فورک کردن چیست؟‌ همه چیز درباره هاردفورک و سافت فورک

اگر تا به امروز اسم‌هایی مثل بیت کوین کش یا اتریوم کلاسیک را شنیده‌اید، در واقع با نتیجه یک «فورک» روبه‌رو شده‌اید؛ اتفاقی که می‌تواند مسیر یک بلاکچین را برای همیشه تغییر دهد. در دنیای ارزهای دیجیتال، فورک‌ها فقط یک آپدیت ساده نیستند؛ گاهی باعث بهبود امنیت و مقیاس‌پذیری شبکه می‌شوند و گاهی هم یک جامعه را به دو گروه تقسیم می‌کنند و حتی پای یک رمزارز جدید را به بازار باز می‌کنند.

اما فورک دقیقاً چیست و چرا رخ می‌دهد؟ تفاوت هارد فورک و سافت فورک در چیست؟ آیا هر فورک باعث ایجاد کوین جدید می‌شود؟ و مهم‌تر از همه، این اتفاق چه تاثیری روی قیمت ارزهای دیجیتال و رفتار بازار دارد؟ در این مقاله از میهن بلاکچین، به زبان ساده و با مثال‌های واقعی، همه چیز را درباره فورک در بلاکچین بررسی می‌کنیم.

فورک چیست؟

در ساده‌ترین تعریف، فورک (Fork) در بلاکچین به معنای ایجاد تغییر در قوانین یا ساختار یک شبکه است. البته این را بدانید که اصطلاح فورک کردن تنها مربوط به ارزهای دیجیتال نیست و در حوزه برنامه‌نویسی رایج است.

بلاکچین‌ها بر اساس مجموعه‌ای از قوانین مشخص کار می‌کنند؛ قوانینی که تعیین می‌کنند تراکنش‌ها چگونه تایید شوند، بلاک‌ها چه ویژگی‌هایی داشته باشند و نودها چطور با یکدیگر تعامل کنند. حالا اگر توسعه‌دهندگان یا اعضای جامعه تصمیم بگیرند بخشی از این قوانین را تغییر دهند، در واقع یک فورک رخ داده است.

فورک‌ها بسته به میزان و نوع تغییراتی که در شبکه ایجاد می‌کنند، معمولا به دو دسته اصلی هارد فورک (Hard Fork) و سافت فورک (Soft Fork) تقسیم می‌شوند. هارد فورک به تغییراتی گفته می‌شود که با نسخه قبلی شبکه سازگار نیست و می‌تواند منجر به ایجاد دو بلاکچین مجزا شود. در مقابل، سافت فورک نوعی به‌روزرسانی سازگار با نسخه قبلی است که بدون دوشاخه شدن شبکه انجام می‌شود. اگر تفاوت این دو مفهوم هنوز برایتان کاملا شفاف نیست، نگران نباشید؛ در ادامه به زبان ساده هارد فورک و سافت فورک را به‌طور کامل بررسی می‌کنیم.

پس به زبان خیلی ساده، فورک را بروزرسانی بلاکچین تفسیر کنید که گاهی مثل یک بروزرسانی نرم‌افزاری صرفا چیزی را ارتقا می‌دهد و گاهی اصلا یک بلاکچین جدید خلق می‌کند!

فورک چطور کار می‌کند؟

برای درک نحوه کار فورک، باید بدانیم که بلاکچین‌ها با مجموعه‌ای از قوانین مشترک بین نودها اداره می‌شوند. تمام کامپیوترهایی که در شبکه فعالیت می‌کنند، باید روی یک نسخه یکسان از قوانین توافق داشته باشند؛ در غیر این صورت، درباره معتبر بودن تراکنش‌ها و بلاک‌ها اختلاف به وجود می‌آید. فورک زمانی اتفاق می‌افتد که این قوانین تغییر کنند و بخشی از شبکه نسخه جدید را بپذیرد.

گاهی این تغییرات جزئی هستند و نودهای قدیمی همچنان می‌توانند با نسخه جدید شبکه کار کنند. به این نوع تغییرات «سافت فورک» گفته می‌شود. اما بعضی اوقات تغییرات آن‌قدر گسترده‌اند که نسخه جدید دیگر با قوانین قبلی سازگار نیست. در این شرایط، نودهایی که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند، زنجیره جدید را معتبر نمی‌دانند و شبکه ممکن است به دو بلاکچین مستقل تقسیم شود؛ اتفاقی که به آن «هارد فورک» می‌گویند.

نکته مهم این است که فورک فقط در سطح بلاکچین رخ نمی‌دهد. بسیاری از پروژه‌های ارز دیجیتال در ابتدا با استفاده از کد یک پروژه قدیمی ساخته شده‌اند. برای مثال، بعضی ارزهای دیجیتال اولیه مثل لایت کوین با فورک کردن سورس‌کد بیت کوین ایجاد شدند و سپس توسعه‌دهندگان ویژگی‌های جدیدی به آن‌ها اضافه کردند. به همین دلیل، فورک در دنیای کریپتو هم می‌تواند به معنی تغییر در یک شبکه فعال باشد و هم به معنی ساخت پروژه‌ای جدید بر پایه کدهای قبلی.

هارد فورک چیست؟

هارد فورک (Hard Fork) نوعی بروزرسانی در بلاکچین است که در آن قوانین شبکه به‌قدری تغییر می‌کنند که دیگر با نسخه قبلی سازگار نیستند. به زبان ساده، بعد از هارد فورک، نودهایی که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند دیگر نمی‌توانند بلاک‌ها و تراکنش‌های زنجیره جدید را معتبر بدانند. به همین دلیل، کاربران، ماینرها و اعتبارسنج‌ها معمولا باید به نسخه جدید شبکه مهاجرت کنند.

برای درک بهتر، هارد فورک را می‌توان شبیه یک آپدیت بزرگ در یک اپلیکیشن در نظر گرفت که نسخه جدید آن با نسخه قبلی کاملاً متفاوت است. مثلا تصور کنید یک پیام‌رسان بعد از یک آپدیت اساسی، به‌گونه‌ای تغییر کند که کاربران نسخه قدیمی دیگر نتوانند با کاربران نسخه جدید ارتباط برقرار کنند. در بلاکچین هم دقیقاً چنین اتفاقی رخ می‌دهد؛ نودهایی که آپدیت نکنند، عملا از زنجیره جدید جدا می‌شوند.

اگر همه اعضای شبکه با تغییرات جدید موافق باشند، بلاکچین فقط به فعالیت خود ادامه می‌دهد و نسخه قبلی به‌مرور کنار گذاشته می‌شود. اما اگر بخشی از جامعه با قوانین جدید مخالف باشد، شبکه می‌تواند به دو زنجیره مستقل تقسیم شود؛ زنجیره‌ای با قوانین قدیمی و زنجیره‌ای با قوانین جدید. دقیقا به همین شکل بود که پروژه‌هایی مثل بیت کوین کش و اتریوم کلاسیک متولد شدند.

هارد فورک‌ها معمولا برای اضافه شدن قابلیت‌های جدید، افزایش مقیاس‌پذیری، تغییر مکانیزم اجماع یا برطرف کردن مشکلات امنیتی انجام می‌شوند. البته برخلاف تصور رایج، هر هارد فورکی لزوما باعث ایجاد یک ارز دیجیتال جدید نمی‌شود و بسیاری از آن‌ها صرفا نوعی ارتقای فنی برای شبکه هستند.

هارد فورک چه تاثیری بر بازار دارد؟

هارد فورک‌ها معمولا توجه زیادی را در بازار ارزهای دیجیتال به خود جلب می‌کنند؛ چون می‌توانند هم روی قیمت یک رمزارز اثر بگذارند و هم رفتار معامله‌گران را تغییر دهند. در بسیاری از موارد، نزدیک شدن به زمان هارد فورک باعث افزایش حجم معاملات و رشد نوسانات بازار می‌شود؛ مخصوصا اگر احتمال ایجاد یک کوین جدید وجود داشته باشد.

به طور کلی، زمانی که اختلافات در یک پروژه به هارد فورک و ایجاد زنجیره‌ای جدید منجر می‌شود، توسعه‌دهندگان شبکه تازه‌تاسیس تلاش می‌کنند کاربران، ماینرها و سرمایه‌گذاران را به سمت بلاکچین جدید جذب کنند. یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای انجام این کار، توزیع توکن جدید میان هولدرهای شبکه اصلی از طریق ایردراپ است. مثلا زمانی که بیت کوین کش از بیت کوین جدا شد، کاربرانی که بیت کوین نگهداری می‌کردند، به همان میزان توکن BCH دریافت کردند. همین موضوع باعث شد بسیاری از معامله‌گران پیش از زمان فورک اقدام به خرید بیت کوین کنند تا واجد شرایط دریافت کوین جدید باشند.

این اتفاق معمولا باعث می‌شود بازار در کوتاه‌مدت رفتاری هیجانی پیدا کند. برخی معامله‌گران صرفا برای دریافت توکن جدید وارد بازار می‌شوند و بعد از انجام فورک، دارایی خود را می‌فروشند. ردپای نهنگ‌ها هم در چنین مواقعی بسیار پررنگ است. به همین دلیل، در بسیاری از موارد می‌توان افزایش شدید نوسانات را قبل و بعد از هارد فورک مشاهده کرد. البته این به آن معنا نیست که همه فورک‌ها باعث رشد قیمت می‌شوند؛ اگر جامعه یک پروژه نسبت به آینده زنجیره جدید خوش‌بین نباشد یا اختلافات داخلی بیش از حد بالا بگیرد، حتی ممکن است فشار فروش بیشتر شود و بازار واکنش منفی نشان دهد.

عامل مهم دیگر، حمایت صرافی‌ها و ماینرها از بلاکچین جدید است. اگر صرافی‌های بزرگ از کوین جدید پشتیبانی نکنند یا قدرت پردازشی یا سرمایه کافی وارد شبکه نشود، ممکن است بلاکچین تازه‌تاسیس نتواند کاربران زیادی جذب کند. به همین دلیل، تاثیر هارد فورک بر بازار فقط به خودِ فناوری محدود نمی‌شود و به میزان حمایت جامعه و اعتماد سرمایه‌گذاران هم بستگی دارد.

البته همانطور که بالاتر گفتیم، هر هارد فورکی لزوما به عرضه کوین جدید منجر نمی‌شود و بسیاری از آنها صرفا با اعمال تغییرات بنیادین در بلاکچین کار خود را انجام می‌دهند.

آیا باید قبل از هاردفورک سرمایه گذاری کنیم؟

خیلی از معامله‌گران تصور می‌کنند هر هارد فورکی یک فرصت آسان برای کسب سود است؛ مخصوصا اگر قرار باشد بعد از فورک، توکن جدیدی بین هولدرها توزیع شود. به همین دلیل، معمولا در روزها یا هفته‌های منتهی به هارد فورک، تقاضا برای خرید ارز دیجیتال موردنظر افزایش پیدا می‌کند. اما واقعیت این است که بازار معمولا قبل از کاربران عادی، این اتفاقات را پیش‌خور می‌کند و بسیاری از نوسانات قیمتی زودتر رخ می‌دهند.

در چنین شرایطی، برخی معامله‌گران حرفه‌ای فقط با هدف دریافت کوین جدید وارد بازار می‌شوند و بلافاصله بعد از انجام فورک، دارایی خود را می‌فروشند. همین رفتار می‌تواند باعث سقوط ناگهانی قیمت شود؛ اتفاقی که بارها بعد از هارد فورک‌های معروف بازار مشاهده شده است. به بیان ساده، دریافت یک توکن جدید همیشه به معنای سود قطعی نیست؛ چون ممکن است ارزش دارایی اصلی یا حتی خود کوین جدید به سرعت کاهش پیدا کند.

از طرف دیگر، همه هارد فورک‌ها موفق نمی‌شوند. بعضی زنجیره‌های جدید بعد از مدتی عملا فراموش می‌شوند و حمایت کافی از سمت توسعه‌دهندگان، صرافی‌ها یا کاربران دریافت نمی‌کنند. حتی در برخی موارد، صرافی‌ها در زمان فورک واریز و برداشت را متوقف می‌کنند یا اصلا از توکن جدید پشتیبانی نمی‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند دسترسی کاربران به دارایی‌هایشان را موقتا محدود کند.

به همین دلیل، تصمیم‌گیری درباره سرمایه‌گذاری قبل از هارد فورک بیشتر از آنکه به «خودِ فورک» وابسته باشد، به قدرت جامعه پروژه، میزان حمایت بازار و هدف واقعی آن به‌روزرسانی بستگی دارد. بعضی فورک‌ها صرفا یک ارتقای فنی ساده هستند، اما بعضی دیگر می‌توانند مسیر یک پروژه را برای همیشه تغییر دهند.

معروف‌ترین هارد فورک‌های تاریخ کریپتو

دنیای ارزهای دیجیتال تا امروز هاردفورک‌های زیادی را تجربه کرده است؛ اما بعضی از آن‌ها تاثیر بسیار عمیق‌تری روی بازار و مسیر توسعه بلاکچین‌ها گذاشتند. برخی از این فورک‌ها باعث تولد پروژه‌های بزرگ جدید شدند و بعضی دیگر اختلافات بزرگی را در جامعه کریپتو به وجود آوردند. در ادامه، نگاهی به معروف‌ترین هارد فورک‌های تاریخ ارزهای دیجیتال خواهیم داشت.

بیت کوین کش؛ اختلافی که بیت کوین را دوشاخه کرد

یکی از معروف‌ترین هاردفورک‌های تاریخ کریپتو، جدایی بیت کوین کش از بیت کوین در سال ۲۰۱۷ بود. در آن زمان، جامعه بیت کوین درباره آینده شبکه اختلاف نظر شدیدی داشت. گروهی معتقد بودند بیت کوین برای رقابت با سیستم‌های پرداخت سنتی باید تراکنش‌های بیشتری را پردازش کند و کارمزدهای کمتری داشته باشد. به همین دلیل، پیشنهاد افزایش اندازه بلاک‌ها را مطرح کردند.

در مقابل، گروه دیگری باور داشتند که بزرگ‌تر شدن بلاک‌ها می‌تواند تمرکززدایی شبکه را تهدید و اجرای نودها را دشوارتر کند. در نهایت، این اختلاف حل نشد و شبکه به دو زنجیره مستقل تقسیم شد. زنجیره اصلی همان بیت کوین باقی ماند و زنجیره جدید با نام بیت کوین کش فعالیت خود را آغاز کرد.

این هارد فورک یکی از جنجالی‌ترین رویدادهای تاریخ کریپتو بود؛ چون نه‌تنها روی قیمت بیت کوین تاثیر گذاشت، بلکه بحث مقیاس‌پذیری بلاکچین که یکی از اصلی‌ترین مشکلات این فناوری است را به راه انداخت.

اتریوم و اتریوم کلاسیک؛ فورکی که بعد از یک هک بزرگ رخ داد

یکی دیگر از معروف‌ترین هاردفورک‌های تاریخ ارزهای دیجیتال، تقسیم شدن شبکه اتریوم و اتریوم کلاسیک بود. ماجرا به سال ۲۰۱۶ و هک پروژه DAO بازمی‌گردد؛ پروژه‌ای که روی بلاکچین اتریوم ساخته شده و در آن زمان سرمایه زیادی را جذب کرده بود.

بعد از هک شدن DAO، میلیون‌ها دلار اتر به سرقت رفت و جامعه اتریوم درباره نحوه واکنش به این اتفاق دچار اختلاف شد. بخشی از اعضای جامعه معتقد بودند باید با انجام یک هارد فورک، تراکنش‌های مربوط به هک را برگردانند تا سرمایه کاربران بازیابی شود. اما گروه دیگری باور داشتند که تغییر تاریخچه بلاکچین با فلسفه تغییرناپذیری شبکه در تضاد است.

در نهایت، هارد فورکی در شبکه انجام انجام شد و دو زنجیره مستقل شکل گرفت. زنجیره جدید همان اتریوم امروزی بود که بیشتر کاربران و توسعه‌دهندگان از آن حمایت کردند و زنجیره قدیمی با نام اتریوم کلاسیک به فعالیت خود ادامه داد.

بیت کوین اس‌وی؛ جنگ داخلی در جامعه بیت کوین کش

جالب است بدانید که اختلافات در دنیای فورک‌ها فقط به بیت کوین محدود نبوده. چند سال بعد از هارد فورک بیت کوین کش، خود این شبکه هم وارد یک جنگ داخلی دیگر شد و نتیجه آن تولد Bitcoin SV بود. این پروژه در سال ۲۰۱۸ و پس از اختلاف شدید میان توسعه‌دهندگان و ماینرهای بیت کوین کش ایجاد شد.

طرفداران بیت کوین اس‌وی ادعا می‌کردند که می‌خواهند به «چشم‌انداز اصلی ساتوشی ناکاموتو» بازگردند و به همین دلیل، از افزایش شدید اندازه بلاک‌ها حمایت می‌کردند. این اختلاف نیز باعث شد شبکه بیت کوین کش به دو زنجیره مجزا تقسیم شود.

هاردفورک بیت کوین اس‌وی یکی از پرتنش‌ترین فورک‌های تاریخ کریپتو بود و حتی به جنگ هش (Hash War) بین ماینرها منجر شد؛ رقابتی که طی آن دو طرف تلاش می‌کردند قدرت پردازشی بیشتری را به شبکه خود اختصاص دهند.

مونرو؛ هارد فورک‌هایی برای حفظ حریم خصوصی

برخلاف بعضی فورک‌های جنجالی که به دلیل اختلافات شدید رخ دادند، شبکه مونرو بارها از هارد فورک به عنوان ابزاری برای ارتقای فنی شبکه استفاده کرده است؛ هارد فورک‌هایی که به آنها اصطلاحا هاردفورک برنامه ریزی شده (Planned Hard Fork) گفته می‌شود. این بلاکچین طی سال‌های گذشته چندین هارد فورک را برای افزایش ناشناس بودن تراکنش‌ها و مقابله با استخراج متمرکز اجرا کرده است.

یکی از اهداف اصلی این فورک‌ها، جلوگیری از سلطه دستگاه‌های ASIC بر فرایند استخراج بود تا کاربران عادی همچنان بتوانند با سخت‌افزارهای معمولی در شبکه مشارکت کنند. همین موضوع باعث شد مونرو در میان طرفداران تمرکززدایی و حریم خصوصی، محبوبیت زیادی پیدا کند.

یکی دیگر از هارد فورک‌های معروف مونرو نیز به سال ۲۰۱۷ و ماجرای اضافه شدن تراکنش‌های محرمانه رینگ (Ring Confidential Transactions) برمی‌گردد؛ ویژگی که باعث شد ارزش هر تراکنش پنهان بماند و حریم خصوصی بلاکچین قدرتمندتر شود.

مرج اتریوم؛ ارتقایی که آینده این بلاکچین را تغییر داد

یکی دیگر از مهم‌ترین هارد فورک‌های تاریخ کریپتو، مرج (The Merge) شبکه اتریوم بود که در سال ۲۰۲۲ انجام شد. برخلاف هارد فورک‌هایی مثل بیت کوین کش که به دلیل اختلافات شدید جامعه رخ دادند، مرج بیشتر یک ارتقای بزرگ و برنامه‌ریزی‌شده برای آینده اتریوم محسوب می‌شد؛ آپگریدی که ساختار این بلاکچین را برای همیشه تغییر داد.

پیش از مرج، اتریوم مثل بیت کوین از الگوریتم اثبات کار (Proof of Work) استفاده می‌کرد و امنیت شبکه توسط ماینرها تامین می‌شد. اما توسعه‌دهندگان اتریوم سال‌ها اعتقاد داشتند که این مدل در بلندمدت مصرف انرژی بالایی دارد و مقیاس‌پذیری شبکه را محدود می‌کند. به همین دلیل، اتریوم تصمیم گرفت به مکانیزم اثبات سهام (Proof of Stake) مهاجرت کند؛ مدلی که در آن اعتبارسنج‌ها با استیک کردن ETH امنیت شبکه را تامین می‌کنند.

مرج یکی از پیچیده‌ترین ارتقاهای تاریخ بلاکچین بود و سال‌ها توسعه آن زمان برد. بعد از اجرای این هارد فورک، مصرف انرژی شبکه اتریوم به شکل چشمگیری کاهش یافت و زیرساخت لازم برای ارتقاهای مهم بعدی فراهم شد. بسیاری از تحلیلگران نیز مرج را نقطه عطفی در تاریخ اتریوم می‌دانند؛ اتفاقی که این بلاکچین را وارد مرحله جدیدی از توسعه کرد.

البته این آپگرید بدون حاشیه هم نبود. بخشی از ماینرهای اتریوم که با حذف استخراج مخالف بودند، زنجیره‌ای جداگانه به نام EthereumPoW ایجاد کردند تا نسخه مبتنی بر استخراج اتریوم را حفظ کنند. با این حال، بیشتر کاربران، توسعه‌دهندگان و پروژه‌های بزرگ دیفای از نسخه جدید اتریوم حمایت کردند و همین موضوع باعث شد زنجیره اصلی اتریوم همچنان جایگاه غالب خودش را حفظ کند.

سافت فورک چیست؟

حالا که از هاردفورک سر در آوردیم، نوبت می‌رسد به بررسی سافت فورک. سافت فورک (Soft Fork) نوعی بروزرسانی در بلاکچین است که برخلاف هارد فورک، همچنان با نسخه قبلی شبکه سازگار باقی می‌ماند. یعنی نودهایی که نرم‌افزار خود را آپدیت نکرده‌اند، هنوز هم می‌توانند با شبکه تعامل داشته باشند و بلاک‌های جدید را معتبر بدانند. به همین دلیل، سافت فورک معمولا بدون ایجاد دو بلاکچین مجزا انجام می‌شود و شبکه دچار انشعاب دائمی نمی‌شود.

اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم، سافت فورک بیشتر شبیه یک بروزرسانی معمولی اپلیکیشن‌هاست. مثلا فرض کنید یک پیام‌رسان قابلیت جدیدی اضافه می‌کند، اما کاربران نسخه قدیمی هنوز هم می‌توانند از برنامه استفاده کنند؛ فقط شاید به برخی امکانات تازه دسترسی نداشته باشند. در بلاکچین هم دقیقا همین اتفاق رخ می‌دهد. قوانین جدید به شبکه اضافه می‌شوند، اما همچنان با قوانین قبلی سازگار هستند.

سافت فورک‌ها معمولا برای بهبود عملکرد شبکه، افزایش امنیت یا اضافه شدن قابلیت‌های جدید اجرا می‌شوند. از آنجایی که این نوع فورک نیاز به تقسیم شدن شبکه ندارد، معمولا کم‌حاشیه‌تر از هارد فورک است و ریسک کمتری برای ایجاد اختلاف در جامعه پروژه دارد. همچنین برخلاف هارد فورک، در سافت فورک معمولا خبری از ایجاد یک کوین جدید نیست و بلاکچین اصلی به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

معروف‌ترین سافت فورک‌های تاریخ کریپتو

اگرچه سافت فورک‌ها معمولا به اندازه هارد فورک‌ها جنجال ایجاد نمی‌کنند، اما بعضی از آن‌ها تاثیر بسیار مهمی روی بلاکچین‌ها گذاشته‌اند. در ادامه، نگاهی به چند مورد از معروف‌ترین سافت فورک‌های تاریخ کریپتو خواهیم داشت.

سگویت (SegWit)؛ یکی از مهم‌ترین آپدیت‌های تاریخ بیت کوین

بدون شک، معروف‌ترین سافت فورک تاریخ کریپتو مربوط به آپگرید سگویت در شبکه بیت کوین است. این بروزرسانی در سال ۲۰۱۷ اجرا شد و هدف اصلی آن، حل بخشی از مشکلات مقیاس‌پذیری بیت کوین بود.

پیش از سگویت، اطلاعات مربوط به امضای تراکنش‌ها فضای زیادی از هر بلاک را اشغال می‌کرد. سگویت با جدا کردن داده‌های امضا از تراکنش اصلی، فضای بیشتری در بلاک‌ها آزاد کرد و به شبکه اجازه داد تعداد بیشتری تراکنش را در هر بلاک پردازش کند. همین موضوع باعث شد کارمزدها تا حدی کاهش پیدا کنند و عملکرد شبکه بهبود یابد.

اما اهمیت سگویت فقط به افزایش ظرفیت بیت کوین محدود نمی‌شود. این سافت فورک مسیر را برای توسعه راهکارهای لایه دوم مثل شبکه لایتنینگ (Lightning Network) هموار کرد؛ راهکاری که امروز یکی از مهم‌ترین ابزارهای پرداخت سریع روی بیت کوین محسوب می‌شود.

تپ‌روت (Taproot)؛ ارتقایی برای حریم خصوصی و قراردادهای هوشمند بیت کوین

یکی دیگر از مهم‌ترین سافت فورک‌های بیت کوین، آپگرید تپ‌روت بود که در سال ۲۰۲۱ فعال شد. این بروزرسانی با هدف بهبود حریم خصوصی، افزایش بهره‌وری تراکنش‌ها و ارتقای قابلیت‌های اسکریپت‌نویسی بیت کوین اجرا شد.

تپ‌روت باعث شد تراکنش‌های پیچیده‌تر، مثل تراکنش‌های چندامضایی، در ظاهر شبیه تراکنش‌های عادی دیده شوند. این موضوع علاوه بر بهبود حریم خصوصی کاربران، باعث کاهش حجم داده‌های تراکنش‌ها و استفاده بهینه‌تر از فضای بلاک‌ها شد.

بسیاری از توسعه‌دهندگان معتقدند تپ‌روت یکی از مهم‌ترین ارتقاهای فنی بیت کوین بعد از سگویت بوده است؛ چون زیرساخت بهتری برای توسعه قابلیت‌های پیشرفته‌تر روی شبکه بیت کوین فراهم کرد.

تفاوت هارد فورک و سافت فورک در یک نگاه

اگرچه هارد فورک و سافت فورک هر دو نوعی بروزرسانی در بلاکچین هستند، اما از نظر میزان سازگاری با نسخه قبلی شبکه و نحوه اجرای تغییرات، تفاوت‌های مهمی با یکدیگر دارند. در جدول زیر اصلی‌ترین تفاوت‌های هارد فورک و سافت فورک را جمع‌بندی کرده‌ایم:

فورک موقت چیست؟

علاوه بر هارد فورک و سافت فورک، نوع دیگری از فورک هم وجود دارد که به آن «فورک موقت» یا Temporary Fork گفته می‌شود. این نوع فورک معمولا به‌صورت طبیعی و بدون اختلاف در جامعه شبکه رخ می‌دهد و اغلب خیلی سریع برطرف می‌شود.

فورک موقت زمانی اتفاق می‌افتد که دو ماینر تقریبا همزمان موفق شوند بلاک جدیدی را پیدا و به شبکه اضافه کنند. در این شرایط، برای مدت کوتاهی دو نسخه متفاوت از بلاکچین به وجود می‌آید و بعضی نودها یک زنجیره را معتبر می‌دانند و بعضی دیگر زنجیره دوم را.

اما این وضعیت دائمی نیست. از آنجایی که بلاکچین‌هایی مثل بیت کوین بر اساس طولانی‌ترین زنجیره کار می‌کنند، خیلی زود یکی از شاخه‌ها بلاک بیشتری تولید می‌کند و به زنجیره اصلی تبدیل می‌شود. در نهایت، شبکه شاخه کوتاه‌تر را کنار می‌گذارد و همه نودها دوباره روی یک نسخه واحد از بلاکچین به توافق می‌رسند.

سوالات متداول

سخن پایانی

فورک (Fork) یکی از مهم‌ترین مفاهیم دنیای بلاکچین و ارزهای دیجیتال است؛ مفهومی که نقش مهمی در توسعه، ارتقا و حتی اختلافات داخل شبکه‌ها دارد. زمانی که قوانین یک بلاکچین تغییر می‌کنند، فورک رخ می‌دهد؛ تغییری که گاهی فقط یک بروزرسانی ساده است و گاهی می‌تواند به تولد یک بلاکچین کاملا جدید منجر شود.

به طور کلی، فورک‌ها به دو دسته اصلی هارد فورک و سافت فورک تقسیم می‌شوند. هارد فورک‌ها تغییرات ناسازگار با نسخه قبلی شبکه هستند و در بعضی موارد باعث ایجاد زنجیره‌ای جدید می‌شوند؛ در حالی که سافت فورک‌ها نوعی ارتقای سازگار با نسخه قبلی محسوب می‌شوند و معمولا بدون ایجاد انشعاب دائمی انجام می‌شوند.

در نهایت، فورک‌ها را نباید صرفا نشانه اختلاف یا بحران در نظر گرفت. بسیاری از مهم‌ترین پیشرفت‌های دنیای کریپتو، از بهبود مقیاس‌پذیری گرفته تا افزایش امنیت و حریم خصوصی، از طریق همین فورک‌ها اتفاق افتاده‌اند. به همین دلیل، شناخت مفهوم فورک و تفاوت انواع آن برای هر کسی که در بازار ارزهای دیجیتال فعالیت می‌کند، ضروری است.