بانک تسویهحسابهای بینالمللی (BIS) هشدار داده است که «خوشبینی افراطی» به هوش مصنوعی میتواند پیامدهای مالی عمدهای داشته باشد، زیرا اتکای شدید به تامین مالی مبتنی بر بدهی در سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی، خطر نکولهای زنجیرهای (عدم بازپرداخت بدهیها) را در صورت کاهش خوشبینی سرمایهگذاران افزایش میدهد.
به گزارش میهن بلاکچین، این نهاد مستقر در بازل، در گزارش اقتصادی سالانه خود که روز یکشنبه منتشر شد، اعلام کرد که پنج شرکت بزرگ ارائهدهنده خدمات ابری (Hyperscalers) قرار است در سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ بیش از یک تریلیون دلار صرف هزینههای سرمایهای مرتبط با هوش مصنوعی کنند و این تعهدات اکنون از درآمدهای آنها پیشی گرفته است.
این بانک اعلام کرد:
ارزشگذاری سهام بالاست، بهویژه برای شرکتهایی که در هسته توسعه هوش مصنوعی قرار دارند… حفظ چنین رشد بالایی میتواند به طور فزایندهای چالشبرانگیز شود.
اشتیاق به سرمایهگذاری در هوش مصنوعی با عرضه اولیه عمومی (IPO) اخیر اسپیسایکس (SpaceX) و عرضههای عمومی برنامهریزیشده از سوی آنتروپیک (Anthropic) و اوپنایآی (OpenAI) افزایش یافته است و باعث شده برخی از ناظران بازار، شباهتهایی با چرخههای رونق و رکود قبلی مانند هیجان افراطی برای برقرسانی در اواخر دهه ۱۹۲۰ و حباب داتکام در اواخر دهه ۱۹۹۰ ترسیم کنند.
این بانک گفت که اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۵ با وجود شوکهای پیدرپی، «تابآوری شگفتانگیزی» از خود نشان داد که تا حدودی ناشی از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی بود.
با این حال، طبق دادههای وبسایت TradingEconomics، در سال ۲۰۲۶ «خطرات افزایش یافته است» و نگرانیهایی در مورد ریسکهای تورم مداوم وجود دارد که در ماه می به بالاترین حد سه ساله خود یعنی ۴.۲ درصد در ایالات متحده رسید.
گزارش BIS میافزاید که تردیدها درباره پایداری سرمایهگذاریهای مرتبط با هوش مصنوعی، در کنار «آسیبپذیریهای مالی فزاینده و تضعیف موقعیتهای مالی دولتها»، به این خطرات افزوده است.
چنانچه تورم به طور قابلتوجهی افزایش یابد یا سرمایهگذاریهای تحت رهبری هوش مصنوعی به رکود و ورشکستگی ختم شوند، پیامدهای اقتصاد کلان میتواند به وسیله آسیبپذیریهای مالی موجود تشدید شود.
BIS اعلام کرد، اگر بانکهای مرکزی برای مهار تورم سیاستهای انقباضی در پیش بگیرند، این امر میتواند باعث «عقبنشینی شدید در قیمت داراییهای [هوش مصنوعی] پس از یک دوره طولانی ریسکپذیری مفرط» شود که میتواند «حلقههای بازخورد مخرب در اقتصاد کلان و سیستم مالی» را تحریک کند.
با توجه به افزایش اهرم مالی شرکتهای هوش مصنوعی و ردپای فزاینده آنها در بازارهای اعتباری، معکوس شدن روند خوشبینی به هوش مصنوعی نیز میتواند پیامدهای مالی عمدهای داشته باشد.
یک نقطه اشتعال احتمالی برای ریسک سیستماتیک
بانک تسویهحسابهای بینالمللی هشدار داد که با توجه به تسلط ایالات متحده بر این بازار، یک اصلاح قیمتی بزرگ در ارزشگذاریهای هوش مصنوعی میتواند اثرات ثروت (Wealth Effects) محسوستر و «کاهش شدیدتر مصرف» را نسبت به گذشته به همراه داشته باشد.
در صورت فروپاشی حباب هوش مصنوعی، ثبات مالی نیز میتواند در معرض خطر قرار گیرد.
نیک راک (Nick Ruck)، مدیر موسسه تحقیقاتی LVRG، گفت که BIS به درستی موج سرمایهگذاری هوش مصنوعی را به عنوان یک نقطه اشتعال احتمالی برای ریسک سیستماتیک شناسایی کرده است، زیرا تامین مالی بر بدهیهای هنگفت و ساختارهای غیربانکی با اهرم مالی بالا متکی است که میتوانند به سرعت فرو بریزند و این چرخه را تا تبدیل شدن به یک بحران تشدید کنند.
محیط اقتصاد کلان فعلی به دلیل فشار ناشی از تورم، بدهی ملی بیسابقه و بازارهای مختلشده کالا از قبل شکننده است، بنابراین فروپاشی پشتوانه سرمایهای هوش مصنوعی میتواند امواج شوکی را به سراسر یک اقتصاد جهانیِ تحت فشار، ارسال کند.
BIS همچنین در مورد استیبلکوینها هشدار داد و گفت که آنها خطر چندپاره کردن سیستم پولی جهانی را به همراه دارند و میتوانند کنترل پولی حاکمیتی دولتها را تضعیف کنند.
تورم تراشه (Chipflation) میتواند مشکل را تشدید کند
صنعت هوش مصنوعی همچنین ممکن است قربانی موفقیت خود شود، زیرا افزایش سرسامآور قیمت نیمههادیها و تراشههای حافظه که ناشی از پیشی گرفتن تقاضای فزاینده دیتاسنترهای هوش مصنوعی از عرضه بازار است، میتواند تورم را تشدید کند که در نهایت مصرفکنندگان باید هزینه آن را بپردازند.
این پدیده که با عنوان تورم تراشه (Chipflation) شناخته میشود، باعث بالا رفتن قیمت دستگاههای مختلف از گوشیهای هوشمند گرفته تا لپتاپها شده است که تحلیلگران مورگان استنلی (Morgan Stanley) در اوایل ماه ژوئن نسبت به آن هشدار دادند.
در ماه مارس، شرکت بلکراک (BlackRock) گزارش داد که افزایش شدید قیمت نیمههادیها خطرات صعودی برای تورم کالاهای جهانی به همراه دارد.
در همین حال، اپل (Apple) پیش از این با بالا بردن قیمتها، انتقال این هزینهها به مشتریان را آغاز کرده است. این غول فناوری روز پنجشنبه اعلام کرد که به دلیل افزایش سرسامآور هزینههای تراشههای حافظه و ذخیرهسازی، قیمت طیف وسیعی از محصولاتش، از آیپد (iPad) گرفته تا مک (Mac) و دستگاههای خانگی، بین ۱۸ تا نزدیک به ۳۳ درصد افزایش خواهد یافت.
