ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، با انتشار اظهاراتی جدید اعلام کرد که این شبکه موفق شده است چالش موسوم به «سه‌گانه بلاکچین» را از طریق پیاده‌سازی کدهای عملیاتی و ارتقاهای فنی حل کند. او با ترسیم یک افق زمانی تا سال ۲۰۳۰، مسیر عبور از محدودیت‌های مقیاس‌پذیری و حفظ هم‌زمان امنیت و تمرکززدایی را تشریح کرده است.
به گزارش میهن بلاکچین، بوترین در اظهارات اخیر خود در شبکه اجتماعی X تاکید کرد که ترکیب قابلیت‌های PeerDAS و ماشین مجازی اتریوم دانش صفر (zkEVM)، اتریوم را به نسل جدیدی از شبکه‌های غیرمتمرکز با توان پردازشی بالاتر تبدیل می‌کند. سه‌گانه بلاکچین به دشواری دستیابی هم‌زمان به سه ویژگی تمرکززدایی، امنیت و مقیاس‌پذیری اشاره دارد که به گفته او، اتریوم اکنون با اتکا به کدهای در حال اجرا از این بن‌بست عبور کرده است.
ویتالیک بوترین در خصوص وضعیت فعلی شبکه نوشت:
سه‌گانه مقیاس‌پذیری عملاً حل شده است؛ نه صرفاً در سطح تئوری، بلکه با کدی که روی شبکه در حال اجراست. بخشی از این مسیر، یعنی نمونه‌برداری دسترس‌پذیری داده، هم‌اکنون روی شبکه اصلی فعال شده و بخش دیگر، یعنی ماشین مجازی اتریوم دانش صفر (zkEVMs)، از نظر عملکرد به سطح استفاده در محیط تولید رسیده است. در این میان، تنها چالش باقی‌مانده، تضمین ایمنی شبکه است.
ارتقای PeerDAS که به معنای نمونه‌برداری همتابههمتا از دسترس‌پذیری داده است، به عنوان یک راهکار مقیاس‌پذیری در ارتقای فوساکا (Fusaka) در ماه دسامبر (آذر) پیاده‌سازی شده و به شبکه اجازه می‌دهد حجم داده بسیار بیشتری را پردازش کند. در کنار آن، zkEVMها که ماشین‌های مجازی سازگار با اثبات‌های دانایی صفر هستند، اگرچه از نظر عملکردی به سطح آماده تولید رسیده‌اند، اما به گفته بوترین همچنان در مرحله آلفا قرار دارند و نیازمند بهبودهای امنیتی بیشتری هستند.
وی در بخش دیگری از متن خود آورده است:
اکنون با اتریومِ مجهز به نمونه‌برداری دسترس‌پذیری داده همتابههمتا (PeerDAS) در سال ۲۰۲۵ و ماشین‌های مجازی اتریوم مبتنی بر دانش صفر (zkEVMها) که انتظار می‌رود از سال ۲۰۲۶ به‌صورت محدود در بخش‌هایی از شبکه مورد استفاده قرار گیرند، نتیجه روشن است: تمرکززدایی، اجماع پایدار و پهنای باند بالا.
نقشه راه زمانی zkEVM و مقیاس‌پذیری
نقشه راه زمانی ارائه شده نشان می‌دهد که تحقق کامل این چشم‌انداز حدود چهار سال زمان خواهد برد. طبق این برنامه، در سال ۲۰۲۶ سقف گس شبکه بدون وابستگی مستقیم به zkEVM افزایش می‌یابد و نخستین فرصت‌ها برای اجرای نودهای zkEVM فراهم می‌شود. در بازه زمانی ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸، اصلاحات ساختاری شامل قیمت‌گذاری مجدد گس و انتقال بار اجرایی به بلاک‌های داده (Blobs) انجام خواهد شد و در نهایت بین سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰، zkEVM به روش اصلی اعتبارسنجی بلاک‌ها تبدیل می‌شود.
سابقه تلاش اتریوم
ویتالیک بوترین رسیدن به این مرحله را حاصل یک مسیر ۱۰ ساله دانست و به اولین نوشته‌های خود در سال ۲۰۱۷ درباره حل مشکلات دسترس‌پذیری داده اشاره کرد. وی با مقایسه وضعیت اتریوم با سایر شبکه‌ها خاطرنشان کرد که برای مثال، بیت کوین بر تمرکززدایی و امنیت تمرکز دارد اما با محدودیت‌های مقیاس‌پذیری مواجه است.
او در پایان، این روند طولانی را چنین توصیف کرد:
این یک سفر ۱۰ ساله بود اما بالاخره به اینجا رسیدیم.
جمع‌بندی
اظهارات اخیر ویتالیک بوترین نشان‌دهنده گذار اتریوم به مرحله‌ای است که در آن زیرساخت‌های لازم برای میزبانی از حجم بالای تراکنش‌ها بدون آسیب به ساختار غیرمتمرکز شبکه فراهم شده است. با نهایی شدن مراحل امنیتی zkEVMها در سال‌های پیش رو، انتظار می‌رود ظرفیت عملیاتی شبکه به طور قابل‌توجهی افزایش یابد و اتریوم بتواند نقش پررنگ‌تری در پذیرش گسترده برنامه‌های غیرمتمرکز و مقیاس‌پذیر ایفا کند.
