گروهی از پژوهشگران طرحی برای خصوصی‌تر کردن پرداخت‌های بیت کوینی ارائه کرده‌اند که بدون نیاز به تغییر قوانین یا پروتکل اصلی این شبکه، جزئیات تراکنش‌ها را از دید عموم پنهان می‌کند. این طرح از فناوری پرداخت‌های رمزنگاری‌شده زی‌کش الهام گرفته و در حالی مطرح شده که توجه سرمایه‌گذاران به ارزهای دیجیتال متمرکز بر حریم خصوصی دوباره افزایش یافته است.
به گزارش میهن بلاکچین، در طرح «بیت کوین شیلدشده» (Shielded Bitcoin)، ارزش بیت کوینی در قالب رکوردهای رمزنگاری‌شده‌ای به نام «نوت» نگهداری می‌شود. هنگام خرج کردن این دارایی، کاربر اثباتی ریاضی منتشر می‌کند که مالکیت وجوه و معتبر بودن تراکنش را نشان می‌دهد، بدون آنکه مبلغ، فرستنده یا گیرنده مشخص شود. داده‌های تراکنش روی بلاکچین بیت کوین ثبت می‌شوند، اما اعتبارسنجی آن‌ها را نرم‌افزاری جداگانه انجام می‌دهد.
نحوه عملکرد زی‌کش
این ایده از مدل زی‌کش استفاده می‌کند؛ شبکه‌ای که به کاربران اجازه می‌دهد بین تراکنش‌های شفاف و تراکنش‌های محافظت‌شده یکی را انتخاب کنند. در تراکنش‌های محافظت‌شده، مبلغ و آدرس طرفین رمزنگاری می‌شود و اطلاعات پرداخت برای عموم قابل مشاهده نیست.
طبق داده‌های ZecStats، استخرهای محافظت‌شده زی‌کش تا روز جمعه حدود ۴.۹ میلیون توکن ZEC در خود جای داده بودند؛ رقمی که معادل حدود ۲۹ درصد از کل عرضه این ارز است و نزدیک به ۷.۸ میلیارد دلار ارزش دارد. همچنین زی‌کش در هفته گذشته حدود ۶۳ هزار تراکنش محافظت‌شده ثبت کرده که بالاترین میزان از سال ۲۰۲۲ محسوب می‌شود.
افزایش استفاده از تراکنش‌های خصوصی همزمان با رشد شدید قیمت زی‌کش رخ داده است. قیمت ZEC تا اوایل سپتامبر بیش از ۲۳۰۰ درصد طی یک سال افزایش یافته و از ۱۰۰۰ دلار عبور کرده بود؛ رشدی که در روز چهارشنبه تا بالای ۱۶۰۰ دلار ادامه یافت.
طرح بیت کوین شیلدشده همچنین امکان استفاده از کلیدهای مشاهده را در نظر گرفته است. به این ترتیب، کاربران می‌توانند جزئیات تراکنش‌های خود را برای حسابرسان افشا کنند، بدون اینکه امکان خرج کردن دارایی‌هایشان را در اختیار طرف مقابل قرار دهند.
پرسش‌های بی‌پاسخ
مهم‌ترین ابهام طرح فعلی، نحوه ورود بیت کوین واقعی به این سیستم و خروج آن است. مقاله ۵۶ صفحه‌ای توضیحی درباره این فرایند ارائه نمی‌کند و نویسندگان گفته‌اند سازوکار مربوط به سپرده‌گذاری و برداشت را در مقاله‌ای جداگانه و با استفاده از فناوری PIPEs بررسی خواهند کرد.
این موضوع با انتقاد برخی توسعه‌دهندگان و حامیان زی‌کش مواجه شده است. مرت ممتاز، هم‌بنیان‌گذار شرکت هلیوس (Helius)، این طرح را «یک دفترکل مصنوعی با مصالحه‌های قابل‌توجه» توصیف کرده و نبود سازوکار درون‌پروتکلی برای ورود و خروج بیت کوین را از مشکلات آن دانسته است.
شرکت سایفرپانک (Cypherpunk) که در حوزه نگهداری و استخراج زی‌کش فعالیت می‌کند، از این پژوهش استقبال کرده اما آن را رقیبی برای شبکه زی‌کش نمی‌داند. این شرکت اعلام کرده:
حریم خصوصی زمانی بهترین عملکرد را دارد که در لایه پایه ساخته شود. اینکه این طراحی به تغییر بیت کوین نیاز ندارد، بزرگ‌ترین مزیت و در عین حال بزرگ‌ترین نقطه ضعف آن است.
پژوهشگران نیز برخی محدودیت‌های این طرح را پذیرفته‌اند. در نسخه مرجع ارائه‌شده، امنیت یک فرایند راه‌اندازی رمزنگاری به این وابسته است که دست‌کم یکی از مشارکت‌کنندگان صادق باشد. زمان انجام تراکنش و پرداخت کارمزد نیز همچنان قابل مشاهده خواهد بود.
میخائیل کوماروف، یکی از نویسندگان مقاله، برآورد کرده که یک تراکنش خصوصی حدود ۷۰۰ بایت مجازی حجم داشته باشد؛ در حالی که تراکنش عادی بیت کوین معمولاً ۱۰۰ تا ۲۰۰ بایت است. در نتیجه، با نرخ کارمزد یکسان، هزینه ثبت چنین تراکنشی برای استخراج‌کنندگان حدود چهار برابر خواهد بود.
هنوز تاریخ مشخصی برای عرضه یا اجرای این سیستم اعلام نشده است.
