نوسانات شدید قیمت بیت کوین همیشه بخشی از واقعیت این بازار بوده‌اند؛ اما حالا موج‌های فروش اجباری ابعاد بزرگ‌تری پیدا کرده‌اند و با فاصله کمتری تکرار می‌شوند. تنها در یک سال گذشته، چندین بار صدها میلیون دلار از پوزیشن‌های معاملاتی بیت کوین از بین رفته و در سه مورد، ارزش لیکوییدیشن‌ها از یک میلیارد دلار فراتر رفته است. آخرین نمونه هم در جریان ریزش اخیر بازار رخ داد؛ زمانی که معامله‌گران خوش‌بین به ادامه رشد قیمت، در عرض ۲۴ ساعت با ضرری سنگین روبه‌رو شدند.
داده‌های کوین‌گلس (CoinGlass) از ۲۸ صرافی معاملات آتی نشان می‌دهد در ۱۲ ماه گذشته، حجم پوزیشن‌های لیکویید شده بیت کوین در ۱۳ روز جداگانه از ۵۰۰ میلیون دلار عبور کرده است. در تازه‌ترین موج فروش نیز افت قیمت رمزارزها حدود ۱.۳ میلیارد دلار از پوزیشن‌های صعودی بازار را لیکویید کرد که بخش عمده آن به معاملات بیت کوین مربوط می‌شد. در این مطلب که برگرفته از گزارشی از وبسایت بلومبرگ است، این موضوع را بررسی می‌کنیم.
چرا موج لیکوییدیشن‌ها در بازار بیت کوین بزرگ‌تر شده است؟
یکی از دلایل تکرار این اتفاق، گسترش استفاده از معاملات اهرمی است. در این معاملات، سرمایه‌گذاران با وثیقه گذاشتن بخشی از سرمایه خود می‌توانند پوزیشن‌هایی بزرگ‌تر از موجودی واقعی‌شان باز کنند. این روش در صورت حرکت قیمت در جهت پیش‌بینی‌شده، سود را چند برابر می‌کند؛ اما اگر بازار خلاف انتظار پیش برود، زیان هم با همان سرعت افزایش می‌یابد. در نهایت، وقتی میزان ضرر از حد مشخصی عبور کند، صرافی پوزیشن معامله‌گر را به‌صورت خودکار می‌بندد؛ اتفاقی که به آن لیکوییدیشن گفته می‌شود.
پل هاوارد، مدیر ارشد شرکت وینسنت (Wincent)، می‌گوید لیکوییدیشن‌های بزرگ طی ۱۲ ماه گذشته نسبت به دوره‌های قبل بیشتر شده‌اند. به گفته او، بسیاری از سرمایه‌گذاران برای کسب سودهای بزرگ‌تر به معاملات اهرمی روی آورده‌اند و همین موضوع باعث شده واکنش بازار به اخبار اقتصادی و رویدادهای غیرمنتظره شدیدتر شود. اهمیت این مسئله زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم معاملات مشتقه حدود سه‌چهارم حجم معاملات بازار ارزهای دیجیتال را تشکیل می‌دهند.
البته فقط میزان استفاده از اهرم نیست که می‌تواند به تشدید این موج‌ها منجر شود؛ زمان وقوع نوسان هم اهمیت دارد. الکس کوپتسیکویچ، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت اف‌ایکس‌پرو (FxPro)، به کاهش نقدینگی پیش از آغاز معاملات اروپا اشاره می‌کند. در این ساعات، حضور کمتر سرمایه‌گذاران نهادی می‌تواند بازار را در برابر سفارش‌های بزرگ و تغییرات ناگهانی قیمت آسیب‌پذیرتر کند. به گفته او، در چنین شرایطی فعال شدن چند حد ضرر ممکن است به‌سرعت موجی از سفارش‌های فروش را به دنبال داشته باشد.
با این حال، برخی فعالان صنعت کریپتو معتقدند نباید هر موج بزرگ لیکوییدیشن را نشانه ضعف بنیادی بیت کوین دانست. فابیان دوری، مدیر سرمایه‌گذاری بانک سیگنوم (Sygnum)، می‌گوید چنین اتفاقاتی بیش از هر چیز به نحوه توزیع اهرم در بازار مربوط است و لزوماً چیزی درباره ارزش خود دارایی نشان نمی‌دهد. به اعتقاد او، لیکوییدیشن‌های سنگین از مدت‌ها قبل یکی از ویژگی‌های بازار ارزهای دیجیتال بوده‌اند.
بیت کوین برای جذب سرمایه با چه دارایی‌هایی رقابت می‌کند؟
افزایش لیکوییدیشن‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که بیت کوین از ۲۱ اکتبر تاکنون بیش از ۲۰ درصد افت کرده است. قیمت این رمزارز روز شنبه در معاملات آسیایی تا ۶۶,۵۸۶ دلار پایین آمد که کمترین سطح از ماه آگوست محسوب می‌شود. این ریزش را اما نمی‌توان صرفاً به معاملات اهرمی نسبت داد؛ چراکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و سیاسی نیز تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های پرریسک را کاهش داده‌اند.
خروج سرمایه از ETFهای ارز دیجیتال، نگرانی‌های ناشی از افت سهام شرکت‌های هوش مصنوعی و پیامدهای هک اخیر بایننس که ابعاد آن حدود ۶ میلیارد دلار برآورد شده، از جمله عواملی هستند که به فضای منفی بازار دامن زده‌اند. همزمان، افزایش قیمت نفت و تداوم تورم در آمریکا احتمال افزایش بیشتر نرخ بهره فدرال رزرو را تقویت کرده است. انتظار برای سخت‌گیری‌های نظارتی بیشتر در صورت در اختیار گرفتن هر دو مجلس کنگره آمریکا توسط دموکرات‌ها در سال آینده نیز بر نگرانی فعالان این صنعت افزوده است.
در این میان، یک مسئله دیگر هم توجه تحلیلگران را جلب کرده است: آیا بیت کوین در رقابت برای جذب سرمایه‌های سفته‌بازانه، بخشی از جذابیت خود را از دست داده است؟ پیش‌تر برخی سرمایه‌گذاران تصور می‌کردند با فروکش کردن تب هوش مصنوعی، سرمایه‌های پرریسک از سهام شرکت‌های فناوری خارج می‌شوند و به سمت بیت کوین می‌روند. اما روند اخیر بازار خلاف این انتظار را نشان می‌دهد. افت سهام شرکت‌های فناوری ممکن است برای خریدارانی که به دنبال فرصت ورود در قیمت‌های پایین‌تر هستند، جذاب‌تر از خرید ارزهای دیجیتال باشد.
نوئل آچسون، نویسنده خبرنامه Crypto Is Macro Now، معتقد است بیت کوین پس از راه‌اندازی ETFهای اسپات در آمریکا در سال ۲۰۲۴، بیش از گذشته به یک دارایی کلان تبدیل شده است. به همین دلیل، این رمزارز حالا برای جذب سرمایه با دیگر دارایی‌های مالی رقابت می‌کند. به بیان دیگر، سرمایه‌گذاران هنگام تصمیم‌گیری فقط شرایط بازار کریپتو را در نظر نمی‌گیرند؛ بلکه بیت کوین را در کنار سهام فناوری و سایر دارایی‌ها می‌سنجند و ممکن است در دوره‌های ریسک‌گریزی، گزینه‌های دیگری را ترجیح دهند.
تکرار لیکوییدیشن‌های میلیارددلاری نشان می‌دهد معاملات اهرمی چگونه می‌توانند نوسان‌های بازار را تشدید کنند؛ اما فشارهای اخیر فقط از درون بازار کریپتو نشئت نمی‌گیرند. شرایط اقتصاد کلان، تحولات سیاسی و رقابت بر سر جذب سرمایه نیز بر مسیر بیت کوین اثر می‌گذارند. در چنین فضایی، حتی یک افت نسبتاً محدود قیمت می‌تواند برای معامله‌گرانی که با اهرم بالا وارد بازار شده‌اند، به موجی از زیان‌های سنگین تبدیل شود.
