بیت کوین شب گذشته در موج تازه فروش در بازارهای جهانی تا ۵۷٬۷۰۸ دلار پایین آمد و به محدوده کف قیمتی تابستان امسال نزدیک شد. این بار اما فشار فروش فقط به بازار ارزهای دیجیتال محدود نبود. بورس آمریکا هم یکی از بدترین روزهای معاملاتی خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ شاخص اساندپی ۵۰۰ (S&P 500) با افت ۳.۷ درصدی وارد محدوده اصلاحی شد و نزدک (Nasdaq) بیش از ۵.۳ درصد سقوط کرد. در همین حال، سهام شرکتهای بزرگ فناوری و تولیدکنندگان تراشه با افتهای سنگینی مواجه شدند.
به گزارش میهن بلاکچین، ریزش اخیر بیت کوین را نمیتوان به یک خبر یا اتفاق مشخص نسبت داد. نگرانی از ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی و بازدهی سرمایهگذاریهای چندتریلیوندلاری این صنعت، بحران مدیریتی انویدیا (Nvidia)، تحقیق کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) درباره حسابداری این شرکت، افزایش احتمال سختگیری پولی فدرال رزرو و خروج میلیاردها دلار از صندوقهای ETF بیت کوین، همزمان فضای بازار را منفی کردهاند. از طرف دیگر، لیکویید شدن معاملات اهرمی باعث شده فشار فروش با سرعت بیشتری به بازار رمزارزها منتقل شود. اما چرا این اتفاقات تقریباً همزمان شدند و چه ارتباطی میان سقوط سهام هوش مصنوعی و افت بیت کوین وجود دارد؟
ریزش از والاستریت تا بازار کریپتو؛ چه اتفاقی افتاد؟
برای درک بهتر ریزش بیت کوین، ابتدا باید نگاهی به بازار سهام آمریکا داشته باشیم. جمعه ۲۹ آبان (۲۰ نوامبر)، شاخص S&P 500 با افت ۳.۷ درصدی در سطح ۶٬۹۱۰ واحد بسته شد. این شاخص اکنون بیش از ۱۰ درصد پایینتر از رکورد ثبتشده در ۶ اکتبر قرار دارد و رسماً وارد محدوده اصلاحی شده است. نزدک نیز در همین روز ۵.۳ درصد سقوط کرد و تمام بازدهی خود از ابتدای سال ۲۰۲۶ را از دست داد.
نکته مهم اینجاست که افت بازار بیشتر از همه به شرکتهای مرتبط با هوش مصنوعی و صنعت تراشه آسیب زد. سهام انویدیا در معاملات جمعه حدود ۱۳.۸ درصد سقوط کرد و شرکتهایی مانند ایامدی (AMD)، میکرون (Micron) و برودکام (Broadcom) نیز بهترتیب حدود ۱۳.۳، ۱۳.۹ و ۱۲.۱ درصد افت کردند. افت سنگین این شرکتها باعث شد شاخص نیمههادی فیلادلفیا هم بیش از ۱۰ درصد کاهش پیدا کند.

به بیان ساده، سرمایهگذاران فقط از بازار بیت کوین خارج نمیشوند؛ آنها در حال بازنگری در میزان ریسکی هستند که حاضرند در بازارهای مالی بپذیرند. وقتی سهام فناوری، رمزارزها و حتی طلا همزمان تحت فشار قرار میگیرند، میتوان ردپای یک موج گستردهتر کاهش ریسک را دید.
نگرانی از ترکیدن حباب هوش مصنوعی؛ چرا سهام فناوری سقوط کرد؟
یکی از مهمترین محرکهای ریزش اخیر، تغییر نگاه سرمایهگذاران به صنعت هوش مصنوعی است.
طی چند سال گذشته، شرکتهای بزرگ فناوری میلیاردها دلار برای ساخت مراکز داده، خرید تراشههای پیشرفته و توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی هزینه کردهاند. بازار هم با این انتظار که تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی همچنان رشد میکند و این سرمایهگذاریها در نهایت سودهای بزرگی ایجاد خواهند کرد، ارزش سهام این شرکتها را بهشدت بالا برده است.
اما حالا سوال مهمی مطرح شده: آیا درآمد و سود آینده این شرکتها واقعاً با حجم سرمایهگذاریهایشان تناسب دارد؟
نگرانی از پاسخ منفی به این سوال باعث شده سرمایهگذاران در ارزشگذاری شرکتهای فناوری تجدیدنظر کنند. برای مثال، شرکت آنتروپیک (Anthropic)، سازنده هوش مصنوعی Claude، در هفته جاری با یکی از بزرگترین عرضههای اولیه سهام تاریخ وارد بورس شد. بااینحال، سهام این شرکت تنها یک روز پس از عرضه اولیه حدود ۹ درصد افت کرد. اتفاقی که نشان داد حتی یک رویداد بزرگ در صنعت هوش مصنوعی هم نتوانسته نگرانی بازار را برطرف کند.
نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا نیز به این نگرانیها اضافه کرده است. پیروزی برخی نامزدهای منتقد توسعه سریع مراکز داده، این احتمال را مطرح کرده که شرکتهای فناوری در آینده با محدودیتهای بیشتری برای ساخت زیرساختهای هوش مصنوعی، دریافت مجوز و تأمین انرژی مواجه شوند.
این موضوع برای بازار بیت کوین هم مهم است؛ چون بخش قابلتوجهی از سرمایهای که در دوره رونق هوش مصنوعی وارد سهام فناوری شده بود، همزمان در بازار رمزارزها نیز حضور دارد. وقتی سرمایهگذاران برای جبران زیان یا کاهش ریسک به دنبال فروش داراییهای خود میروند، بیت کوین هم میتواند از این موج فروش آسیب ببیند.
بحران انویدیا و تحقیق SEC؛ چرا سقوط غول تراشهسازی به بازار سرایت کرد؟
انویدیا طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین نمادهای رونق هوش مصنوعی در بازار سهام تبدیل شده بود. به همین دلیل، هر اتفاق مهمی درباره این شرکت میتواند فراتر از سهام خود آن اثر بگذارد.
در نوامبر امسال، خروج ناگهانی جنسن هوانگ (Jensen Huang)، همبنیانگذار و مدیرعامل انویدیا، از سمت خود شوک بزرگی به سرمایهگذاران وارد کرد. این اتفاق در پی انتشار گزارشهایی درباره روابط شخصی هوانگ با یک تاجر سنگاپوری و مطرح شدن نگرانیهای امنیتی مرتبط با چین رخ داد. شرکت انویدیا نیز کولت کرس (Colette Kress)، مدیر مالی خود، را بهعنوان مدیرعامل موقت منصوب کرد.
برای سرمایهگذاران، موضوع فقط تغییر مدیرعامل نیست. هوانگ طی سالهای گذشته چهره اصلی رشد انویدیا و یکی از مهمترین افراد صنعت هوش مصنوعی بوده است. حالا بازار باید با این سوال کنار بیاید که آیا شرکت میتواند بدون حضور او همان جایگاه قبلی را حفظ کند یا خیر.
اما فشارها به همینجا ختم نشده. خبرگزاری رویترز روز گذشته گزارش داد که کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا در حال بررسی رویههای حسابداری انویدیاست و تحقیقات کارکنان این نهاد بر احتمال وجود مسائل حسابداری متمرکز شده است. این گزارش در شرایطی منتشر شد که سهام انویدیا از قبل تحت فشار قرار داشت و پس از انتشار جزئیات تحقیق، افت آن تشدید شد.
البته باید توجه داشت که آغاز تحقیقات SEC بهمعنی اثبات تخلف نیست و هنوز جزئیات دقیق موضوع و نتیجه بررسیها مشخص نشده است. بااینحال، همزمانی این خبر با خروج مدیرعامل و نگرانی درباره آینده سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی، اعتماد بخشی از سرمایهگذاران را بیشتر تحت فشار قرار داده است.
ترس از افزایش نرخ بهره فدرال رزرو؛ چرا سرمایهگذاران به سمت نقدینگی میروند؟
عامل دیگری که فضای بازار را سنگین کرده، نگرانی درباره سیاست پولی آمریکا است.
سرمایهگذاران در ماههای گذشته امیدوار بودند با کنترل تدریجی تورم، فدرال رزرو بتواند نرخ بهره را کاهش دهد یا دستکم آن را در سطوح فعلی حفظ کند. اما اظهارات اخیر برخی مقامهای این نهاد، سناریوی دیگری را هم مطرح کرده است: احتمال افزایش دوباره نرخ بهره برای مهار تورم.
کریستوفر والر، عضو هیئتمدیره فدرال رزرو، در سخنرانی ۱۰ نوامبر اعلام کرد اگر تورم هسته آمریکا همچنان با سرعت بالایی افزایش پیدا کند، حتی افزایش ۰.۵ واحد درصدی نرخ بهره در نشست دسامبر نیز باید مورد بررسی قرار بگیرد. این اظهارنظر نگرانیها درباره سختگیرانهتر شدن سیاست پولی را افزایش داده است.
چرا این موضوع برای بیت کوین اهمیت دارد؟ چون وقتی نرخ بهره بالا میرود، تأمین مالی گرانتر میشود و سرمایهگذاری در برخی داراییهای کمریسکتر، مانند اوراق دولتی، جذابیت بیشتری پیدا میکند. در چنین شرایطی ممکن است سرمایه از بازارهای پرنوسان مانند سهام فناوری و رمزارزها خارج شود.
از طرف دیگر، شاخص دلار آمریکا نیز به بالاترین سطح خود در ۱۹ ماه گذشته رسیده است. تقویت دلار در کنار نگرانیهای مربوط به نقدینگی، فضای مساعدی برای داراییهای پرریسک ایجاد نمیکند. جالب اینکه قیمت طلا نیز در این موج فروش افت کرده است؛ موضوعی که نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران بهجای جابهجایی ساده پول بین داراییهای مختلف، به دنبال افزایش موجودی نقد خود هستند.
خروج میلیاردها دلار از ETFهای بیت کوین؛ تقاضای نهادی هم عقب نشست
در کنار فشار بازارهای جهانی، دادههای صندوقهای قابلمعامله در بورس بیت کوین نیز تصویر چندان مثبتی نشان نمیدهند.
طبق دادههای منتشرشده، ETFهای اسپات بیت کوین در آمریکا تا پایان معاملات ۱۹ نوامبر حدود ۳.۴۷ میلیارد دلار خروج سرمایه خالص را در ماه جاری ثبت کردهاند. تنها در روز پنجشنبه، ۵۸۲.۲ میلیون دلار از این صندوقها خارج شد که سومین روز متوالی خروج سرمایه محسوب میشود.
سهم صندوق آیشیرز بیت کوین تراست (IBIT) متعلق به بلکراک از این خروجی روزانه بهتنهایی ۵۴۱.۱ میلیون دلار بود که بزرگترین خروج سرمایه یکروزه از زمان راهاندازی این صندوق در ژانویه ۲۰۲۴ به شمار میرود.
این اعداد از آن جهت اهمیت دارند که یکی از مهمترین امیدهای بازار بیت کوین در دورههای اخیر، ورود سرمایه پایدار از مسیر صندوقهای نهادی بوده است. حالا در شرایطی که قیمتها تحت فشار قرار دارند، همین کانال هم بهجای جذب سرمایه جدید با خروج پول مواجه شده است.
البته خروج سرمایه از ETFها بهتنهایی به معنی پایان علاقه موسسات به بیت کوین نیست؛ اما وقتی چندین روز متوالی ادامه پیدا میکند، میتواند نشانهای از کاهش اشتهای سرمایهگذاران برای پذیرش ریسک باشد.
لیکویید شدن معاملات اهرمی، سقوط بیت کوین را سریعتر کرد
وقتی بیت کوین در مسیر نزولی قرار گرفت و حمایت روانی ۶۰ هزار دلار را از دست داد، فشار فروش شکل تازهای به خود گرفت.
بخش قابلتوجهی از معاملهگران بازار رمزارزها با استفاده از اهرم، روی افزایش یا کاهش قیمت پوزیشن میگیرند. اگر بازار برخلاف جهت موقعیت آنها حرکت کند، ممکن است صرافی برای جلوگیری از زیان بیشتر، معامله را بهصورت خودکار ببندد و آن را اصطلاحا لیکویید کند.
مشکل اینجاست که وقتی تعداد زیادی موقعیت لانگ اهرمی همزمان لیکویید میشوند، فروش اجباری داراییها میتواند افت قیمت را تشدید کند.
طبق دادههای کوینگلس (CoinGlass)، در یک بازه ۲۴ ساعته حدود ۱.۵ میلیارد دلار از پوزیشنهای معاملاتی مشتقه در بازار رمزارزها لیکویید شده است. این رقم نشان میدهد ریزش اخیر فقط نتیجه تصمیم سرمایهگذاران برای فروش نبوده بلکه لیکویید شدن اجباری معاملات نیز به فشار بازار اضافه کرده است.
آیا ریزش بیت کوین فقط به بازار سهام مربوط است؟
خیر. بازار رمزارزها پیش از سقوط اخیر هم با چند عامل منفی اختصاصی روبهرو بود.
در پایان اکتبر، حمله هکری بایننس و مسدود شدن داراییهای درگیر، نگرانیهایی درباره امنیت صرافیهای متمرکز و اختلال احتمالی در نقدینگی بازار ایجاد کرد. حجم بالای داراییهای مسروقه هم به کاهش اعتماد سرمایهگذاران دامن زد.
از طرف دیگر، نتیجه انتخابات میاندورهای آمریکا برای صنعت رمزارزها نیز بیاهمیت نیست. پیروزی دموکراتها نگرانیهایی درباره کند شدن روند پیشبرد برخی قوانین مورد حمایت صنعت کریپتو ایجاد کرده است. البته این موضوع بهمعنی تغییر فوری قوانین یا توقف قطعی برنامههای قانونگذاری نیست، اما میتواند بخشی از انتظارات مثبت بازار درباره آینده سیاستگذاری رمزارزها در آمریکا را تعدیل کند.
بنابراین، ریزش بیت کوین از دو جهت تحت فشار قرار گرفته: از یک طرف موج عمومی خروج سرمایه از داراییهای پرریسک و از طرف دیگر کاهش تقاضا و تضعیف اعتماد در خود بازار رمزارزها.
آیا سقوط بازارها ادامه پیدا میکند؟

در حال حاضر، نمیتوان با اطمینان گفت بازار به کف رسیده یا موج فروش همچنان ادامه خواهد داشت. اما چند متغیر میتوانند مسیر کوتاهمدت بیت کوین و سایر داراییهای پرریسک را مشخصتر کنند.
وضعیت سهام شرکتهای فناوری و واکنش سرمایهگذاران به هزینههای سنگین زیرساخت هوش مصنوعی، یکی از مهمترین مواردی است که باید دنبال شود. در کنار آن، اظهارات مقامهای فدرال رزرو و دادههای تورمی آمریکا میتوانند انتظارات مربوط به نرخ بهره را تغییر دهند.
در بازار کریپتو نیز جریان سرمایه ETFهای اسپات، میزان لیکویید شدن پوزیشنهای اهرمی و بازگشت یا ادامه خروج سرمایه از صرافیها و صندوقها اهمیت دارند.
نکته مهم این است که بیت کوین در ریزش اخیر تا ۵۷٬۷۰۸ دلار پایین آمده و بیش از ۵۰ درصد از اوج تاریخی خود در اکتبر ۲۰۲۵ فاصله گرفته است. این افت سنگین در شرایطی رخ داده که بخشی از سرمایهگذاران نهادی و حتی بازار سهام فناوری نیز در حال بازنگری در میزان ریسکپذیری خود هستند.

در همین حال، احتمال ریزش قیمت بیت کوین به زیر ۵۵٬۰۰۰ دلار تا پایان ماه نوامبر در پلتفرم پالیمارکت به ۴۷٪ افزایش یافته است. در سمت دیگر، شرکت وینترمیوت که یکی از بزرگترین بازارسازهای کریپتو است هشدار داده ریزش بیت کوین ممکن است تا محدوده ۵۰ هزار دلار ادامه پیدا کند. علاوه بر این موسسه مالی گلدمن ساکس در واکنش به ریزش اخیر بازار سهام مدعی شده که روند اصلاحی هنوز به پایان نرسیده است؛ اتفاقی که میتواند با ریزش بیشتر بازار کریپتو همراه شود.

در نتیجه، برای بازگشت پایدار قیمت فقط توقف فروشهای اجباری کافی نیست؛ بازار به نشانههایی از بازگشت تقاضا و بهبود شرایط نقدینگی هم نیاز دارد.
جمعبندی میهن بلاکچین
آنچه در روزهای اخیر در بازارهای مالی اتفاق افتاده، حاصل برخورد چند عامل منفی با یکدیگر است. نگرانی درباره حباب هوش مصنوعی و بازدهی سرمایهگذاریهای سنگین این صنعت، بحران مدیریتی انویدیا و تحقیقات حسابداری SEC، احتمال سختگیری بیشتر فدرال رزرو و خروج میلیاردها دلار از ETFهای بیت کوین، همگی فضای بازار را به سمت کاهش ریسک سوق دادهاند.
در چنین شرایطی، بیت کوین نیز برخلاف تصور رایج درباره نقش آن بهعنوان «طلای دیجیتال»، در کنار سایر داراییهای پرریسک با موج فروش مواجه شده است. لیکویید شدن معاملات اهرمی هم سرعت این افت را بیشتر کرده است.
شاید مهمترین نکته این ریزش، همزمانی ضعف تقاضا در بازار رمزارزها و سهام فناوری باشد. تا زمانی که سرمایهگذاران درباره آینده هوش مصنوعی، مسیر نرخ بهره و وضعیت نقدینگی اطمینان بیشتری پیدا نکنند، بازگشت سریع بازارها به روند صعودی با تردید همراه خواهد بود.












