چرا چین برای عرضه ارز دیجیتال خود عجله دارد؟

بانک مرکزی خلق چین (PBOC) آماده است به اولین بانک مرکزی تبدیل شود که برای حفظ و کنترل اقتصاد دیجیتالی رو به رشد این کشور، نسخه دیجیتال ارز خود یعنی یوان را عرضه می کند. برخلاف ارزهای دیجیتال نظیر بیت کوین مبادلات یوان دیجیتال ناشناس نخواهد بود و قیمت آن مانند یوان فیزیکی پایدار خواهد بود. برخی سؤالات از قبیل تأثیرگذاری بر بانکهای تجاری و همچنین شرکتهای بزرگ فناوری (Big Tech) مانند Ant Financial و تنسنت (Tencent Holdings Ltd) که خدمات پرداخت انجام می دهند همچنان بی پاسخ باقی مانده است. در پس شتاب چین، تمایل به مدیریت تحولات تکنولوژیکی با شرایط خاص خود وجود دارد. همانطور که یکی از مقامات بانک مرکزی خلق چین (PBOC) اظهار داشت، ارز تنها مسئله اقتصادی نیست بلکه مربوط به حاکمیت است.

برنامه چیست؟

جزئیات زیادی موجود نیست، اما طبق شواهد موجود از گفته های بانک مرکزی خلق چین(PBOC) و سخنرانی های رسمی، چیزی شبیه به این است که مصرف کنندگان و مشاغل می توانند یک کیف پول دیجیتالی روی تلفن همراه خود نصب کرده و مشابه با مراجعه به دستگاه خودپرداز وجه دیجیتال خود را از یک حساب در یک بانک تجاری برداشت کنند سپس با آن خرید و پرداخت خود را انجام دهند.

آیا هم آکنون تمام تراکنش ها الکترونیکی نیستند؟

چرا. عدم استفاده جامعه چین از پول نقد در حال افزایش است. حتی فروشندگان غذاهای خیابانی در شهرهای کوچک ترجیح می دهند از یک نرم افزار پرداخت به جای پرداخت نقدی استفاده کنند. طبق تحقیقات شرکت تحلیلی Analysys ، در سه ماهه اول سال  ۲۰۱۸، این نرم افزارها در ۵۹ تریلیون یوان (۸/۳ تریلیون دلار) تراکنش در چین مشارکت داشته اند که نسبت به سال گذشته ۱۵ درصد رشد داشته است. Antipay’s Ant Financial تقریباً نیمی از این تراکنش ها را انجام داده است و پس از آن WeChat Pay Tencent با یک سوم در رتبه بعدی قرار دارد. طبق گزارش بانک مرکزی خلق چین(PBOC) کلیه تراکنش های غیر نقدی در سال ۲۰۱۸ (که شامل مواردی همچون کارتهای اعتباری، بدهی حساب، انتقال بانکی و چک می شود) ۳/۸ کوادریلیون یوان است. این روند تنها مختص به چین است. بررسی بانک مرکزی در سوئد نشان می دهد که تنها ۱۳ درصد از خرید ها با پول نقد انجام شده که نسبت به سال ۲۰۱۰ حدود ۳۹ درصد کاهش داشته است.

چرا بانک مرکزی خلق چین (PBOC) این کار را انجام می دهد؟

در این خصوص ملاحظات مهم نظارتی و سیاسی وجود دارد. ردیابی پول الکترونیکی دست به دست شده، برای مبارزه با پولشویی و سایر فعالیت های غیرقانونی مفید خواهد بود. این پروژه توسط Zhou Xiaochuan فرماندار پیشین بانک مرکزی خلق چین (PBOC) که در مارس ۲۰۱۸ بازنشسته شد آغاز شد. او می خواست از چین در مقابله با یک استاندارد مانند بیت کوین که توسط دیگران طراحی و کنترل می شود محافظت کند. این امکان وجود دارد که تلاش شرکت فیس بوک برای معرفی ارز دیجیتالی خود با نام لیبرا (Libra) ، همه چیز را در سال ۲۰۲۰ سرعت ببخشد زیرا می تواند به تقویت سلطه دلار و تضعیف کنترل سرمایه در چین منجر شود. همانطور که رئیس دفتر تحقیقات بانک مرکزی خلق چین (PBOC) ، وانگ شین در ماه ژوئیه اعلام کرد این امر می تواند “عواقب مالی، اقتصادی و حتی بین المللی-سیاسی ” داشته باشد.

آیا ارز چین واقعا ارز دیجیتال است؟

احتمالا نه. وقتی می گوییم ارز دیجیتال، منظور ما معمولاً ارزی مانند بیت کوین است که از دفترکل آنلاین غیرمتمرکز و معروف به بلاکچین برای تأیید و ثبت معاملات استفاده می کند. بیت کوین و ارزهای دیجیتال دیگر مانند اتریوم بدون نیاز به یک واسطه یا یک بانک مرکزی، از نقل و انتقالات ناشناس پشتیبانی می کنند. اما به علت نوسانات شدید، به عنوان ارز پرداختی مناسب نیستند. لیبرا نیز یک ارز دیجیتال خواهد بود، اما به اصطلاح یک ‏استیبل کوین که ۱۰۰ درصد توسط سبد اوراق بهادار و ارزهای واقعی مانند دلار، یورو، پوند و ین پشتیبانی می شود. از آنجا که تغییرات این ارزها پر نوسان نیست، ارزش لیبرا نیز ثابت است. حداقل در ابتدا، لیبرا توسط شرکت های خصوصی از جمله فیس بوک ، ویزا و اوبر اداره خواهد شد. بانک مرکزی خلق چین (PBOC) مطمئنا از یوان دیجیتال حمایت خواهد کرد تا ارز را از غیرمتمرکز بودن خارج کند. حتی به استفاده از بلاکچین نیز اطمینان ندارد.

چرا چین از کوین های موجود استفاده نمی کند؟

چین با تلاش گسترده برای پاکسازی ریسک از سیستم مالی خود و بستن به اصطلاح سیستم بانکداری سایه (shadow banking)، مبادلات ارزدیجیتال و عرضه اولیه کوین را در سال ۲۰۱۷ ممنوع کرد. هنوز هم می توان ارزهای دیجیتال را مبادله کرد، اما از طریق یک روند کندتر و محدود تر. همچنین ارزهای دیجیتال می توانند راهی برای خارج کردن سرمایه از چین باشند که می تواند به سرمایه در گردش اضافه شود و ارزش یوان را تضعیف کند. هر چند لیبرا هنوز عرضه نشده است اما مقامات چین خواستار نظارت بر حاکمیت ارزی هستند. (وبسایت فیس بوک در چین فیلتر است اما بسیاری از چینی ها از طریق وی پی ان به آن دسترسی دارند).

چرا از بلاکچین استفاده نمی شود؟

بانک مرکزی خلق چین (PBOC)  آن را در نظر دارد اما محققان نسبت به پشتیبانی حجم زیاد مبادلات ارزی ابراز تردید کرده اند. به گفته مو چانگچون (Mu Changchun) یکی دیگر از مقامات بانک مرکزی، چین در روز جشن خرید مجرد ها در سال ۲۰۱۸ تقاضای ۹۲/۷۷۱ تراکنش در ثانیه را به خود اختصاص داد که بسیار بالاتر از پشتیبانی بلاک چین بیت کوین است.

حریم خصوصی چه می شود؟

مو بیان کرد این بانک می خواهد بین “ناشناس بودن” و “لزوم سرکوب جنایات مالی” تعادل برقرار کند اما معلوم نیست که این به چه معنی است. بنا به گفته بانک مرکزی خلق چین (PBOC) اطلاعات کاربران تنها در اختیار بانک ها قرار ندارد. اما هویت کاربر به کیف پولهای فردی گره خورده است که این خود پنجره دیگری از زندگی کاربران را بر روی مقامات باز می کند. فن یوفی (Fan Yifei) معاون رییس بانک مرکزی خلق چین (PBOC) در مقاله ای در سال ۲۰۱۸ اظهار داشت که امکان ارائه اطلاعات روزانه در مورد مبادلات توسط بانک ها و همچنین کلاهبرداری افراد وجود دارد.

چه زمانی ارز چین عرضه می شود؟

به نظر می آید به زودی این اتفاق می افتد. مو در ماه اوت گفت که به زودی ارز دیجیتال عرضه خواهد شد. بانک مرکزی خلق چین (PBOC) حداقل از سال ۲۰۱۴ به دنبال ارز دیجیتالی بوده و در حال جذب نیرو برای یک مؤسسه خصوصی است. موسسه تحقیقات و فناوری ارزهای دیجیتال قصد دارد شنژن (Shenzhen) را به شهری در سطح جهانی تا سال ۲۰۲۵ تبدیل کند. شنژن یک مرکز فناوری بزرگ در نزدیکی هنگ کنگ است.

آیا مردم از آن استفاده خواهند کرد؟

گفتنش سخت خواهد بود. کیف پول دیجیتال بانک مرکزی خلق چین (PBOC) دست کم فعلا تنها یک کیف پول است در حالی که کارمندان Alipay و WeChat Pay در تمام دنیای رسانه های اجتماعی، تجارت الکترونیکی، پرداخت صورتحساب، سرمایه گذاری و سایر عملکردها فعالیت دارند. دا هونگ فی (Da Hongfei)، بنیانگذار پلتفرم متن باز  Neo گفت که نمی تواند بفهمد چرا عموم مردم باید ارز دیجیتالی بانک مرکزی خلق چین (PBOC) را در قیاس با چیزی که به اندازه Alipay مفید است انتخاب کنند.

تاثیر آن بر بانک ها چگونه است؟

تاثیر آن بیشتر بر سپرده گذاری خواهد بود. وجه نقد دیجیتال باید جدا از پس اندازهای عادی نگه داشته شود زیرا این امر نمایانگر پول در گردش واقعی است که در مجامع بانکداری مرکزی به عنوان M0 شناخته می شود و جز سپرده های تقاضا (M1) نمیباشد که بانک ها از آنها برای وام دوباره به شرکت ها و خانوارها استفاده می کنند. وام دهندگان تجاری تمام سپرده ها را در ازای ارز دیجیتال به بانک مرکزی واریز می کنند و سپس آن را میان خرده فروشان توزیع می کند. این سیستم دو لایه ای دقت بانک مرکزی خلق چین (PBOC) را در بازسازی سیستم های IT  و پاسخ به درخواست مشتری ها افزایش می دهد.

 آیا تاثیری بر اقتصاد خواهد داشت؟

این تاثیر سریع نخواهد بود. از آنجا که ارز دیجیتال بانک مرکزی خلق چین (PBOC) برای جایگزینی پول نقد طراحی شده است تأثیری گسترده در عرضه پول نخواهد داشت و از این رو احتمالاً تأثیر آن بر سیاست ارزی خنثی خواهد بود. براساس مقاله ای که در سال ۲۰۱۸ از موسسه تحقیقات ارزهای دیجیتال بانک مرکزی خلق چین (PBOC) انتشار یافت اگر ارز دیجیتال به طور گسترده پذیرفته شود و مردم را به نگه داشتن پول بیشتر تشویق کند، سپرده های بانکی کاهش خواهد یافت اما تأثیر آن قابل کنترل خواهد بود. در آینده ای دور  بانک مرکزی ممکن است از ارز دیجیتال برای کمک به رونق اقتصاد استفاده کند. پرونده ثبت اختراعات که در اکتبر سال ۲۰۱۸ منتشر شد ارزی را توصیف میکند که طبق آن بانک ها موظف هستند اطلاعات وام گیرندگان و نرخ بهره را قبل از انتقال وجه وارد کنند. این موضوع به بانک مرکزی خلق چین (PBOC)  این اجازه را می دهد تا وام های بانکی را کنترل کرده و بودجه را مستقیماً درجایی که مناسب می داند سرمایه گذاری کند. علاوه بر این در صورت نیاز چین باید به یک ابزار پولی غیر متعارف روی آورد که باعث می شود حتی برای افرادی که پول نقد دیجیتال دارند نرخ های منفی اعمال کند.

بانک های مرکزی دیگر چه کاری انجام می دهند؟

اروگوئه یک برنامه آزمایشی به نام E-Peso انجام داده است که توسط صندوق بین المللی پول تایید شده است. ونزوئلا یک پیشنهاد بحث برانگیز به نام petro دارد و Riksbank سوئد، کرون الکترونیکی را پیگیری می کند. ماه گذشته، مارک کارنی (Mark Carney) رییس بانک مرکزی انگلیس خواستار مبلغ سپرده ای مانند لیبرا برای پایان دادن به سلطه دلار شد. نظرسنجی ناشناس بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی در اوایل سال ۲۰۱۹ نشان داد که بیشتر بانک های مرکزی جهانی در تحقیقات نظری و مفهومی دست دارند.