پیشرفته سیستم‌های کسب درآمدکریپتو پدیا

وام فلش (Flash Loan) چیست؟ بدون وثیقه وام بگیرید!

وام فلش به معنی وام سریع است. در این وام های سریع، نیازی به وثیقه گذاری نیست! این مفهومی است که در دنیای سنتی نمونه آن وجود ندارد؛ پس مثالی نیز برای ساده سازی این مفهوم وجود ندارد. برای استفاده از این وام‌های لحظه‌ای، شما می‌توانید با قراردادهای هوشمند ارتباط برقرار کنید و از طریق آنها به آربیتراژ رمز ارزها بپردازید. در این مقاله، به طور کامل به این موضوع می‌پردازیم؛ به این که وام فلش چیست ؟ چه کاربردی دارد و چگونه با آن می‌توانیم به کسب درآمد بپردازیم.


اگر با مفهوم قرارداد هوشمند آشنایی ندارید، به این مقاله مراجعه کنید: قرارداد هوشمند (Smart Contract) چیست؟


وام فلش چیست ؟

 وام فلش چیست - flash loan - وام سریع - وام لحظه ای - وام دهی فلش - وام دهی سریع

وام فلش (Flash Loan) اولین آپشن وام‌های بدون نیاز به وثیقه در دیفای است. این وام‌ها برای توسعه دهندگان طراحی شده‌اند. وام‌های فلش به شما اجازه می‌دهند تا به صورت لحظه‌ای و به سادگی وام بگیرید؛ در اینجا نیازی به وثیقه گذاری در استخر برای اطمینان از بازگشت وام نیست. وام‌های سریع تنها با یک تراکنش انجام می‌شوند؛ یعنی در طی یک تراکنش وام دریافت می‌شود و در همان تراکنش، همراه با کارمزد پلتفرم، بازپرداخت می‌شود.

اگر تراکنش کامل و به درستی انجام نشود، کل تراکنش معکوس می‌شود تا تمام کارهای انجام شده از ابتدا را خنثی کند. این امنیت دارایی‌ها را در استخر مربوطه تضمین می‌کند. موارد استفاده از وام‌های فلش شامل آربیتراژ، مبادله وثیقه‌ها و غیره است.

وام‌های فلش وام‌های وثیقه گذاری نشده مخصوصی هستند که وام گیری دارایی (و کارمزد) را تا قبل از پایان تراکنش ارائه می‌دهند. در دنیای واقعی و سنتی، وام‌های فلش هیچ مشابهی ندارند که بتوانیم با آن مقایسه کنیم؛ بنابراین نیازمند درک اصولی از نحوه مدیریت وضعیت داخل بلاک‌ها در بلاک چین است.

 

نکته مهم:‌ وام‌های فلش مفهوم پیشرفته‌ای است که برای توسعه دهندگان طراحی شده است. برای استفاده از این وام‌ها، شما باید درک خوبی از اتریوم، برنامه نویسی و قراردادهای هوشمند داشته باشید.

انواع وام‌ها در دنیای سنتی

وام‌های بدون امنیت

وام بدون امنیت، وامی است که شما نیازی به وثیقه گذاری ندارید. به عبارتی، هیچ دارایی وجود ندارد که به منظور اطمینان از بازپرداخت وام، به وام دهنده ارائه دهید. برای مثال، شما می‌خواهید امروز یک توکن را به اندازه ۳,۰۰۰ دلار بخرید؛ اما هفته بعد پول خواهید داشت.

با دوستتان صحبت می‌کنید و شرایط را توضیح می‌دهید. دوست شما قبول می‌کند که پول را به شما قرض دهد و هفته بعد که چک شما وصول شد، پول را به او برگردانید. دوستتان از شما بهره نمی‌گیرد و به شما اعتماد دارد و می‌داند که پولش را پس می‌دهید و فرار نمی‌کنید.

درباره موسسات مالی، این نوع وام‌ها نیازمند یک چک اعتباری است. آنها به سوابق مالی شما نگاه می‌کنند تا ببینند شما می‌توانید وام را بازگردانید یا خیر. اگر ببینند که چندین وام گرفتید و به موقع آنها را بازپرداخت کرده‌اید، به شما وام می‌دهند.

وامی که بانک‌ها به شما می‌دهند، با نرخ بهره همراه است.؛ یعنی شما وام را به همراه بهره آن باید برگردانید. همه ما با این شیوه آشنا هستیم؛ اگر در زمان مقرر وام را پرداخت نکنید، تا زمانی که بتوانید آن را برگردانید، مدام بهره به آن افزوده می‌شود.

وام‌های ایمن

بعضی وقت‌ها سابقه مالی خوب کافی نیست؛ حتی اگر تمام وام‌های خود را دقیقا در زمان مقرر پرداخت کرده باشید. برای دریافت وام‌های کلان، شما باید وثیقه بگذارید؛ زیرا برای وام دهنده ریسک زیادی دارد. برای همین، از شما می‌خواهد که یک دارایی که مالکیت آن با شماست را وثیقه بگذارید. این وثیقه می‌تواند سند منزل، اتومبیل شخصی، جواهرات و غیره باشد، تا اگر شما نتوانستید وام را بازپرداخت کنید، وام دهنده بتواند دارایی شما را مصادره کند.

برای مثال، فرض کنید که شما می‌خواهید یک ماشین ۵۰۰ میلیون تومانی بخرید. دوستتان به شما اعتماد دارد، اما نمی‌خواهد این پول را به صورت وام بدون امنیت به شما بدهد. پس از شما می‌خواهد که جواهرات خود را به عنوان وثیقه به او بدهید. حالا، اگر شما نتوانید وام را برگردانید، دوستتان می‌تواند جواهرات شما را بفروشد.

در مجموع، وام دهندگان سنتی یک یا دو نوع ریسک را می‌پذیرند؛ اولی ریسک پیش فرض است؛ اگر وام گیرنده با پول فرار کند، وام دهنده، پول خود را از دست می‌دهد. اما ریسک نوع دوم، ریسک عدم نقدشوندگی است. اگر وام دهنده، بیشتر دارایی‌های خود را در زمان‌های اشتباه وام دهد و یا در زمان مقرر بازگشت وام نداشته باشد (یعنی وام گیرنده در زمان معین وام خود را بازپرداخت نکند)، وام دهنده ممکن است دچار عدم نقدشوندگی به موقع شود و ناخواسته، به تعهدات خود عمل نکند.

نحوه کارکرد وام فلش

وام فلش چیست - flash loan - وام سریع - وام لحظه ای - وام دهی فلش - وام دهی سریع - نحوه کارکرد وام فلش

می‌توانیم وام فلش را یک نوع “وام بدون امنیت” در نظر بگیریم. به این دلیل که نیازی به وثیقه گذاری ندارد. اما همچنین شما نیازی به ارائه چک یا چیزی شبیه به آن نیز ندارید. تنها کاری که می‌کنید، این است که از وام دهنده بخواهید که به شما به اندازه ۵۰,۰۰۰ دلار اتر وام دهد. همین!

چگونه بازپرداخت می‌شود؟!‌ وام سریع باید در همان تراکنش بازپرداخت شود. درک این قضیه مقداری دشوار است و دلیلش هم این است که ما به وام‌های سنتی عادت کرده‌ایم که دارایی‌ها از یک کاربر به کاربری دیگر منتقل می‌شوند. مثل زمانی که شما برای یک خدمات یا محصول پرداخت می‌کنید.

اگر مقداری از اتریوم اطلاعات داشته باشید، می‌دانید که این پلتفرم بسیار انعطاف پذیر است. برای همین، بسیاری از افراد آن را پول برنامه پذیر می‌نامند. در بحث وام‌های لحظه‌ای، شما می‌توانید این گونه فکر کنید که تراکنش شما به سه بخش تقسیم شده است: وام را دریافت کنید، با آن کاری انجام دهید، وام را برگردانید!

این تراکنش در شبکه ثبت می‌شود و به طور موقت این دارایی‌ها را به شما قرض می‌دهد. شما می‌توانید در بخش دوم تراکنش (استفاده از وام) هر کاری که دوست دارید انجام دهید؛ به شرطی که در بخش سوم، این وام را با بهره آن پرداخت کنید. اگر این کار را نکنید، شبکه کل تراکنش را معکوس می‌کند؛ یعنی وام دهنده، پول خود را پس می‌گیرد. این قضیه توضیح می‌دهد که چرا وام دهنده از شما هیچ وثیقه‌ای طلب نمی‌کند.

شاید فکر کنید که دلیل گرفتن وام فلش چیست؟ من که در طول یک تراکنش کاری نمی‌توانم انجام دهم یا چیزی بخرم!

بیایید روی مرحله دوم وام سریع تمرکز کنیم. ایده این است که دارایی خود را به یک یا چند قرارداد هوشمند وارد کنید، سود کنید و وام اولیه را به همراه مقداری بهره، به وام دهنده برگردانید. همانطور که می‌بینید، وام فلش برای سود کردن طراحی شده است.

تعدادی موارد استفاده برای سود کردن از وام سریع وجود دارد؛ اما در هیچ کدام از این موارد، شما نیاز به انجام کاری خارج از زنجیره ندارید. پس کاری که باید بکنید، استفاده از پروتکل‌های دیفای است. محبوب‌ترین روش برای سود کردن از وام لحظه‌ای، آربیتراژ است. یعنی شما از اختلاف قیمت دارایی‌ها در پلتفرم‌های معاملاتی مختلف استفاده می‌کنید.

فرض کنید که یک توکن در DEX شماره یک، ۱۰ دلار است؛ اما در دکس شماره دو، ۱۰.۵ دلار قیمت دارد. اگر کارمزد را ۰ در نظر بگیریم، خریداری ۱۰ توکن از صرافی غیرمتمرکز شماره یک و فروش آنها در صرافی شماره دو، برای ما ۰.۵ دلار سود به ارمغان می‌آورد. این رقم زیاد به چشم نمی‌آید؛ اما فرض کنید که ۱۰ هزار توکن را با قیمت ۱۰۰ هزار دلار از دکس شماره ۱ خریداری کرده‌اید و آن را در DEX شماره ۲ با قیمت ۱۰۵,۰۰۰ دلار فروخته‌اید؛ شما ۵,۰۰۰ دلار سود می‌کنید!

اگر شما یک وام فلش از پروتکل Aave (برای مثال) دریافت کنید، می‌توانید از فرصت‌های آربیتراژ در دیگر پلتفرم‌ها استفاده کنید. کلیت کاری که انجام می‌دهید، به این صورت است:

  • مثلا به اندازه ۱۰,۰۰۰ دلار وام می‌گیرید.
  • توسط وام، از دکس شماره ۱ توکن می‌خرید.
  • توکن‌ها را در DEX شماره ۲ می‌فروشید.
  • وام را به همراه بهره باز می‌گردانید.
  • سود را نگه می‌دارید.

همه این کارها در یک تراکنش انجام می‌شود! در واقعیت،‌ کارمزد انتقال به همراه نرخ بهره و Slippage (تفاوت بین قیمت مورد انتظار معامله مورد نظر و قیمت انجام معامله) جمع می‌شوند و این باعث کم شدن مقدار سود می‌شوند. شما باید راهی پیدا کنید که از اختلاف قیمت‌ها بیشترین سود را دریافت کنید. شما با هزاران رقیب دیگری که می‌خواهند همین کار را انجام دهند، رقابت می‌کنید. بنابراین استراتژی شما خیلی باید دقیق باشد.

 

پس یک وام فلش برای متعادل شدن، چقدر هزینه دارد؟ (عرضه و تقاضای بازار چه زمانی متعادل می‌شود؟)

در اصل، وام های فلش باید رایگان باشند و یا به بیان دقیق‌تر، برای اجرای سه خط کد اضافی که برای ایجاد یک دارایی قابل وام دهی نوشته می‌شوند، باید کارمزد بسیار کمی داشته باشند.

وام‌های فلش قادر به مطالبه سود در مفهوم سنتی نیستند؛ زیرا این وام برای زمان ۰ فعال است (نرخ سود سالیانه * ۰ = ۰). به علاوه، اگر وام دهندگان سریع نرخ‌های بالاتری مطالبه کنند، توسط دیگر استخرهای وام دهنده‌ای که نرخ‌های پایین‌تری دارند، از رقابت خارج می‌شوند.

نتیجه این جریان رقابت به سمت کارمزد پایین، باعث می‌شود که کارمزد حداقل به صورت اسمی، صفر و یا نزدیک به صفر باشد. پلتفرم dYdX اکنون کارمزد صفر را برای وام دهی فلش ارائه می‌دهد. از طرف دیگر، پلتفرم آوه (AAVE) برای وام‌ فلش، ۰.۰۹ درصد کارمزد در نظر گرفته است. البته به نظر می‌رسد که این قضیه پایدار نیست و کاربران این پلتفرم (آوه) درخواست کرده‌اند که برای وام‌های بزرگ، کارمزد صفر در نظر بگیرد.

مفهوم وام فلش اولین بار توسط پروتکل ماربل (Marble) در سال ۲۰۱۸ معرفی شد. ماربل خود را یک “بانک قرارداد هوشمند” معرفی کرد و محصول آن، یک نوآوری ساده اما درخشان در دیفای بود؛ وام‌های بدون ریسک توسط قرارداد هوشمند!

وام‌های سریع ریسک‌هایی که در وام‌دهی سنتی وجود دارند را کاهش می‌دهند. یک وام فلش این گونه کار می‌کند:

من می‌خواهم هر قدر که شما می‌خواهید، توسط یک تراکنش به شما وام بدهم؛ اما با پایان این تراکنش، شما باید همان مقداری که به شما وام داده‌ام را به همراه بهره به من بازگردانید؛ اگر نتوانید این کار را انجام دهید، من به طور خودکار تراکنش شما را بر می‌گردانم! (قراردادهای هوشمند می‌توانند این کار را انجام دهند). به بیانی دیگر، وام فلش، اتمی است؛‌ یعنی اگر نتوانید وام را پرداخت کنید، کل فرآیند معکوس می‌شود، به طوری که انگار هرگز اتفاق نیافتاده است!

چنین چیزی تنها در بلاک چین‌ها وجود دارد؛ شما نمی‌توانید از صرافی مثلا بیتمکس وام فلش دریافت کنید؛ این به خاطر پلتفرم‌های قرارداد هوشمند است که در یک زمان، تراکنش را یک بار پردازش می‌کنند. بنابراین تمام چیزهایی که در یک تراکنش اتفاق می‌افتند، به صورت سریالی یا پشت سر هم، و به صورت تک برنامه‌ای اجرا می‌شوند. همچنین می‌توانید این گونه برداشت کنید که تراکنش شما در حین اجرا، فریز یا قفل می‌شود.شما می‌توانید بر روی بلاک چین  مطمئن باشید که تمام کدها پشت سر هم و به ترتیب اجرا می‌شوند.

امنیت وام لحظه ای

بر خلاف چارچوب وام‌های دیفای که باید مقدار وثیقه بیشتری برای گرفتن وام واریز کنیم، وام‌های فلش نیاز به هیچ سرمایه‌ای برای شروع ندارند؛ این موانع را برای وام گیری کاهش می‌دهد و آن را تبدیل به ابزاری کارآمد برای همه می‌کند.

توسط وام های سریع می‌توان به پلتفرم‌ها حمله کرد. ۲ دلیل اصلی جذابیت وام‌های فلش برای مهاجمان وجود دارد:

  • در سیستم‌های دیگر، مهاجمان نیازمند سرمایه زیادی برای حمله هستند.
  • اگر مهاجم بخواهد یک اوراکل را با ۱۰ میلیون دلار اتر دستکاری کند (اگر این مقدار را داشته باشد)، احتمالا با پول خود ریسک نکند؛ اما اگر مهاجم یک وام سریع به ارزش ۱۰ میلیون دلار بگیرد، مهم نیست! همچنین با وام فلش می‌توان فرآیند را پیچیده کرد، تا یافتن استراتژی مهاجم دشوار شود.

این وام‌ها نمی‌توانند در لیست سیاه صرافی‌ها قرار گیرند، زیرا ماهیتشان این اجازه را نمی‌دهد. این وام کاملا در هم پیچیده است و این مهم است؛ زیرا می‌توانیم متوجه محاسبات پشت این حملات شویم.

در وایت پیپر بیت کوین، ساتوشی اشاره کرده که بیت کوین در برابر حملات امن است. زیرا:

  • مهاجم باید این کار را سودآورتر از بازی طبق قوانین بداند؛ چون باید سیستم و سرمایه خود را تضعیف کند.
  • با وام های فلش، مهاجمان دیگر نیازی به این مسائل ندارند؛ این نوع وام‌ها به دلیل ماهیتشان، نوع مفهوم ریسک را برای مهاجمان تغییر می‌دهند.

حملات پیچیده و تورم در سیستم وام‌های فلش

چندی پیش ۲ وام فلش بر روی پلتفرم دیفای BZX مورد مباحثه زیادی قرار گرفته‌اند. این طرح، دو بار برای سوءاستفاده و حمله به پلتفرم BZX استفاده شده است؛ یک شخص یا گروه، توانستند حدود ۹۵۴,۰۰۰ دلار در عرض ۴ روز سود دریافت کنند!

یکی از این حملات در ۱۴ فوریه و دیگری در ۱۸ فوریه ۲۰۲۰ اتفاق افتادند. این روش بسیار مورد بحث است؛ زیرا مردم قبول نمی‌کنند که وام‌های فلش مورد حمله یا هک قرار می‌گیرند. چون این طرح صرفا از قوانینی که قراردادهای هوشمند و سیستم وام تعریف کرده‌اند، تبعیت می‌کنند. تعدادی از طرفداران اتریوم معتقدند که وام‌های سریع بسیار کاربردی هستند و مسیرهای جدیدی به روی اقتصاد غیرمتمرکز باز می‌کنند.

در طی حمله اول، هکر ۱۰,۰۰۰ اتر را از پلتفرم dYdX و تعداد ۱۱۲ توکن WBTC (بیت کوین مبتنی بر بلاک چین اتریوم) از پلتفرم کامپوند وام گرفت. سپس این شخص یا گروه، ۱,۳۰۰ اتر را به پلتفرم معاملاتی Fulcrum پروتکل BZX ارسال کرد و ۵,۶۳۷ اتر وام گرفت. پس از آن، از پلتفرم Uniswap حدود ۵۱ WBTC وام گرفت.

از اینجا به بعد، قیمت‌ها تغییر کرد؛ زیرا Slippage در بازار تغییر کرد. پس از آن، هکر از این ۱۱۲ WBTC که از کامپوند وام گرفته بود، حدود ۳۱۸,۰۰۰ دلار سود کرد. این تراکنش تکی، به مهاجم اجازه داد که به راحتی ۱۰,۰۰۰ اتری که از dYdX وام گرفته بود را به همراه بهره بازپرداخت کند.

این مراحل کمی گیج کننده به نظر می‌رسند؛ اما در کل وام های لحظه ای، قابلیت لوریج کردن سرمایه بدون نیاز به وثیقه دیفای، و برای کسب سود از طریق ترید در صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) را ارائه می‌دهند. این پروسه بسیار سریع و موثر اتفاق می‌افتد و ریسک از دست دادن سرمایه در طی اجرا را از بین می‌برد. البته حملات دیگری نیز به پلتفرم‌های مختلف شده است که در اینجا، تنها به همین نمونه بسنده کردیم. یکی دیگر از این حملات را می‌توانید در مقاله زیر بخوانید:

کسی که از Flash Loan استفاده می‌کند، می‌تواند از دارایی‌های وام گرفته، برای ریزش قیمت‌ها در کل بازار استفاده کند.‌ اطلاعات قیمت گذاری در صرافی‌ها، اغلب با اختلافات زیادی همراه هستند؛ این قضیه، فرصت آربیتراژ را به وجود می‌آورد.

سرعت وام های فلش بسیار زیاد است؛ زیرا وام، ترید، تسویه و سودها، همه همزمان و در یک تراکنش انجام می‌شوند! شخصی که حمله اول را به پلتفرم BZX انجام داد،‌ به راحتی و بدون وثیقه، از قرارداد هوشمند پلتفرم وام را دریافت کرد و طی همان تراکنش، وام را بازپرداخت کرد.

برخی افراد فکر می‌کنند که وام های سریع باعث ایجاد تورم می‌شوند؛ درست شبیه به بانک‌های مرکزی که میزان عرضه در گردش را کاهش می‌دهند و نرخ‌ها را تنظیم می‌کنند. “تورم اتفاق می‌افتد؛ اما رکود نیز اتفاق می‌افتد. دولت می‌تواند عرضه در گردش را در هر زمانی کاهش دهد و نرخ بهره را افزایش دهد.”

دلیل اعتقاد افراد به این که وام فلش می‌تواند باعث تورم و رکود شود، این است که زمانی که وام سریع اجرا می‌شود، سودها از جای دیگری از زنجیره اتفاقات دریافت می‌شوند؛ اوراکل‌ها به راحتی فریب می‌خورند و توسعه دهندگان به دنبال ایده‌های جدید برای جمع آوری اطلاعات معتبر قیمتی می‌گردند.

اکنون، Flash Loanها برای تعداد محدودی از توکن‌ها موجود است؛ اما شاید در بلندمدت، تمام دارایی‌هایی که بر روی اتریوم سوارند، برای وام های فلش در دسترس باشند.

چه پلتفرم‌هایی وام فلش می‌دهند؟

این بخش از حوزه دیفای بسیار نوین بوده و در حال حاضر از میان پروژه‌های شناخته شده حوزه دیفای، سه پلتفرم آوه، Dy/Dx و Kollateral وام فلش اعطا می‌کنند. در پروتکل آوه رمز ارزهایی مثل اتر، دای، تتر و میکر و برخی دیگر از استیبل کوین‌ها حضور دارند. نرخ بهره وام در این پلتفرم ۰.۰۹ درصد در نظر گرفته شده است. در پروتکل Dy/Dx نرخ بهره صفر است اما تنها سه رمز ارز اتر،دای و USDC در آن حضور دارند. همچنین اتریوم در این پلتفرم به صورت WETH است. پروتکل Kollateral به صورت شفاف کارمزد یا نرخ بهره وام را اعلام نکرده است.  اما این پروتکل از بسیاری دارایی‌های موجود در سایر پروتکل‌ها پشتیبانی می‌کند.

جمع بندی

همانطور که مطالعه کردید، وام فلش مفهوم جدید و پیشرفته‌ای است که هیچ مشابهی در دنیای سنتی ندارد. بنابراین نیازمند دانش زیرساختی اتریوم و قراردادهای هوشمند است. به طور ساده، وام لحظه ای به این صورت است که می‌گوید من به شما (انسان) اعتماد ندارم و فقط به قرارداد هوشمند یا مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند اعتماد دارم. این وام ها اکثرا برای آربیتراژ به کار می‌روند و به وام‌های بدون وثیقه معروف‌اند.

وام های سریع تنها با یک تراکنش اجرا می‌شوند؛ یعنی در یک تراکنش شما وام را دریافت می‌کنید و در همان تراکنش، آن را به همراه بهره بازپرداخت می‌کنید. شما برای دریافت وام فلش، نیازی به وثیقه گذاری ندارید. امنیت این نوع وام‌ها به این صورت است که در صورتی که نتوانید وام را به همراه بهره بازپرداخت کنید، کل تراکنش معکوس می‌شود، به طوری که انگار هیچ اتفاقی نیافتاده است!

Flash Loanها برای توسعه دهندگان ارائه می‌شوند؛ زیرا برای ارتباط گیری با قراردادهای هوشمند، نیاز به دانش برنامه نویسی است. برخی پلتفرم‌ها مثل dYdX بهره صفر برای وام های لحظه ای در نظر می‌گیرند و برخی دیگر مثل Aave نیز بهره ۰.۰۹ درصدی مطالبه می‌کنند. برای دریافت این وام‌ها، شما ابتدا باید یک فرصت آربیتراژ پیدا کنید، استراتژی خود را بچینید و سپس با این وام کسب درآمد کنید!

منبع
academy.binancenews.bitcoincoindesk

نوشته های مشابه

16 دیدگاه
جدید ترین
قدیمی ترین محبوب ترین
Inline Feedbacks
View all comments