ویتالیک بوترین (Vitalik Buterin)، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، اعلام کرد که قصد دارد در سال ۲۰۲۶ تمرکز شخصی و فکری خود را به‌طور کامل به حوزه رسانه‌های اجتماعی غیرمتمرکز بازگرداند. به باور او، تنها پلتفرم‌هایی که بر پایه لایه‌های داده‌ای مشترک و غیرمتمرکز ساخته شده‌اند، می‌توانند رقابت واقعی ایجاد کنند و سیستم‌های ارتباط جمعی بسازند که به‌جای حداکثرسازی تعامل، منافع کاربران را در اولویت قرار دهند.
به گزارش میهن بلاکچین، بوترین در یادداشتی که روز چهارشنبه در شبکه اجتماعی ایکس (X) منتشر کرد، توضیح داد که طی سال جاری بخش عمده فعالیت‌های آنلاین خود را به سمت پلتفرم‌های اجتماعی غیرمتمرکز منتقل کرده است. او اشاره کرد که تمام پست‌هایی که در سال ۲۰۲۶ نوشته یا مطالعه کرده است، از طریق فایرفلای (Firefly) در دسترسش بوده‌اند؛ یک رابط چندکلاینتی که امکان دسترسی همزمان به پلتفرم‌هایی مانند ایکس، لِنز (Lens)، فارکستر (Farcaster) و بلواسکای (Bluesky) را فراهم می‌کند.
چرا رسانه اجتماعی غیرمتمرکز برای بوترین مهم است؟
بوترین در این نوشته تأکید می‌کند که اگر جامعه‌ای بهتر می‌خواهیم، به ابزارهای ارتباط جمعی بهتری نیاز داریم. از نگاه او، غیرمتمرکزسازی این امکان را فراهم می‌کند که چندین کلاینت مختلف روی یک لایه داده اجتماعی مشترک فعالیت کنند؛ این ساختار به‌طور طبیعی رقابت را بازمی‌گرداند و مانع از شکل‌گیری انحصار در فضای گفت‌وگوی عمومی می‌شود.
او در ادامه، انتقاد تندی از بسیاری از پروژه‌های بومی کریپتو در حوزه رسانه‌های اجتماعی مطرح می‌کند و می‌گوید این پروژه‌ها اغلب به‌جای نوآوری واقعی، به توکن‌های سفته‌بازانه متکی بوده‌اند.
به اعتقاد بوترین، بسیاری از آزمایش‌های موسوم به سوشال‌فای شکست خورده‌اند، زیرا به‌جای پاداش‌دادن به کیفیت محتوا و گفت‌وگوی سازنده، سرمایه اجتماعی از پیش موجود و نوسان‌های کوتاه‌مدت قیمتی را تشویق کرده‌اند.
بوترین این مدل‌ها را در تضاد با پلتفرم‌هایی مانند ساب‌استک (Substack) می‌داند؛ این پلتفرم‌ها بر اشتراک مستقیم مخاطب و تولیدکننده محتوا تکیه دارند و مشوق‌های آن‌ها به‌طور طبیعی با تولید محتوای باکیفیت هم‌راستاست. از نظر او، این نوع مدل‌ها نمونه‌ای واقعی از هم‌سویی منافع کاربران و سازندگان محتوا هستند.
او در پایان، از کاربران و توسعه‌دهندگان می‌خواهد زمان بیشتری را در اکوسیستم رسانه‌های اجتماعی غیرمتمرکز صرف کنند. بوترین معتقد است صنعت کریپتو باید از یک «میدان جنگ اطلاعاتی» متمرکز عبور کند و به سمت فضایی رقابتی‌تر حرکت کند؛ در این فضا شکل‌های تازه‌ای از تعامل آنلاین بتوانند رشد کنند و بالغ شوند.
وضعیت رسانه‌های اجتماعی غیرمتمرکز
رسانه‌های اجتماعی غیرمتمرکز که گاهی با عنوان سوشال‌فای (SocialFi) شناخته می‌شوند، به پلتفرم‌هایی گفته می‌شود که بر بستر شبکه‌های باز یا بلاکچینی ساخته شده‌اند و در آن‌ها هویت کاربران، محتوا و گراف اجتماعی تحت کنترل یک شرکت واحد نیست.
با وجود آنکه پروتکل‌هایی مانند لِنز و فارکستر توانسته‌اند توجه اولیه‌ای را به خود جلب کنند، این حوزه تاکنون در تبدیل این توجه به پذیرش گسترده در بازار انبوه با چالش مواجه بوده است.
در همین هفته، تحولات مهمی در زیرساخت این فضا رخ داده است. شرکت نی‌نار (Neynar)، یکی از ارائه‌دهندگان زیرساخت، پلتفرم فارکستر را از شرکت مرکل (Merkle) خریداری کرد. دن رومرو (Dan Romero)، هم‌بنیان‌گذار فارکستر، در اعلام این خبر گفت که پس از ۵ سال فعالیت، مشخص شده این پروژه برای رسیدن به تمام ظرفیت‌های خود به رویکرد و رهبری تازه‌ای نیاز دارد.
پروتکل لِنز نیز شاهد تغییر مدیریتی بوده است. آوه (Aave) مسئولیت راهبری این پروتکل متن‌باز اجتماعی را به شرکت مسک نتورک (Mask Network) واگذار کرده تا این شرکت وب ۳، توسعه اپلیکیشن‌های اجتماعی آنچین با تمرکز بر مصرف‌کننده نهایی را پیش ببرد.
بر اساس داده‌های دون آنالیتیکس (Dune Analytics)، فارکستر تاکنون بیش از ۲ میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده و صدها هزار تعامل روزانه شامل پست و واکنش داشته است. لِنز نیز حدود ۵۰۶,۰۰۰ کاربر جذب کرده است، این آمار نشان می‌دهد این حوزه هنوز در مرحله گذار از تجربه‌های اولیه به پذیرش گسترده قرار دارد.
