بازارهای مالی روز گذشته یکی از پرتنشترین روزهای خود در سال ۲۰۲۶ را پشت سر گذاشتند. قیمت بیت کوین برای نخستین بار از اکتبر ۲۰۲۴ به زیر محدوده ۶۰ هزار دلار سقوط کرد، شاخص نزدک (Nasdaq) نزدیک به ۳٪ کاهش یافت و سهام شرکتهای فناوری، ماینینگ و کریپتویی با موجی از فروش مواجه شدند.
به گزارش میهن بلاکچین، در نگاه اول، بسیاری از فعالان بازار دلیل این اتفاق را انتشار آمار اشتغال آمریکا عنوان کردند؛ اما واقعیت این است که ریزش اخیر نتیجه همپوشانی چندین عامل اقتصادی، روانی و ساختاری بوده که طی هفتههای گذشته در حال شکلگیری بودهاند. در این مطلب دلایل ریزش اخیر بازار کریپتو را بررسی میکنیم.
آمار اشتغال آمریکا؛ جرقهای که انبار باروت را منفجر کرد
مهمترین اتفاق اقتصادی روز گذشته انتشار گزارش اشتغال ماه مه آمریکا بود.
طبق این گزارش، اقتصاد آمریکا در این ماه ۱۷۲ هزار شغل جدید ایجاد کرده؛ رقمی که بیش از دو برابر انتظارات تحلیلگران بوده است. در عین حال نرخ بیکاری نیز در محدوده ۴.۳٪ باقی ماند و نشانهای از ضعف جدی در بازار کار مشاهده نشده است.
در نگاه اول چنین آماری باید خبر خوبی برای اقتصاد باشد. اما بازارهای مالی همیشه به دادهها از زاویه سیاست پولی نگاه میکنند.
زمانی که اقتصاد و بازار کار بیش از حد قوی باقی میمانند، فدرال رزرو انگیزه کمتری برای کاهش نرخ بهره خواهد داشت. حتی ممکن است در صورت تداوم فشارهای تورمی دوباره به سمت افزایش نرخ بهره حرکت کند.
به همین دلیل معاملهگران بلافاصله انتظارات خود درباره سیاست پولی آمریکا را بازنگری کردند. بازده اوراق خزانهداری آمریکا افزایش یافت و دوباره احتمال افزایش نرخ بهره تا پایان سال در بازار مطرح شد؛ اتفاقی که سرمایهگذاران از آن هراس دارند و به ریزش قیمت بیت کوین و بازار سهام آمریکا منجر شد.
در سالهای اخیر بیت کوین بیش از هر زمان دیگری به جریان نقدینگی جهانی وابسته شده است. به طور کلی، زمانی که نرخ بهره پایین باشد، ریسکپذیری سرمایهگذاران بالاتر رفته و شاهد افزایش تقاضا برای داراییهای پرریسکی مثل سهام شرکتهای فناوری و ارزهای دیجیتال هستیم. اما وقتی نرخ بهره افزایش پیدا میکند، اوراق خزانهداری و ابزارهای درآمد ثابت جذابتر میشوند و بخشی از سرمایه از بازارهای پرریسک خارج میشود.
خروج سرمایه از ETFهای بیت کوین؛ موتور تقاضا خاموش شده است
یکی دیگر از مهمترین دلایل ضعف بازار، کاهش شدید تقاضای نهادی برای بیت کوین است.
اگر در چرخه صعودی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ صندوقهای ETF اسپات بیت کوین موتور اصلی رشد بازار بودند، اکنون به یکی از مهمترین نگرانیهای سرمایهگذاران تبدیل شدهاند.
طی هفتههای اخیر جریان خروج سرمایه از این صندوقها تقریباً به یک روند پایدار تبدیل شده است. ارزش خالص دارایی ETFهای بیت کوین از حدود ۱۰۷.۸ میلیارد دلار در اواسط ماه مه به ۸۰.۴ میلیارد دلار کاهش یافته و بخش قابل توجهی از سرمایه نهادی که پیشتر به بازار وارد شده بود، در حال خروج است.
گزارش شرکت کوینشرز (CoinShares) نیز نشان میدهد که طی ۴ هفته گذشته، نزدیک به ۵.۸ میلیارد دلار نقدینگی از صندوقهای سرمایهگذاری کریپتویی خارج شده است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم بخش بزرگی از تقاضای جدید بیت کوین در دو سال گذشته از همین کانال تأمین شده بود. در چنین شرایطی بازار نهتنها با فشار فروش مواجه است، بلکه یکی از مهمترین منابع جذب سرمایه تازه را نیز از دست داده است.
زنگ خطر در دادههای آنچین؛ بازار با کمبود خریدار مواجه شده است
در کنار خروج سرمایه از ETFها، دادههای آنچین نیز تصویر چندان امیدوارکنندهای ارائه نمیکنند.
بر اساس دادههای شرکت کریپتوکوانت (CryptoQuant)، حجم معاملات اسپات بازار ارزهای دیجیتال در ماه آوریل به ۶۷۹ میلیارد دلار رسیده که پایینترین سطح از اکتبر ۲۰۲۳ محسوب میشود. افت حجم معاملات معمولاً نشانه کاهش مشارکت سرمایهگذاران و افت تمایل بازار به پذیرش ریسک است و در این شرایط حتی فشار فروش محدود نیز به دلیل وجود خریداران کمتر برای جذب عرضه میتواند افتهای سنگینتری را رقم بزند.
مهاجرت سرمایه از کریپتو به هوش مصنوعی
اما یکی از روندهایی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، انتقال سرمایه از بازار کریپتو به بخش هوش مصنوعی در ماههای اخیر است.
در ماههای گذشته، رشد چشمگیر ارزش شرکتهای فعال در حوزه AI باعث شده بخشی از سرمایهگذاران نهادی ترجیح دهند منابع خود را به جای بازار رمزارزها به سهام فناوری و پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی اختصاص دهند.
هرچند روز گذشته خود سهام فناوری نیز تحت فشار قرار گرفت، اما در مقیاس چندماهه همچنان بخش بزرگی از سرمایهگذاریهای جدید والاستریت به سمت هوش مصنوعی جریان دارد.
برخی تحلیلگران معتقدند این تغییر مسیر سرمایه یکی از دلایل اصلی کاهش تقاضا برای ارزهای دیجیتال در سال جاری بوده است. همانطور که گزارش دادیم، جو وایزنتال (Joe Weisenthal)، تحلیلگر بلومبرگ نیز در گزارش جدید خودش مدعی شده که بازار در حال تجربه «سردترین زمستان تاریخ کریپتو» است و رقابت گسترده میان هوش مصنوعی و ارزهای دیجیتال را یکی از دلایل اصلی آن میداند.
سقوط سهام فناوری؛ ضربه دوم به بازار
اما همزمان با فشارهای وارده بر بازار کریپتو، روز گذشته سهام شرکتهای فناوری نیز با موج جدیدی از فشار فروش مواجه شدند.
طبیعتا انتشار گزارش اشتغال آمریکا یکی از دلایل اصلی این افت بوده اما تحلیلگران میگویند ریزش بازار سهام از آنجایی آغاز شده که شرکت برادکام (Broadcom) با وجود انتشار گزارش مالی مطلوب، چشمانداز درآمد بخش هوش مصنوعی خود را پایینتر از انتظارات بازار اعلام کرد. همین مسئله کافی بود تا موجی از تردید نسبت به سرعت رشد صنعت AI شکل بگیرد.
در نتیجه این اتفاق، سهام غولهای نیمههادی از جمله انویدیا (Nvidia)، ایامدی (AMD) و اینتل (Intel) با افت قابل توجهی مواجه شدند و شاخص نزدک بیش از ۲.۸٪ کاهش یافت.
از آنجا که سهام فناوری طی ماههای اخیر پیشران اصلی رشد بازار آمریکا بودند، ریزش این بخش به سرعت به سایر بازارهای پرریسک از جمله کریپتو سرایت کرد و شاهد تشدید روند کاهشی در بازار رمزارزها بودیم.
فروش بخشی از ذخایر بیت کوین استراتژی؛ جرقهای روانی برای بازار
یکی دیگر از دلایل ریزش شدید اخیر قیمت بیت کوین، تصمیم شرکت استراتژی (Strategy) به رهبری مایکل سیلور (Michael Saylor) برای فروش بخشی از ذخایر این شرکت بود. همانطور که گزارش دادیم، بر اساس اسناد ارسال شده به کمیسیون بورس آمریکا، شرکت استراتژی بین روزهای ۲۶ تا ۳۱ مه، مجموعاً ۳۲ واحد بیت کوین را با میانگین قیمت ۷۷٬۱۳۵ دلار به فروش رسانده و از این محل حدود ۲.۵ میلیون دلار درآمد کسب کرده است.
هرچند حجم این فروش در مقیاس کل داراییهای شرکت چندان قابل توجه نبود، اما از منظر روانی اهمیت زیادی داشت. برای سالها استراتژی به عنوان بزرگترین حامی شرکتی بیت کوین شناخته میشد و هرگونه فروش از سوی این شرکت میتواند به عنوان نشانهای منفی از سوی بازار تفسیر شود. همین موضوع به افزایش لیکوییدیشن معاملات اهرمی و تشدید فشار فروش در بازار کمک کرد.
آیا روایتهای صعودی بیت کوین در حال تضعیف هستند؟
شاید مهمترین نکتهای که از دل ریزش اخیر بیرون آمده، زیر سوال رفتن برخی روایتهای کلیدی پیرامون بیت کوین باشد.
در سالهای گذشته بیت کوین هم به عنوان «طلای دیجیتال» و هم به عنوان نسخه پرریسک سهام فناوری معرفی میشد. اما عملکرد ماههای اخیر نشان داده این دو روایت دیگر به اندازه گذشته برای سرمایهگذاران قانعکننده نیستند.
در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش یافته، بیت کوین نتوانسته نقش یک دارایی امن را ایفا کند و همزمان با افزایش فشار بر بازار سهام نیز عملکردی ضعیفتر از انتظار داشته است. همین مسئله باعث شده بخشی از سرمایهگذاران درباره جایگاه واقعی این دارایی در سبد سرمایهگذاری خود تجدیدنظر کنند.
اما آیا این ریزش آغاز بازار نزولی است؟ دستکم در شرایط فعلی بسیاری از تحلیلگران چنین نظری ندارند.
بخش قابل توجهی از کارشناسان معتقدند آنچه اکنون مشاهده میشود بیشتر یک «شوک احساسی» ناشی از تغییر انتظارات نرخ بهره و خروج کوتاهمدت سرمایه است تا فروپاشی بنیادهای بازار کریپتو.
با این حال تا زمانی که جریان ورود سرمایه به ETFها احیا نشود و فدرال رزرو سیگنالهای نرمتری درباره سیاست پولی ارائه نکند، احتمال تداوم نوسانات و فشار فروش همچنان وجود خواهد داشت.
جمعبندی
ریزش اخیر بیت کوین و بازار سهام را نمیتوان صرفاً به گزارش اشتغال آمریکا نسبت داد. دادههای اقتصادی قوی تنها جرقهای بودند که مجموعهای از نگرانیهای انباشتهشده در بازار را فعال کردند؛ نگرانیهایی که از خروج سرمایه از ETFهای بیت کوین و کاهش نقدینگی بازار کریپتو گرفته تا افت سهام فناوری و تغییر انتظارات نسبت به نرخ بهره را در بر میگیرند.
اکنون دو متغیر بیش از هر عامل دیگری زیر ذرهبین سرمایهگذاران قرار دارد: سیاست پولی فدرال رزرو و جریان سرمایه در ETFهای بیت کوین. تا زمانی که یکی از این دو محرک تغییر محسوسی نکند، احتمالاً بازار همچنان با نوسانات بالا و احتیاط سرمایهگذاران مواجه خواهد بود.
