکه غیرمتمرکز هوش مصنوعی کوکون که بهشکل یک پلتفرم محاسبات توزیعشده و محافظ حریم خصوصی طراحی شده است، روز یکشنبه بهطور رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. این پروژه روی بلاکچین لایه اول TON (زیرساختی مستقل که ارتباط نزدیکی با اکوسیستم پیامرسان تلگرام دارد) ساخته شده است.
در این شبکه، مالکان کارتهای گرافیک میتوانند توان پردازشی دستگاههای خود را برای پردازش درخواستهای کاربران به اشتراک بگذارند و در مقابل، به آنها توکن بومی شبکه (TON) پرداخت میشود. پاول دوروف (Pavel Durov)، همبنیانگذار تلگرام، اعلام کرد که فرآیند پردازش درخواستها آغاز شده و ارائهدهندگان سختافزار همین حالا نیز به درآمد رسیدهاند.
دوروف در توضیح چرایی شکلگیری کوکون میگوید که خدمات محاسباتی متمرکز مانند آمازون و مایکروسافت هزینههای بالایی به کاربران تحمیل میکنند و در بسیاری موارد، حریم خصوصی را نیز تحت فشار میگذارند. بهگفته او، کوکون راهحلی است که این دو چالش بنیادین (هزینه و محرمانگی) را همزمان برطرف میکند.
او پیشتر در کنفرانس Blockchain Life 2025 در دبی، خبر توسعه این پروژه را منتشر کرده بود؛ در آن زمان، کاربران تلگرام بهشکلی فزاینده بهدنبال بستری بودند که بدون ترس از نظارت یا سوءاستفاده شرکتهای بزرگ، بتوانند از خدمات هوش مصنوعی آن بهرهمند شوند.
چرا تمرکززدایی در حوزه AI اهمیت دارد؟
در جامعه بلاکچین، کارشناسان حوزه حریم خصوصی و گروههای سایفرپانک سالهاست نسبت به خطرات اجتماعی ناشی از هوش مصنوعی متمرکز هشدار میدهند. آنها معتقدند وقتی منابع محاسباتی و جریان دادهها در اختیار چند شرکت بزرگ قرار بگیرد، قدرتی ایجاد میشود که میتواند امنیت، آزادی، و حتی رفتار اجتماعی کاربران را تحت تأثیر قرار دهد.
دیوید هولتزمن (David Holtzman)، مدیر استراتژی پروتکل امنیتی ناوریس (Naoris)، تأکید میکند که سیستمهای متمرکز هوش مصنوعی به دولتها و شرکتها امکان نفوذ گسترده در زندگی افراد را میدهد که ممکن است به نقض حریم خصوصی، تضعیف امنیت سایبری و حتی دستکاری رفتار عمومی منجر شود.
بهگفته او، استفاده از بلاکچین میتواند این خطرات را کاهش دهد؛ زیرا بلاکچین قابلیتهایی مثل ثبت تغییرناپذیر اطلاعات، تأیید منبع دادهها و ارتباط بدون نیاز به اعتماد میان نودهای شبکه را فراهم میکند. همین ویژگیهاست که مسیر توسعه هوش مصنوعی غیرمتمرکز را نهتنها ممکن، بلکه ضروری کرده است.
استانداردهای اخلاقی برای آینده هوش مصنوعی
در سال ۲۰۲۴، پژوهشگران بنیاد دفینیتی (Dfinity Foundation)، سازمان غیرانتفاعی پشتیبان پروتکل اینترنتکامپیوتر (ICP)، بههمراه مدیران پروژه هوش مصنوعی اونیکای (Onicai)، مجموعهای از «هفت قاعده» را برای تضمین اخلاق هوش مصنوعی معرفی کردند.
یکی از مهمترین این اصول، الزام به اجرای سیستمهای هوش مصنوعی روی شبکههای بلاکچینی بدون نیاز به مجوز است که میتواند شفافیت، سلامت داده و قابلیت ردیابی را تضمین میکند.
در کنار این مباحث، نتایج نظرسنجی انجامشده توسط شرکت دیجیتال کارنسی گروپ (DCG) نیز بازتابدهنده دیدگاه عمومی است. در این نظرسنجی که در ماه می و با مشارکت بیش از ۲,۰۰۰ نفر انجام شد، ۷۷٪ پاسخدهندگان معتقد بودند که هوش مصنوعی غیرمتمرکز نسبت به مدلهای متمرکز، تأثیر مثبتتری بر جامعه خواهد داشت.
