ترامپ به دنبال برکناری جروم پاول؛ استقلال پولی آمریکا و فدرال رزرو در خطر است؟

بر اساس گزارشات منتشرشده به نقل از منابع آگاه، دونالد ترامپ، رییس‌جمهور آمریکا در چند ماه گذشته در محافل خصوصی درباره احتمال برکناری جروم پاول (Jerome Powell)، رییس فدرال رزرو، صحبت کرده است. با این حال، هنوز تصمیم نهایی در مورد اینکه آیا پاول پیش از اتمام دوره ریاستش که سال آینده به پایان می‌رسد برکنار می‌شود یا نه هنوز گرفته نشده است.

به گزارش میهن بلاکچین، ظاهرا ترامپ در نشست‌هایی در باشگاه خصوصی‌اش در فلوریدا به نام  «مار-ئه-لاگو» (Mar-a-Lago)، با کوین وارش (Kevin Warsh)، یکی از اعضای پیشین هیئت مدیره فدرال رزرو، درباره احتمال جایگزینی پاول گفت‌و‌گو کرده است. وارش اما پیشنهاد داده که بهتر است پاول تا پایان دوره‌اش در سمت خود باقی بماند و دولت در کار فدرال رزرو دخالت نکند.

ترامپ در فکر برکناری پاول از ریاست فدرال رزرو

به گفته منابع آگاه، ظاهرا این گفتگوها تا ماه فوریه ادامه داشته و حتی برخی نزدیکان ترامپ نیز تا اوایل ماه مارس موضوع برکناری پاول را مطرح کرده‌اند.

علیرغم مخالف وارش با این تصمیم، ترامپ روز پنجشنبه در دفتر خود در کاخ سفید اعلام کرده که اختیار قانونی برای برکناری پاول را دارد. وی در این باره گفته است:

اگه بخوام پاول رو برکنار کنم، خیلی سریع این کار رو می‌کنم.

ترامپ همچنین تأکید کرده که از عملکرد پاول راضی نیست و او را متهم کرده که در موضوع نرخ بهره «بازی سیاسی» راه انداخته است. این در حالی‌ست که تلاش برای برکناری رییس فدرال رزرو ممکن است به بحران قانونی بینجامد و در نهایت کار به دیوان عالی آمریکا کشیده شود. به‌علاوه، چنین اقدامی می‌تواند بازارهای مالی را دچار شوک کند و اعتبار استقلال فدرال رزرو را زیر سؤال ببرد.

نکته قابل توجه اینجاست که برخی از مشاوران ترامپ نیز بر سر این مسئله اختلاف نظر دارند. اسکات بسنِت (Scott Bessent)، وزیر خزانه‌داری دولت ترامپ یکی از افرادی است که همواره با ایده جایگزینی پاول مخالفت کرده و پیامدهای نامطلوبی برای آن پیش‌بینی کرده است. علاوه بر این، بسنت این هفته استقلال فدرال رزرو در حوزه سیاست پولی را مثل یک «جعبه جواهر» توصیف کرده که آمریکا نباید به هیچ عنوان آن را به خطر بیندازد.

بسنت همچنین اعلام کرده که کاخ سفید از پاییز امسال، حدود شش ماه پیش از پایان دوره پاول، فرآیند مصاحبه با نامزدهای احتمالی برای ریاست فدرال رزرو را آغاز خواهد کرد. از طرف دیگر، برخی افرادی که سال گذشته با وارش صحبت کرده‌اند می‌گویند او چنین برداشت کرده که اگر دوره پاول به پایان برسد، عملاً جایگاه رئیس فدرال رزرو به او واگذار خواهد شد.

در همین حال، برخی از مشاوران ترامپ مشتاق درگیری و مقابله علنی با پاول و سیاست‌هایش هستند. آنها معتقدند که فدرال رزرو و حامیانش در واشنگتن و وال‌استریت، استقلال این نهاد را بیش از آنچه قانون اساسی آمریکا اجازه داده بزرگ کرده‌اند و این میزان استقلال به نفع اقتصاد کشور نیست.

قانون فعلی آمریکا تنها اجازه برکناری رییس فدرال رزرو را «در صورت وجود دلیل موجه» می‌دهد و مشخص نیست که اختلاف بر سر سیاست‌های پولی به تنهایی دلیل موجهی محسوب شود. با این حال خود ترامپ بارها مدعی شده که این قانون آنقدر قوی نیست که بتواند در دادگاه در برابر تصمیم احتمالی او مقاومت کند.

آیا رییس فدرال رزرو می‌تواند پیش از دوره چهار ساله‌اش برکنار شود؟

پاسخ به این سوال همچنان مشخص نیست چراکه تاکنون این اتفاق در تاریخ آمریکا رخ نداده است. خود ترامپ نیز پیش از این اذعان کرده که قانون در این زمینه شفاف نیست. وی در اکتبر سال گذشته در این رابطه گفته بود:

در دوره اولم تهدید کرده بودم که اخراجش می‌کنم. اون موقع هنوز معلوم نبود که واقعاً چنین کاری قانونی هست یا نه.

ترامپ همچنین روز پنج‌شنبه با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال تلویحا برکناری پاول را توجیه کرد. وی ضمن انتقاد از پاول به دلیل «کافی نبودن سرعت کاهش نرخ بهره» نوشت:

اخراج پاول نباید حتی یک لحظه به تأخیر بیفته!

دولت ترامپ اکنون در تلاش است با کنار زدن سابقه‌ای حقوقی که از استقلال نهادهای فدرال حمایت می‌کند، راه را برای اخراج جروم پاول هموار کند. این سابقه به حکمی از دیوان عالی در سال ۱۹۳۵ بازمی‌گردد که تصریح می‌کند رییس‌جمهور نمی‌تواند بدون دلیل موجه، مقامات مستقل فدرال را برکنار کند.

برخی مقامات کاخ سفید در حال بررسی‌اند که آیا امکان لغو این حکم معروف، موسوم به «Humphrey’s Executor»، توسط دیوان عالی وجود دارد یا نه. اگر چنین شود، ممکن است راه برای برکناری پاول باز شود.

پاول اما معتقد است حتی در صورت لغو این حکم، استقلال فدرال رزرو حفظ خواهد شد و گفته که این وضعیت را «با دقت کامل زیر نظر دارد». او پیش‌تر نیز اعلام کرده بود که اگر تلاشی برای برکناری‌اش صورت گیرد، در دادگاه از جایگاهش دفاع خواهد کرد.

از سوی دیگر، کمیته بازار باز فدرال (FOMC) که تصمیم‌گیر اصلی در سیاست‌های پولی است، می‌تواند در صورت تهدید موقعیت پاول، او را مجدداً به‌عنوان رییس انتخاب کند. این کمیته ساختاری نیمه‌خصوصی دارد و اعضای آن الزاما منصوب رییس‌جمهور نیستند.

پیامدهای برکناری رییس فدرال رزرو

آنتونی پامپلیانو (Anthony Pompliano)، کارآفرین مطرح حوزه ارزهای دیجیتال معتقد است ترامپ نباید تهدید اخیر خود مبنی بر اخراج رییس فدرال رزرو را عملی کند. او معتقد است چنین کاری، سابقه‌ای خطرناک و نگران‌کننده برجای می‌گذارد؛ به ویژه با توجه به انگیزه واقعی‌ای که پشت این تصمیم وجود دارد.

پامپلیانو روز گذشته ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و گفت:

من باور ندارم که رییس جمهور آمریکا باید بدون هماهنگی یا بررسی، رییس فدرال رزرو رو به شکلی یک جانبه اخراج کنه.

وی ضمن تاکید بر اینکه اخراج یک مقام به خاطر اختلاف‌نظر، مسیر بسیار خطرناکی است گفت:

وقتی اختلاف‌نظر وجود داره و بعدش اخراج رخ می‌ده، این دیگه یه بحث ساده نیست. این مسیریه که نباید واردش بشیم. اخراج رییس فدرال رزرو به‌خاطر اختلاف در سیاست‌ها، یک سابقه بسیار بد ایجاد می‌کنه.

پامپلیانو تاکید کرد که از منتقدان فدرال رزرو است و این نهاد را مستقل نمی‌داند اما خاطرنشان کرد که اقدام ترامپ برای اخراج پاول را درست نمی‌داند. وی افزود:

ببینید، درسته که فدرال رزرو از نظر ساختاری قراره نهادی مستقل باشه، ولی واقعیت اینه که کاملاً سیاسی شده؛ حتی اگر تظاهر کنن که نیست.

وی همچنین خاطرنشان کرد که اگرچه عملکرد فدرال رزرو قابل نقد است، اما واکنش تند و بی‌قاعده به اشتباهات آن، راهکار درستی نیست:

فقط به این خاطر که یکی داره اشتباه می‌کنه، نباید تو هم اشتباه مشابهی مرتکب بشی.

از طرف دیگر، سناتور الیزابت وارن (Elizabeth Warren) هم اخیراً هشدار داده که اگر ترامپ بخواهد پاول را از سمتش برکنار کند، این موضوع می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران به سلامت بازار سرمایه آمریکا را به‌شدت تضعیف کند و حتی باعث وقوع یک بحران مالی شود.

وارن در گفتگویی با شبکه سی‌ان‌بی‌سی گفت:

بخش بزرگی از قدرت اقتصاد ما ـ و حتی اقتصاد جهانی ـ بر پایه این فرضه که نهادهای کلیدی اقتصادی، مستقل از سیاست‌ کار می‌کنن.