انویدیا (NVIDIA) بار دیگر نشان داد که ترجیح میدهد تهدیدهای احتمالی را پیش از آنکه به رقیب واقعی تبدیل شوند، در نطفه جذب کند. توافق اخیر این غول تراشهسازی با یک استارتاپ فعال در حوزه تراشههای هوش مصنوعی، نهفقط بزرگترین معامله تاریخ انویدیا محسوب میشود، بلکه پیام روشنی درباره مسیر آینده رقابت در زیرساختهای AI دارد.
به گزارش میهن بلاکچین، این معامله، همزمان پرسشهای جدیتری را درباره تمرکز قدرت در صنعت هوش مصنوعی، آینده بازیگران مستقل و حتی نقش پروژههای غیرمتمرکز در برابر سلطه روزافزون شرکتهای بزرگ فناوری مطرح میکند؛ پرسشهایی که فراتر از یک خرید ساده یا قرارداد تجاری هستند.
بزرگترین معامله تاریخ انویدیا؛ ردپای فرزند ترامپ در ماجرا دیده میشود
انویدیا اعلام کرده است که با پرداخت حدود ۲۰ میلیارد دلار، بخش عمدهای از داراییهای استارتاپ گروک (Groq) را بهدست آورده است. این بزرگترین معامله ثبتشده در تاریخ این شرکت بهشمار میرود و ادامه همان استراتژی آشنای انویدیا است: جذب یا خنثیسازی رقبای احتمالی، پیش از آنکه بتوانند موقعیت مسلط این شرکت را به چالش بکشند.
اگرچه از نظر حقوقی، این توافق بهعنوان «قرارداد مجوزدهی غیرانحصاری» معرفی شده است، اما دامنه آن بهقدری گسترده است که عملاً شبیه یک تملک تمامعیار عمل میکند. تنها بخشی که از این معامله کنار گذاشته شده، کسبوکار رایانش ابری گروک است.
نکته قابلتوجه اینجاست که این معامله تنها سه ماه پس از جذب سرمایه ۷۵۰ میلیون دلاری گروک با ارزشگذاری ۶.۹ میلیارد دلار نهایی شده است. آن دور سرمایهگذاری با حضور نامهای بزرگی مانند بلکراک (BlackRock)، سامسونگ (Samsung)، سیسکو (Cisco) و شرکت کپیتال ۱۷۸۹ (1789 Capital) انجام شد؛ لازم به ذکر است که دونالد ترامپ جونیور (.Donald Trump Jr)، فرزند رییسجمهور آمریکا، بهعنوان یکی از شرکای این شرکت شناخته میشود.
در این بازه کوتاه، انویدیا عملاً داراییهای اصلی گروک را با قیمتی نزدیک به سه برابر ارزشگذاری اخیر آن جذب کرده است؛ این اتفاق از شدت رقابت و حساسیت بازار تراشههای هوش مصنوعی حکایت دارد.
جابهجایی مدیران و ادامه فعالیت مستقل گروک؛ مزیتهای فنی گروک و فشار فزاینده رقبا
بر اساس این توافق، جاناتان راس (Jonathan Ross)، مدیرعامل گروک و از مهندسان سابق گوگل که در توسعه واحد پردازش تنسور (TPU) نقش داشته است، به همراه سانی مادرا (Sunny Madra)، رییس شرکت و چند مدیر ارشد دیگر به انویدیا میپیوندند. در مقابل، گروک بهصورت رسمی به فعالیت خود ادامه میدهد و سایمون ادواردز (Simon Edwards)، مدیر مالی شرکت، بهعنوان مدیرعامل جدید آن معرفی شده است.
این ساختار دوگانه، یعنی انتقال مغزهای کلیدی به انویدیا و حفظ پوسته حقوقی یک شرکت مستقل، دقیقاً همان الگویی است که انویدیا پیشتر نیز از آن استفاده کرده است.
معامله گروک شباهت زیادی به توافقی دارد که انویدیا تنها سه ماه قبلتر با شرکت انفابریکا (Enfabrica) انجام داد؛ در این توافق، انویدیا با پرداخت بیش از ۹۰۰ میلیون دلار عملاً مدیرعامل و تیم فنی شرکت را جذب کرد و همزمان فناوری آن را تحت قرارداد مجوزدهی در اختیار گرفت.
بهنظر میرسد این مدل حقوقی، تلاشی آگاهانه برای دور زدن حساسیتهای ضدانحصاری باشد که پیشتر در سال ۲۰۲۲ باعث شد پیشنهاد ۴۰ میلیارد دلاری انویدیا برای خرید آرم هولدینگز (Arm Holdings)، با مخالفت نهادهای نظارتی شکست بخورد. روزنامه Kobeissi Letter بهطعنه در اینباره نوشت:
استراتژی جدید انویدیا:
ما شما را میخریم، پیش از آنکه بتوانید با ما رقابت کنید.
از منظر فنی، گروک با طراحی واحد پردازش زبان (LPU) خود، رویکردی متفاوت در پیش گرفته است. این تراشه بهجای اتکا به حافظه DRAM خارجی، از حافظه SRAM روی تراشه استفاده میکند؛ این معماری بهرهوری انرژی را تا ۱۰ برابر افزایش میدهد و برای پردازش بلادرنگ (Inference) بسیار مناسب است، هرچند اندازه مدلهای قابل اجرا را محدود میکند.
اکنون این فناوری در اختیار انویدیا قرار گرفته است و میتواند در چارچوب اکوسیستم گسترده این شرکت، توسعه و بهینهسازی شود. زمانبندی این معامله نیز معنادار است. گوگل بهتازگی از نسل هفتم TPU خود با نام رمز Ironwood رونمایی کرده و مدل Gemini 3 را که کاملاً روی TPUها آموزش داده شده، در صدر بنچمارکها قرار داده است.
پاسخ انویدیا در شبکه اجتماعی X ساده اما معنادار بود:
انویدیا یک نسل جلوتر از صنعت فناوری و تنها پلتفرمی است که تمام مدلهای هوش مصنوعی را اجرا میکند.
معمولاً وقتی بازیگران مسلط شروع به اطمینانبخشی میکنند، یعنی فشار رقابتی در حال افزایش است.
پیامدها برای هوش مصنوعی غیرمتمرکز
اگرچه این معامله تأثیر مستقیمی بر بازار کریپتو ندارد، اما روایت غالب در پروژههای هوش مصنوعی غیرمتمرکز را تقویت میکند. پلتفرمهایی مانند io.net خود را جایگزینی برای زیرساختهای متمرکز معرفی میکنند و کاربران آنها میتوانند توان پردازشی GPU خود، از دیتاسنتر تا لپتاپ شخصی، را وارد شبکه کنند و در ازای آن پاداش بگیرند.
جک کولیِر (Jack Collier)، مدیر رشد io.net، توضیح داده است که برخی مشتریان سازمانی، از جمله Leonardo.ai و دانشگاه برکلی کالیفرنیا (UC Berkeley)، با استفاده از این مدل به صرفهجویی قابلتوجهی در هزینهها رسیدهاند. با این حال، فاصله میان روایت و واقعیت همچنان زیاد است. جذب فناوری سریع گروک توسط انویدیا، شکاف فنی میان این غول متمرکز و جایگزینهای غیرمتمرکز را عمیقتر میکند.
این معامله همچنین آینده توسعه مستقل تراشههای هوش مصنوعی را زیر سؤال میبرد. شرکتهایی مانند سربراس سیستمز (Cerebras Systems)، که یکی دیگر از رقبای انویدیا محسوب میشود و در آستانه عرضه اولیه سهام قرار دارد، ممکن است دیر یا زود با فشار مشابهی روبهرو شوند. اینکه چنین شرکتهایی بتوانند استقلال خود را حفظ کنند یا در نهایت تحت جاذبه مالی انویدیا قرار بگیرند، یکی از مهمترین پرسشهای پیش روی صنعت هوش مصنوعی در سالهای آینده است.
