بازار ارزهای دیجیتال بار دیگر طعم تلخ سقوط ناگهانی را چشید و بیت کوین به عنوان پادشاه این بازار به زیر اوج خودش در سال ۲۰۲۱ سقوط کرد؛ ریزشی که بار دیگر ترس را به جان سرمایهگذاران خرد انداخت و بحثها درباره آینده این دارایی را داغتر کرد. هرچند که قیمت بیت کوین در حال حاضر کمی بهبود یافته، اما بسیاری از معاملهگران هنوز در انتظار موج فشار فروش بعدی هستند.
به گزارش میهن بلاکچین، در چنین شرایطی، بهترین راه برای درک وضعیت فعلی، نگاه به گذشته است. صنعت کریپتو قبلاً هم بحرانهای شدیدی را پشت سر گذاشته و یکی از مهمترین آنها زمستان کریپتوی سال ۲۰۲۲ بود؛ دورهای که بسیاری تصور میکردند پایان راه این صنعت فرا رسیده است. بررسی آنچه در آن زمان رخ داد، میتواند سرنخهای مهمی درباره مسیر احتمالی بازار در شرایط کنونی ارائه دهد.
شرایطی که به سقوط بزرگ ۲۰۲۲ منتهی شد
با اینکه از آن زمان تاکنون تغییرات زیادی در بازار رخ داده، زمستان کریپتوی ۲۰۲۲ بهنوعی نماد بدترین سناریوی ممکن برای این صنعت بود.
ماجرا از سال ۲۰۲۰ آغاز شد؛ زمانی که طی یک سال، بازار ارزهای دیجیتال رشد خیرهکنندهای را تجربه کرد. سرمایههای عظیمی وارد بازار شد و قیمتها با سرعت بالا رفتند تا جایی که در حوالی نوامبر ۲۰۲۱ به اوج رسیدند. در آن دوره، قیمت بیتکوین طی حدود ۱۰ ماه از محدوده ۸,۳۰۰ دلار به نزدیکی ۶۴,۰۰۰ دلار رسید.
یکی از عوامل مهم جذابیت بازار در آن زمان، محصولات با سود بالا بود. بسیاری از شرکتهای مطرح حوزه کریپتو وعده سودهای جذاب و تقریباً تضمینی روی داراییهایی مثل بیتکوین یا استیبلکوینها میدادند؛ وعدههایی که برای سرمایهگذاران بسیار وسوسهکننده بود.
اما این روایت صعودی بهتدریج فرو ریخت. بخشی از این تغییر به عوامل کلان اقتصادی مربوط میشد.
فدرال رزرو آمریکا در آن دوران برای مهار تورم، نرخ بهره را افزایش داد و همین موضوع دسترسی مصرفکنندگان به نقدینگی را محدود کرد. بازار سهام نیز بهدلیل همین سیاستها و همچنین آغاز جنگ در اروپا، اصلاح عمیقی را تجربه کرد.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاران شروع به خروج از داراییهای پرریسک کردند و بازار کریپتو هم از این روند در امان نماند. نتیجه، وضعیتی مشابه بحرانهای بانکی بود؛ جایی که سرمایهگذاران با عجله برای خروج نقدینگی خود و برداشت اقدام کردند و همین موضوع مشکلات پنهان صنعت را آشکار کرد.
اثر دومینویی که صنعت را لرزاند
اولین شوک بزرگ در ماه مه ۲۰۲۲ رخ داد؛ زمانی که استیبلکوین ترا یواسدی (TerraUSD – UST) در عرض ۲۴ ساعت سقوط شدیدی را تجربه کرد و پگ دلاری خود را از دست داد؛ اتفاقی که اعتماد بازار به ثبات استیبل کوینها را بهشدت تضعیف کرد.
طبق تحلیل بانک فدرال رزرو شیکاگو، تنها در عرض ۱۱ روز پس از این رویداد، دو پلتفرم متمرکز سلسیوس (Celsius) و وویجر دیجیتال (Voyager Digital) بهترتیب با خروج ۲۰٪ و ۱۴٪ از سرمایه مشتریان خود مواجه شدند.
پس از آن، صندوق پوشش ریسک تری اروز کپیتال (Three Arrows Capital – 3AC) سقوط کرد. این صندوق در آن زمان حدود ۱۰ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت داشت، اما افت گسترده قیمتها و استراتژی معاملاتی پرریسک، سرمایه آن را از بین برد و در نهایت به ورشکستگی کشاند.
صرافیهای متمرکز نیز با موج جدیدی از برداشت سرمایه مواجه شدند و شرایط بدتر شد.
در ادامه، ورشکستگی مشهور صرافی افتیایکس (FTX) در نوامبر ۲۰۲۲ رخ داد. در این حادثه، حدود ۳۷٪ از سرمایه مشتریان تنها طی ۴۸ ساعت از این صرافی خارج شد. طبق گزارش فدرال رزرو شیکاگو، در همان ماه، شرکتهای جنسیس (Genesis) و بلاکفای (BlockFi) نیز بهترتیب حدود ۲۱٪ و ۱۲٪ از سرمایههای خود را از دست دادند.
در مجموع، طی سال ۲۰۲۲ دستکم ۱۵ شرکت مرتبط با کریپتو فعالیت خود را متوقف کردند یا درخواست ورشکستگی دادند. این بحران نشان داد که بسیاری از مدلهای کسبوکار در این صنعت، از نظر نقدینگی ساختار ضعیفی دارند و در برابر برداشتهای سریع سرمایه بسیار آسیبپذیرند.
مهمترین درسی که از آن دوره گرفته شد این بود:
«وعدههای مالی باید با واقعیت نقدینگی هماهنگ باشند و برنامههای اضطراری در دورههای بحران ضروری است.»
چرا رفتار امروز بیتکوین اهمیت دارد؟
در هفته گذشته، دو ارز دیجیتال بزرگ بازار یعنی بیتکوین و اتریوم حدود ۳۰٪ سقوط کردند و این ریزش، حدود ۲۵ میلیارد دلار از ارزش تحققنیافته این داراییهای دیجیتال را از بین برد.
این اتفاق همزمان با سقوط گسترده بازارهای جهانی رخ داد؛ بهطوری که نهتنها کریپتو و سهام، بلکه حتی داراییهای امن سنتی مانند طلا و نقره نیز با ریزش مواجه شدند. این همزمانی نشان میدهد که مشکل اصلی، شوک نقدینگی در سطح کلان بوده، نه اینکه یک کلاس دارایی خاص صرفا با ضعف مواجه شده باشد.
در نتیجه، معاملهگرانی که با کال مارجین مواجه شدند، ابتدا سراغ فروش داراییهای نقدینهتری مثل بیت کوین و اتریوم رفتند و همین به ریزش بیشتر منجر شد. با این حال، در بازار ارزهای دیجیتال، این رفتار بیش از آنکه نشانه فروپاشی کامل اعتماد باشد، از یک «بازتنظیم بازار» خبر خبر میدهد.
اما با انتشار دادههای مثبت اقتصادی در روز جمعه و کاهش فشارهای کوتاهمدت کلان، قیمت بیتکوین دوباره تا محدوده ۷۰,۰۰۰ دلار بالا آمد هرچند که امروز دوباره به زیر مقاومت ۶۹٬۰۰۰ دلاری خودش سقوط کرد.
با این حال، رفتار بیتکوین سیگنالهای عمیقتر و ساختاریتری را نیز نشان میدهد. بررسی دادهها حاکی از این است که این ارز دیجیتال در طول سال گذشته حتی در رالیهای اصلاحی هم نتوانسته شتاب صعودی خود را بازیابی کند. تحلیلگران هم عامل اصلی این روند را فروش مداوم از سوی هولدرهای بلندمدت میدانند.
این رفتار سیگنال منفی قدرتمندی به بازار میفرستد؛ چراکه سرمایهگذاران جدید میدانند وقتی هولدرهای بلندمدت شروع به فروش میکنند، احتمال صعودهای پایدار قیمت بیت کوین کاهش مییابد.
پرایس اکشن اما تنها اولین لایه از فشار بازار است. معمولاً بازارها ترس را سریع در قیمتها منعکس میکنند، اما نهادها واکنش کندتر و ساختاریتری دارند و قبل از وقوع بحرانهای بزرگ، تغییرات عملیاتی خود را آغاز میکنند.
عقبنشینی آرام نهادهای بزرگ
فراتر از نوسانات قیمت، نشانههای اولیه فشار در سطح نهادی نیز دیده میشود.
برای مثال، صرافی جمینای (Gemini) اخیراً تصمیم گرفته بخشی از فعالیتهای خود را متوقف کند و از برخی بازارهای اروپایی خارج شود. این تصمیم بهمعنای ورشکستگی نیست و مستقیماً به ریزش اخیر قیمتها هم مربوط نمیشود، اما نشاندهنده تطبیق استراتژیک با شرایط یا محیطی است که مقررات سختگیرانهتری دارد یا با عدم قطعیت روبهروست.
از سوی دیگر، پروژه پالیگان (Polygon) ماه گذشته حدود ۳۰٪ از کارکنان خود را تعدیل کرده که سومین موج تعدیل نیروی آن در سه سال گذشته است. چنین اقداماتی، در گذشته نیز در اواخر ۲۰۲۱ و اوایل ۲۰۲۲ دیده شده بود؛ زمانی که شرکتها پیش از آشکار شدن بحران، استخدامها را متوقف و برنامههای توسعهای خود را محدود کردند.
استراتژی و نشانههای فشار ساختاری
اما ریزش شدید اخیر باعث شد تا دوباره تمرکز بازار به شرکتهای خزانهداری کریپتو جلب شود؛ شرکتهایی که ممکن است در برابر ریزشهای گسترده قیمت آسیبپذیر باشند و در نهایت با بحران مواجه شوند. در این میان اما شرکت استراتژی بار دیگر بهعنوان یک شاخص مهم مورد توجه قرار گرفته است.
با سقوط قیمت بیت کوین تا محدوده ۶۰٬۰۰۰ دلار، شرکت استراتژی که بزرگترین خزانهدار شرکتی این ارز دیجیتال است با فشار جدیدی مواجه شد. این افت، ارزش داراییهای بیت کوینی مایکرواستراتژی را بیش از پیش پایینتر از میانگین قیمت خرید آن برد و نگرانیها درباره ریسک ترازنامه را زنده کرد.
همزمان با ادامه سقوط بیتکوین، سهام مایکرواستراتژی نیز بهشدت افت کرد و حتی ارزش بازار آن از ارزش بیتکوینهای در اختیارش پایینتر رفت.
در صورت تداوم نوسانات شدید، چنین ترازنامههایی میتوانند بهشدت واکنشی عمل کنند و همزمان اعتماد بازار را از بین ببرند.
جالب اینجاست که استراتژی اخیراً از وعده قدیمی خود مبنی بر «هرگز نفروختن بیتکوین» عقبنشینی کرده است. همانطور که گزارش دادیم، در ماه نوامبر، مدیرعامل این شرکت، فونگ لی (Phong Le)، برای نخستین بار اعلام کرد که در شرایط بحرانی خاص، امکان فروش بخشی از داراییهای دیجیتال استراتژی وجود دارد.
جمعبندی
نشانههای فعلی بازار شاید هنوز بهشدت بحران ۲۰۲۲ نباشند، اما دقیقاً به همین دلیل نباید نادیده گرفته شوند. این علائم زودهنگام و کمصدا، اغلب پیش از آن ظاهر میشوند که بحران بهطور کامل خود را نشان دهد.
تجربه زمستان کریپتوی ۲۰۲۲ نشان داد که فرسایش تدریجی اعتماد، چگونه میتواند از درون ساختار صنعت را تغییر دهد. اگرچه شرایط امروز متفاوت است، اما شباهتهای رفتاری، از فروش هولدرهای بلندمدت گرفته تا عقبنشینی آرام نهادها، میتواند هشداری باشد برای بازاری که هنوز در حال سنجش عمق واقعی این اصلاح است.
