بازارسازهای خودکار اختصاصی؛ انقلاب زیرساختی در معاملات آنچین

مدت‌هاست که از نظام مالی درون‌زنجیره‌ای یا آنچین به عنوان پیشران اصلی دگرگونی در ساختارهای نظام مالی سنتی یاد می‌شود. با این حال، در لایه‌های زیرین، نوآوری‌های عمیقی در ریزساختار بازار در حال شکل‌گیری است که بلاکچین را به یک زیرساخت عملیاتی و حیاتی برای سیستم‌های مالی جهانی تبدیل می‌کند.

به گزارش میهن بلاکچین، نیمه دوم سال ۲۰۲۵ برای سولانا زمان یک انقلاب بی‌صدا در معاملات بازارهای نقدی (Spot) بود. در این دوره، بازارسازهای خودکار اختصاصی (Prop AMMs) به عنوان اصلی‌ترین تأمین‌کنندگان نقدینگی برای جفت‌ارزهای پرمعامله‌ای نظیر سولانا/استیبل کوین‌ها قد علم کردند؛ تا جایی که تا پایان سال، بیش از نیمی از حجم معاملات صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) در این بازارها، توسط این بازارسازهای حرفه‌ای انجام شده است.

این گذار نشان‌دهنده عبور از مدل‌های اولیه دیفای است که بر پایه دسترسی آزاد و نقدینگی غیرفعال بنا شده بودند. در مقابل، بازار اکنون به سمت مدلی حرفه‌ای‌تر و سفارش‌محور حرکت کرده است که اولویت اصلی آن، بهبود کیفیت اجرای معاملات برای کاربران است.

از منحنی‌های غیرفعال به قیمت‌دهی فعال: محدودیت‌های بازارسازهای خودکار سنتی

یک بازارساز خودکار سیستمی است که به‌طور خودکار قیمت‌گذاری و تبادل توکن‌ها را از طریق فرمول‌های ریاضی مدیریت می‌کند. در مدل‌های سنتی، از فرمول محصول ثابت X * Y = K برای تعیین قیمت استفاده می‌شود؛ جایی که X و Y موجودی دو دارایی در استخر و K یک مقدار ثابت است. اگرچه این استخرها همیشه در دسترس و آماده معامله هستند، اما یک محدودیت بزرگ دارند: اگر بخواهید معامله‌ای سنگین انجام دهید که نسبت به کل دارایی‌های موجود در استخر حجم بالایی داشته باشد، با قیمت بسیار بدی مواجه می‌شوید. در واقع هرچه حجم معامله شما بزرگ‌تر باشد، قیمت از نرخ واقعی بازار فاصله گرفته و معامله با ضرر بیشتری برای شما تمام می‌شود.

چالش‌های مدل‌های سنتی: نقدینگی‌ای که «هوشمند» نیست

بازارسازهای خودکار کلاسیک از مدل‌های ساده قدیمی گرفته تا نسخه‌های پیشرفته‌تری مانند یونی‌سواپ (Uniswap) همگی بر یک ستون فقرات مشترک تکیه دارند: منحنی‌های پیوند غیرفعال (Passive Bonding Curves). این یعنی قیمت‌گذاری در این پلتفرم‌ها صرفاً بر پایه یک فرمول ریاضی ثابت و “بی‌خبر از بازار” انجام می‌شود که فقط منتظر می‌ماند تا معامله‌گران با آن تعامل کنند تا قیمت تغییر کند، به جای آنکه خودش را به صورت فعال و هوشمند با قیمت‌های لحظه‌ای و جهانی هماهنگ سازد.

در این ساختارها، قیمت صرفاً بر اساس یک فرمول ریاضی تعیین می‌شود و نقدینگی به صورت «ساکن» در استخر قرار می‌گیرد. به همین دلیل، هر معامله به‌طور خودکار باعث جابه‌جایی ذخایر استخر شده و پدیده‌ای به نام «تأثیر قیمتی» ایجاد می‌کند؛ یعنی هرچه معامله بزرگ‌تر باشد، قیمت برای خریدار بدتر می‌شود.

اگرچه مدل نقدینگی متمرکز (مانند آنچه در یونیسواپ نسخه ۳ می‌بینیم) توانست کارایی سرمایه یعنی به‌کارگیری مقدار پول کمتر برای ایجاد حجم معاملات بیشتر را بهبود ببخشد، اما همچنان با دو چالش اساسی و ذاتی دست‌وپنجه نرم می‌کند:

• جریان‌های سمی (Toxic Flow): به دلیل غیرفعال بودن این استخرها، قیمت آن‌ها همیشه کمی از قیمت واقعی بازار عقب می‌ماند. این موضوع باعث می‌شود آربیتراژورها با استفاده از جریان‌های سمی یعنی انجام معامله با قیمت‌های قدیمی و ارزانِ استخر و فروش بلافاصله آن‌ها در صرافی‌های دیگر با قیمت بالاتر، سود را از جیب تأمین‌کنندگان نقدینگی خارج کنند.این پدیده منجر به معضلی به نام انتخاب نامطلوب (Adverse Selection) می‌شود؛ وضعیتی که در آن تأمین‌کننده نقدینگی ناخواسته همیشه در طرف بازنده معامله قرار می‌گیرد و دارایی‌اش را به قیمتی کمتر از ارزش واقعی بازار از دست می‌دهد.
• سرمایه‌های معطل و بلااستفاده: در این مدل، نقدینگی فقط در یک بازه قیمتی خاص فعال است. اگر قیمت بازار از آن بازه خارج شود، سرمایه تأمین‌کننده نقدینگی عملاً «حبس» شده و هیچ سودی نمی‌سازد.
  

این طراحی‌ها اگرچه در محیط‌های خرده‌فروشی و بدون نیاز به مجوز (Permissionless) عملکرد خوبی دارند، اما با معضل انتخاب نامطلوب دست‌وپنجه نرم می‌کنند. قیمت‌گذاری عمومی در این مدل‌ها قطعی و از نظر زمانی قابل سوءاستفاده است که باعث جذب آربیتراژورها و حملات ارزش قابل استخراج ماینر (MEV) شده، بازدهی تأمین‌کنندگان نقدینگی (Liquidity Providers) را کاهش و اسپرد قیمت را برای کاربران نهایی افزایش می‌دهد.

ظهور بازارسازهای خودکار اختصاصی؛ برتری عملیاتی سولانا

در مقابل این محدودیت‌ها، بازارسازهای خودکار اختصاصی (Prop AMMs) با متمرکز کردن نقدینگی در مسیرهای پرحجم، اسپرد یا شکاف قیمت خرید و فروش (Spread) و اسلیپیج یا لغزش‌های قیمتی (Slippage) بهینه‌ای ارائه می‌دهند. این عملکرد در معاملات زیر ۱ میلیون دلار، با صرافی‌های متمرکز رقابت کرده و حتی در مواردی از آن‌ها پیشی می‌گیرد.

این پیشرفت نشان‌دهنده موقعیت استثنایی شبکه سولانا در بازار است. معماری خاص این شبکه با ویژگی‌هایی نظیر سرعت بسیار بالای ثبت تراکنش‌ها (Block Times کوتاه)، هزینه‌های ناچیز و نظمِ پیش‌بینی‌پذیر در پردازش سفارشات، به بازارسازها این اجازه را می‌دهد که قیمت‌های خود را لحظه‌به‌لحظه در شبکه به‌روزرسانی کنند. در واقع، سولانا تنها محیطی است که در آن، مدیریت فعال و هوشمندِ قیمت‌ها در یک بستر کاملاً آنچینی، صرفه اقتصادی دارد و با سرعت دنیای واقعی همگام است.

چرا بازار به سمت بازارسازهای خودکار اختصاصی در حال حرکت هست؟

بازارسازهای خودکار اختصاصی با جایگزینی فرمول‌های ریاضی ثابت و انعطاف‌ناپذیر با سیستم قیمت‌دهی پویا (Dynamic Quoting)، نقاط ضعف مدل‌های قدیمی را برطرف کرده‌اند. در این سیستم، نقدینگی در صندوق‌های خصوصی توسط اپراتورهای حرفه‌ای مدیریت می‌شود. آن‌ها با به‌روزرسانی چندین‌باره پارامترها در هر ثانیه، قیمت را بر اساس موجودی لحظه‌ای دارایی و داده‌های اوراکل‌ها تنظیم می‌کنند. این راهکار باعث می‌شود همزمان از دقتِ بالای سیستم‌های بانکی سنتی و امنیتِ کاملِ بلاکچین (بدون نیاز به واسطه‌ها) بهره‌مند شوید.

مزیت کلیدی دیگر، امنیت در برابر استخراج ارزش است. این بازارسازها با فعالیت در محیطی کنترل‌شده، نقدینگی را از دید جست‌وجوگران (ربات‌های پیشرفته‌ای که ثانیه به ثانیه تراکنش‌های منتظر در شبکه را اسکن می‌کنند تا با شناسایی فرصت‌های سودآور، از بقیه پیشی بگیرند) مخفی کرده و راه را بر حملات ارزش قابل استخراج ماینر و آربیتراژهای سمی می‌بندند. قدرت اصلی این مدل در معماری ترکیبی درون و برون‌زنجیره‌ای (Hybrid On/Off-chain) است که اجازه می‌دهد محاسبات حرفه‌ای قیمت‌گذاری در خارج از زنجیره انجام شود، اما نهایتاً از امنیت و تسویه آنچین بلاکچین بهره ببرد.

فرآیند گام‌به‌گام عملکرد بازارسازهای خودکار اختصاصی

بازارسازهای خودکار اختصاصی در بالاترین سطح عملکردی خود، همچنان یک منحنی پیوند با متغیر ثابت قطعی را برای تسویه نهایی حفظ می‌کنند. تفاوت اصلی با مدل‌های کلاسیک در این است که این متغیر کاملاً پویا بوده و به پارامترهایی بستگی دارد که اپراتور به‌طور مداوم آن‌ها را تازه‌سازی می‌کند. حاصل این فرآیند، یک منحنی با مدیریت فعال است که مشابه بازارسازهای سنتی، به‌صورت لحظه‌ای قیمت‌دهی می‌کند.

۱. پایش خارج از شبکه و محاسبه هوشمند پارامترها

در گام نخست، بازارساز حرفه‌ای یک موتور محاسباتی پیشرفته را در خارج از شبکه اجرا می‌کند. این موتور به‌طور مداوم موارد زیر را ردیابی می‌کند:

• قیمت منصفانه جهانی: استخراج داده از صرافی‌های متمرکز و اوراکل‌هایی نظیر پیت (Pyth) یا سوئیچ‌بورد (Switchboard).
• مدیریت ریسک: بررسی موجودی فعلی، میزان مواجهه با نوسانات، نوسانات محقق‌شده و ضمنی و محدودیت‌های ریسک (مانند VaR).
• تحلیل جریان سفارش‌ها: ردیابی الگوهای جریان سفارش برای تشخیص کاربران عادی (خرده‌فروش) از معامله‌گران حرفه‌ای. با این ورودی‌ها، موتور محاسباتی پارامترهای بهینه نظیر شکاف قیمت خرید و فروش (اسپرد) فاکتور تمرکز نقدینگی و حداکثر اندازه معامله را تعیین می‌کند.

۲. به‌روزرسانی لحظه‌ای پارامترها روی شبکه

پارامترهای محاسبه‌شده از طریق تراکنش‌های سبک به درون زنجیره فرستاده می‌شوند. بازارساز با پرداخت هزینه‌های اولویت بالا، تایید سریع تراکنش در بلوک را تضمین می‌کند. این تکنیک که به آن «ارسال انبوه پارامتر» نیز می‌گویند، به پروژه‌های پیشرو اجازه می‌دهد بین ۱۰ تا ۷۴ بار در ثانیه پارامترهای خود را تازه‌سازی کنند تا منحنی قیمت آنچین کاملاً با ارزش واقعی بازار همگام بماند.

۳. استعلام قیمت از طریق تجمیع‌کننده‌ها

هنگامی که کاربر قصد انجام یک تبادل (Swap) را دارد (مثلاً از طریق Jupiter که ۹۰ درصد حجم معاملات سولانا را هدایت می‌کند)، تجمیع‌کننده (سامانه‌ای که نقدینگی و مسیرهای معامله را از چند بستر مختلف جمع‌آوری و بهینه‌سازی می‌کند)، بهترین مسیر را از میان بسترهای مختلف جست‌وجو می‌کند. در این مرحله، بازارساز اختصاصی بر اساس آخرین پارامترهای ثبت‌شده خود روی شبکه، دقیق‌ترین قیمت را ارائه می‌دهد.

۴. ارزیابی پویای کیفیت معامله

پس از ارسال درخواست معامله، برنامه (اسمارت کانترکت) بازارساز اختصاصی آن را با مدل‌های ریسک لحظه‌ای می‌سنجد. سیستم ممکن است تراکنش را بپذیرد، قیمت را در لحظه اجرا کمی تعدیل کند، یا برای حفظ تعادل موجودی، نقدینگی را به‌صورت لحظه‌ای تزریق کند. همچنین اگر تشخیص دهد جریان معامله «سمی» است (مثلاً آربیتراژور قصد سوءاستفاده دارد)، معامله را رد کرده یا شکاف قیمت را افزایش می‌دهد.

۵. تسویه قطعی و نهایی

در صورت تایید، معامله طبق منحنی پیوند به‌روزرسانی‌شده و با قطعیت کامل در داخل زنجیره تسویه می‌شود. این ساختار باعث می‌شود ویژگی ترکیب‌پذیری حفظ شود؛ یعنی کاربر می‌تواند در همان تراکنش، از قابلیت‌هایی مثل وام‌های آنی یا معاملات اهرم‌دار نیز استفاده کند.

راز موفقیت: موتورهای قیمت‌گذاری اختصاصی

کلید اصلی موفقیت بازارسازهای خودکار اختصاصی در پیچیدگی موتورهای قیمت‌گذاری خارج از شبکه نهفته است؛ برخلاف بازارسازهای سنتی که در آن‌ها مقدار K ثابت است، در اینجا این متغیر یا معادل‌های آن کاملاً پارامتری و پویا هستند. این پارامترها مجموعه‌ای از متغیرهای حساس شامل مراجع قیمت منصفانه خارجی، موجودی لحظه‌ای، نرخ نوسانات، محدودیت‌های حداکثر ریسک، الگوهای جریان سفارش و دسترسی به منابع نقدینگی به‌موقع برای بازتعادل لحظه‌ای را در بر می‌گیرند.

اگرچه قیمت‌ها به‌طور غیرمستقیم به داده‌های اوراکل‌های عمومی وابسته‌اند، اما به‌دلیل سرعت بسیار بالای تازه‌سازی پارامترها و به حداقل رسیدن فرصت‌های آربیتراژ، جست‌وجوگران نمی‌توانند با روش‌هایی مثل پیش‌دستی (Front-run) یعنی ثبت معامله زودتر از کاربر برای خرید ارزان‌تر یا حمله ساندویچی (Sandwich Attack) یعنی خرید قبل از کاربر و فروش بلافاصله بعد از او با قیمت بالاتر به سود برسند. در نهایت، این معماری پیشرفته منجر به ایجاد اسپرد بسیار ناچیز (اغلب زیر ۵ واحد پایه یا bps)، اسلیپیج یا لغزش قیمت مستقل از اندازه معامله و محافظت قوی در برابر معضل انتخاب نامطلوب می‌شود.

بازیگران کلیدی و جاه‌طلبی‌های نهادی

در حال حاضر، پروژه‌های شاخصی همچون هیومیدی‌فای (HumidiFi)، سول‌فای (SolFi) توسعه‌یافته توسط الپسیس لبز (Ellipsis Labs) و تسرا وی (TesseraV) که از حمایت شرکت بزرگ وینترموت (Wintermute) بهره می‌برد، پیشروان این حوزه محسوب می‌شوند.

بنیان‌گذار هیومیدی‌فای تأکید کرده است که هدف اصلی آن‌ها، فراهم کردن بستری برای انجام معاملات در سطح نهادی با حجم‌هایی بین ۱۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار است. این در حالی است که با استفاده از این فناوری جدید، اسپرد قیمت خرید و فروش از ۳۰ واحد پایه در مدل‌های سنتی، به رقم ناچیز ۵ واحد پایه کاهش یافته است.

چرا سولانا؟ امکان‌سنجی اقتصادی و معماری

ظهور بازارسازهای خودکار اختصاصی پدیده‌ای است که به‌طور بومی در اکوسیستم سولانا ریشه دوانده است؛ چرا که به‌روزرسانی مکرر داده‌های اوراکل‌ها و پارامترهای قیمتی در سایر بلاکچین‌ها بسیار هزینه‌بر و دشوار است.

در شبکه سولانا، اپراتورهای پیشرو قادرند تا ۷۴ بار در ثانیه پارامترهای خود را به‌روزرسانی کنند، در حالی که هزینه هر تراکنش کمتر از ۰.۰۰۲ دلار بوده و مجموع مخارج روزانه آن تنها به چند هزار دلار می‌رسد. این مزیت رقابتی باعث شده است تا سولانا به بستری بی‌رقیب برای پیاده‌سازی استراتژی‌های معاملاتی با فرکانس بالا تبدیل شود.

در مقابل، اجرای چنین مدلی با این تعداد به‌روزرسانی در شبکه اتریوم، با توجه به نرخ‌های فعلی کارمزد شبکه، روزانه بین ۶۰ هزار تا ۳۰۰ هزار دلار هزینه روی دست اپراتور می‌گذارد که عملاً این رویکرد را از نظر اقتصادی توجیه ناپذیر می‌کند. حتی در راهکارهای لایه ۲ نظیر بیس (Base) یا اپتیمیسم (Optimism) نیز هزینه‌های مربوط به چنین فعالیت‌های آنچینی با فرکانس بالا، همچنان بسیار سنگین و بازدارنده است.

در نهایت، ترکیب کارمزدهای ناچیز و ظرفیت بالای شبکه با تمرکز حجم معاملات در تجمیع‌کننده‌ای همچون ژوپیتر، محیطی ایده‌آل را در سولانا فراهم کرده است. این زیرساخت قدرتمند به بازارسازها اجازه می‌دهد تا قیمت‌های دقیق و لحظه‌ای خود را همگام با بازارهای جهانی حفظ کرده و با بالاترین کارایی ممکن به کاربران ارائه دهند.

آیا بازارسازهای خودکار اختصاصی منحصر به سولانا هستند؟ مقایسه با اکوسیستم‌های EVM

در حالی که بازارسازهای خودکار اختصاصی در اکوسیستم سولانا به شکوفایی رسیده‌اند، اتریوم و سایر زنجیره‌های سازگار با ماشین مجازی اتریوم (Ethereum Virtual Machine | EVM) مدل‌های متفاوتی را برای مدیریت اختصاصی نقدینگی توسعه داده‌اند. اگرچه محرک اقتصادی در هر دو محیط یکسان است و بر پایه «محافظت از سرمایه در برابر جریان‌های سمی» بنا شده، اما محدودیت‌های فنی هر زنجیره باعث شده است تا شیوه اجرای آن‌ها کاملاً متفاوت باشد.

در شبکه اتریوم، نقدینگی عمدتاً از طریق بازارسازهای خصوصی‌ای تأمین می‌شود که فعالیتی خارج از شبکه دارند و قیمت‌های خود را از طریق سیستم‌های درخواست قیمت به کاربران ارائه می‌دهند. این در حالی است که مزیت کلیدی مدل سولانا در تعیین قیمت کاملاً درون شبکه‌ای یا آنچینی نهفته است؛ این ویژگی باعث می‌شود قیمت‌ها بلافاصله برای سایر قراردادهای هوشمند قابل دسترسی باشند و قابلیت ترکیب‌پذیری در کل اکوسیستم حفظ شود.

سیستم‌های مبتنی بر درخواست قیمت که در شبکه اتریوم رایج هستند، ویژگی اتمیک بودن یا همان اجرای یکپارچه و آنی معامله را می‌شکنند. این سیستم‌ها اگرچه برای انجام معاملات بزرگ توسط مؤسسات و سازمان‌ها کارایی بالایی دارند، اما در پشتیبانی از استراتژی‌های پیچیده و چندمرحله‌ای در حوزه دیفای ناتوان هستند و نمی‌توانند همان سطح از انعطاف‌پذیری مدل‌های آنچین سولانا را ارائه دهند.

تأثیر بر اجرا: پل زدن به استانداردهای امور مالی سنتی

نتیجه نهایی این تغییرات ساختاری، بهبود چشمگیر کیفیت اجرای معاملات در دنیای غیرمتمرکز است. برای درک بهتر، بیایید به نظام مالی سنتی نگاه کنیم؛ در آنجا بازارسازهای بزرگ برای سهامی که نقدشوندگی بالایی دارند (یعنی خیلی راحت خرید و فروش می‌شوند)، قیمتی را ارائه می‌دهند که فاصله خرید و فروش آن یا همان اسپرد، کمتر از ۱ واحد پایه است. این یعنی هزینه پنهان معامله برای شما تقریباً صفر است. اما تا پیش از سال ۲۰۲۵، مدل‌های قدیمی بازارسازها در سولانا حتی برای کوچک‌ترین معامله‌ها، هزینه‌ای ۵ تا ۹ برابر بیشتر از بازارهای سنتی به کاربر تحمیل می‌کردند و اگر قصد انجام معامله بزرگی را داشتید، این هزینه به‌صورت تصاعدی بالا می‌رفت و معامله اصلاً به‌صرفه نبود.

امروزه اما بازارسازهای خودکار اختصاصی رفتاری کاملاً مشابه با غول‌های وال‌استریت از خود نشان می‌دهند. قدرت این سیستم‌ها به قدری زیاد شده که حجم معاملات پلتفرمی مثل هیومیدی‌فای در برخی بازه‌های زمانی، حتی از حجم معاملات اسپات سولانا در صرافی بزرگی مثل بایننس هم فراتر رفته است. علاوه بر ارزان‌تر شدن معامله، امنیت کاربران نیز ارتقا یافته است؛ زیرا قیمت‌ها در این مدل جدید به قدری سریع و غیرقابل پیش‌بینی به‌روزرسانی می‌شوند که مهاجمان و ربات‌های مخرب، دیگر راهی برای اجرای حملات ارزش قابل استخراج ماینر و دستبرد زدن به سود کاربران ندارند.

آیا بازارسازهای خودکار اختصاصی بی نقص هستند؟

ظهور بازارسازهای خودکار اختصاصی پاسخی مستقیم به ناکارآمدی‌های آشکار در مدل‌های سنتی بود؛ مشکلاتی نظیر سودآوری پایین برای تأمین‌کنندگان نقدینگی و ضرر ناپایدار (Impermanent Loss) یعنی وضعیتی که در آن نوسانات شدید قیمت باعث می‌شود سود حاصل از نگهداری ساده دارایی در کیف پول، بیشتر از گذاشتن آن در استخر نقدینگی باشد.

مدل‌های سنتی مثل یک ماشین خودکارِ ساده هستند که بر پایه اصول اصلی دیفای یعنی «حذف واسطه‌ها» و «تمرکززدایی کامل» بنا شده‌اند، اما بازارسازهای خودکار اختصاصی مانند یک تیم حرفه‌ای از معامله‌گران وال‌استریت عمل می‌کنند که با استفاده از تکنولوژی، بهترین و ارزان‌ترین قیمت را به شما می‌دهند.

با این حال، این کاراییِ فوق‌العاده هزینه‌هایی هم دارد و ریسک‌های جدیدی را وارد بازی می‌کند که باید به آن‌ها توجه کرد:

• انحصار نقدینگی: در مدل‌های قدیمی، هر کسی با هر مقدار سرمایه می‌توانست در تأمین نقدینگی شریک شود، اما در اینجا بازار فقط در دست چند تیم حرفه‌ای و محدود است.
• ابهام در عملکرد: برخلاف مدل‌های همگانی، این پلتفرم‌ها معمولاً رابط کاربری عمومی ندارند و فرمول‌های قیمت‌گذاری‌شان محرمانه است؛ به همین دلیل کاربر باید به تجمیع‌کننده‌ها اعتماد کند.
• خطر توقف فعالیت: از آنجا که در این مدل، کل فرآیند قیمت‌گذاری و تأمین نقدینگی تنها به یک شرکت یا اپراتور خاص وابسته است، سیستم با ریسک «نقطه شکست واحد» روبروست. به زبان ساده، این یعنی تمام بازار مانند ساختمانی است که تنها یک منبع برق دارد؛ اگر آن شرکت دچار مشکل فنی، قطعی سرور یا اختلال شود، کل آن بازار بلافاصله از کار می‌افتد، چون جایگزینی برای آن پیش‌بینی نشده است.
• خطر تک‌قطبی شدن: این مدل فضا را برای پدیده‌ی «برنده همه را تصاحب می‌کند» باز می‌کند؛ یعنی ممکن است یک غول بزرگ تمام حجم بازار را ببلعد و رقابت را از بین ببرد.

امروزه دنیای کریپتو در تلاش است تا با نوآوری‌های جدید، راهی پیدا کند که هم سرعت و قیمت عالیِ این مدل‌ها را داشته باشد و هم به اصول اولیه دیفای (یعنی شفافیت و همگانی بودن) پشت نکند.

پرسش‌های باقی‌مانده و چشم‌انداز آینده

بازارسازهای خودکار اختصاصی نشان‌دهنده یک تلفیق عمل‌گرایانه هستند؛ به این معنا که مدیریت حرفه‌ایِ جریان معاملات را از دنیای وال‌استریت قرض گرفته‌اند، در حالی که همچنان ویژگی‌های بنیادی بلاکچین مانند تسویه درون‌زنجیره‌ای (On-chain Settlement) را حفظ کرده‌اند. امروز که اکوسیستم دیفای به آینه‌ای از لایه‌های بازارهای سنتی تبدیل شده است، این تکامل شامل تجمیع خرده‌فروشی (جمع‌آوری سفارشات کوچک کاربران عادی)، عایق‌بندی عمده‌فروشی (جدا کردن معاملات سنگینِ نهادهای بزرگ از نوسانات و شیطنت‌های بازار خرد برای حفظ ثبات قیمت) و مسیریابی پیشرفته سفارشات، شده است. با این حال، ما هنوز باید از میزان تاب‌آوری و توانایی این سیستم‌ها در مدیریت حجم‌های کلان در مقیاس جهانی اطمینان حاصل کنیم.

با ورود به سال ۲۰۲۶، مسیر آینده این حوزه در گرو معماری این مدل‌هاست؛ این فناوری یا به دموکراتیزه شدن و همگانی شدن بازار می‌انجامد و یا منجر به شکل‌گیری یک انحصار چندجانبه می‌شود که در آن بازار تنها در قبضه چند شرکت بزرگ قرار گرفته و رقابت برای دیگران سخت می‌شود. ریزساختار شبکه سولانا ثابت کرد که کیفیت اجرای تراکنش، و نه صرفاً تمرکززداییِ محض، کلید اصلی جذب سرمایه‌های پایدار نهادی است. این مدل ترکیبی که امروز شاهدش هستیم، ممکن است همان نقطه تعادل پایدار برای بازارهای کریپتو باشد که بازارهای سرمایه بلاکچینی حالا با اعتمادبه‌نفس کامل مستقیماً در چشمان نظام مالی سنتی خیره شده و قدرت رقابت خود را به رخ وال‌استریت می‌کشند.