آیا دسترسی به ارزهای دیجیتال در زمان قطعی اینترنت (نت ملی) ممکن است؟

قطع گسترده اینترنت بین‌الملل، چیزی فراتر از یک اختلال فنی ساده است؛ این اتفاق، عملاً ایران را از جریان آزاد اطلاعات، بازارهای جهانی و زیرساخت‌های مالی مدرن جدا می‌کند. در روزهایی که اینترنت «ملی» شده و حتی دسترسی به سرویس‌های پایه‌ای مانند موتورهای جست‌وجو، پیام‌رسان‌ها و وب‌سایت‌های خارجی امکان‌پذیر نیست، بسیاری از کاربران بازار ارزهای دیجیتال با یک سوال جدی و نگران‌کننده روبه‌رو شده‌اند: آیا در چنین شرایطی اصلاً می‌توان به دارایی‌های دیجیتال دسترسی داشت؟

بازار کریپتو ذاتاً جهانی، آنلاین و وابسته به ارتباط لحظه‌ای با شبکه اینترنت است. برخلاف تصور رایجی که گاهی در فضای مجازی دیده می‌شود، ارز دیجیتال نه «آفلاین» کار می‌کند و نه در زمان قطع اینترنت بین‌الملل راه‌حل جادویی برای مدیریت دارایی‌ها دارد. در این گزارش از میهن بلاکچین تلاش کرده‌ایم بدون اغراق و شعار، واقعیت دسترسی به ارزهای دیجیتال در زمان قطعی اینترنت را بررسی کنیم؛ از وضعیت کیف پول‌ها و صرافی‌ها گرفته تا تنها سناریوهای عملی باقی‌مانده برای اتصال واقعی به شبکه بلاکچین. توصیه می‌کنیم این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.

اینترنت ملی و بازار کریپتو؛ چرا قطع ارتباط، عملاً دسترسی را فلج می‌کند؟

بازار ارزهای دیجیتال بر پایه ارتباط دائمی با شبکه‌های بلاکچینی، نودهای جهانی و سرویس‌های آنلاین شکل گرفته است. وقتی اینترنت بین‌الملل قطع می‌شود، این زنجیره ارتباطی به‌طور کامل از هم می‌پاشد. حتی اگر برخی وب‌سایت‌های داخلی یا اپلیکیشن‌ها در دسترس باشند، ارتباط آن‌ها با شبکه اصلی بلاکچین برقرار نیست و داده‌ها به‌روزرسانی نمی‌شوند.

در چنین شرایطی، کاربران ممکن است بتوانند وارد برخی کیف پول‌ها یا پنل‌های صرافی داخلی شوند، اما این دسترسی بیشتر ظاهری است تا واقعی. موجودی‌ها به‌روزرسانی نمی‌شوند، قیمت‌ها با بازار جهانی هم‌خوانی ندارند و امکان ارسال یا دریافت تراکنش روی بلاکچین عملاً وجود ندارد. دلیلش هم روشن است: بلاکچین بدون اینترنت جهانی معنا ندارد.

نکته مهم اینجاست که حتی اگر یک کیف پول غیرحضانتی (Non-custodial) روی موبایل یا لپتاپ نصب باشد، باز هم برای امضای نهایی و ارسال تراکنش به شبکه، به اینترنت بین‌الملل نیاز دارد. بنابراین، تصور اینکه «اگر ارزها در کیف پول شخصی باشد، بدون اینترنت هم می‌شود کاری انجام داد» در عمل درست نیست؛ مگر اینکه اینترنت جهانی به شکلی واقعی برقرار شود.

وضعیت کیف پول‌های ارز دیجیتال در زمان قطع اینترنت

کیف پول‌های نرم‌افزاری مانند تراست ولت، متامسک یا اکسودوس در شرایط عادی کنترل کامل دارایی را به کاربر می‌دهند، اما در زمان قطعی اینترنت بین‌الملل عملاً به یک رابط آفلاین تبدیل می‌شوند. کاربر ممکن است بتواند وارد اپلیکیشن شود، اما موجودی‌ها ثابت می‌مانند و هیچ تراکنشی ارسال یا دریافت نمی‌شود.

در مورد کیف پول‌های سخت‌افزاری نیز وضعیت تفاوت چندانی ندارد. این کیف پول‌ها دارایی را به‌صورت آفلاین نگه می‌دارند و از نظر امنیتی بهترین گزینه هستند، اما برای امضای نهایی و ارسال تراکنش همچنان نیازمند اتصال به اینترنت هستند. به بیان ساده، امنیت بالا به معنای استقلال از اینترنت نیست.

در نتیجه، نگهداری ارز دیجیتال در کیف پول شخصی بیشتر یک اقدام پیشگیرانه قبل از بحران است، نه راه‌حلی برای مدیریت دارایی در دل بحران. اگر اینترنت جهانی قطع شده باشد، کیف پول ارز دیجیتال فقط نقش گاوصندوق را دارد؛ نه ابزار جابه‌جایی یا معامله. به همین خاطر در سناریوی ملی شدن اینترنت، عملا هیچ کاری از کیف پول‌های ارز دیجیتال شما برنمی‌آید.

صرافی‌های داخلی در زمان ملی شدن اینترنت؛ دسترسی محدود، ریسک بالا

در شرایطی که اینترنت ملی می‌شود، برخی صرافی‌های داخلی همچنان از طریق دامنه‌های داخلی یا IP ملی در دسترس هستند. این موضوع ممکن است به کاربران این تصور را بدهد که امکان خرید، فروش یا برداشت دارایی وجود دارد، اما واقعیت پیچیده‌تر از این است.

اول اینکه صرافی‌های داخلی برای قیمت‌گذاری، تسویه و مدیریت ریسک به داده‌های بازار جهانی وابسته‌اند. وقتی این ارتباط قطع شود، قیمت‌ها ممکن است با تأخیر، اختلاف یا حتی به‌صورت دستی به‌روزرسانی شوند. این مسئله می‌تواند اختلاف قیمتی شدیدی ایجاد کند و ریسک معامله را به‌طرز چشمگیری بالا ببرد.

مسئله فقط به قیمت‌گذاری محدود نمی‌شود. در شرایط بحران، بسیاری از صرافی‌ها برای مدیریت ریسک، محدودیت‌هایی در بخش واریز و برداشت رمزارزی اعمال می‌کنند. حتی در مواردی که این خدمات به‌صورت اسمی «فعال» هستند، فرایندها ممکن است با تأخیرهای طولانی یا به‌صورت دستی انجام شوند. این یعنی کاربر، با وجود دسترسی به حساب کاربری خود، لزوماً کنترل کامل و لحظه‌ای بر دارایی‌اش ندارد.

از سوی دیگر، قطعی اینترنت بین‌الملل باعث شده بخشی از زیرساخت‌های فنی صرافی‌ها به‌ویژه سرویس‌هایی که روی سرورهای خارج از کشور میزبانی می‌شوند از دسترس خارج شوند. نتیجه این وضعیت، بروز خطاهای مختلف در وب‌سایت یا اپلیکیشن برخی پلتفرم‌هاست؛ از باز نشدن صفحات گرفته تا مشکل در ورود به حساب کاربری یا نمایش سبد دارایی‌ها. در برخی موارد، کاربران حتی پس از ورود نیز امکان مشاهده موجودی یا ثبت سفارش را ندارند.

در چنین شرایطی، باید به یک نکته کلیدی توجه داشت: در دسترس بودن یک صرافی، لزوماً به معنای امن بودن یا کارآمد بودن آن در لحظه بحران نیست. نگه‌داشتن حجم بالای سرمایه در صرافی‌های داخلی، آن هم در زمانی که اینترنت جهانی قطع است و وضعیت خدمات هر لحظه ممکن است تغییر کند، ریسکی است که نباید دست‌کم گرفته شود. دسترسی ظاهری می‌تواند حس کنترل ایجاد کند، اما این کنترل در عمل ممکن است بسیار محدود و ناپایدار باشد.

به همین دلیل، توصیه می‌شود کاربران در این شرایط، به‌صورت مستمر اطلاعیه‌های رسمی صرافی‌ها را دنبال کنند، از تصمیم‌گیری‌های عجولانه بپرهیزند و فرض را بر این بگذارند که هرگونه اختلال جدید ممکن است بدون هشدار قبلی رخ دهد. اینترنت ملی، زمین بازی پرریسکی برای بازار کریپتو است و صرافی‌های داخلی حتی با تمام تلاش‌هایشان در این زمین با محدودیت‌های جدی روبه‌رو هستند.

آیا انتقال دارایی بدون اینترنت امکان‌پذیر است؟

پاسخ کوتاه و صریح این است: خیر.

هیچ روش عملی و عمومی برای انتقال ارز دیجیتال بدون اتصال به اینترنت بین‌الملل وجود ندارد. راهکارهایی مانند ارسال تراکنش آفلاین یا انتقال از طریق پیامک، بیشتر جنبه تئوریک یا آزمایشی دارند و در مقیاس واقعی، برای کاربران عادی قابل استفاده نیستند.

شبکه بلاکچین برای تایید تراکنش‌ها به اجماع نودها نیاز دارد و این نودها در سراسر جهان پراکنده‌اند. وقتی ارتباط شما با این شبکه قطع باشد، تراکنش شما جایی ثبت نمی‌شود، حتی اگر از نظر فنی امضا شده باشد.

به همین دلیل، هر ادعایی مبنی بر «دور زدن قطعی اینترنت برای انتقال ارز دیجیتال» باید با دیده تردید نگاه شود. در عمل، بدون اینترنت جهانی، بلاکچین هم در دسترس نیست.

پس راهکار عملی چیست؟

در شرایط فعلی، تنها راه واقعی و عملی برای دسترسی کامل به ارزهای دیجیتال، اتصال به اینترنت بین‌الملل از خارج از مرزهای ایران یا استفاده از اینترنت ماهواره‌ای است. سفر به کشورهایی مانند ترکیه، امارات یا ارمنستان، جایی که اینترنت آزاد و پایدار وجود دارد، عملاً امکان ارتباط مجدد با شبکه بلاکچین را فراهم می‌کند. با این حال، اتصال به اینترنت بین‌المللی از طریق اینترنت ماهواره‌ای جرم‌انگاری شده و به همین خاطر توصیه نمی‌شود.

در این سناریوها، اگر دارایی‌های شما در کیف پول شخصی باشد، به‌محض اتصال به اینترنت، موجودی‌ها به‌روزرسانی می‌شوند و امکان ارسال، دریافت یا مدیریت دارایی وجود خواهد داشت. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که تفاوت کیف پول شخصی با صرافی خود را نشان می‌دهد.

اما اگر دارایی شما در صرافی داخلی باشد، حتی با خروج از کشور هم ممکن است با محدودیت‌هایی مواجه شوید. برخی صرافی‌ها دسترسی IP خارجی را محدود می‌کنند یا برای ورود نیاز به تأییدهای امنیتی اضافی دارند. بنابراین، این سناریو هم بدون «اما و اگر» نیست و باید از قبل برای آن آماده بود.

جمع‌بندی: واقعیت تلخ اما شفاف

قطع اینترنت بین‌الملل، دسترسی به ارزهای دیجیتال را نه سخت، بلکه در بسیاری از موارد غیرممکن می‌کند. نه کیف پول‌ها معجزه می‌کنند، نه صرافی‌ها جایگزین اینترنت جهانی می‌شوند و نه راهکار مخفی و ساده‌ای برای دور زدن این محدودیت وجود دارد.

تنها کاری که کاربران می‌توانند انجام دهند، مدیریت ریسک پیش از بحران از جمله نگهداری دارایی در کیف پول شخصی، نداشتن پوزیشن‌های باز، پرهیز از ترید هیجانی و آمادگی برای سناریوهای بدبینانه است. در نهایت، اگر دسترسی واقعی به بازار کریپتو حیاتی باشد، اتصال از خارج از کشور تنها گزینه عملی باقی‌مانده است.

امیدواریم این شرایط هرچه زودتر به پایان برسد و دوباره نیازی به چنین تحلیل‌هایی نباشد؛ اما تا آن زمان، شفافیت و آگاهی، مهم‌ترین دارایی کاربران بازار ارزهای دیجیتال خواهد بود.