در ماههای اخیر معمای رئیس بعدی فدرال رزرو به یکی از موضوعات داغ محافل سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است؛ چرا که این موضوع میتواند تاثیر زیادی بر سیاستهای پولی و نرخ بهره بگذارد و بازارهای مالی و حتی چشمانداز اقتصاد جهانی را تحت الشعاع قرار دهد. با توجه به اینکه دوره ریاست جروم پاول در نیمه سال ۲۰۲۶ به پایان میرسد، رئیسجمهور دونالد ترامپ پس از مدتها بررسی فهرست نامزدها، روز جمعه ۱۲ دسامبر (۲۱ آذرماه) اعلام کرد که انتخابهای خود را به دو گزینه کاهش داده است. ترامپ که به شدت طرفدار سیاستهای حمایتی از بازارهای مالی است، توجه ویژهای به نامزدهای طرفدار کاهش نرخ بهره داشته است. در این مطلب از میهن بلاکچین قصد داریم به بررسی جزئیات این انتخابها و تاثیر احتمالی آنها بر اقتصاد جهانی بپردازیم.
گزینههای نهایی ریاست فدرال رزرو
جمعه گذشته، ترامپ در مصاحبهای با وال استریت ژورنال اعلام کرد که فهرست نامزدهای ریاست بانک مرکزی فدرال رزرو را به دو نام محدود کرده است؛ کوین وارش (Kevin Warsh)، عضو سابق هیئتمدیره فدرال رزرو و کوین هَسِت (Kevin Hassett) رئیس فعلی شورای اقتصاد ملی آمریکا و مشاور ارشد رئیس جمهور. او در این مصاحبه گفت:
دو کِوین داریم و فکر میکنم هر دو برای این سمت مناسب هستند.
همچنین ترامپ تاکید کرده است که رئیس بعدی فدرال رزرو باید حداقل با او در مورد تصمیمگیریهای نرخ بهره مشورت کند. از نظر بسیاری این رویکرد یک سنت شکنی در رابطه معمول بین دولت و بانک مرکزی تلقی میشود؛ چراکه روسای جمهور معمولا تصمیمگیری در مورد نرخ بهره را به فدرال رزرو واگذار میکنند تا استقلال این نهاد زیر سوال نرود.
ترامپ پیش از این نیز در جلسهای که در کاخ سفید برگزار شده بود، هنگام معرفی میهمانان گفت:
فکر میکنم رئیس احتمالی فدرال رزرو هم اینجا باشد، آیا اجازه دارم این را بگویم؟ میتوانم بگویم او فرد محترمی است. متشکرم کوین.
کوین هست ۶۳ ساله که در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ ریاست شورای مشاوران اقتصادی کاخ سفید را بر عهده داشت، در سالهای اخیر وفاداری خود به ترامپ را بهخوبی نشان داده است. او با حضورهای مداوم، تقریباً هفتگی، در شبکههایی مانند CNBC و فاکسنیوز بارها از سیاستهای اقتصادی ترامپ، از جمله تعرفههای گسترده واردات و ضرورت کاهش نرخ بهره، دفاع کرده است.
همین نزدیکی فکری و سیاسی باعث شده است که نام هست بهعنوان یکی از جدیترین گزینههای جانشینی جروم پاول مطرح شود. بهطوری که در بازارهای پیشبینی آنلاین نیز او در حال حاضر پیشتاز اصلی برای تصدی ریاست فدرال رزرو به شمار میرود.
ترامپ در گفتگو با خبرنگاران نیز اعلام کرد که تصمیم نهایی خود برای جانشین را گرفته است، اما حاضر نشد تأیید کند که این انتخاب کوین هَسِت است یا خیر.
حمایت رئیس بانک جیپی مورگان از کوین وارش
در بحبوحه گمانیزنیها برای رئیس بعدی فدرال رزور، فایننشال تایمز در گزارشی از حمایت جیمی دیمون (Jamie Dimon)، رئیس جدید جیپی مورگان (JPMorgan) از کوین وارش خبر داد. او عصر پنجشنبه در یک نشست خصوصی در جمع مدیران عامل مدیریت دارایی در نیویورک اظهار داشت که اگرچه وارش گزینه مطلوبتری است؛ اما احتمالا هست تمایل بیشتری به کاهش نرخ بهره در کوتاه مدت دارد.
این موضعگیری درحالی اعلام شده است که ترامپ بارها از جروم پاول به دلیل پرهیز از کاهش نرخ بهره انتقاد کرده و تاکید داشته است که فدرال رزرو حداقل باید با او در تصمیمهای مربوط به نرخ بهره مشورت کند.
رقابت بر سر کرسی ریاست فدرال رزرو؛ نرخ بهره پایین در برابر واقعیتهای اقتصاد
در مسیر انتخاب رئیس بعدی فدرال رزرو، کوین هست بهدلیل نزدیکی فیزیکی و سیاسی به دونالد ترامپ و نقش پررنگی که در شکلدهی به دیدگاههای اقتصادی و تجاری او دارد، بیش از سایر نامزدها در معرض توجه قرار گرفته است. اگرچه در فهرست نامزدها، نامهایی دیگری میشل بومن (Michelle Bowman) و کریستوفر والر (Christopher Waller) اعضای فعلی هیئتمدیره فدرال رزرو، ریک ریدر (Rick Rieder) مدیر ارشد شرکت سرمایهگذاری بلک راک (BlackRock) و کوین وارش نیز وجود داشتند، اما ظاهرا کوین هست پیشتاز است؛ چراکه ترامپ آشکارا ترجیح میدهد رئیس آینده فدرال رزرو طرفدار نرخ بهره پایین باشد. این تمایل در شرایطی مطرح میشود که نرخ رشد اقتصاد آمریکا هنوز مطلوب نیست و تورم بالاتر از هدف ۲٪باقی مانده است. چنین وضعیتی فضا را برای کاهشهای تهاجمی نرخ بهره محدود میکند.
از نگاه اقتصاددانان، از جمله تحلیلگران بانک BNP Paribas، حتی با تغییر رئیس فدرال رزرو، مسیر سیاست پولی بیش از هر چیز تابع دادههای اقتصادی خواهد بود. اگر رشد اقتصادی مقاوم بماند و هزینههای استقراض باعث حفظ تورم ۳٪ شود، حتی اگر رئیس جدید فدرال رزرو تمایل به کاهش نرخ بهره داشته باشد، دادهها اجازه این کار را نمیدهند. بههرحال، اگر هست به ریاست فدرال رزرو برسد، این انتخاب آزمونی جدی برای او خواهد بود؛ زیرا هست معتقد است که با اتخاذ سیاستهای درست میتوان رشد غیرتورمی ایجاد کرد.
رئیس آینده فدرال رزرو و نبرد با تسهیل سیاست پولی
آینده سیاست پولی آمریکا تنها به نام رئیس بعدی فدرال رزرو گره نخورده است، بلکه به ترکیب پیچیده و بعضاً متعارض سیاستگذارانی وابسته است که در کنار او تصمیمگیری میگیرند. جروم پاول حتی پس از پایان دوره ریاست در ماه می، الزاماً فدرال رزرو را ترک نخواهد کرد. تدوام حضور او از نگاه بسیاری از تحلیلگران ممکن است همچون سدی در برابر تلاشها برای اعمال نفوذ سیاسی بر بانک مرکزی عمل کند. در کنار پاول، ترکیب هیئتمدیره فدرال رزرو نیز مهم است؛ بخشی از اعضا توسط دولت بایدن منصوب شدهاند و بخش دیگر منصوبان ترامپ هستند. همین آرایش، رسیدن به اجماع برای کاهشهای بیشتر نرخ بهره را دشوار میکند.
این مقاومت تنها به هیئتمدیره بانک مرکزی محدود نمیشود. رؤسای ۱۲ بانک فدرال منطقهای نیز نقش مهمی در رأیگیریهای سیاست پولی دارند و این جناح از سرسختترین مخالفان ادامه سیاستهای انبساطی بهشمار میآیند. در حالی که فدرال رزرو از ماه سپتامبر تاکنون دو بار نرخ بهره را تنها به اندازه یکچهارم درصد کاهش داده است، برخی از این رؤسا با همین کاهشهای محدود نیز مخالفت کردهاند و در برابر کاهشهای بعدی جبهه گرفتهاند. نگاه محتاطانه به خاطر این واقعیت است که تورم اقتصاد آمریکا برای پنجمین سال متوالی بالاتر از هدف ۲٪ باقی مانده است و دادههای بازار کار و نرخ اشتغال هنوز به حد مطلوب نرسیده است.
بر همین اساس، تحلیلگران معتقدند حتی اگر رئیس جدید فدرال رزرو تمایل بیشتری به کاهش نرخ بهره داشته باشد، دامنه مانور او بسیار محدود خواهد بود. برآوردها نشان میدهد در بهترین سناریو، شاید امکان پیشبرد تنها یک کاهش دیگر به اندازه ۰٫۲۵ درصد در سال ۲۰۲۶ وجود داشته باشد؛ آن هم مشروط به اینکه نرخ بیکاری بهطور محسوس از مرز ۴٫۵ درصد عبور کند یا تورم سریعتر از انتظار به هدف نزدیک شود.
