در ماه ژانویه، آفریقا رکورد بالاترین هزینه تبدیل استیبل کوین به پول فیات را در کل دنیا شکست. در برخی از کشورهای این قاره، اسپرد یا همان اختلاف قیمت خرید و فروش، به مرز ۱۹ درصد رسیده است. این وضعیت نشان می‌دهد که برخلاف تصور عمومی، هزینه واقعی استفاده از استیبل کوین‌ها برای بسیاری از کاربران آفریقایی هنوز بالا است.
به گزارش میهن بلاکچین، طبق داده‌های شرکت Borderless.xyz که ده‌ها مسیر ارزی و هزاران نرخ تبدیل را زیر نظر گرفته، میانه اسپرد در قاره آفریقا حدود ۳ درصد برآورد شده است؛ این در حالی است که در سایر مناطق جهان، هزینه تبدیل و نقد کردن استیبل کوین‌ها کمتر از این رقم گزارش شده است.
چرا هزینه نقد کردن استیبل کوین در آفریقا به ارقام نجومی رسیده است؟
بر اساس گزارش‌ها، میانگین اختلاف قیمت خرید و فروش استیبل کوین‌ها در آفریقا نزدیک به ۳ درصد ثبت شده است. برای درک بهتر این شکاف قیمتی، جالب است بدانید که این رقم در آمریکای لاتین حدود ۱/۳ درصد و در آسیا تنها ۰/۰۷ درصد است.
البته این هزینه‌ها در سراسر قاره آفریقا یکسان نیست و تفاوت‌های فاحشی دیده می‌شود؛ برای مثال، کمترین هزینه تبدیل، متعلق به آفریقای جنوبی با ۱/۵ درصد است، اما در بوتسوانا این رقم به سقف ۱۹/۵ درصد رسیده و در جمهوری دموکراتیک کنگو نیز بیش از ۱۳ درصد گزارش شده است.
در واقع، این اسپرد همان فاصله میان نرخ خرید و فروش ارائه‌دهندگان خدمات است که در بازارهای مالی با اصطلاح بید-اسک (Bid-Ask) شناخته می‌شود. بر اساس منطق بازار کریپتو، هرچه نقدینگی در یک منطقه کمتر باشد و رقابت میان پلتفرم‌ها کاهش پیدا کند، هزینه تبدیل و نقد کردن دارایی برای کاربر نهایی بالاتر خواهد رفت.
رقابت؛ عامل اصلی اختلاف شدید قیمت در کشورهای مختلف
نتایج Borderless.xyz نشان می‌دهد که سطح رقابت بین ارائه‌دهندگان خدمات، بیشترین تاثیر را بر تعیین قیمت دارد. در کشورهایی که چندین پلتفرم مختلف فعال هستند، هزینه تبدیل استیبل کوین معمولا در محدوده ۱/۵ درصد تا ۴ درصد کنترل شده است. اما در بازارهایی که رقابتی وجود ندارد و تنها یک ارائه‌دهنده فعالیت می‌کند، اختلاف قیمت اغلب به بیش از ۱۳ درصد می‌رسد.
برای مثال، در بوتسوانا، با اینکه هزینه‌ها در ابتدای ژانویه در سطح بالایی قرار داشت، اما در هفته‌های پایانی ماه با بهبود شرایط بازار تا حدی تعدیل شد. این روند نشان می‌دهد ورود رقبای جدید یا افزایش نقدینگی می‌تواند به سرعت هزینه تبدیل را کاهش دهد.
در نهایت، گزارش تاکید می‌کند که این گرانی‌ها ارتباطی به فناوری بلاک چین ندارد. این وضعیت صرفا نتیجه شرایط محلی بازار، میزان نقدینگی و سطح رقابت میان صرافی‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات است.
مقایسه نرخ استیبل کوین با بازار سنتی ارز؛ آیا تبدیل دیجیتال واقعا ارزان‌تر است؟
در بخش دیگری از این گزارش، نرخ تبدیل استیبل کوین‌ها با نرخ‌های مرجع بازار سنتی مثل نرخ بین‌بانکی مقایسه شده است؛ شاخصی که از آن با عنوان پرمیوم بازار سنتی (TradFi Premium) یاد می‌شود. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد:
- در سطح جهانی: شکاف بین نرخ استیبل کوین و بازار سنتی ناچیز و حدود ۰/۰۵ درصد است؛ یعنی در اکثر نقاط دنیا، قیمت‌ها تقریبا با هم برابری می‌کنند.
- در قاره آفریقا: این اختلاف به حدود ۱/۲ درصد می‌رسد.
این آمار نشان‌دهنده یک چالش جدی برای کاربران آفریقایی است؛ آن‌ها نه‌تنها با اسپرد بالایی مواجه هستند، بلکه قیمت نهایی تبدیل دارایی‌شان هم فاصله زیادی با نرخ واقعی و مرجع بازار دارد.
استیبل کوین‌ها؛ مزیت‌های بزرگ اما هزینه‌های پنهان بالا
در نشست مجمع جهانی اقتصاد، یکی از اقتصاددان‌ها به نام ورا سانگوی (Vera Songwe) اشاره کرد که استیبل کوین‌ها با کاهش هزینه‌های حواله ارزی (Remittance)، کمک بزرگی به آفریقا کرده‌اند؛ چرا که در روش‌های سنتی برای انتقال هر ۱۰۰ دلار، حدود ۶ دلار کارمزد کسر می‌شود.
با این حال، داده‌های جدید نشان می‌دهند که اگرچه استیبل کوین‌ها سرعت تراکنش بالا و تسویه آنی را ممکن کرده‌اند؛ اما هزینه‌های سنگین تبدیل آن‌ها به ارز فیات در برخی مسیرها، همچنان مانع اصلی پذیرش گسترده آن‌ها است.
طبق گزارش Borderless.xyz، رسیدن به ثبات قیمت و کاهش اسپرد در آفریقا تنها زمانی اتفاق می‌افتد که رقابت در بازار بیشتر شده و ارائه‌دهندگان بیشتری وارد این حوزه شوند.
