بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای در تاریخ ۱۳ مهرماه، ورود مستقیم و غیرمستقیم شبکه بانکی به عرصه خرید و فروش آنلاین طلا و نقره را ممنوع اعلام کرد؛ تصمیمی که در واکنش مستقیم به چالش‌های ساختاری و ریسک‌های عملیاتی اخیر پلتفرم‌های دیجیتال معاملات طلا اتخاذ شده است.
مهار سرایت ریسک عملیاتی
حامد حق‌بیان، رئیس اداره حقوقی فین‌تک بانک مرکزی، با انتشار مطلبی در شبکه اجتماعی لینکدین دلایل این ابلاغیه را تشریح کرد. به گفته او، اقدام اخیر در پی بروز ریسک‌های عملیاتی جدی در یکی از پلتفرم‌های فعال در حوزه فروش آنلاین طلا صورت گرفته است؛ اتفاقی که نگرانی‌ها بابت انتقال شوک‌های مالی و اعتباری به ساختار بانکی کشور را به شکل محسوسی افزایش داد.
حق‌بیان به گرایش اخیر برخی بانکها برای ورود به این حوزه اشاره کرد و افزود:
با توجه به اینکه اخیراً برخی بانکها به طور مستقیم یا از طریق واحدهای دیجیتال خود به فروش طلا و نقره آنلاین روی آورده‌اند بانک مرکزی طی بخشنامه مورخ ۱۳ مهر ورود شبکه بانکی به عرصه خرید و فروش طلای آنلاین را ممنوع اعلام کرد. این تصمیم به ویژه با توجه به بروز ریسک های عملیاتی جدی در یکی از پلتفرم های فروش آنلاین طلا و احتمال سرایت آثار آن به شبکه بانکی اتخاذ شده است.
کاربران بلوبانک نیز ظاهرا از هفته گذشته اعلام کرده بودند که امکان خرید طلا غیرفعال شده و تنها امکان فروش طلای از قبل خریداری‌شده برای آنها فراهم است.
وضعیت خدمات پلتفرم‌ها در پی ابلاغ بخشنامه
بررسی‌های میدانی از وضعیت خدمات پلتفرم‌های تحت پوشش یا مرتبط با این واحدها نشان می‌دهد که تبعات اجرایی این بخشنامه بلافاصله عملیاتی شده است:
- توقف کامل فرایند خرید: تلاش کاربران برای ثبت سفارش‌های جدید خرید طلا به بن‌بست خورده و سامانه‌ها پیام خطا نمایش می‌دهند.
- تداوم بازخرید دارایی‌ها: با وجود انسداد بخش خرید، امکان فروش طلا و نقد کردن دارایی‌ها توسط کاربران همچنان فعال است تا تعهدات قبلی پلتفرم‌ها تسویه شود.
این اقدام نظارتی نشان می‌دهد سیاست‌گذار پولی در تلاش است تا با ایجاد دیواره‌ای محکم میان نوآوری‌های پرریسک فین‌تکی و ترازنامه بانکها، از حقوق سپرده‌گذاران و ثبات شبکه بانکی در برابر نوسانات بازارهای موازی محافظت کند.
