استاندارد ERC-8004 اتریوم چیست؟ ایجنت‌های هوش مصنوعی هویت‌دار می‌شوند

در دنیای بلاکچین و هوش مصنوعی، مهم‌ترین سوال این است که وقتی قرار است ماشین‌ها به ‌جای انسان‌ها با هم تعامل داشته باشند و حتی معامله کنند، اعتماد بین آن‌ها چطور شکل می‌گیرد؟ تا امروز اکثر ایجنت‌های هوش مصنوعی هویت شفاف و سابقه قابل‌بررسی روی زنجیره نداشتند؛ بنابراین تشخیص اینکه کدام ایجنت قابل‌اعتماد است، کار ساده‌ای نبود. استاندارد جدید ERC-8004 اتریوم می‌خواهد با هویت بخشیدن به ایجنت‌های هوش مصنوعی این مشکل را حل کند. این استاندارد امکان ثبت هویت، سابقه و اعتبارسنجی ایجنت‌های هوش مصنوعی را به صورت آنچین فراهم می‌سازد؛ به‌گونه‌ای که سایر ایجنت‌ها می‌توانند در سراسر زنجیره‌های سازگار با ماشین مجازی اتریوم آن‌ها را شناسایی و ارزیابی کنند.

برای مثال تصور کنید یک ربات تحلیل‌گر بازار کریپتو که به‌صورت خودکار سیگنال معاملاتی ارائه می‌دهد، با استفاده از استاندارد ERC-8004 می‌تواند یک هویت ثبت‌شده روی بلاکچین داشته باشد. حتی امتیاز عملکرد ایجنت روی بلاکچین ذخیره می‌شود و خروجی‌های مهم آن توسط اعتبارسنج‌های مستقل بررسی می‌شود. در نتیجه، زمانی‌که یک ایجنت دیگر یا حتی یک کاربر انسانی بخواهد از خدمات این ایجنت معامله‌گر استفاده کند، به‌جای اعتماد کورکورانه، به یک سابقه شفاف و قابل استناد دسترسی دارد.

اگر علاقه‌مند هستید بدانید استاندارد ERC-8004 چیست و چه قابلیت‌هایی برای ایجنت‌ها ایجاد می‌کند با این مطلب از میهن بلاکچین همراه باشید.

استاندارد ERC-8004 چیست؟

استاندارد ERC-8004 که با نام رسمی «ایجنت‌های بدون نیاز به اعتماد (Trustless Agents)» شناخته می‌شود، یکی از پروپزال‌های بهبود اتریوم (EIP) است که در آگوست ۲۰۲۵ معرفی شد. این پروپزال با هدف ایجاد یک زیرساخت اعتماد غیرمتمرکز برای ایجنت‌های هوش مصنوعی مستقل طراحی شده است. درواقع، استاندارد ERC-8004 به ماشین‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به دخالت انسان، یکدیگر را شناسایی و ارزیابی کنند و با هم تعامل داشته باشند. این استاندارد در اواخر ژانویه ۲۰۲۶ روی مین‌نت اتریوم اجرا شد.

استاندارد ERC-8004 پاسخی به این چالش است که «در عصر اینترنت، ماشین‌ها چطور بدون دخالت انسان می‌توانند به یکدیگر اعتماد کنند؟»

توسعه‌دهنده استاندارد ERC-8004 چه کسی است؟

این پیشنهاد توسط مارکو دی روسی (Marco De Rossi)، داویده کراپیسی (Davide Crapis)، جردن الیس (Jordan Ellis) و اریک رپل (Erik Reppel) نوشته شده است. استاندارد ERC-8004 بر پایه استانداردهای قبلی اتریوم نظیر EIP-712 و ERC-721 و EIP-155 ساخته شده و کدهای آن‌ها را برای پشتیبانی از هویت‌ و اعتبار ماشین‌ها توسعه داده است. این استاندارد بخشی از حرکت بزرگ‌تری به‌نام «اقتصاد ایجنت‌ (Agent Economy)» است که در آن سیستم‌های هوش مصنوعی به‌صورت خودکار معامله و مذاکره می‌کنند و خدمات ارائه می‌دهند.

استاندارد ERC-8004 چه کاری انجام می‌دهد؟

این استاندارد ۳ ثبت‌ آنچین روی بلاکچین ایجاد می‌کند:

ثبت هویت (Identity Registry)

با ثبت هویت، هر ایجنت هوش مصنوعی به صورت یک توکن ان‌اف‌تی ERC-721 ساخته می‌شود و یک شناسه جهانی دریافت می‌کند. این توکن مانند یک پاسپورت غیرمتمرکز برای هوش مصنوعی عمل می‌کند و اطلاعاتی شامل وظایف، مکان فعالیت و نحوه ارتباط با ایجنت را در خودش ذخیره می‌کند.

ثبت سابقه (Reputation Registry)

ثبت سابقه به مشتریان، چه انسان یا ماشین‌ها، اجازه می‌دهد بازخورد‌های مرتبط با ایجنت ازجمله امتیازها، برچسب‌ها و شواهد خارج از زنجیره را ارائه دهند. این بازخوردها روی بلاکچین قابل بررسی هستند و اعتماد قابل ترکیب و قابل انتقال ایجاد می‌کند.

ثبت اعتبارسنجی (Validation Registry)

این بخش به اشخاص ثالث اجازه می‌دهد وظایف مهم را بررسی کنند. اعتبارسنج‌ها می‌توانند بین ۰ تا ۱۰۰ امتیاز دهند و در صورت تمایل اثبات‌های رمزنگاری خودشان را پیوست کنند. این لایه، اطمینان و اعتبار بیشتری برای کارهای حساس مانند مشاوره مالی، تولید خروجی مدل‌ها یا معاملات خودکار ایجاد می‌کند.

استاندارد ERC-8004 روی چه شبکه‌ای فعال است؟

استاندارد ERC-8004 روی اتریوم و شبکه‌های سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) فعال است. طبق داده‌های پلتفرم 8004scan.io تاکنون ۲۱٬۵۶۲ ایجنت در زنجیره‌های اصلی EVM ثبت شده‌اند و این عدد در حال نزدیک شدن به ۳۰ هزار است. شبکه اتریوم با ۱۱٬۳۶۹ ایجنت پیشتاز است، سپس زنجیره بیس (Base) با ۴٬۳۷۹، نوسیس (Gnosis) با ۲٬۶۷۹ و بی‌ان‌بی اسمارت چین (BNB Smart Chain) با ۲٬۳۱۷ ایجنت از این غافله عقب نمانده‌اند. شبکه‌ موناد (Monad) با ۱۲۸، آپتیمیزم (Optimism) با ۱۲۴، آربیتروم (Arbitrum) با ۱۱۰، پالیگان (Polygon) با ۱۰۷، لینیا (Linea) با ۱۰۱، آوالانچ (Avalanche) با ۹۸، ایکس لیر (X Layer) با ۱۰۰ ایجنت در رده‌های بعدی قرار دارند. شبکه‌هایی مانند سلو (Celo)، ابسترکت (Abstract)، مگا ای‌تی‌اچ (MegaETH)، تایکو (Taiko) اسکرول (Mantle) و منتل (Mantle) میزبان تعداد کمتری ایجنت هستند و درنهایت، برخی شبکه‌ها مانند پلاسما (Plasma) هنوز هیچ ایجنتی روی آن‌ها ثبت نشده است.

اگرچه اتریوم مرکز اصلی است، اما شبکه‌های لایه ۲ مانند بیس به سرعت در حال تبدیل شدن به هاب‌ فعال برای ایجنت‌های هوش مصنوعی هستند.

چرا ایجنت‌های هوش مصنوعی به استاندارد ERC-8004 نیاز دارند؟

پروتکل‌های موجود مانند MCP و A2A به ایجنت‌ها اجازه می‌دهند توانایی‌های خود را معرفی کنند و احراز هویت شوند، اما اعتماد قابل حمل و امکان شناسایی بین شبکه‌ها را فراهم نمی‌کنند. استاندارد ERC-8004 این شکاف را پر می‌کند.

به لطف استاندارد جدید اتریوم، ایجنت‌ها به جای تکیه بر بازارهای متمرکز یا فهرست‌های مدیریت‌شده، می‌توانند توانایی‌های خود را روی بلاکچین منتشر کنند، امتیاز و سابقه کسب کنند و در صورت نیاز مورد اعتبارسنجی شخص ثالث قرار بگیرند. نتیجه چنین رویکردی یک لایه زیرساختی خنثی است که در آن اعتماد قابل‌برنامه‌ریزی می‌شود.

این بی‌طرفی مهم است، زیرا اجازه می‌دهد هویت و سابقه یک ایجنت از یک شبکه به سایر زنجیره‌ها منتقل شود و دیگر ایجنت مجبور نیست دوباره از صفر شروع کند.

کاربردهای استاندارد ERC-8004 چیست؟

از ایجنت‌های بدون نیاز به اعتمادی که توسط استاندارد ERC-8004 ثبت شده‌اند، عمدتا به عنوان دستیاران بازار کریپتو، ربات‌های مشاور امور مالی غیرمتمرکز (DeFi)، ابزارهای تولید محتوا و سیستم‌های معاملات خودکار استفاده شده است.

برخی ایجنت‌ها از پرداخت‌های خودکار پروتکل x402 هم پشتیبانی می‌کنند. اگرچه سیستم پرداخت مستقیماً جزء استاندارد ERC-8004 نیست، اما این دو به‌راحتی می‌توانند با هم ترکیب شوند. یعنی یک ایجنت می‌تواند هم هویت و اعتبار ثبت‌شده داشته باشد و هم می‌تواند مستقل و بدون دخالت انسان تسویه مالی انجام دهد.

استاندارد ERC-8004 در حال پایه‌گذاری زیرساخت تجارت ماشین به ماشین است.

ریسک‌های مرتبط با استاندارد ERC-8004 چیست؟

ERC-8004 یک استاندارد جادویی نیست. امکان حملات سیبل (Sybil) هنوز وجود دارد و صداقت اعتبارسنج‌ها به مکانیسم‌های تشویقی خارجی بستگی دارد. داده‌های روی بلاکچین امن هستند؛ اما تضمینی وجود ندارد که خدمات واقعاً همان‌طور که اعلام شده، ارائه شوند. به همین دلیل، طراحی ERC-8004 بر اعتماد لایه‌ای تاکید دارد؛ اعتبار سبک برای تعاملات کم‌ریسک و اعتبارسنجی برای وظایف حساس.

استاندارد ERC-8004 یک چارچوب است، نه یک راه‌حل جادویی.

جمع‌بندی

استاندارد ERC-8004 نمایانگر همگرایی زیرساخت‌های بلاکچین و هوش مصنوعی است. هدف از طراحی این استاندارد ایجاد یک چارچوب مشخص برای ثبت هویت، سابقه و اعتبارسنجی ایجنت‌ها است تا بتوانند به‌صورت مستقل و بدون نیاز به نهادهای متمرکز فعالیت اقتصادی انجام دهند. به‌لطف استاندارد ERC-8004 اتریوم به یک لایه تسویه و اعتماد برای سیستم‌های خودکار تبدیل می‌شود که در آن سابقه ایجنت‌ها ثبت و کیفیت کارشان ارزیابی می‌شود.

نکته مهم این است که با وجود ده‌ها هزار ایجنت که در شبکه‌های مختلف سازگار با EVM ثبت شده‌اند، دیگر صرفا با یک ایده تئوری سروکار نداریم. حالا استاندارد ERC-8004 برای ایجنت‌های هوش مصنوعی «رزومه بلاکچینی» می‌سازد و اقتصاد ایجنت می‌تواند بر اساس داده‌های شفاف و قابل‌بررسی تصمیم بگیرد که کدام ایجنت شایسته امتیاز «پنج ستاره» است.

سوالات متداول (FAQ)